Document · PDF

ab vergadering regio achterhoek dd 16-12-2020

Raadscommissie 26 januari 2021, gemeente Oost GelreBij agendapunt: Informatie m.b.t. bestuurlijke aangelegenheden van de Regio Achterhoek36.174 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 5

Gegevens aanvrager Soort instantie O Rechtspersoon, namelijk: Stichting Biomassa O Overheidsinstantie, namelijk: O Anders, namelijk: Naam organisatie Contactpersoon Telefoonnummer E-mailadres Postbus Straat en huisnummer Postcode en plaats IBAN rekeningnummer Tenaamstelling rekening Onder vermelding van

Stichting Biomassa H. Canter Cremers 0623246963 Info@stichtingbiomassa.nl Weverij 26 7122 MS Aalten NL25 RABO 0380 2235 03 Stichting Biomassa Project BKIA

Ondertekening Aldus naar waarheid ingevuld en ondertekend

Pagina 6 van 16

Achterhoek Raad Achterhoek Board Achterhoek Thematafels

Aanvraagformulier project Achterhoek Visie 2030 (versie 1-1-2020) Plaats: Aalten

Datum: 20-07-2020

Naam: HCJ Canter Cremers Functie: Coördinator Handtekening:

BIJLAGEN 1. Algemene voorwaarden en toetsingscriteria projecten Achterhoek Visie 2030 2. Aanbestedingsschema 3. Staatssteun en vrijstellingsgronden 4. Verklaring De-minimis

Pagina 7 van 16

Achterhoek Raad Achterhoek Board Achterhoek Thematafels

Aanvraagformulier project Achterhoek Visie 2030 (versie 1-1-2020)

Bijlage 1 Algemene voorwaarden en toetsingscriteria projecten Achterhoek Visie 2030 1. DEFINITIES 1.1 Regio Achterhoek. Regio Achterhoek is een samenwerkingsverband van zeven gemeenten. De bestuursorganen van Regio Achterhoek zijn het dagelijks en algemeen bestuur. In het verlengde van deze samenwerking werkt Regio Achterhoek samen met ondernemers, maatschappelijke organisaties en andere overheden in de Achterhoek Raad, Achterhoek Board en Achterhoek Thematafels onder de naam Achterhoek Ambassadeurs. Achterhoek Ambassadeurs is verantwoordelijk voor het realiseren van de visie 2030 door het uitvoeren van projecten die passen binnen deze visie. 1.2 Achterhoek Visie 2030, vastgesteld in april 2019. 1.3 Regiofonds. Regio Achterhoek beheert de middelen van het Rijk (Regio Deal Achterhoek) en het investeringsfonds (Regio Achterhoek). Daarnaast fungeert de Regio als aanvrager en betaal- en beheerautoriteit voor additionele middelen van de Provincie Gelderland. 1.4 Het Overleg Rijk-Regio is het afstemmingsorgaan tussen Rijk en Regio voor de uitvoering van de Regio Deal Achterhoek. 1.5 Regio Deal Achterhoek. De Regio Deal Achterhoek bevat de programmalijnen en kaders waarbinnen partijen zich inspannen om de bijdrage van 20 miljoen euro die het Rijk heeft gereserveerd voor Regio Deal Achterhoek in te zetten. 1.6 Beschikking financiële bijdrage.

In de beschikking financiële bijdrage is aangegeven welke bijdrage de aanvrager ontvangt en de hieraan verbonden voorwaarden/verplichtingen. 2. FORMELE VEREISTEN 2.1 De subsidieaanvraag wordt ingediend bij Regio Achterhoek. 2.2 De aanvraag wordt ingediend via het format ‘Aanvraagformulier projecten Achterhoek Visie 2030. 2.3 De aanvraag wordt vooraf getoetst door de thematafel waaronder het project valt. 2.4 Een volledig ingevuld en rechtsgeldig ondertekende aanvraag die duidelijk maakt welke partij de subsidie aanvraagt en op welke wijze het project wordt uitgevoerd, is begroot en wordt gefinancierd. 2.5 De in het aanvraagformulier genoemde bijlagen zijn bijgevoegd. 2.6 De getekende cofinancieringsverklaring(en) van de (co)financier(s) van het project waarop de aanvraag betrekking heeft zijn beschikbaar, rechtsgeldig ondertekend en bijgevoegd. 3. SUBSIDIABELE KOSTEN 3.1 De kosten zijn direct verbonden aan de uitvoering van de subsidiabele activiteiten. 3.2 De hoogte van de kosten is onderbouwd. 3.3 De kosten zijn redelijk en noodzakelijk (uit te leggen moet zijn waarom niet wordt volstaan met een eenvoudiger, goedkoper product of dienst, met een lager ingeschaalde arbeidskracht, een minder dure expert of met minder uren). 3.4 De kosten zijn gemaakt door, of in opdracht van, de aanvrager. 3.5 Voor de kosten van inhuur derden gelden de volgende maximale tarieven (excl.

btw): Specialistische kennis € 125,00 Adviseur € 100,00 Projectleider/programmamanager € 90,00 Regio Achterhoek kan op basis van aanvullende motivering afwijken van bovenstaande.

Pagina 8 van 16

Achterhoek Raad Achterhoek Board Achterhoek Thematafels

Aanvraagformulier project Achterhoek Visie 2030 (versie 1-1-2020)

3.6

3.7

Voor loonkosten kan worden gekozen uit twee rekenmethoden: a. Vast uurtarief: dit betreft een vast uurtarief als vergoeding voor de directe loon- en arbeidskosten en de indirecte kosten. Het vaste uurtarief bedraagt ten hoogste € 35,=. Bij deze systematiek hoeven de kosten niet verantwoord te worden, de uren wel. b. Werkelijke loonkosten: dit is een uurtarief voor directe loonkosten (het ‘kale’ tarief) met een maximum van € 91,= per uur. Verhoogd met een opslag van maximaal 20% als vergoeding voor de indirecte kosten. Deze werkelijke loonkosten moeten kunnen worden aangetoond en verantwoord. Geen subsidie wordt verstrekt in verband met: a. kosten ten behoeve van het opstellen van de aanvraag; b. kosten die worden gemaakt voordat de aanvraag is ontvangen; c. kosten die uit anderen hoofde worden gesubsidieerd; d. verrekenbare of compensabele belastingen, heffingen of lasten; e. kosten van rente, bankdiensten, financieringen, gerechtelijke procedures, provinciale leges, boetes en sancties; f. legeskosten indien de aanvraag wordt gedaan door een bestuursorgaan; g. kosten van activiteiten die redelijkerwijs kunnen worden gedekt uit de opbrengsten die met de activiteiten verband houden; h. kosten om te voldoen aan wettelijke verplichtingen of gangbare minimumkwaliteitseisen; i. kosten van reguliere werkzaamheden van de aanvrager; j.

kosten gemaakt na beëindiging van activiteiten met uitzondering van accountantskosten; k. fooien, geschenken, gratificaties en bonussen; l. kosten voor representatie, personeelsactiviteiten, overboekingen, annuleringen en outplacementtrajecten; m. niet noodzakelijke of bovenmatige kosten.

4. VOORWAARDEN COFINANCIERING 4.1 De cofinanciering mag niet bestaan uit reeds geïnvesteerde en/of toegezegde middelen aan lopende projecten. 4.2 De cofinanciering van het project dient in principe plaats te vinden op basis van de verhouding 50% cofinanciering : 50% subsidie. Regio Achterhoek kan hiervan afwijken. 4.3 De cofinanciering moet direct verband houden met het betreffende project waaraan de bijdrage wordt toegekend. 4.4 De verhouding bijdrage : cofinanciering moet zowel aan de voorkant (door middel van ondertekende toezegging) als aan de achterkant (door middel van gerealiseerde kosten) onderbouwd zijn. 4.5 De cofinanciering mag bestaan uit zowel een ‘in kind’ als een ‘in cash’ bijdrage. 4.6 De cofinanciering hoeft niet afkomstig te zijn van de projectaanvrager zelf, maar mag ook afkomstig zijn van derden. 4.7 Voor het kapitaliseren van ‘in kind’ inzet gelden de richtlijnen uit artikel 3.6. 4.8 Regio Achterhoek heeft de bevoegdheid om te bepalen of iets wel of niet redelijkerwijs als cofinanciering voor het betreffende project wordt geaccepteerd. 5. TOETSING EN TOEKENNING 5.1. De financiële bijdrage voor projecten in het kader van de Achterhoek Visie 2030 wordt enkel verstrekt aan een rechtspersoon. 5.2. De financiële bijdrage is maximaal en inclusief eventuele niet-verrekenbare of niet-compensabele btw.

De aanvrager is zelf verantwoordelijk voor het eventueel afdragen, verrekenen, dan wel compenseren van de btw. 5.3. Er is geen sprake van ongeoorloofde staatssteun. 5.4 Het project past binnen een van de programmalijnen in de Regio Deal Achterhoek dan wel binnen de Achterhoek Visie 2030.

Pagina 9 van 16

Achterhoek Raad Achterhoek Board Achterhoek Thematafels

Aanvraagformulier project Achterhoek Visie 2030 (versie 1-1-2020) 5.5

5.6

5.7 5.8 5.9

De projecten worden getoetst aan:  De mate waarop het project bijdraagt aan de doelstellingen van de Achterhoek Visie 2030; • De criteria zoals verbonden aan de Regio Deal  De kwaliteit van het projectplan (inhoudelijk en financieel)  De uitvoerbaarheid van het project in een vastgelegde periode, dat wil zeggen dat de startdatum en de einddatum eenduidig moeten kunnen worden geïnterpreteerd. Regio Achterhoek beoordeelt de aanvraag op volledigheid en correctheid en geeft hierover advies af aan de Thematafel. De Thematafel beoordeeld het project inhoudelijk en toetst deze aan de Regio Deal/ Visie 2030. Op basis van het advies van de Thematafel neemt de Achterhoek Board een besluit betreffende het toekennen van een bijdrage. Een positief besluit leidt tot het afgeven van een beschikking aan de aanvrager met daarin opgenomen de voorwaarden/verplichtingen (waaronder de verhouding cofinanciering) waaronder de aanvraag wordt gehonoreerd. De beschikking wordt ondertekend door of namens het algemeen bestuur van Regio Achterhoek. Het uitgangspunt is dat de indiener zorgdraagt voor eventuele voorfinanciering van het project. Bij toekenning wordt een werkvoorschot verstrekt van 20%. Op verzoek kan een aanvullend voorschot worden verstrekt (zie artikel 7.2).

6. TUSSENTIJDSE RAPPORTAGE 6.1 De projectaanvrager rapporteert eenmaal per jaar (uiterlijk per 1 maart) over de inhoudelijke en financiële voortgang van het project. 6.2 De rapportage wordt ingediend via het daarvoor bestemde format. 7. BETALINGEN 7.1 De wijze van betaling van de bijdrage wordt vastgelegd in de beschikking. 7.2 Aanvrager kan jaarlijks een verzoek indienen voor een aanvullend voorschot tot maximaal 80%. 7.3 Het resterende bedrag (20%) wordt uitbetaald op basis van de inhoudelijke en financiële eindrapportage en bij de definitieve vaststelling van het gehele project (zie artikel 8). 8. VASTSTELLING 8.1 Uiterlijk 3 maanden na afronding van het project (conform einddatum in de projectaanvraag) dient de aanvrager een verzoek tot definitieve vaststelling in bij Regio Achterhoek. 8.2 De aanvrager dient samen met het verzoek tot definitieve vaststelling een inhoudelijk en een financieel eindverslag in. 8.3 Bij de aanvraag tot vaststelling toont de aanvrager aan dat: • de activiteiten waarvoor de bijdrage is verleend, zijn verricht; • de aan de bijdrage verbonden verplichtingen is voldaan. 8.4 De aanvrager dient bij het financiële eindverslag een (goedkeurende) controleverklaring van een onafhankelijke accountant te overleggen. Een en ander volgens het opgestelde controleprotocol.

8.5 De definitieve totale bijdrage zal nooit hoger zijn dan het oorspronkelijk toegekende bedrag. Bij lagere kosten zal de bijdrage naar rato worden verlaagd. 9 WEIGERINGSGRONDEN De bijdrage kan geweigerd worden indien: 9.1 met de toekenning van de aanvraag in strijd wordt gehandeld met dwingendrechtelijke wettelijke bepalingen, zoals bepalingen van het Europese staatssteunrecht; 9.2 een gegronde reden bestaat om aan te nemen dat de gelden niet of in onvoldoende mate besteed zullen worden voor het doel waarvoor de bijdrage is aangevraagd; 9.3 een gegronde reden bestaat om aan te nemen dat de continuïteit van de activiteiten van de aanvrager niet voldoende is gewaarborgd 9.4 de aanvraag niet voldoet aan deze algemene voorwaarden.

Pagina 10 van 16

Achterhoek Raad Achterhoek Board Achterhoek Thematafels

Aanvraagformulier project Achterhoek Visie 2030 (versie 1-1-2020)

TOT SLOT Het algemeen bestuur van Regio Achterhoek kan op basis van besluitvorming door de Achterhoek Board en ná afstemming met de projectaanvragers waaraan al financiering is toegekend, óf indien een wijziging in de Nederlandse Wet, Europese regelgeving, of vanuit de overheid bijv. in het kader van de Regio Deal een aanpassing dwingend en met onmiddellijke werking oplegt, de Algemene Voorwaarden wijzigen. De Algemene Voorwaarden van Projecten Achterhoek Visie 2030 worden vastgesteld door het algemeen bestuur van Regio Achterhoek. Voor die specifieke gevallen waarin deze algemene voorwaarden niet voorzien, zullen Regio Achterhoek en de aanvrager te goeder trouw met elkaar in overleg treden en streven naar een voor beide partijen acceptabele oplossing.

Pagina 11 van 16

Achterhoek Raad Achterhoek Board Achterhoek Thematafels

Aanvraagformulier project Achterhoek Visie 2030 (versie 1-1-2020)

Bijlage 2 Aanbestedingsschema Het onderstaande schema is bedoeld als ondersteuning en er kunnen geen rechten aan worden ontleend. Er kunnen zich altijd uitzonderlijke situaties voordoen waarin dit schema niet voorziet. Voor specifieke informatie kunt u terecht op de volgende websites: www.rijksoverheid.nl of www.europadecentraal.nl.

Bent u een aanbestedende dienst? O De Staat O Provincie O Gemeente O Waterschap O Publiekrechtelijke instelling (1) O Samenwerkingsverband tussen bovenstaande organisaties

Bedrag van de aanschaffing excl. btw boven: O € 5.225.000,= (werken) O € 209.000,= (leveringen) (2) O € 209.000,= (diensten)

Verplicht tot Europees aanbesteden volgens Aanbestedingswet

nee

Hanteert u een eigen aanbestedingsbeleid?

U kunt uw eigen aanbestedingsbeleid volgen

nee nee U dient uit te gaan van de beleidsregels aanbesteding 2013 van de provincie Gelderland

Geen van bovenstaande, maar opdracht wordt voor meer dan 50% door de overheid gesubsidieerd?

nee

Geen verplichting tot openbaar aanbesteden

Pagina 12 van 16

Bedrag van de aanschaffing excl. btw boven:

O € 5.225.000,= (werken) O € 209.000,= (leveringen) O € 209.000,= (diensten)

Verplichting tot Europees aanbesteden volgens Aanbestedingswet 2012

Bedrag van de aanschaffing excl. btw tussen: O € 1.500.000 en € 5.225.000 (werken) O boven € 209.000 (leveringen) O boven € 209.000 (diensten)

Verplichting tot openbaar aanbesteden

nee

Bedrag van de aanschaffing excl. btw tussen: O € 150.000 en 1.500.000 (werken) O €50.000 en 209.000 (leveringen) O €50.000 en 209.000 (diensten)

Onderhands meervoudig aanbesteden

Onderhands enkelvoudig aanbesteden

nee

Bedrag van de aanschaffing excl. btw tot: O € 150.000 (werken) O € 50.000 (leveringen) O € 50.000 (diensten)

Achterhoek Raad Achterhoek Board Achterhoek Thematafels

Aanvraagformulier project Achterhoek Visie 2030 (versie 1-1-2020)

Bijlage 3 Staatssteun en vrijstellingsgronden Stappenplan Staatssteun Bij het bepalen of sprake is van geoorloofde staatssteun moet het volgende stappenplan worden gevolgd: 1) Bepaal of er sprake is van staatssteun, 2) Zo ja, bepaal of de steun ter goedkeuring aan de Europese Commissie moet worden voorgelegd, 3) Zo ja, bepaal op welke gronden de Europese Commissie de steun zal goedkeuren. Voor algemene informatie over staatssteun verwijzen we u naar www.europadecentraal.nl. Bepalen van staatssteun Er is sprake van staatssteun indien aan de volgende criteria wordt voldaan:  De middelen worden door een overheid verstrekt,  De middelen komen ten goede aan bepaalde ondernemingen of organisaties die marktactiviteiten uitvoeren,  Het voordeel dat door de overheidsmiddelen is verkregen hebben deze partijen niet langs normale commerciële weg kunnen verkrijgen,  De mededinging zou kunnen worden vervalst,  Er ontstaat een ongunstige beïnvloeding van de Europese handel. Als voldaan wordt aan de eerste drie criteria moet de steunmaatregel in principe aan de Europese Commissie worden voorgelegd. Pas na goedkeuring kan de steun worden verleend. Er zijn echter uitzonderingen op deze aanmeldingsplicht. Dit zijn de vrijstellingen die in de volgende paragraaf worden beschreven.

De Europese Commissie heeft bepaald dat steun van minder dan € 200.000, onder voorwaarden, niet als staatssteun wordt aangemerkt (voor landbouwprojecten geldt een lagere grens). Dit wordt ‘de minimis’ genoemd. Deze ‘de minimis’ grens geldt per onderneming of marktpartij voor een periode van 3 jaar. Om te bepalen of van deze uitzondering gebruik kan worden gemaakt moet zorgvuldig worden nagegaan of in de afgelopen 3 jaar niet meer dan € 200.000 aan steun is ontvangen. De ondernemer moet hiervoor een ‘deminimis-verklaring’ afleggen. In bijlage 4 wordt hier een nadere toelichting op gegeven. Vrijstellingen van aanmelding De Europese Commissie heeft regels vastgesteld op grond waarvan de steunmaatregelen niet aan de Europese Commissie hoeven worden voorgelegd. Dit zijn de zogenoemde vrijstellingsverordeningen. In de zogenoemde Groepsvrijstellingsverordening is een aantal categorieën van steun ondergebracht die van aanmelding zijn vrijgesteld. Het gaat dan bijvoorbeeld om steun voor het midden- en klein bedrijf, onderzoek en innovaties of op het gebied van milieu. Om voor de vrijstelling in aanmerking te kunnen komen moet aan alle voorwaarden van de vrijstellingsverordeningen zijn voldaan. Aanmelding bij de Europese Commissie Als de steunmaatregel niet onder één van de vrijstellingen valt dan moet de maatregel ter goedkeuring aan de Europese Commissie worden voorgelegd.

De Europese Commissie heeft regels vastgesteld op grond waarvan een maatregel goedgekeurd kan worden. Een voorbeeld hiervan is het Milieusteunkader of het kader voor Onderzoek, Ontwikkeling & Innovatie. Die maatregel zal dan aan de voorwaarden van de steunkaders moeten voldoen.

Pagina 13 van 16

Achterhoek Raad Achterhoek Board Achterhoek Thematafels

Aanvraagformulier project Achterhoek Visie 2030 (versie 1-1-2020)

Bijlage 4 Verklaring De-minimis Deze toelichting dient als hulpmiddel bij het invullen van de hierna volgende de minimis-verklaring. Staatssteun Het begrip staatssteun (overheidssteun) omvat steunmaatregelen van de overheid, die door begunstiging van bepaalde ondernemingen of producties de mededinging kunnen vervalsen. Dergelijke steunmaatregelen zijn onverenigbaar met de gemeenschappelijke Europese markt. Dit verbod geldt ongeacht de vorm van staatsmiddelen en voor zover deze steun het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig beïnvloedt (art. 87, lid 1 EG-verdrag1). De Europese Commissie is echter bevoegd om staatssteun, na een aanmelding door de overheid, toe te staan. De-minimisverordening De Europese Commissie heeft bij verordening2 een drempel vastgesteld waaronder steunmaatregelen (zoals subsidieverlening) worden geacht niet aan de criteria van artikel 87, eerste lid, van het EG-verdrag te voldoen en derhalve niet hoeven te worden aangemeld. Deze drempel is gesteld op een bedrag van € 200.000,-- (€ 100.000,-- voor ondernemingen in de sector wegvervoer). Dit bedrag geldt per onderneming over een periode van drie belastingjaren. Voor de sectoren van de primaire productie van landbouwproducten, de visserij en de aquacultuur is de drempel gesteld op € 3.000,--3. Steun die genoemde bedragen niet overschrijdt wordt aangemerkt als ‘de-minimissteun’.

De de-minimisvrijstelling is van toepassing op steun die aan ondernemingen wordt verleend in alle sectoren. De verwerking en afzet van landbouwproducten valt sinds 1 januari 2007 onder de 'gewone' de-minimisvrijstelling nr. 1998/2006. Van de de-minimisregel zijn echter uitgezonderd: exportsteun en steun waardoor binnenlandse producten ten opzichte van ingevoerde producten worden bevoordeeld, steun aan ondernemingen die actief zijn in de kolenindustrie en steun verleend aan ondernemingen in moeilijkheden. Ook steun voor de aanschaf van vrachtwagens (‘wegvervoermiddelen voor vracht door ondernemingen die vrachtvervoer voor rekening van derden uitvoeren’) valt buiten de de-minimisvrijstelling. In deze gevallen dient steun aangemeld te worden bij de Europese Commissie. De aanmelding wordt gedaan door de provincie Gelderland. Bedrag van de-minimissteun Door middel van deze verklaring geeft u aan, dat met de huidige subsidieverlening voor uw onderneming alsmede het gehele moederconcern waartoe uw onderneming behoort4, de de-minimisdrempel niet wordt overschreden. U moet daarom nagaan of gedurende het lopende en de twee voorafgaande belastingjaren enige vorm van de-minimissteun door een overheidsinstantie aan uw onderneming is verstrekt. De de-minimissteun wordt geacht te zijn verleend op het tijdstip waarop uw onderneming een wettelijke aanspraak op de steun verwerft.

Dit betekent concreet de datum waarop het besluit tot subsidieverlening (of verlening van een voordeel) aan uw onderneming is genomen.

1 Voor de sectoren van de primaire productie van landbouwproducten, de visserij en de aquacultuur is de Verordening (EG) Nr.

1860/2004 van de Commissie van 6 oktober 2004 betreffende de toepassing van de artikelen 87 en 88 van het EG-verdrag op deminimissteun in de landbouwsector en de visserijsector bepalend. Deze verordening is gewijzigd door Verordening (EG) Nr. 1998/2006. 2 Verordening (EG) Nr. 1998/2006 van de Commissie van 15 december 2006 betreffende de toepassing van de artikelen 87 en 88 van het EGverdrag op de-minimissteun. 3 Verordening (EG) Nr. 1860/2004. 4 Van belang is hier het zogenaamde zelfstandigheidscriterium. Indien een onderneming niet als zelfstandig kan worden aangemerkt, dan dient voor de bepaling van de hoeveelheid ontvangen de-minimissteun ook rekening te worden gehouden met de de-minimissteun verstrekt aan het moederconcern. In algemene zin wordt als ‘zelfstandig’ beschouwd een onderneming die niet voor 25% of meer van het kapitaal of van de stemrechten in handen is van één onderneming of van verscheidene ondernemingen gezamenlijk.

Pagina 14 van 16

Achterhoek Raad Achterhoek Board Achterhoek Thematafels

Aanvraagformulier project Achterhoek Visie 2030 (versie 1-1-2020) Het steunplafond van € 200.000,-- (respectievelijk € 100.000,--/ € 3000,--) wordt als subsidiebedrag uitgedrukt. Alle bedragen die dienen te worden gebruikt bij het invullen van de verklaring, zijn brutobedragen vóór aftrek van belastingen. Behalve om subsidieverlening kan het daarbij gaan om leningen tegen gunstige voorwaarden, de verkoop van grond tegen een lagere prijs dan de marktwaarde, vrijstellingen, verlagingen of kwijtschelding van directe of indirecte belastingen etc. Het gaat daarbij niet alleen om steun die u hebt ontvangen van de provincie Gelderland, maar ook om steun die u heeft ontvangen van andere overheidsinstanties. Ook Europese subsidies dienen te worden meegerekend. Het is raadzaam om zorgvuldig na te gaan of in uw geval de de-minimisdrempel niet wordt overschreden. Bij het bedrag van de onderhavige subsidieverlening dient u eventuele andere in de afgelopen drie jaar ontvangen deminimissteun op te tellen. Immers bij overschrijding van de drempel dient de steun aangemeld te worden en kan geen beroep meer worden gedaan op de de-minimisregel.

Handelen in strijd met de staatssteunregels uit het EGverdrag kan in het ergste geval leiden tot terugvordering van de verleende steun! Samenloop met reguliere staatssteun Mogelijk heeft uw onderneming voor dezelfde kosten die in aanmerking komen voor de huidige de-minimissteun reeds staatssteun ontvangen, die door de Europese Commissie is goedgekeurd of binnen het toepassingsgebied van een groepsvrijstellingsverordening valt. Het totaalbedrag van de-minimissteun en deze staatssteun mag dan de maxima niet overschrijden die op basis van het relevante besluit van de Europese Commissie of groepsvrijstellingsverordening zijn toegestaan. In het geval bijvoorbeeld voor investeringskosten ten behoeve van het milieu een goedkeuringsbeschikking is gegeven om 30% van de subsidiabele kosten te vergoeden, dan mag bovenop deze steun voor deze zelfde kosten geen de-minimissteun worden verleend.

Het formulier heeft betrekking op drie situaties: - uw onderneming heeft de afgelopen drie jaar in het geheel geen de-minimissteun ontvangen, - uw onderneming heeft in de afgelopen drie jaar de-minimissteun ontvangen, maar opgeteld bij het bedrag van de huidige subsidieverlening wordt het bedrag van € 200.000,-- niet overschreden (respectievelijk € 100.000,--/ € 3000,--) of - uw onderneming heeft voor dezelfde kosten die in aanmerking komen voor de huidige subsidie reeds andere vormen van staatssteun ontvangen. Uiteraard vult u alléén de rubriek(en) in die op uw situatie van toepassing is/zijn.

Pagina 15 van 16

Achterhoek Raad Achterhoek Board Achterhoek Thematafels

Aanvraagformulier project Achterhoek Visie 2030 (versie 1-1-2020)

Verklaring De-minimis Hierbij verklaart ondergetekende, dat aan de hierna genoemde onderneming alsmede aan het eventuele gehele moederconcern waartoe de onderneming behoort geen de-minimissteun is verleend Over de periode van ……………………..(begindatum van het belastingjaar gelegen 2 jaar vóór de datum van ondertekening van deze verklaring) tot …………………...... (datum van ondertekening van deze verklaring) is niet eerder de-minimissteun verleend. 

beperkte de-minimissteun is verleend Over de periode van…………………..(begindatum van het belastingjaar gelegen 2 jaar vóór de datum van ondertekening van deze verklaring) tot ............ ............... (datum van ondertekening van deze verklaring) is eerder de-minimissteun (in welke vorm of voor welk doel dan ook) verleend tot een totaal bedrag van € .......................................................... Of deze de-minimissteun al daadwerkelijk is uitbetaald doet niet ter zake. 

Een kopie van gegevens waaruit het verlenen van de-minimissteun blijkt wordt bijgaand verstrekt. reeds andere steun voor dezelfde in aanmerking komende kosten is verleend Voor dezelfde in aanmerking komende kosten is reeds staatssteun verleend tot een totaal bedrag van €……………………... Deze staatssteun is verleend op grond van een groepsvrijstellingsverordening of een besluit van de Europese Commissie op ……………. 

Een kopie van gegevens waaruit het verlenen van staatssteun voor dezelfde in aanmerking komende kosten blijkt wordt bijgaand verstrekt. Aldus volledig en naar waarheid ingevuld door: ....................................................................................................................................(bedrijfsnaam) ………………………………………………………………………………...............................................(inschrijfnr. KvK) ............................................................................................................(naam functionaris en functie) ..........................................................................................................................(adres onderneming) .................................................................................................................(postcode en plaatsnaam)

...............................................(datum)........................................................................(handtekening)

Pagina 16 van 16

Achterhoek Raad Achterhoek Board Achterhoek Thematafels

1 Beoordeling BKIA.docx

Beoordelingsformulier Projecten 1.

Naam project:

Betrokken Thematafel(s): Doel/effect van het project:

Toetsingscriteria: a. Achterhoek Visie 2030 Aan welke doelstelling(en) van de Achterhoek Visie 2030 levert het project een substantiële bijdrage?

Biobased Kennis- en Ontwikkelplatform Innvoatieregio Achterhoek (BKIA) Circulaire Economie en Energietransitie

Een belangrijk doel van dit initiatief is na te gaan in hoeverre een BKIA kan bijdragen aan de realisatie van nieuwe verwaardingsmogelijkheden voor de regionale primaire biomassaproductie en de andere Achterhoekse biomassa(rest-)stromen Dit project sluit vooral aan bij: - Smart Living: schone regio: Achterhoek is koploper gebleven in de kringlooplandbouw - Smart Economy: Op het gebied van de maakindustrie en de agro-sector is de Achterhoek hét open innovatiesysteem van Nederland sub thema 3.1 Productieve regio : Voor duurzame grondstoffen is circulaire landbouw noodzakelijk: het BKIA stimuleert deze circulaire landbouw door het vinden van duurzame grondstof/product combinaties waarin lokale maak- en procesindustrie een cruciale rol hebben. sub thema 3.2 Gekwalificeerde regio: om 3.1 te realiseren zijn professionals van alle niveaus hard nodig, met nadruk op professionals met technische beroepen. Deze professionals worden voor een groot deel lokaal opgeleid en zullen voor de regio behouden moeten blijven. sub thema 4.1 Leefbare regio: Om de regio leefbaar te houden zal er verantwoord gebouwd moeten worden. BKIA draagt bij aan verantwoorde bouw door het stimuleren van de productie en toepassing circulaire, liefst biobased bouwmaterialen.

sub thema 4.2 Schone regio: De invulling van de sub thema’s 3.1, 3.2 en 4.1 leidt tot een schone(re) regio Achterhoek. Bij welke O’s is er draagvlak Voor het opstellen van de aanvraag zijn vertegenwoordigers van voor het project (betreffende overheden, kennis- & onderwijsinstellingen en diverse bedrijven organisaties noemen)? benaderd die allen positief over het initiatief hebben geoordeeld. Het betreft o.a. de provincie Gelderland, de thematafel Circulaire Economie van de regio Achterhoek, HAN BioCentre, diverse vakgroepen van de Universiteit Twente, Nijhuis Industries, Dorset, Groot Zevert Vergisting, Arne Eindhoven (Grondstoffencollectief) en Dirk Kuiken. Waaruit blijkt dat het project Het project draait om een oriëntatie op de realisatie van een regionale impact heeft? Biobased Kennis- en Ontwikkelcentrum voor de regio

Achterhoek. Als hiervoor voldoende draagvlak is, zal het de aanzet zijn voor de oprichting van een BKIA. Hierin zullen naar huidig inzicht regionale biobased bedrijven, investeerders en regionale kennisen onderwijsinstellingen participeren met ondersteuning van diverse overheden zoals ministerie, provincie, gemeenten en regio. b. Regiodeal Totale score beoordelingsmatrix Regiodeal (a.d.h.v. onderstaande criteria): - Meervoudige opgave - Draagvlak drie O’s - Cofinanciering - Regionale impact - Doelmatigheid - Doeltreffendheid - Inwonerpanel - Meekoppelkansen 5. Afgestemd met andere betrokken Thematafel(s) (Indien van toepassing. Zo ja, welke): 6. Advies Thematafel Positief advies

… punten (max. is 50 punten) Er is geen score nodig, aangezien dit project geen budget ontvangt vanuit de RD.

Wordt in de komende oriëntatiefase afgestemd met de thematafel Smart Industry en koppeling gelegd met ecosysteem innovatiecentra CIVON/De Marke/De Steck.

Vastgesteld in Thematafel:

Circulaire Economie en Energietransitie

Datum:

4 november 2020

1 Aanvraagformulier Duurzame Eiwitproductie Achterhoek.pdf

Aanvraagformulier project Achterhoek Visie 2030 (versie 1-1-2020)

Aanvraagformulier project Achterhoek Visie 2030 Projecten dienen te voldoen aan de algemene voorwaarden en toetsingscriteria Projecten Achterhoek Visie 2030 (bijlage 1) 1

Naam project

Duurzame Eiwitproductie Achterhoek

Betrokken Thematafel

Circulaire economie

Doel/effect van het project

Het project richt op het ontwikkelen van een nieuwe, innovatieve methode voor het op industriële schaal telen van meelwormen als duurzame bron van eiwit en vet. Deze wordt als concept ontwikkeld in de bestaande voormalige, leegstaande varkensstal op het erf van de maatschap Haaring. Bij deze ontwikkeling gelden twee belangrijke en harde randvoorwaarden die bepalend zijn voor het succes van het project: 1) het kunnen produceren van de meelwormen tegen een kostprijs lager dan €1,-- per kg. De bestaande teeltmethoden op basis van telen in bakken werken met een kostprijs die significant hoger ligt. Het halen van deze kostprijs doelstelling is nodig vanwege de concurrerende alternatieven voor meelwormen eiwit en vet, zoals vismeel en soja. Pas als meelwormen eiwit hiermee op prijs kan concurreren kan de afzet een grote vlucht nemen, terwijl er voor de producenten dan een voldoende hoge marge te behalen is. 2) het realiseren van een productiefaciliteit waarvan de investeringskosten relatief laag zijn zodat een belangrijke drempel in de opschaling van de insectenteelt kan worden weggenomen. Bestaande bedrijven die zich bezighouden met de teelt van meelwormen hebben investeringen gedaan in de range van €40-€120 miljoen euro (dit komt naar schatting neer op een investering van circa €15.000 per ton per jaar productiecapaciteit).

Dit zijn investeringsbedragen die ver buiten het bereik liggen van de gemiddelde agrariër. Voor een doorbraak van de insectenteelt moet daarvoor het investeringsbedrag naar beneden worden gebracht, zodat deze binnen de mogelijkheden van de gemiddelde agrarische ondernemer komen te liggen. Deze hoge investeringskosten bij Protix en de andere bestaande insectenteelt bedrijven zijn een gevolg van de teeltmethode die ze hanteren. Deze bedrijven gaan uit van de teelt in kleine plastic bakken. Dit vergt in de basis al veel arbeid. Voor het beheersbaar houden van de handlingkosten zetten ze nu op grote schaal robots in die een hoge aanschafprijs kennen. Het ontwikkelingsconcept in dit project is uitgewerkt met Dorset GM en op kleine schaal getest in de bestaande grootschalige meelwormenkweek van Zents Beheer te Ruurlo. Het gaat uit van de teelt op lange industriële banden, waarbij de meelwormen droog voer krijgen. Hierdoor is tijdens de teelt een minimum aan handling nodig. Bij succes van dit project liggen de investeringen nodig voor de realisatie van een unit met een productiecapaciteit van circa 200 ton meelwormen per jaar onder de €1 miljoen. Dit is een investeringsbedrag dat binnen het bereik van de

Pagina 1 van 19

Achterhoek Raad Achterhoek Board Achterhoek Thematafels

Aanvraagformulier project Achterhoek Visie 2030 (versie 1-1-2020) gemiddelde agrarische ondernemer ligt. Doordat het concept wordt gerealiseerd in standaard leegstaande varkensstal die op veel Achterhoekse is te vinden, zal het concept ook goed inpasbaar zijn in het meerendeel van de Achterhoekse (leegstaande) varkensstallen. Het project is opgedeeld in drie fasen: Fase 1: het ontwikkelen, realiseren en draaiend krijgen van de productiefaciliteit met een capaciteit van circa 200 ton meelwormen per jaar tegen een investeringsbedrag van minder dan €5000,-- per ton per jaar productiecapaciteit. In de eerste fase wordt ook een verkennend onderzoek uitgevoerd naar de mogelijkheden om de meelwormen te voeden op basis van biomassa reststromen van regionale groentetelers en -verwerkers. Fase 2: Bij succes realiseren van een pilot op praktijkschaal voor de teelt van meelwormen op basis van regionale biomassa reststromen en de verwerking ervan tot geschikt meelwormenvoer. Fase 3: Het ontwikkelen van de optimale verwaarding van de duurzaam geteelde meelwormen. Deze aanvraag richt zich op de eerste fase van dit project. De ontwikkeling van dit concept voor de duurzame eiwitproductie tegen een concurrerende kostprijs heeft een aantal facetten die voordelige effecten voor de regio met zich kunnen brengen.

Zo gaat het project uit van: 1) De ontwikkeling van nieuwe bedrijvigheid met groot potentieel voor milieu en klimaat, alsook regionale werkgelegenheid en economie. Bij succes van het project is het effect ervan voor de regio o.a. de realisatie van nieuwe werkgelegenheid, verbetering van de regionale welzijn en welvaart, in combinatie met gunstige effecten op milieu en klimaat en een bijdrage aan de vorming van een duurzame emissie-arme regio. 2) De ontwikkeling van een nieuwe invulling voor vrijkomende (varkens-)stallen. Het effect hiervan kan zijn dat de verpaupering van het buitengebied wordt voorkomen/ verminderd, terwijl ook (een toename van) het crimineel gebruik van stallen kan worden voorkomen. 3) De ontwikkeling van een duurzame productiemethode van eiwit die zorgt voor het verminderen van de emissies van broeikasgassen en stikstof met meer dan 95% per ton agrarisch geproduceerd eiwit. Dit kan een belangrijke bijdrage leveren aan het realiseren van regionale, provinciale en landelijke beleidsdoelen. 4) Het ontwikkelen van een concept voor het veranderen van de biomassa reststroom van de regionale groentetelers en verwerkers in grondstof voor eiwitproductie. Dit levert een bijdrage aan het realiseren van regionale kringlopen en kringlooplandbouw met lage carbon footprint.

Pagina 2 van 19

Achterhoek Raad Achterhoek Board Achterhoek Thematafels

Aanvraagformulier project Achterhoek Visie 2030 (versie 1-1-2020) 4

Bijdrage aan Achterhoek Visie 2030 a. Aan welke subdoelstelling(en) van Het project draagt bij aan: de Visie 2030 levert dit project een bijdrage? • Het in standhouden van de leefbaarheid door: (let ook op cross-overs) - het realiseren van een nieuwe invulling voor vrijkomende agrarische bebouwing waarmee verpaupering van het buitengebied kan worden voorkomen - Het realiseren van een nieuw verdienmodel voor agrarische ondernemingen met een hoog winstpotentieel waardoor welvaart en welzijn kunnen toenemen. • Ontwikkeling van nieuwe werkgelegenheid in de regionale maakindustrie • aan de schone, duurzame regio door het ontwikkelen van een concept dat afvalstromen verandert in grondstoffen en de emissies van stikstof en broeikasgassen significant kan verminderen. • de ontwikkeling van de kringlooplandbouw in de regio, alsook aan het verduurzamen van de eiwitproductie in de regionale agrarische sector. • het innovatieve karakter van de regio door het ontwikkelen van een nieuwe, innovatief concept voor het duurzaam produceren van hoogwaardige eiwitten en vetten met behulp insecten. • het stimuleren van de biologische pluimveehouderij in de regio door het leveren van een duurzame eiwitbron voor de voeding voor ca 3 miljoen biologische kippen. b. Is er draagvlak bij de drie O’s? Zo ja, licht toe.

Het project draait om het ontwikkelen van een compleet nieuwe methode voor het grootschalig telen van meelwormen als duurzame bron van eiwit en vet. Door de nieuwe aanpak worden de investeringskosten voor het opzetten van een teelt en de kostprijs per kg product significant verlaagd waardoor het doorbraak kan zijn voor deze insectenteelt. Door de nieuwe aanpak worden ook de productiekosten per kg eiwit en vet significant verlaagd waardoor er meer afzetmogelijkheden en toepassingen voor ontstaan. Wageningen University is reeds zeer actief in het stimuleren van deze nieuwe duurzame sector die perfect strookt met hun missie: “To explore the potential of nature to improve the quality of life”. Zij hebben dan ook grote interesse voor het project.

c. Heeft het project regionale impact? Zo ja, licht toe.

Pagina 3 van 19

Overheden zoals het ministerie van LNV, de provincie Gelderland hebben grote belangstelling voor dit soort projecten omdat het bijzonder goed aansluit bij hun beleid onder andere op het gebied van de kringlooplandbouw, de verduurzaming van de agrarische sector en het verduurzamen van de voedselvoorziening. Daarnaast sluit het aan bij de uitgangspunten van onder meer het Klimaatakkoord. Zie verder de bijlage Marktinschatting meelwormen productie units Achterhoek en daarin genoemde rapporten. Het project kan bij succes een grote impact op de regio hebben. Het eiwit en vet van meelwormen is geschikt voor de afzet naar verschillende sectoren. Het kan zo bijdragen aan het verduurzamen van de teelt van bijvoorbeeld pluimvee en vissen. Daarnaast bieden de in de latere fasen van het project ontwikkelde hoogwaardige producten grote afzetkansen. Een voorbeeld hiervan zijn bijvoorbeeld antimicrobiële middelen geproduceerd uit de chitine huid van de insecten. Bepalend voor de afzet en de

Achterhoek Raad Achterhoek Board Achterhoek Thematafels

Aanvraagformulier project Achterhoek Visie 2030 (versie 1-1-2020) commerciële kansen van de meelwormenteelt is de kostprijs per kg meelwormen, vanwege de concurrentie met alternatieven zoals vismeel en soja eiwit en palmvet. Voor deze stoffen gelden wereldmarktprijzen die rond de €1,- per kg liggen. Voor sommige toepassingen zoals bij toepassing in de biologische landbouw en visteelt, alsook in sommige niche markten, zoals cosmetica, kan overigens gerekend worden met aanmerkelijk hogere prijzen. De praktijk leert dat doorgaans een investering in tijd en geld vergt om deze markten te ontsluiten, terwijl de eisen aan de producten doorgaans hoog zijn. Vanwege de inherent grote risico’s van dit technologische ontwikkelingsproject die een complete doorbraak kan betekenen in de teelt van meelwormen richten we ons bij aanvang daarom eerst op grotere afzetmarkten. Dit beidt een grotere zekerheid op het afzetten van het vervaardigde product in de eerste fase van het project en het maken van een begin met genereren van inkomsten. In de eerste fase moeten veel zaken ontwikkeld en getest worden die invloed hebben op de teelt. Het is te verwachten is dat als gevolg daarvan enige variatie in samenstelling en kwaliteit van de meelwormen zal optreden.

In de eerste fase van het project wordt vooral gebruik gemaakt van meer regulier afzetmogelijkheden zoals: 1) als bestanddeel in het voer voor gezelschapsdieren 2) als natuurlijk voer voor scharrelend pluimvee 3) verwerking in visvoer voor kweekvis In de latere fasen van het project zal gekeken worden naar zo hoog mogelijk verwaarding van de meelwormen, zoals 4) bestanddeel in humane voeding 5) hoogwaardige producten zoals antimicrobiële middelen, chitosan, ingrediënten voor cosmetica en dergelijke. De impact van dit nieuwe concept voor de teelt van meelwormen op de rgegio zal sterk afhangen van: a) de succesvolle implementatie van het concept in de bestaande varkensstal van de maatschap Haaring. Dit is een standaard varkensstal die op veel boerenerven is te vinden. Bij succes is het bewijs geleverd dat het concept een oplossing kan zijn voor de zogenaamde VAB’s.(Vrijkomende Agrarische Bebouwing) dat vanwege de ontwikkelingen rond het stikstofbeleid de komende tijd een serieus voor de regio kan worden. b) of het lukt het concept zo te ontwikkelen dat een goede kwaliteit meelwormen voor een prijs van ca €1,- per kg betrouwbaar kunnen worden geproduceerd, terwijl de investeringskosten in het concept beneden de €5000,-- per ton per jaar productiecapaciteit blijven.

Indien deze financiële doelstellingen in dit ontwikkelingsproject wordt gerealiseerd zal het een doorbraak betekenen in de teelt van meelwormen. De teelt komt dan binnen bereik van een grote groep (agrarische) ondernemers en het opent zeer veel toepassings- en afzetmogelijkheden. Daarmee is dan ook nieuw verdienmodel gerealiseerd voor bestaande agrarische ondernemers. Bij succes zal dan het aantal meelwormen productie units dat wordt gerealiseerd bepalend zijn voor de omvang van de impact op de regio. In de bijlage bij dit aanvraagformulier genaamd “Marktinschatting meelwormen productie units Achterhoek” wordt een zo realistisch mogelijke inschatting onderbouwd. Vooralsnog wordt uitgegaan van de realisatie van ca 100 meelwormen productie units over een periode van tien jaar.

Pagina 4 van 19

Achterhoek Raad Achterhoek Board Achterhoek Thematafels

Aanvraagformulier project Achterhoek Visie 2030 (versie 1-1-2020)

Impact op de regio Het project zal dan op verschillende manieren een significante impact op de regio hebben. In ieder geval heeft het project een sterk vernieuwend en duurzaam karakter dat de komende jaren op veel belangstelling van de media kan rekenen. Het zal daardoor bijdragen aan het innovatieve imago van de regio. Uitgaande van de realisatie van 100 meelwormen productie units over een periode van tien jaar zal het project verder de volgende regionale impact geven: 1) Impact op het regionale inkomen. De realisatie van ca 100 meelwormen productie units levert een behoorlijke bijdrage aan de regionale economie. Uitgaande van een omzet van ca €600.000 per jaar per unit, levert het een potentiële bijdrage aan de regionale economie op van ca 60 miljoen euro per jaar. Daarnaast vergt deze realisatie een totale investering van tot 100 miljoen euro (uitgaande van max 1 miljoen per unit met jaarproductie van 200 ton) die grotendeels via de Nederlandse grote banken zoals de RABO zullen worden gefinancierd. IN de praktijk betekent het dat er een significante stroom investeringsgelden naar de Achterhoek zal komen. 2) impact op werkgelegenheid. Uitgaande van een inzet van 3 manjaar per realisatie van een unit levert deze realisatie in de Achterhoek een maakindustrie gerelateerde werkgelegenheid op met een omvang van in totaal ca 300 manjaar.

De exploitatie van de units vergt in aanvulling hierop ca 2 manjaar per unit hetgeen neerkomt op een nieuwe werkgelegenheid van ca 200 fte bij realisatie van 100 units. Bij succes van het project kan deze impact veel groter zijn omdat dan ook uit de rest van Nederland en het buitenland belangstelling vraag naar de fabricage en levering van meelwormen units zal ontstaan. 3) Impact van vermindering stikstof emissies op bijvoorbeeld de bouw. Uitgaande van een emissie van 15 kg stikstof (ammoniak) emissie per industriële meelwormen productie unit per jaar kan de realisatie van 100 units zorgen voor een vermindering van de uitstoot van NH3 stikstof in de regio met 50 ton per jaar. De stikstofemissies zijn op het moment beperkend voor bijvoorbeeld de realisatie van nieuwe woningen in de regio. De gemiddelde bijdrage aan de stikstof emissies van een vrijstaande woning bedraagt ca 3 kg stikstof per jaar. De vermindering van de stikstof emissies door de realisatie van 100 meelwormen units levert zodoende bijvoorbeeld ruimte in de regio voor de realisatie van ruim 16.500 vrijstaande woningen in de regio. Het kan hierdoor ruimte scheppen voor de regionale bouwopgave in de komende jaren. 4) Impact van vermindering VAB problematiek door de realisatie van een nieuwe invulling voor bestaande (varkens-) stallen.

Door de afname van het aantal agrarische dierhouderijen komen steeds meer stallen en andere gebouwen in het buitengebied leeg te staan, de zogenaamde VAB’s. Dit leidt in het beste geval tot een zekere verpaupering van het buitengebied omdat de leegstaande stallen en gebouwen doorgaans niet/ slecht onderhouden

Pagina 5 van 19

Achterhoek Raad Achterhoek Board Achterhoek Thematafels

Aanvraagformulier project Achterhoek Visie 2030 (versie 1-1-2020) worden. Regelmatig krijgen deze VAB’s een ongewenste invulling waaronder ook drugslabs en hennepkwekerijen. In het gemeentelijk en provinciaal beleid is er al veel jaren aandacht voor deze zogenaamde VAB problematiek, maar goede oplossingen ervoor zijn schaars. Dit project zorgt bij succes voor de ontwikkeling van een aantrekkelijke nieuwe invulling van de agrarische gebouwen met goed onderliggend verdienmodel voor de eigenaar ervan. Dit project kan derhalve een realistische bijdrage leveren aan het oplossen van de VAB problematiek, het voorkomen van groei van criminele activiteiten in de regio en bijdragen aan het waarborgen van de kwaliteit van het buitengebied. 5) Impact op milieu en klimaat door de significante vermindering van geuren broeikasgasemissies (methaan en CO2). Alleen al de Achterhoekse melkveestapel van ca 115.000 runderen zorgt jaarlijks voor een emissie van ca 1 miljoen ton CO2 equivalent. Hiervan is bijna de helft terug te voeren op emissies van het broeikasgas methaan (ca 500.000 ton CO2 equivalent). Een meelwormen unit van 200 ton productie/jaar heeft een methaan emissie per jaar in de grootte van ca 750 kg CO2 equivalent. Wanneer 100 melkveehouderijen overstappen op de productie van meelwormen levert dit een vermindering van de broeikasgasemissies op van circa 86000 ton CO2 equivalent.

De teelt van meelwormen brengt verder nauwelijks geurbelasting voor de omgeving met zich mee. Zodoende zal ook dit een belangrijk positief effect hebben op het verminderen van de geuroverlast gerelateerd aan agrarische activiteiten. 5 6 7

Opdrachtnemer/aanvrager Projectleider Coalition of the willing (betrokken organisaties en personen noemen)

Maatschap Haaring Henk Haaring

Looptijd (aanvang/einde)

Aanvang: 1 juli 2020 Einde project: 1 juli 2023

Korte projectbeschrijving (voeg eventueel een uitgebreid projectplan als bijlage toe)

Bij het project zijn de volgende bedrijven en organisaties betrokken: Dorset Group B.V. (Aalten): Eelco Haaring Mts Haaring (Aalten): Henk Haaring FK Poultry Gmbh (Laer, Duitsland): Frans-Josef Kuhlmann Riho Climate Systems (Vorden): Jurgen Riethorst Locis Adviseurs (Varsseveld): Joachim Tuenter Zents beheer (Ruurlo): Tonny Zents ForFarmers (Lochem): Engelbert Heutink Smits Groente Kwekerij (De Heurne): Gert Smits Hiddink Witlofkwekerij (Sinderen): Erik Hiddink Wageningen Livestock Research (Wageningen): Adriaan Vernooij Stichting Biomassa (Aalten): Hayo Canter Cremers

Zie projectplan

Pagina 6 van 19

Achterhoek Raad Achterhoek Board Achterhoek Thematafels

Aanvraagformulier project Achterhoek Visie 2030 (versie 1-1-2020) 10 Beoogde resultaten In de eerste fase van dit project levert het de volgende resultaten 1) Nieuw innovatief concept voor de kosteneffectieve productie van hoogwaardige eiwitten en vetten voor feed en food 2) Concept voor het geven van een nieuwe invulling aan bestaande varkensstallen op basis van geautomatiseerde continu productie van meelwormen 3) bij realisatie van de kostprijs en investeringsdoelstellingen wordt een doorbraak ger ealiseerd in de teelt van insecten. 4) een ontwikkelingsconcept voor circulaire, duurzame voeding voor de meelwormenkweek op basis van de biomassa reststromen van regionale groentetelers en –groenteverwerkers 5) Het verminderen van de emissies van stikstof en broeikasgassen 11 Kunt u de BTW op dit project verrekenen? x Ja (dan onderstaand bij 12. de kosten excl. BTW weergeven) O Nee (dan onderstaand bij 12. de kosten incl. BTW weergeven) O Gedeeltelijk 12 Begrote kosten (incl./excl.* BTW) *doorhalen wat niet van toepassing is Gedetailleerde begroting als bijlage toevoegen! Let op: bij loonkosten het aantal uren en uurtarief vermelden (zowel intern als extern). a. Maatschap Haaring... b. Dorset Group FK Poultry Riho Climate systems ForFarmers Smits Groenten Hiddink Witlof Zents Beheer Locis Stichting Biomassa 13 Financiering a. Bijdrage vanuit de aanvrager: - Maatschap Haaring b.

Dorset Group FK Poultry Riho Climate systems ForFarmers Smits Groenten Hiddink Witlof Zents Beheer Locis Stichting Biomassa

c. Per saldo gevraagde bijdrage: nadere specificatie (indien bekend): - Provincie € … - Regio Deal € …

Pagina 7 van 19

€ 582.681,00 € 189.914,00 € 47.300,00 € 33.250,00 € 10.600,00 € 10.600,00 € 3.700,00 € 13.400,00 € 8.750,00 € 32.300,00 Totaal € 932.495,00

€ 361.753,00 € 94.957,00 € 23.650,00 € 16.625,00 € 5.300,00 € 5.300,00 € 1.850,00 € 6.700,00 € 4.375,00 € 16.150,00 Subtotaal € 536.660,00 € 395.835,00

Achterhoek Raad Achterhoek Board Achterhoek Thematafels

Aanvraagformulier project Achterhoek Visie 2030 (versie 1-1-2020) Totaal

14 Communicatie Op welke wijze en welke momenten wordt over het project gecommuniceerd? (U dient op alle communicatie-uitingen (website, drukwerk, bouwborden etc.) het logo van de provincie Gelderland en 8RHK ambassadeurs te vermelden en mede te delen dat de activiteit mede tot stand is gekomen dankzij financiering van de provincie Gelderland en 8RHK ambassadeurs). Een belangrijk onderdeel van dit project is publiciteit. Voor de ontwikkeling van de insectenmarkt, moeten mensen op de hoogte zijn van het bestaan van deze mogelijkheid en de eigenschappen daarvan. Hier wordt hard aan gewerkt door vele organisaties, maar de meeste mensen zijn nog volledig onbekend met deze nieuwe branche. In het kader van het project zal dan ook een zeer actief communicatiebeleid worden gevoerd. Met de uitvoering zal worden gestart nadat de huidige octrooiaanvragen eind 2020 zijn gehonoreerd. Voor het uitdragen van de ontwikkelingen en de voortgang van het project zullen website, persberichten, social media en andere geijkte communicatiemiddelen worden ingezet. Op de projectlocatie zelf zullen regelmatig open dagen en een seminar worden georganiseerd. Er is daarvoor op locatie een speciaal ingerichte ontvangstruimte gerealiseerd voor groepen tot circa 100 personen met horeca vergunning (aangevraagd).

Hiermee kunnen excursies van scholen, toeristen en groepen worden gefaciliteerd om geïnteresseerden kennis te laten maken met insectenkweek. Ook kunnen er trainingen worden gegeven en stageplaatsen om personeel op te leiden voor insectenfarms elders. Een professionele video animatie zal een leek makkelijker inzicht geven in het proces, systeem voor meelwormenkweek en achtergrond van insectenkweek in het algemeen. Het krijgt zodoende het karakter van een voorlichtingscentrum voor insecteneiwit en - productie. 15 Mogelijke risico’s Zoals ieder innovatief traject kent ook dit project verschillende risico’s. De belangrijkste zijn: 1) De ontwikkeling van de continu productie via de teelt van meelwormen op lopende banden lukt niet. Bij de ontwikkeling moeten een aantal zaken technologisch worden uitgewerkt en getest. Het betreft onder andere: a) het geven van water aan de meelwormen. Ofschoon de insecten kunnen leven van droog voer hebben ze net als ieder ander levend wezen op aarde wel water nodig. Voor het geven van water is een nieuwe methode met een soort druppelbuizen in de bestaande faciliteiten van Zents beheer getest. Dit werkte naar behoren maar moet nu worden ontwikkeld en geïmplementeerd in het concept op praktijkschaal. Zoals met elke technologische ontwikkeling is het moeilijk in te schatten of deze opschaling zal lukken. b) Automatiseren van sexen en verpoppingsproces.

Vooral het kunnen automatiseren van het sexen van de kevers en kunnen scheiden van mannelijke en vrouwelijke kevers is voor het succes van de teelt van groot belang. Met beeldherkenning en lokstoffen is het op lab schaal reeds met succes getest. Zoals met elk e technologische ontwikkeling is het echter moeilijk in te schatten of deze opschaling naar de demo op praktijkschaal zal lukken. c) Gedurende kleinschalige testen van het telen van meelwormen op banden bleek migratie van de dieren tussen de verschillende lagen in de installatie op te treden. Wanneer dit op grotere schaal gebeurd kan het gevolgen hebben voor de kwaliteit van het eindproduct omdat jongere en oudere meelwormen dan worden gemengd. Voor

Pagina 8 van 19

Achterhoek Raad Achterhoek Board Achterhoek Thematafels

Aanvraagformulier project Achterhoek Visie 2030 (versie 1-1-2020) het oplossen van deze migratieproblematiek zijn verschillende oplossingen bedacht maar die moeten nog in de praktijk worden getest op effectiviteit. d) De methode met teelt op lopende banden is het afgelopen jaar op kleine schaal getest in een onderzoeksopstelling en werkte naar behoren. Bij opschaling kunnen altijd onverwachte problemen op de voorgrond treden, ondanks de voorzorgen die zijn genomen op het minimaliseren van dit risico. Zoals met elke technologische ontwikkeling is zodoende moeilijk in te schatten of deze opschaling zal lukken. 2) Een dierziekte tast de teelt van meelwormen aan. Dit risico hierop bestaat maar is in de praktijk niet heel groot. De meelwormen zijn van zichzelf goed beschermd tegen bacteriële infecties door de antimicrobiële werking van hun chitine huid. Dit neemt niet weg dat verschillende ziekten en plaagdieren zoals mijten bekend zijn die de teelt van meelwormen kunnen aantasten. In doorsnede verlagen ze de productie tot circa tien a twintig procent. De risico’s op het optreden van deze ziekten zijn beheersbaar doordat de d ieren in afgesloten ruimten worden gekweekt. Daarnaast kunnen verschillende maatregelen worden genomen die de risico’s hierop verder verkleinen, zoals het drogen en pasteuriseren van de voeding.

3) Het gebruik van reststromen van groenteverwerkers levert geen geschikte voeding voor de meelwormen op. Dit risico is moeilijk te kwantificeren. Omdat het risico zo moeilijk in te schatten is, wordt In de eerste fase van het project daarom gestart met standaardvoer van meel. In de eerste fase van het project wordt wel een pilot gedaan om te verkennen of het maken en gebruiken van voer van biomassareststromen een mogeijkheid is. Van meelwormen is bekend dat ze op een breed spectrum aan groenten kunnen leven. Wat precies het effect zal zijn op de smaak van het meelwormen eiwit en vet van een voeding met daarin bijvoorbeeld veel witlof is niet bekend. Aan de hand van de uitkomsten in de pilot in de eerste fase van het project zal hieraan in een tweede fase uitgebreid onderzoek naar worden gedaan. De samenwerkende partijen in het project willen zo veel mogelijk bijdragen aan het sluiten van kringlopen en het realiseren van kringlooplandbouw. Ze zien daarvoor het ontwikkelen van biomassareststromen-voer voor de meelwormen als een belangrijke verduurzamingsstap. 4) Voor de productie van meelwormen op de ontwikkelde methode wordt geen HACCP certificering verkregen. Als dit risico optreed kunnen de verkregen meelwormen of daaruit gewonnen eiwit en vet niet worden ingezet in bepaalde diervoerders.

Ook de in latere fasen van het project voorziene verwerking in hoogwaardige humane producten zal dan moeilijker worden. Dat is op zich vervelend maar in dat geval kunnen de producten nog steeds een afzet vinden als diervoeder voor bijvoorbeeld gezelschapsdieren. De ontwikkeling is daarmee zeker minder succesvol maar niet totaal mislukt. 5) De ontwikkeling krijgt te maken met maatschappelijke weerstand, bijvoorbeeld van omwonenden. Zeker in een situatie waarbij een vergunning moet worden verkregen is dit een reëel risico. Aangezien het concept naar verwachting nauwelijks emissies van geurstoffen, broeikasgassen en stikstofverbindingen veroorzaakt ligt het niet voor de hand dat de weerstand erg groot zal zijn of worden. Daarbij speelt ook mee dat de emotionele beleving van insecten anders is dan die van de standaard landbouwhuisdieren zoals melkvee en varkens. 16 Overige aandachtspunten Op basis van de hierboven risico’s is de beoordeling van de samenwerkende bedrijven dat de ontwikkeling risicovol is. Desalniettemin zien ze de ontwikkeling als een grote kans, zowel voor de eigen bedrijven als voor de regio. Mede vanwege de impact van de corona crisis op de inkomsten en de balans van de participerende bedrijven zoeken ze wel naar mogelijkheden om de financiële risico’s draaglijk te maken.

Enerzijds is dit gedaan door het project op te splitsen in een aantal fasen, anderzijds wordt dit gedaan door aanvullende risicodragende financiering te zoeken. Vandaar deze aanvraag. 17 Is een Europese aanbesteding noodzakelijk? (zie bijlage 2) O Ja X Nee

Pagina 9 van 19

Achterhoek Raad Achterhoek Board Achterhoek Thematafels

Aanvraagformulier project Achterhoek Visie 2030 (versie 1-1-2020) 18 Is er sprake van staatssteun? (zie bijlage 3) O Ja (geef onderstaand aan of er sprake is van geoorloofde staatssteun en ga verder met punt 20, ‘gegevens aanvrager’) x AGVV, artikel: onderzoek en ontwikkeling vrijstelling O LVV, artikel: O DAEB O Deminimis (vul eerst punt 19 in en ga daarna verder met punt 20) O Nee (ga verder met punt 20) 19 Heeft uw organisatie in de afgelopen 3 belastingjaren minder dan € 200.000,= publieke middelen ontvangen? x Ja, namelijk €o,oo (indien er geen vrijstelling mogelijk is, dan bijlage 4 invullen: De Minimis-verklaring) O Nee (verder met volgende vraag) 20. Gegevens aanvrager Soort instantie x Rechtspersoon, namelijk: Maatschap O Overheidsinstantie, namelijk: O Anders, namelijk: Naam organisatie Contactpersoon Telefoonnummer E-mailadres Postbus Straat en huisnummer Postcode en plaats IBAN rekeningnummer Tenaamstelling rekening

Maatschap Haaring Dhr. H. Haaring 0543 451359 henkhaaring@me.com Barloseweg 24a 7122 PV Aalten NL27RABO0300231350 Mts. H. Haaring en R.M.A. Haaring-Baks

Onder vermelding van Ondertekening Aldus naar waarheid ingevuld en ondertekend Plaats: Aalten

Datum: 4-10-2020

Naam: Henk Haaring

Functie: Eigenaar

Handtekening:

BIJLAGEN 1. Algemene voorwaarden en toetsingscriteria projecten Achterhoek Visie 2030 2. Aanbestedingsschema 3. Staatssteun en vrijstellingsgronden 4. Verklaring De-minimis 5. Projectplan Duurzame Eiwitproductie Achterhoek 6. Begroting 7. 2x Rapport Insectenmarkt

Pagina 10 van 19

Achterhoek Raad Achterhoek Board Achterhoek Thematafels

Aanvraagformulier project Achterhoek Visie 2030 (versie 1-1-2020)

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/9627148/1