10 tijd voor democratie

5.3.

Aanbevelingen

Op basis van de resultaten wordt aanbevolen om de voorgestelde maatregelen niet te implementeren. Er wordt aanbevolen om vervolgonderzoek te doen naar hoe de huidige mate van ondersteuning effectiever gemaakt kan worden. Er is dan geen sprake van méér ondersteuning, maar wel betere ondersteuning.

60

Literatuurlijst Barneveld. (2023, 4 april). Organisatieverordening van de gemeenteraad gemeente Barneveld. Lokale wet- en regelgeving. https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR602501#d166901085e42 Bestuur, R. V. H. O. (2020). Goede ondersteuning, sterke democratie: over de ondersteuning van decentrale volksvertegenwoordigingen. Boers, E. (2020). Democratie en de griffier. Krachtig Lokaal Bestuur. Boogers, M., Klok, P. J., Denters, B., & Sanders, M. (2016). Effecten van regionaal bestuur voor gemeenten. In researchgate.net. Geraadpleegd op 22 januari 2023, van https://www.researchgate.net/profile/MarcelBoogers/publication/309293456_Effecten_van_regionaal_bestuur_voor_gemeenten_bestuurss tructuur_samenwerkingsrelaties_democratische_kwaliteit_en_bestuurlijke_effectiviteit/links/5 808afc408ae5ed04c003362/Effecten-van-regionaal-bestuur-voor-gemeentenbestuursstructuur-samenwerkingsrelaties-democratische-kwaliteit-en-bestuurlijkeeffectiviteit.pdf Cachet, A., & Verkaik, N. C. M. (2015, 12 januari). Aanzien of afzien? Raadsleden.nl. Daadkracht. (2021, 18 november). Nationaal Raadsledenonderzoek — Daadkracht — Kracht voor de overheid. https://www.daadkracht.nl/over-ons/onderzoek/nationaal-raadsledenonderzoek/ Griffiersonderzoek ondersteuning - Persberichten - Overheid in Nederland. (z.d.).

https://www.overheidinnederland.nl/persberichten/griffiersonderzoek-ondersteuning Jansen, G., Denters, B., & Van Zuydam, S. (2020). Basismonitor Politieke ambtsdragers 2019: raadsleden, wethouders en burgemeesters over hun ambt. https://doi.org/10.3990/3.9789036550659 Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. (2018, 17 mei). Adviesrapport 15,9 uur. Publicatie | Raad voor het Openbaar Bestuur. https://www.raadopenbaarbestuur.nl/documenten/publicaties/2016/04/21/advies-159-uur Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. (2022, 21 september). Knelpunten en oplossingsrichtingen in de Gemeentewet en Provinciewet. Publicatie | Rijksoverheid.nl.

61

https://www.rijksoverheid.nl/documenten/publicaties/2020/01/20/knelpunten-enoplossingsrichtingen-in-de-gemeentewet-en-provinciewet Nederlandse Vereniging Voor Raadsleden [NVVR]. (2018, januari). Werkdruk onder raadsleden. Raadslid.nu. Geraadpleegd op 27 juni 2022, van https://www.raadsleden.nl/sites/www.raadsleden.nl/files/documenten/eindrapportage_handrei king_werkdruk_door_raadslid.nu_ned_vereniging_voor_raadsleden.pdf Paulides-Ruitenberg, P. (2021). De rol van de griffier in de verdeling van macht en tegenmacht in het lokaal bestuur. Beleid en Maatschappij, 48(4), 416–422. https://doi.org/10.5553/benm/138900692021048004008 Pe, M. (z.d.). De griffier als coach? Raadsleden.nl. Geraadpleegd op 19 januari 2023, van https://www.raadsleden.nl/sites/www.raadsleden.nl/files/documenten/de_griffier_als_coach__door_marijke_pe.pdf Schaap, L. (2018). De Griffier in Gemeenteland. http://hdl.handle.net/2066/183890 Schram, J. M., Van Twist, M. J. W., & Van der Steen, M. A. (2017). Raad en hulptroepen: Hefbomen ter versterking van de controlerende taak van de gemeenteraad. In raadsleden.nl. NSOB. Geraadpleegd op 21 januari 2023, van https://www.nvrr.nl/wpcontent/uploads/2020/02/publicatie_75630.pdf Trainingsmodule “Voor een krachtige raad” biedt overzicht | VNG. (z.d.). VNG. https://vng.nl/nieuws/trainingsmodule-voor-een-krachtige-raad-biedt-overzicht Van Wijnen, P. (2016).

Het aanzien van het politieke ambt. https://repository.ubn.ru.nl/handle/2066/226424 Weterings, R. (2013, april). De raad aan zet. Goirle.nl. Geraadpleegd op 9 mei 2023, van https://raad.goirle.nl/Vergaderingen/Gemeenteraad/2013/17-september/19:30/RapportRekenkamercommissie-De-raad-aan-zet/14-Eindrapport--Quick-Scan-inzetRaadsinstrumenten-Goirle-210513.pdf

62

6. Bijlagen 6.1.

Figuren

Bestede Gewenste uren uren 16 20 17,5 15 30 60 14 14 12 16 25 25 24 24 15 15 12 12 20 24 25 25 15 20 20 30 20 20 12 15 8 14 8 10 16 16 15 17,5 8 8 15 15 5 5 25 25 14 14 24 32 20 20 20 20 12 12 20 40 15 15 20 20 20 15 20 25 22 27 16 20 12 12 15 17,5 8 16 10 20

Verschil -4 2,5 -30 0 -4 0 0 0 0 -4 0 -5 -10 0 -3 -6 -2 0 -2,5 0 0 0 0 0 -8 0 0 0 -20 0 0 5 -5 -5 -4 0 -2,5 -8 -10 63

20 15 15

30 20 22,5

-10 -5 -7,5

Tabel 6. 1 Overzicht werkdruk en totale tijdsbesteding per week

6.2.

Bijlage 2 Enquête vragen

Algemeen 1. Wat is uw geslacht? Man vrouw anders 2. Wat is uw leeftijd? 18-25 25-35 35-45 45-55 55-65 65+ 3. In welke gemeente bent u raadslid? 4. Zit de partij waar u raadslid voor bent in de coalitie of in de oppositie? Coalitie/oppositie/anders, namelijk… Werkdruk 1. Hoeveel uren besteedt u gemiddeld per week aan het raadslidmaatschap in totaal? 2. Hoeveel uren per week heeft u in totaal gemiddeld nodig om het raadslidmaatschap goed in te kunnen vullen? Efficiëntie van tijdsbesteding Gebruik bij de volgende vragen het aantal uur per week dat u gemiddeld besteed aan het raadlidmaatschap. Gebruik dus niet de tijd die u wenst te besteden aan uw raadlidmaatschap.

1. Hoeveel uur besteedt u gemiddeld per week aan onderstaande bestuurlijke taken en/of werkzaamheden? Lezen van vergaderstukken, nota's en rapporten Raadsvergaderingen Commissievergaderingen Fractievergaderingen Coalitievergaderingen Partijvergaderingen/ bijeenkomsten Stadhuiswerk: maken van notities/ opstellen schriftelijke vragen 2. Hoeveel uur zou u gemiddeld per week willen besteden aan deze bestuurlijke taken en/of werkzaamheden? Lezen van vergaderstukken, nota's en rapporten Raadsvergaderingen

64

Commissievergaderingen Fractievergaderingen Coalitievergaderingen Partijvergaderingen/ bijeenkomsten Stadhuiswerk: maken van notities/ opstellen schriftelijke vragen 3. Hoeveel uur besteedt u gemiddeld per week aan onderstaande volksvertegenwoordigende taken en/of werkzaamheden? Persoonlijk contact met (groepen van) inwoners Activiteiten in maatschappelijke organisaties Buurt- en wijkbijeenkomsten Werkbezoeken Politieke avond/ spreekuur Internetactiviteiten met en voor inwoners: email, sociale media, blogs, fora. Contact met media 4. Hoeveel uur zou u gemiddeld per week willen besteden aan deze volksvertegenwoordigende taken en/of werkzaamheden? Persoonlijk contact met (groepen van) inwoners Activiteiten in maatschappelijke organisaties Buurt- en wijkbijeenkomsten Werkbezoeken Politieke avond/ spreekuur Internetactiviteiten met en voor inwoners: email, sociale media, blogs, fora. Contact met media 5. Geef op basis van een schaal van 1 tot 10 aan; Hoe vindt u dat u onderstaande taken op dit moment uitvoert? 1: Niet goed genoeg. 10: Perfect. Lezen van vergaderstukken, nota's en rapporten

Persoonlijk contact met (groepen van) inwoners

Raadsvergaderingen

Activiteiten in maatschappelijke organisaties

Commissievergaderingen

Buurt- en wijkbijeenkomsten 65

Fractievergaderingen

Werkbezoeken

Coalitievergaderingen

Politieke avond/ spreekuur

Partijvergaderingen/ bijeenkomsten en

Internetactiviteiten met en voor inwoners: email, sociale media, blogs, fora.

Stadhuiswerk: maken van notities/ opstellen schriftelijke vragen Maatregelen

Contact met media

6. Geef op basis van een schaal van 1 tot 5 aan wat de gevolgen zijn voor de hoeveelheid tijd die u besteed aan uw raadlidmaatschap bij het invoeren van de betreffende maatregel. 1: Mijn totaal aantal uren zal hierdoor in toekomst toenemen en 5: Mijn totaal aantal uren zal in de toekomst afnemen. Meer ondersteuning vanuit mijn eigen fractie bij de werkzaamheden van de raad en de voorbereidingen hiervan. Meer ondersteuning vanuit een (nieuw te introduceren) inhoudelijke fractieassistent/ondersteuner. Meer ondersteuning vanuit de griffie bij de werkzaamheden van de raad en de voorbereiding hiervan. Meer ondersteuning vanuit de ambtelijke organisatie bij de werkzaamheden van de raad en voorbereiding hiervan. Bijvoorbeeld het duidelijker schrijven van stukken voor de raad. Een verhoogd fractiebudget om zo de ondersteuning en ontwikkeling van mijn fractie te vergroten Meer ondersteuning vanuit externen, door bijvoorbeeld presentaties of bijeenkomsten om kennis op specifieke dossiers te verbeteren Meer externe onderzoeksrapporten over algemene onderwerpen

Meer externe onderzoeksrapporten over relevante onderwerpen in de gemeente

Meer cursussen en/of trainingen ten behoeve van inhoudelijke ontwikkeling (kennis van zaken) en/of ontwikkeling in de rollen van de raad.

66

Meer mogelijkheden om te spreken met inwoners over de effecten van gemaakt beleid

7. Geef op basis van een schaal van 1 tot 5 aan wat de gevolgen zijn voor de hoeveelheid tijd die u per rol besteed aan uw raadlidmaatschap bij het invoeren van de betreffende maatregel. 1: Mijn hoeveelheid tijd per taak zal hierdoor in toekomst toenemen en 5: Mijn hoeveelheid tijd per taak zal in de toekomst afnemen. A: Bestuurlijke rol en activiteiten Meer ondersteuning vanuit mijn eigen fractie bij de werkzaamheden van de raad en de voorbereidingen hiervan. Meer ondersteuning vanuit een (nieuw te introduceren) inhoudelijke fractieassistent/ondersteuner. Meer ondersteuning vanuit de griffie bij de werkzaamheden van de raad en de voorbereiding hiervan. Meer ondersteuning vanuit de ambtelijke organisatie bij de werkzaamheden van de raad en voorbereiding hiervan. Bijvoorbeeld het duidelijker schrijven van stukken voor de raad. Een verhoogd fractiebudget om zo de ondersteuning en ontwikkeling van mijn fractie te vergroten Meer ondersteuning vanuit externen, door bijvoorbeeld presentaties of bijeenkomsten om kennis op specifieke dossiers te verbeteren Meer externe onderzoeksrapporten over algemene onderwerpen Meer externe onderzoeksrapporten over relevante onderwerpen in de gemeente Meer cursussen en/of trainingen ten behoeve van inhoudelijke ontwikkeling (kennis van zaken) en/of ontwikkeling in de rollen van de raad.

Meer mogelijkheden om te spreken met inwoners over de effecten van gemaakt beleid

B: Volksvertegenwoordigende rol en activiteiten Meer ondersteuning vanuit mijn eigen fractie bij de werkzaamheden van de raad en de voorbereidingen hiervan. Meer ondersteuning vanuit een (nieuw te introduceren) inhoudelijke fractieassistent/ondersteuner. Meer ondersteuning vanuit de griffie bij de werkzaamheden van de raad en de voorbereiding hiervan. Meer ondersteuning vanuit de ambtelijke organisatie bij de werkzaamheden van de raad en voorbereiding hiervan. Bijvoorbeeld het duidelijker schrijven van stukken voor de raad. Een verhoogd fractiebudget om zo de ondersteuning en ontwikkeling van mijn fractie te vergroten Meer ondersteuning vanuit externen, door bijvoorbeeld presentaties of bijeenkomsten om kennis op specifieke dossiers te verbeteren Meer externe onderzoeksrapporten over algemene onderwerpen 67

Meer externe onderzoeksrapporten over relevante onderwerpen in de gemeente Meer cursussen en/of trainingen ten behoeve van inhoudelijke ontwikkeling (kennis van zaken) en/of ontwikkeling in de rollen van de raad. Meer mogelijkheden om te spreken met inwoners over de effecten van gemaakt beleid 8. Geef op basis van een schaal van 1 tot 5 aan wat het gevolg is voor het cijfer dat u uzelf gaf voor de uitvoering van de verschillende taken binnen het raadslidmaatschap, bij invoering van onderstaande maatregelen. 1: Mijn kwaliteit van werk zal hierdoor op de lange termijn sterk verminderen en 5: Mijn kwaliteit van werk zal hierdoor op de lange termijn sterk verbeteren. Meer ondersteuning vanuit mijn eigen fractie bij de werkzaamheden van de raad en de voorbereidingen hiervan. Meer ondersteuning vanuit een (nieuw te introduceren) inhoudelijke fractieassistent/ondersteuner. Meer ondersteuning vanuit de griffie bij de werkzaamheden van de raad en de voorbereiding hiervan. Meer ondersteuning vanuit de ambtelijke organisatie bij de werkzaamheden van de raad en voorbereiding hiervan. Bijvoorbeeld het duidelijker schrijven van stukken voor de raad.

Een verhoogd fractiebudget om zo de ondersteuning en ontwikkeling van mijn fractie te vergroten Meer ondersteuning vanuit externen, door bijvoorbeeld presentaties of bijeenkomsten om kennis op specifieke dossiers te verbeteren Meer externe onderzoeksrapporten over algemene onderwerpen Meer externe onderzoeksrapporten over relevante onderwerpen in de gemeente Meer cursussen en/of trainingen ten behoeve van inhoudelijke ontwikkeling (kennis van zaken) en/of ontwikkeling in de rollen van de raad. Meer mogelijkheden om te spreken met inwoners over de effecten van gemaakt beleid 9. Algemene vraag: op een schaal van 1 tot 10, welk cijfer zou elk van deze maatregelen geven? (1: Ik ben hier absoluut geen voorstander van, 10: Ik ben hier een zeer groot voorstander van) Meer ondersteuning vanuit mijn eigen fractie bij de werkzaamheden van de raad en de voorbereidingen hiervan. Meer ondersteuning vanuit een (nieuw te introduceren) inhoudelijke fractieassistent/ondersteuner. Meer ondersteuning vanuit de griffie bij de werkzaamheden van de raad en de voorbereiding hiervan. Meer ondersteuning vanuit de ambtelijke organisatie bij de werkzaamheden van de raad en voorbereiding hiervan. Bijvoorbeeld het duidelijker schrijven van stukken voor de raad.

Een verhoogd fractiebudget om zo de ondersteuning en ontwikkeling van mijn fractie te vergroten Meer ondersteuning vanuit externen, door bijvoorbeeld presentaties of bijeenkomsten om kennis op specifieke dossiers te verbeteren Meer externe onderzoeksrapporten over algemene onderwerpen Meer externe onderzoeksrapporten over relevante onderwerpen in de gemeente

68

Meer cursussen en/of trainingen ten behoeve van inhoudelijke ontwikkeling (kennis van zaken) en/of ontwikkeling in de rollen van de raad. Meer mogelijkheden om te spreken met inwoners over de effecten van gemaakt beleid

6.3.

Uitkomsten enquête

Werkdruk 1. Hoeveel uren besteedt u gemiddeld per week aan het raadslidmaatschap in totaal?

8 5 3

4 2

1 2

1 2 1 1 1

5 8 10 12 14 15 16 17,5 20 22,5 24 25 27 30 32 40 60

1 1 1

3 3

2. Hoeveel uren per week heeft u in totaal gemiddeld nodig om het raadslidmaatschap goed in te kunnen vullen?

10 8 5 30

25

24

22

1 2 3 1 20

16

17,5

3 1 15

14

2 12

1 10

8

5

1

4

Efficiëntie van tijdsbesteding 1. Hoeveel uur besteedt u gemiddeld per week aan onderstaande bestuurlijke taken en/of werkzaamheden? 4,99 3,3

2,06

3,53

0,381,25 1,7

2. Hoeveel uur zou u gemiddeld per week willen besteden aan deze bestuurlijke taken en/of werkzaamheden?

69

5,53 2,25

2,01

2,36

0,49

1,54

1,92

3. Hoeveel uur besteedt u gemiddeld per week aan onderstaande volksvertegenwoordigende taken en/of werkzaamheden? 1,76 1,25

1,29

1,21 0,81

0,49

0,48

4. Hoeveel uur zou u gemiddeld per week willen besteden aan deze volksvertegenwoordigende taken en/of werkzaamheden? 2,55 1,98 1,47

1,62 0,9

1,38

1,6

5. Geef op basis van een schaal van 1 tot 10 aan; Hoe vindt u dat u onderstaande taken op dit moment uitvoert? 1: Niet goed genoeg. 10: Perfect 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1

7,74

5,26 5,64 4,64 5,93 5,29

7,98 7,62 8,02 4,33

6,36 6,93 6,14 5,71

70

Maatregelen 6. Geef op basis van een schaal van 1 tot 5 aan wat de gevolgen zijn voor de hoeveelheid tijd die u besteed aan uw raadlidmaatschap bij het invoeren van de betreffende maatregel.1: Mijn totaal aantal uren zal hierdoor in toekomst toenemen en 5: Mijn totaal aantal uren zal in de toekomst afnemen.

7. Geef op basis van een schaal van 1 tot 5 aan wat de gevolgen zijn voor de hoeveelheid tijd die u per rol besteed aan uw raadlidmaatschap bij het invoeren van de betreffende maatregel. 1: Mijn hoeveelheid tijd per taak zal hierdoor in toekomst toenemen en 5: Mijn hoeveelheid tijd per taak zal in de toekomst afnemen.

- 1 Bestuurlijk

2 Volksvertegenwoordigend

71

8. Geef op basis van een schaal van 1 tot 5 aan wat het gevolg is voor het cijfer dat u uzelf gaf voor de uitvoering van de verschillende taken binnen het raadslidmaatschap, bij invoering van onderstaande maatregelen. 1: Mijn kwaliteit van werk zal hierdoor op de lange termijn verslechteren en 5: Mijn kwaliteit van werk zal hierdoor op de lange termijn verbeteren.

9. Algemene vraag: op een schaal van 1 tot 10, welk cijfer zou elk van deze maatregelen geven? (1: Ik ben hier absoluut geen voorstander van, 10: Ik ben hier een zeer groot voorstander van) 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1

6.4.

6,29

6,31

6,88

6,52 5,43

5,83

4,88

4,5

4,79

4,83

Bijlage 3 M50 leden

Altena, Barendrecht, Barneveld, Bergen op Zoom, Coevorden, De Bilt, De Ronde Venen, Den Helder, Diemen, Dijk en Waard, Doetinchem, Dronten, Etten-Leur, Gooise Meren, Gorinchem, Hellendoorn, Voorne aan Zee, Hendrik-Ido Ambacht, Houten, Kampen, Kerkrade, Landgraaf, Leidschendam-Voorburg, Lingewaard, Lochem, Meierijstad, Midden-Groningen, Nieuwegein, Nijkerk, Oldambt, Oosterhout, Overbetuwe, Oost-Gelre, Papendrecht, Peel en Maas, PijnackerNootdorp, Raalte, Ridderkerk, Rijssen-Holten, Rijswijk, Roermond, Schagen, Soest, Terneuzen, Tiel, Veenendaal, Veldhoven, Velsen, Venray, Waalwijk, Wassenaar, Weert, Winterswijk, Woerden, Zeist, Zutphen, Zwijndrecht.

72