Bijlage 3 Verkeerskundig adviesrapport Kindplein-West definitief 2

2018 Verkeerskundig adviesrapport Kindplein-West

Bjorn Blink (stagiair) Gemeente Ommen 21-3-2018

Inhoud 1.

Inleiding ........................................................................................................................................... 2 1.1 Aanleiding ...................................................................................................................................... 2 1.2 Probleembeschrijving .................................................................................................................... 3 1.3 Doelstelling .................................................................................................................................... 4 1.4 Leeswijzer ...................................................................................................................................... 4

2.

Inventarisatie en analyse huidige situatie ....................................................................................... 5 2.1 Het Koloriet (180 leerlingen) ......................................................................................................... 7 2.2 De Dennenkamp (103 leerlingen) ............................................................................................... 11 2.3 Guido de Bres (258 leerlingen) .................................................................................................... 15 2.4 Inventarisatie en analyse van totaal-/toekomstbeeld ................................................................ 19

3.

Verkeersonveiligheden in de schoolomgeving.............................................................................. 23

4.

Advies m.b.t. infrastructurele voorzieningen (Programma van eisen) ......................................... 27 4.1 Vlekkenkaart voorzieningen ........................................................................................................ 27 4.2 Aantallen (auto en fiets voorzieningen) ...................................................................................... 28 4.3 Vormgeving infrastructurele voorzieningen ............................................................................... 30

5.

Advies m.b.t. maatregelen op de toekomstige school-thuis routes ............................................. 37 5.1 Maatregelen op de school-thuis routes (uitgezonderd Kievitstraat-Danteweg) ........................ 37 5.2 Herinrichting kruispunt Kievitstraat-Danteweg .......................................................................... 40 5.3 Looproute naar het Carrousel ..................................................................................................... 43

6.

Aanbevelingen ............................................................................................................................... 44 6.1 Infrastructurele voorzieningen Kindplein-West .......................................................................... 44 6.2 Infrastructurele maatregelen op school-thuis routes ................................................................. 45 6.3 Herinrichting kruispunt Kievitstraat-Danteweg .......................................................................... 46 6.4 Educatie en gedragsbeïnvloeding................................................................................................ 46

Bijlage .................................................................................................................................................... 47 1.

Stroomdiagrammen kruispunten Kievitstraat-Danteweg, Kievitstraat-Patrijsstraat ................ 47

2.

Rekentool parkeren: uitkomsten per school ............................................................................. 50

3.

Interview vragen + antwoorden per school .............................................................................. 53

4.

Enquêtes .................................................................................................................................... 63

1

1. Inleiding 1.1 Aanleiding In de gemeente Ommen wordt er een nieuwe schoollocatie gerealiseerd waarin drie basisscholen die nu allen op een aparte locatie gesitueerd zijn, zich zullen gaan vestigen. De basisscholen waar het in deze situatie om gaat zijn; Het Koloriet (rood), De Dennenkamp (geel) en Guido de Brès (blauw). Het gebouw waarin de drie bassischolen zich zullen vestigen wordt Kindplein-West (zwart) genoemd. In figuur 1 is een overzichtskaart weergegeven waarop de huidige en toekomstige schoollocaties zijn weergegeven. Doordat er zich een dergelijke verandering voordoet met betrekking tot de basisschoollocaties in Ommen, betekent dit verandering in verkeersstromen en intensiteiten. Waar de leerlingen van de scholen in de huidige situatie worden verdeeld onder 3 schoollocaties, zullen zij zich in de toekomst op één locatie concentreren.

Figuur 1: Huidige en toekomstige schoollocaties

Het is voor de gemeente, de betrokken basisscholen en omwonenden belangrijk om de komende veranderingen goed in kaart te brengen, om zo de toekomstige situatie verkeerskundig zo goed mogelijk vorm te geven. Hierbij moet gedacht worden aan de realisatie van voldoende parkeergelegenheid voor zowel auto’s als fietsen, een veilige schoolomgeving en veilige school-thuis routes.

2

Het optimaliseren van de verkeersveiligheid kan gedaan door zowel de directe als de indirecte schoolomgeving te onderzoeken en passende maatregelen voor de toekomst te ontwerpen. Ook speelt de realisatie van voorzieningen als parkeerplekken en fietsenstallingen hierin een rol.

1.2 Probleembeschrijving Doordat er een drietal basisscholen wordt samengevoegd tot één locatie, zullen er op verkeerskundig vlak ook zaken veranderen. Basisscholen zijn bij uitstek locaties waar de verkeersveiligheid van groot belang is. Dit omdat er op dergelijke locaties grote groepen schoolkinderen iedere week naar school fietsen, lopen of met de auto gebracht worden. Naast het feit dat Het Kindplein-West gerealiseerd zal worden, zal er ook een fietstunnel worden aangelegd die onder de N48 door zal gaan. De aanpassing aan de infrastructuur zal ervoor zorgen, dat er een nieuwe verkeerstroom zal ontstaan richting de wijk Dante vanuit het westen van Ommen. De tunnel biedt hier een mogelijke nieuwe route richting de wijk, waar de route in de huidige situatie via de Varsenerdijk verloopt voor scholieren die ten westen van de N48 wonen. Onderzocht moet worden in hoeverre deze tunnel invloed heeft op de school-thuis routes van de leerlingen van het toekomstige Kindplein-West. En of er naast de tunnel verder nog aanpassingen gedaan zouden moeten worden. Ook bevinden zich nabij het te realiseren Kindplein-West een middelbare school (VechtdalcollegeOmmen) en een sporthal + cultureel centrum (het Carrousel).

De schoolkinderen van Kindplein-West zullen in de toekomst ook gebruik maken van het Carrousel, waarbij het belangrijk is dat de verplaatsingen van en naar deze locatie veilig verlopen. Probleem hierbij is, dat de tussengelegen weg (Kievitstraat) in de huidige situatie geen veilige oversteeklocatie voor de schoolkinderen kent.

Figuur 2: Overzichtskaart van de Wijk Dante. Locatiekeuze Kindplein (geel), Vechtdalcollege (donkergroene cirkel), het Carrousel (lichtgroene cirkel), huidige fietstunnel (rode pijl), toekomstige fietstunnel (blauwe pijl) en het kruispunt Kievitstraat-Danteweg (rood gele ster)

3

1.3 Doelstelling De doelstelling van dit project is om; een advies op te stellen met betrekking tot maatregelen die genomen moeten worden naar aanleiding van de verandering die plaats vind bij de komst van het Kindplein-West. Dit zal worden gedaan nadat de huidige situatie is geanalyseerd, data is verzameld en de toekomstige veranderingen in kaart zijn gebracht. Na aanleiding van de gedane onderzoeken zal er een maatregelen pakket worden opgesteld.

1.4 Leeswijzer Hoofdstuk 2 gaat in op de huidige verkeerssituatie bij de drie betrokken basisscholen door middel van een inventarisatie en analyse. Ook wordt in dit hoofdstuk een totaalbeeld gegeven om inzicht te krijgen in de toekomstige situatie bij Kindplein-West. Vervolgens gaat hoofdstuk 3 in op de verkeersonveiligheden in de basisschoolomgeving en onveiligheden op de school-thuis routes. In hoofdstuk 4 is het advies opgesteld in een aantal varianten voor de benodigde infrastructurele voorzieningen op het school terrein. En in hoofdstuk 5 worden een aantal varianten betrekking tot noodzakelijke infrastructurele maatregelen in de schoolomgeving behandelt. In hoofdstuk 6 wordt een aanbeveling gedaan om te kiezen voor een maatregelenpakket.

4

2. Inventarisatie en analyse huidige situatie Om de toekomstige situatie met Kindplein-West verkeerskundig zo goed mogelijk vorm te geven, is het belangrijk eerst te inventariseren hoe de huidige situatie is en hiervan een analyse te maken. Dit is gedaan door middel van meerdere onderzoeksmethoden. De onderzoeksmethoden die gebruikt zijn, zijn; schouws, verkeerstellingen, gesprekken/interviews met de betrokken basisscholen en onder alle leerlingen gehouden enquêtes bij iedere school. De hieruit verkregen informatie en data vormt de basis voor de analyse die in dit hoofdstuk behandelt wordt. Schouws Er zijn schouws uitgevoerd om de verkeerssituatie per school te bekijken, om zo probleempunten/onveiligheden te kunnen signaleren. Ook zijn gebruikte school-thuis routes meegenomen in de schouws. Verkeerstellingen Om inzicht te krijgen in het aantal auto’s dat bij het begin en het eind van de schooldag de leerlingen komen halen en brengen, zijn er tellingen uitgevoerd. Door middel van deze tellingen is inzichtelijk geworden hoeveel auto’s er per dag ongeveer tegelijk aanwezig zijn bij de scholen in de huidige situatie. Gesprekken/interviews Er zijn gesprekken gevoerd met de directies van de basisscholen om informatie te verkrijgen in de aantallen (leerlingen en medewerkers), gebruikte vervoerswijzen en de woonlocaties van de leerlingen.

Ook hebben de directies hun mening gegeven over de huidige verkeerssituatie en wat zij verwachten m.b.t. Kindplein-West. De interview verslagen zijn te vinden in bijlage 3. Enquêtes Om goed inzicht te krijgen in de wijze waarop de leerlingen naar school komen, is er op elke school een enquête gehouden onder de leerlingen. De enquête uitkomsten hebben inzicht gegeven in de gebruikte vervoerswijzen van de leerlingen, de route die zij nemen om bij de school te komen en waar zij op de route onveiligheid ervaren. Er is gekozen om de enquête voor de bovenbouw leerlingen uitgebreider en ingewikkelder te maken dan de enquête voor de onderbouw leerlingen. Dit omdat er van kinderen uit de bovenbouw meer kan worden gevraagd als het gaat om vervoerswijze keuze en route gebruik. De gebruikte enquêtes zijn te vinden in bijlage 4. Er is bewust gekozen voor het enquêteren van de leerlingen, omdat dit een meer directe benadering is en sneller resultaat Figuur 3: Foto van leerlingen die onder begeleiding de enquête invullen oplevert dan wanneer de enquête aan de ouders zou worden (bovenbouw De Dennenkamp) meegegeven. Ook speelt de klassikale uitleg die mogelijk is bij de leerlingen hierin een rol.

5

De analyse wordt in zijn volledigheid per school behandelt, zodat het per school overzichtelijk is wat de huidige situatie is. Om dit op een heldere wijze in beeld te brengen, wordt per school visueel door middel van afbeeldingen, kaarten, tabellen en grafieken weergegeven wat de huidige situatie is, waarna vervolgens de toelichting volgt. Dit houdt in dat er per school 2 pagina’s uit beeld materiaal bestaan en 2 pagina’s uit de bijbehorende toelichting. Per school worden de uitkomsten van de inventarisatie en analyse op dezelfde wijze en volgorde weergegeven. De inventarisatie en analyse bestaat per school uit:  Gehanteerde schooltijden Schooltijden hebben een grote invloed op de verkeersdruk bij de school. Wanneer scholen tegelijk beginnen of tegelijk eindigen, heeft dit een negatieve invloed op de verkeersdruk bij het toekomstige Kindplein-West. In de ideale situatie zouden alle drie de scholen op verschillende tijden moeten eindigen en beginnen.  De verkeerssituatie bij de huidige schoolomgevingen De verkeerssituatie bij elk van de drie betrokken basisscholen is allereerst gedaan door middel van het schouwen op locatie. Tijdens deze schouws is gekeken hoe het verkeer zich afwikkelt, zowel in de ochtend aan het begin van de schooldag, als in de middag aan het eind van de schooldag.

Op deze momenten is de verkeerssituatie het drukst en het meest hectisch bij de basisscholen. Auto’s, fietsers en voetgangers komen op deze momenten naar de scholen toe, wat voor onveiligheid kan leiden voor de kwetsbare weggebruiker.  Gebruikte vervoerswijzen van de leerlingen/modalsplit gegevens De modalsplit gegevens zijn relevant voor de toekomstige situatie, wanneer de drie scholen gezamenlijk het Kindplein zullen vormen. Gezien de geringe verplaatsing in afstand, zal de verandering van schoollocatie nauwelijks tot geen invloed hebben op de huidige vervoerswijze keuze. Daarom kunnen de modalsplit gegevens van de drie basisscholen samen worden genomen, om zo een inschatting te kunnen maken van de hoeveelheden verkeer dat het Kindplein dagelijks zal gaan genereren.  Autotelling Er zijn autotellingen uitgevoerd om inzicht te krijgen in het daadwerkelijke aantal auto’s dat tegelijk bij de school geparkeerd staat op de piekmomenten (begin en eind schooldag).  Overzicht woonlocaties De woonlocaties zijn verzameld middels een adressenlijst. Deze herkomstgegevens zijn relevant als het gaat om de gebruikte vervoerswijzen in relatie tot de reisafstand.  School-thuis routes/routering Inzicht in gebruikte school-thuis routes is verkregen middels de enquête. Hieruit is per school een routering gemaakt.

Deze routering biedt inzicht in de meest gebruikte routes, die relevant zijn voor de analyse van de verkeersveiligheid op de routes naar de scholen. Per school wordt de routering weergegeven, waarna in de volgende paragraaf de onveiligheden op de routes in de totaal analyse worden behandelt.

6

2.1 Het Koloriet (180 leerlingen) School Het Koloriet

Begintijd: 8:30u

Middagpauze: 12:00u – 13:15u

Eindtijd: 15:15u (onderbouw vrijdag om 12:00u vrij)

Eindtijd Woensdag: 12:15

Tabel 1: Huidige schooltijden Het Koloriet

Figuur 5: Verkeerssituatie Het Koloriet tijdens halen en brengen

Het Koloriet: 180 leerlingen 3% 9%

5%

11%

Lopend Fiets of lopend Fiets

34%

Fiets of auto 38%

Auto Auto of lopend

Tijd / Datum en weerssituatie 15:00 15:05 15:10 15:15 15:20 15:25 15:30

26-3-2018 Zon/bewolkt 9 graden 16 auto’s 24 ‘’ 29 ‘’ 35 ‘’ 30 ‘’ 18 ‘’ 12 ‘’

Tabel 2: Autotelling Het Koloriet per 5 minuten bij uitgaan school (10 auto’s zijn van medewerkers en staan er dus de gehele periode)

7 Figuur 4: Modalsplit gegevens Het Koloriet op basis van enquête

Het Koloriet is een christelijke basisschool met 180 leerlingen. De school kent gewoonlijk schooldagen (met uitzondering van de woensdag) van 08:30 tot 15:15 met een middagpauze van 12:00 tot 13:15, zoals te zien in tabel 1. Waarneming Het Koloriet: De verkeerssituatie bij de basisschool Het Koloriet is bij het begin en aan het eind van de schooldag erg druk en onoverzichtelijk. In figuur 5 is de situatie weergegeven door middel van een kaart met foto’s van de verkeerssituatie. Te zien is dat auto’s, fietsers en voetgangers via dezelfde weg (Patrijsstraat) de school dienen te bereiken, waardoor het erg druk en onoverzichtelijk wordt in de straten rondom de school. Dit wordt versterkt vanwege het feit dat er voor haal en breng auto’s geen goede voorziening aanwezig is, waardoor er veelal deels op de stoep wordt geparkeerd. Dit zorgt er ook voor dat de rijbaan erg smal wordt waardoor deze niet meer in 2 richtingen begaanbaar is. De parkeervakken die er zijn (14 vakken), worden hoofdzakelijk gebruikt door medewerkers van de school. De drukte die iedere ochtend ontstaat, zorgt ervoor dat er hinder en onveiligheid ontstaat. Kinderen moeten tussen de auto’s lopen en fietsen, wat snel tot ongelukken kan leiden. Daarbij kunnen openslaande deuren van auto’s voor hinder en onveiligheid zorgen van zowel fietsers op de rijbaan als voetgangers op de stoep.

Voor ouders met kinderwagens wordt daarbij de stoep onbegaanbaar wanneer auto’s het voetpad belemmeren. Het deels op de stoep parkeren veroorzaakt ook de situatie dat kinderen tussen auto’s door de toegangsweg moeten oversteken, waarbij zij niet goed zichtbaar zijn voor automobilisten. Bovengenoemde punten zorgen ervoor dat de verkeerssituatie in het begin en aan het einde van de schooldag erg chaotisch en onoverzichtelijk gebeurd. Gebruikte vervoerswijzen/modalsplit In figuur 4 zijn de verkregen modalsplit gegevens van Het Koloriet te zien, in tabel 2 daarnaast is een tellingsoverzicht weergegeven van het aantal auto’s gedurende het uitgaan van de school. Opvallend is dat maar 9% van de leerlingen aangeeft altijd met de auto naar school te komen. Dit zijn ongeveer 17 leerlingen. Ook opvallend is de 5% (± 9 leerlingen) aangeeft lopend of met de auto naar school te komen. Over de relatie tussen afstand tot de school en gebruikte vervoerswijze is meer te vinden in paragraaf 2.4 met het totaaloverzicht van de analyse. 39%, oftewel 70 leerlingen geven aan soms met de auto naar school te gaan. De overige 52% komt op de fiets of lopend naar school. Uit het teloverzicht blijkt dat er in werkelijkheid op het piekmoment 35 auto’s op hetzelfde moment nabij de school staan om leerlingen op te halen.

Dit zijn de auto’s die in de straten rondom de school staan en voor de onoverzichtelijkheid en onveiligheid zorgen aan het begin en eind van de schooldag. Door de school is aangegeven dat er ongeveer 10 medewerkers per dag met de auto naar school komen, wat betekent dat er op het piekmoment 25 haal/breng auto’s aanwezig zijn.

8

Figuur 6: Woonlocaties schoolkinderen Het Koloriet

Figuur 7: Autoroutering Het Koloriet

Figuur 8: Fiets routes leerlingen Het Koloriet + hoeveelheden

9

Herkomst gegevens Van de drie scholen is Het Koloriet de school met de grootste ‘’wijk’’ functie. Dit wil zeggen dat van de drie betreffende basisscholen Het Koloriet de meeste kinderen uit de directe omgeving (de wijk Dante) aantrekt. Dit is te zien in de overzichtskaart in figuur 6. Van deze kinderen kan verwacht worden dat een groot deel lopend ofwel op de fiets naar school kan komen, gezien de geringe gemiddelde reisafstand tot de school. Routering In figuur 8 is een overzichtskaart gemaakt van de gebruikte fietsroutes van de leerlingen van Het Koloriet (rood). Opvallend is dat leerlingen die vanuit Laarakkers naar de school fietsen, dit voornamelijk via de Chevalleraustraat/Kievitstraat doen. Dit is opvallend, omdat er tussen de wijken Laarakkers en Dante een fietsbrug gelegen is. Blijkbaar heeft de route die in meters het kortst is de voorkeur van de leerlingen ten opzichte van de iets langer route via de fietstunnel (600 ten opzichte van 800 meter). Wegen en straten die als veel gebruikte fiets school-thuis route kunnen worden aangemerkt voor de leerlingen van Het Koloriet, wanneer gekeken wordt naar figuur 8 zijn:   

Patrijsstraat: ±45 leerlingen per schooldag tot aan het kruispunt Patrijsstraat-Tureluur Chevalleraustraat – Kievitstraat: ±30 fietsende leerlingen per schooldag Merelstraat: ± 30 fietsende leerlingen per schooldag

Figuur 7 geeft de meest gebruikte autoroutes weer die ouders gebruiken wanneer zij hun kind naar school brengen of van school halen. Te zien is dat de Chevalleraustraat, Kievitstraat en Patrijsstraat die ook tot de meest gebruikte fietsroutes behoren, ook tot de meest gebruikte autoroutes behoren. Het feit dat er in deze straten overlap is van auto- en fietsroutes, maakt dat er op onder andere deze locaties sprake kan zijn van onveiligheid voor de kwetsbare weggebruiker. In hoofdstuk 3 worden onveiligheden in de directe schoolomgeving en op de school-thuis routes in totaal voor de drie scholen verder behandelt.

10

2.2 De Dennenkamp (103 leerlingen) School De Dennenkamp

Begintijd: 8:30u

Middagpauze: -

Eindtijd: 14:00

Eindtijd Woensdag: 14:00

Tijd / Datum en weerssituatie

6-3-2018 Zonnig 9 graden 14 auto’s 16 ‘’ 19 ‘’ 27 ‘’ 25 ‘’ 14 ‘’ 11 ‘’

Tabel 3: Huidige schooltijden De Dennenkamp

Figuur 10: Verkeerssituatie De Dennenkamp bij halen en brengen

De Dennenkamp 1% 16%

11%

Lopend 7%

Fiets of lopend Fiets Fiets of auto

33%

32%

Auto Auto of lopend

13:45 13:50 13:55 14:00 14:05 14:10 14:15

Tabel 4: Autotelling De Dennenkamp per 5 minuten bij uitgaan school (10 auto’s zijn van medewerkers en staan er dus de gehele periode)

11 Figuur 9: Modalsplit De Dennenkamp op basis van enquête

De Dennenkamp is een openbare basisschool, en is met 103 leerlingen de kleinste van de drie betrokken basisscholen. De Dennenkamp kent een continurooster van 08:30 tot 14:00 op iedere schooldag. Vanwege deze roostertijden, zal deze school hierdoor een gedeelte van de ouders specifiek op worden uitgezocht. Dit betekent dat de school een wat grotere reikwijdte heeft m.b.t. de woonlocatie van de leerlingen dan basisscholen met een regulier rooster, de reikwijdte m.b.t. de woonlocaties van de leerlingen van De Dennenkamp wordt op de volgende pagina verder behandelt. Waarneming De Dennenkamp De verkeerssituatie bij de basisschool De Dennenkamp is in de ochtend en middag bij het halen en brengen deels vergelijkbaar met de verkeerssituatie bij de andere twee scholen. Er zijn 8 vakken die gebruikt worden door werknemers van de school, en het halen en brengen gebeurd op de straat/stoep zoals te zien in figuur 10. De verkeerssituatie is minder chaotisch dan die bij Het Koloriet. Dit komt door het mindere aantal leerlingen, maar ook doordat er minder fietsers gebruik maken van dezelfde toegang als de haal en breng auto’s. De Dennenkamp heeft namelijk een kleine fietsenstalling aan de achterzijde van de school, waar kinderen hun fiets kunnen stallen. Hierdoor wordt een gedeelte van de fietsers gescheiden van de auto’s.

Een aantal fietsers maakt wel van dezelfde toegangsweg gebruik als de haal en breng auto’s, zoals te zien in figuur 10. Ook gebeurd het halen en brengen maar aan één zijde van de straat, namelijk aan de schoolzijde, wat ervoor zorgt dat er geen oversteekbewegingen zijn waarbij kinderen tussen de auto’s door moeten lopen. Gebruikte vervoerswijzen/modalsplit In figuur 9 zijn de verkregen modalsplit gegevens van De Dennenkamp weergegeven. In tabel 4 daarnaast is een tellingsoverzicht weergegeven van het aantal auto’s gedurende het uitgaan van de school. Opvallend is het hoge percentage leerlingen dat met de auto naar school gebracht wordt in vergelijking tot Het Koloriet. Ondanks het feit dat De Dennenkamp 77 leerlingen minder heeft, is het aantal leerlingen dat standaard met de auto gaat gelijk aan die van Het Koloriet, namelijk 17 leerlingen. Daarbij geeft 34%, oftewel 35 leerlingen aan soms met de auto naar school te gaan. De overige 52% komt op de fiets of lopend naar school. Uit het teloverzicht blijkt dat er in werkelijkheid op het piekmoment 27 auto’s op hetzelfde moment nabij de school staan om leerlingen op te halen. Dit zijn de auto’s die in de Tureluur gelegen aan de school staan en voor onoverzichtelijkheid en eventuele overlast zorgen aan het begin en eind van de schooldag.

Door de school is aangegeven dat er ongeveer 10 medewerkers per dag met de auto naar school komen, wat betekent dat er op het piekmoment 17 haal/breng auto’s aanwezig zijn.

12

Figuur 11: Woonlocaties schoolkinderen De Dennenkamp

Figuur 12: Autoroutering De Dennenkamp

Figuur 13: Fietsroutes leerlingen De Dennenkamp + hoeveelheden

13

Herkomst gegevens In figuur 11 zijn de woonlocaties van de leerlingen van De Dennenkamp in een kaartoverzicht weergegeven. Te zien is dat de woonlocaties erg verspreid liggen over de wijken Dante, Laarakkers en De Strangen. Het hanteren van het continurooster kan gezien worden als oorzaak van deze spreiding in herkomst locaties. De af te leggen afstanden tot de school zijn dusdanig dat de fiets de meest logische keuze is als gebruikte vervoerswijze voor de leerlingen van de school. Routering In figuur 12 is een overzichtskaart gemaakt van de gebruikte fietsroutes van de leerlingen van De Dennenkamp (geel). Opvallend is dat in vergelijking tot de leerlingen van Het Koloriet, de leerlingen voornamelijk gebruik maken van de fietstunnel in plaats van de Chevalleraustraat/Kievitstraat. Reden die hiervoor kan worden aangedragen, is dat de leerlingen van De Dennenkamp meer in zuidelijke richting wonen, wat de route via de fietstunnel tot logisch keuze maakt. Ander opvallend gegeven is het aantal leerlingen dat gebruik maakt van het pad dat achter de school langs loopt aan het water. Dit zijn de leerlingen die uit Dante (noord) afkomstig zijn en zo de snelste route naar school kiezen. Om hier te komen fietst een gedeelte van de leerlingen over een voetpad en loopbrug.

De spreiding zorgt er verder voor dat er geen grote hoeveelheden leerlingen van dezelfde routes gebruik maken, maar zich veelal individueel door de wijk naar school bewegen. Wegen en straten die als veel gebruikte fiets school-thuis route kunnen worden aangemerkt voor de leerlingen van De Dennenkamp, wanneer gekeken wordt naar figuur 12 zijn:   

De fietstunnel tussen de wijk Laarakkers en Dante: ± 20 leerlingen per schooldag Tureluur: ± 25 leerlingen per schooldag Patrijsstraat: ± 18 leerlingen per schooldag tot aan het kruispunt Patrijsstraat-Tureluur

Figuur 13 geeft de meest gebruikte autoroutes weer die ouders gebruiken wanneer zij hun kind naar De Dennenkamp brengen of van school halen. Te zien is dat de Tureluur en een gedeelte van de Patrijsstraat die ook tot de meest gebruikte fietsroutes behoren, ook tot de meest gebruikte autoroutes behoren. Het feit dat er in deze straten overlap is van auto- en fietsroutes, maakt dat er op onder andere deze locaties sprake kan zijn van onveiligheid voor de kwetsbare weggebruiker in de toekomstige situatie. In hoofdstuk 3 worden onveiligheden in de directe schoolomgeving en op de school-thuis routes in totaal voor de drie scholen verder behandelt.

14

2.3 Guido de Bres (258 leerlingen) School

Begintijd:

Middagpauze:

Eindtijd:

Guido de Bres

8:50u

Onderbouw: 12:00 – 12:45 Bovenbouw: 12:30 – 13:15

15:15u (onderbouw vrijdag om 12:00u vrij)

Eindtijd Woensdag: 12:15

Tabel 5: Huidige schooltijden Guido de Bres

Figuur 14: Verkeerssituatie Guido de Bres tijdens halen en brengen

Figuur 15: Verkeerssituatie Guido de Bres tijdens halen en brengen

Tijd / Datum en weerssituatie

Guido de Bres 1% 6% 5%

Lopend 24%

30%

Fiets of lopend Fiets Fiets of auto Auto

34%

Bus

Figuur 16: Modalsplit Guido de Bres op basis van de enquête

15:00 15:05 15:10 15:15 15:20 15:25 15:30

6-3-2018 Zonnig 9 graden 20 auto’s 26 ‘’ 32 ‘’ 43 ‘’ 38 ‘’ 19 ‘’ 12 ‘’

Tabel 6: Autotelling De Dennenkamp per 5 minuten bij uitgaan school (16 auto’s zijn van medewerkers en staan er dus de gehele periode)

15

De Guido de Brès school is een christelijk gereformeerde basisschool met 250 leerlingen. Met dit aantal is Guido de Brès de grootste van de drie scholen. Ook is dit de school die de grootste verplaatsing ondergaat wanneer zij tot het Kindplein gaan behoren. Vanwege de christelijk gereformeerde identiteit van de school, heeft Guido de Brès een sterke regionale functie. Dit betekent dat ouders hun kinderen specifiek naar deze school sturen vanwege deze identiteit. Guido de Brès kent gewoonlijk schooldagen van 08:50 tot 15:15 met verschillende middagpauzes voor onder- en bovenbouw van respectievelijk 12:00 tot 12:45 en 12:30 tot 13:15. Waarneming Guido de Bres Bij de Guido de Brès school is de verkeerssituatie opnieuw grotendeels vergelijkbaar met de andere twee basisscholen. Er zijn een aantal parkeervakken voor de werknemers van de school (7 vakken) en de overige automobilisten parkeren hun auto (tijdelijk) op de weg. De auto’s parkeren voornamelijk aan de tegenovergestelde kant van de school, waardoor kinderen en ouders de rijbaan over moeten steken om het schoolplein te bereiken. Naast dat de directe toegangsweg op piekmomenten vol staat met auto’s, staan de straten daaromheen ook vol met tijdelijk geparkeerde auto’s. Dit is te zien in figuur 15. De toegangsweg bij de school is éénrichtingsverkeer.

Er loopt een stoep langs de gehele lengte van het schoolplein, hierover kunnen de kinderen en hun ouders veilig het schoolplein oplopen. Om deze stoep te bereiken is er geen aparte oversteekvoorziening gerealiseerd, wat voor onveiligheid kan zorgen doordat zij bij het oversteken in conflict komen met automobilisten. Doordat er een groot aantal auto’s op de rijbaan geparkeerd staan, kunnen er situaties ontstaan dat er kinderen willen oversteken tussen de auto’s door, waarbij zij niet vroeg zichtbaar zijn. Dit kan tot onveiligheid leiden. In figuur 15 is ook te zien dat iedere straat gelegen aan de Guido de Bres school op piekmomenten gebruikt wordt als tijdelijke parkeerlocatie wanneer de school begint of uit gaat. Het feit dat er auto’s in deze straten geparkeerd staan, zorgt voor zowel onveiligheid als ook overlast. Woningen gelegen aan deze straten kunnen hinder ondervinden van auto’s die voor hun huis geparkeerd staan en daarbij regelmatig de toegang tot de woning blokkeren. Gebruikte vervoerswijzen/modalsplit In figuur 16 zijn de verkregen modalsplit gegevens van de Guido de Bres school weergegeven. In tabel 6 daarnaast is een tellingsoverzicht weergegeven van het aantal auto’s gedurende het uitgaan van de school.

Opvallend is het hoge percentage leerlingen dat aangeeft standaard met de auto naar school te worden gebracht, helemaal wanneer gekeken wordt naar de het percentage autogebruik bij Het Koloriet en De Dennenkamp. 30% (77 leerlingen) geeft aan standaard met de auto naar school gebracht te worden. Daarbij geeft 34%, oftewel 35 leerlingen aan soms met de auto naar school te gaan, dit percentage is vergelijkbaar met Het Koloriet en De Dennenkamp. 6% (16 leerlingen) komt met de bus en de overige 30% (77 leerlingen) komt lopend of fietsend naar school. Uit het teloverzicht blijkt dat er in werkelijkheid op het piekmoment 43 auto’s op hetzelfde moment nabij de school staan om leerlingen op te halen. Dit zijn de auto’s die in de straten rondom de school staan. Door de school is aangegeven dat er ongeveer 13 medewerkers per dag met de auto naar school komen, wat betekent dat er op het piekmoment 30 haal/breng auto’s aanwezig zijn.

16

Figuur 17: Woonlocaties schoolkinderen Guido de Bres

Figuur 18: Autoroutering Guido de Bres

Figuur 19: Fietsroutes leerlingen Guido de Bres + hoeveelheden

17

Herkomst gegevens De woonlocaties van de leerlingen van de Guido de Bres school zijn in figuur 19 tot kaartoverzicht verwerkt. Te zien is dat een deel van de leerlingen ver buiten Ommen woont. Dit is terug te leiden naar de christelijk gereformeerde identiteit van de basisschool, dat ervoor zorgt dat ouders deze school specifiek uitzoeken hierom. Ook verklaart dit kaartoverzicht het hoge percentage leerlingen dat standaard met de auto naar school wordt gebracht en het aantal dat met de bus naar school gaat. In de toekomstige situatie kan van deze leerlingen dus ook niet verwacht worden dat zij van vervoerswijze zullen veranderen. Routering In figuur 17 is de overzichtskaart van de gebruikte fietsroutes van de leerlingen van de Guido de Bres (blauw) te zien. Deze intensiteiten kaart laat geen opvallende routes zien. Wel is te zien dat er op de meest gebruikte wegen sprake is van grote aantallen leerlingen die gebruik maken van deze route. Wegen en straten die als veel gebruikte fiets school-thuis route kunnen worden aangemerkt voor de leerlingen van de Guido de Bres school, wanneer gekeken wordt naar figuur 17 zijn:     

Baron van Fridaghstraat: ± 70 fietsende leerlingen per schooldag Chevalleraustraat : ± 30 fietsende leerlingen per schooldag Sandbergstraat: ± 29 fietsende leerlingen per schooldag De fietstunnel tussen de wijk Laarakkers en Dante: ± 24 leerlingen per schooldag Kievitstraat: ± 23 fietsende leerlingen per schooldag

Figuur 18 geeft de meest gebruikte autoroutes weer die ouders gebruiken wanneer zij hun kind naar school brengen of van school halen. Te zien is dat de Chevalleraustraat, Kievitstraat en Baron van Fridaghstraat die ook tot de meest gebruikte fietsroutes behoren, ook tot de meest gebruikte autoroutes behoren. Het feit dat er in deze straten overlap is van auto- en fietsroutes, maakt dat er op onder andere deze locaties sprake kan zijn van onveiligheid voor de kwetsbare weggebruiker. In hoofdstuk 3 worden onveiligheden in de directe schoolomgeving en op de school-thuis routes in totaal voor de drie scholen verder behandelt.

18

2.4 Inventarisatie en analyse van totaal-/toekomstbeeld

Totaal: 522 leerlingen 2% 3% 6%

Lopend

5%

20%

Fiets of lopend Fiets 30%

Fiets of auto Auto

34%

Auto of lopend Bus

Figuur 20: Totale modalsplit gegevens van de drie basisscholen

Figuur 21: Totale modalsplit gegevens per woonlocatie

19

Gebruikte vervoerswijzen/modalsplit De totale modalsplit gegevens, te zien in figuur 20 zijn relevant voor de toekomstige situatie, wanneer de drie scholen gezamenlijk Kindplein-West zullen vormen. Gezien de geringe verplaatsing in afstand, zal de verandering van schoollocatie nauwelijks tot geen invloed hebben op de huidige vervoerswijze keuze. Daarom kunnen de modalsplit gegevens van de drie basisscholen samen worden genomen, om zo een inschatting te kunnen maken van de hoeveelheden verkeer dat het Kindplein dagelijks zal gaan genereren. Het donkerrode vlak van 20% staat voor alle leerlingen die standaard met de auto komen. Als het gaat om het terugdringen van het aantal auto’s bij Kindplein-West, kan deze groep worden gezien als enige groep die moeilijk van vervoerswijze (van auto naar fiets of lopend) te veranderen is. De overige leerlingen en hun ouders zouden in de toekomst in potentie allemaal ofwel lopend of op de fiets naar school kunnen komen. Wanneer zoveel mogelijk kinderen die de mogelijkheid hebben om op de fiets of lopend naar school te komen, dit ook doen, zal de schoolomgeving hierdoor veiliger zijn en zijn er minder parkeerplekken nodig bij de school. In aantallen komt het neer op minimaal 107 en maximaal 295 kinderen die met de auto naar school worden gebracht.

Van 188 van deze kinderen (kinderen die soms met de auto of de fiets of lopend komen) zou verwacht kunnen worden dat zij standaard op de fiets of lopend naar school zouden kunnen komen. Gebruikte vervoerswijzen/modalsplit per woonlocatie Door middel van de enquête uitkomsten is er inzicht verkregen in de keuze van vervoerswijze per woonlocatie. De hieruit verkregen resultaten zijn verwerkt in de overzichtskaart die te zien is in figuur 21. Op deze kaart is te zien welke invloed de woonlocatie heeft op de gebruikte vervoerswijze van de leerlingen van de drie scholen. Op de kaart is direct veel oranje te zien, in iedere wijk. Dit betekent dat ook al wonen kinderen op loop of fietsafstand van de school, dat zij toch regelmatig met de auto naar school gebracht worden. Wel is te zien dat des te dichter de wijk bij de school ligt, des te minder leerlingen met de auto naar school worden gebracht en des te meer zij de keuze maken om naar school te fietsen of te lopen. Opvallend is dat het percentage kinderen dat aangeeft soms met de fiets en soms met de auto naar school te gaan in iedere wijk ongeveer gelijk is. Ook al wonen leerlingen in de wijk van de school, komen zij toch regelmatig met de auto. Dit percentage zou in samenwerking tussen de school en ouders kunnen worden teruggebracht. Over het terug brengen van het autogebruik is in hoofdstuk 3 advies m.b.t.

niet fysieke maatregelen meer te lezen. Logischerwijs komen leerlingen vanuit het buitengebied hoofdzakelijk met de auto. De 13% die met de bus komen, zijn leerlingen die in Dedemsvaart wonen en naar de Guido de Bres school gaan.

20

Figuur 23: Verwachte fietsroutering Kindplein-West

Figuur 22: Verwachte autoroutering Kindplein-West

21

Op basis van de gedane analyse per school, kan er een verwachting worden gemaakt m.b.t. tot de te verwachten route keuze van de leerlingen wanneer zij naar het Kindplein zullen gaan. Voor de leerlingen van Het Koloriet en De Dennenkamp zal de school-thuis route niet wezenlijk veranderen, voor de leerlingen van de Guido de Bres school zal er wel een verandering plaatsvinden in de schoolthuis route. Fietsroutering In figuur 23 is een kaart te zien met daarop de verwachte routering. Dit is de verwachting wanneer er geen maatregelen (infrastructureel en niet-infrastructureel) worden getroffen om de leerlingen die op de fiets komen nieuwe of verbeterde opties te bieden. Op de kaart is te zien dat de school-thuis routes die in de huidige situatie worden gebruikt, na verwachting ook in de nieuwe situatie grotendeels gelijk blijft. Verschil hierin is, dat de leerlingen die in de huidige situatie via de Baron van Fridaghstraat naar de Guido de Bres school fietsen, in de toekomst ofwel via de Chevalleraustraat en Kievitstraat ofwel via de fietstunnel en de Patrijsstraat zullen fietsen. Daarbij is er logischerwijs een groot verschil in de aantallen op een aantal straten. Wanneer er geen infrastructurele en/of niet-infrastructurele maatregelen worden genomen, kunnen op basis van de kaart in figuur 23 de volgende wegen als hoofd school-thuis route worden aangemerkt.

Hierbij wordt gesproken over een hoofd school-thuis route, wanneer hier volgens de routeringenkaart minimaal 30 leerlingen per dag langs fietsen:     

Patrijsstraat + Tureluur (toegangsweg Kindplein-West): ± 290 fietsende leerlingen per schooldag Patrijsstraat (weg door de wijk): ± 100 fietsende leerlingen per schooldag Kievitstraat - Chevalleraustraat: ± 80 fietsende leerlingen per schooldag Fietstunnel tussen Dante en Laarakkers: ± 60 fietsende leerlingen per schooldag Merelstraat: ± 50 fietsende leerlingen per schooldag

Autoroutering Zoals er een verwachting kan worden gemaakt voor de gebruikte fietsroutering in de toekomstige situatie, zo kan er ook een verwachting worden gemaakt voor de toekomstige autoroutering. In figuur 22 is de kaart weergegeven met de te verwachten hoofd school-thuis routes voor haal/breng auto’s. De oranje kleur staat voor de locatie waar de auto’s zouden gaan halen en brengen wanneer er geen voorziening zou worden gerealiseerd.

22

3. Verkeersonveiligheden in de schoolomgeving Wanneer kinderen naar school gaan, is het belangrijk dat de route naar school veilig is. Verkeersveiligheid is voor iedere mobiliteitsvorm belangrijk, maar als het gaat om een verkeersveilige schoolomgeving, verdient de veiligheid van de fietser en voetganger extra veel aandacht. Dit omdat in het geval van de schoolomgeving, iedere werkdag grote hoeveelheden kinderen naar dezelfde locatie gaan en middags weer vertrekken. Bij een school zoals het toekomstige Kindplein-West, brengt deze school grote verkeersstromen op gang, zoals te zien was in het voorgaande hoofdstuk. Deze verkeerstromen bestaan uit fietsers, voetgangers en automobilisten. Het verschil in modaliteiten maakt dat er voor de kwetsbare weggebruiker (in dit geval de leerlingen die fietsen of lopen) onveiligheid ontstaat, wanneer deze verschillende modaliteiten met elkaar in conflict komen. Deze conflicten komen niet uitsluitend voor in de directe schoolomgeving, maar kunnen ook verder op de route plaatsvinden. Veel voorkomende onveilige plekken voor de kwetsbare weggebruiker zijn; kruispunten, (deels)gedeelde wegvakken met automobilisten en de directe schoolomgeving zelf. Kruispunten zorgen voor onveiligheid voor de fietser, wanneer de fietser moet kruisen met gemotoriseerd verkeer en dan met name op ongeregelde kruispunten.

Voor kinderen die naar de basisschool gaan, zorgt dit voor extra onveiligheid, doordat kinderen in mindere mate in staat zijn verkeerssituaties goed te beoordelen. Ook het gevoel van onveiligheid op een dergelijk kruispunt speelt hierbij een grote rol. Het is belangrijk dat kinderen geen gevoel van onveiligheid hebben op school-thuis routes wanneer het fietsen gestimuleerd moet worden. In het geval van onveilige kruispunten op de huidige en ook toekomstige school-thuis routes zijn er een aantal onveilige kruispunten aan te wijzen. In figuur 24 is een kaart weergegeven waarop kruispunten staan weergegeven in de nabij schoolomgeving, die onveilig zijn of als onveilig kunnen worden ervaren (figuur 24). Het toekennen van het label onveilig, is in dit geval gedaan op basis van de enquête uitkomsten, waarbij leerlingen hebben kunnen aangeven op welke punten op de route zij onveiligheid ervaren en op basis van waarnemingen op locatie.

23

De kruispunten die in figuur 24 worden aangemerkt als onveilig, liggen allemaal dichtbij de huidige en de toekomstige schoollocatie. Opvallend is dat de onveilige punten zich voornamelijk concentreren op de Kievitstraat en Chevalleraustraat. De kruispunten die als onveilig worden weergegeven zijn:     

Kievitstraat - Baron van Fridaghstraat – Chevalleraustraat Kievitstraat – Danteweg Kievitstraat – Patrijsstraat Kievitstraat – Merelstraat Danteweg - Patrijsstraat

Het kruispunt Danteweg - Patrijsstraat en het kruispunt Kievitstraat - Patrijsstraat zijn kruispunten die in de toekomstige situatie een grote rol zulle spelen als het gaat om de school-thuis routes van de leerlingen van Kindplein-West. Om inzicht te krijgen Figuur 24: Onveilige kruispunten op de school-thuis routes in de exacte verkeerstromen op deze kruispunten (op basis van de enquête) zijn op deze kruispunten tellingen uitgevoerd. Uit de tellingen is gebleken dat in de ochtendspit (07:30 – 09:00) er zich een groot aantal conflict situaties voordoen tussen fietsers en automobilisten. In hoofdstuk 5 is een advies opgesteld voor de herinrichting van deze kruispunten. De stroomdiagrammen met exacte aantallen van fietsers en motorvoertuigen in de ochtendspits zijn toegevoegd in bijlage 1. Menging van verkeer vervoerswijzen vindt plaats bij wegvakken waarbij de fietser geen of een beperkte eigen plek heeft op de rijbaan. Denk hierbij aan wegen binnen de bebouwde kom waarbij geen plek voor de fietser is gerealiseerd of een smalle weg met fietssuggestiestrook. Bij dergelijke wegen waarbij de fietser de rijbaan deelt met automobilisten, kan dit onveilig zijn wanneer er grote hoeveelheden kinderen fietsen. Dit ook in verband met het snelheids- en massaverschil tussen fietsers en motorvoertuigen. Ook speelt hierbij het gevoel van onveiligheid bij ouders en kinderen ook een rol.

In de ideale situatie is de school-thuis route voor fietsers volledig gescheiden van de rijbaan. Uiteraard is dit op bepaalde plekken lastig te realiseren. Wanneer er wordt gekeken naar de meest gebruikte routes naar het toekomstige Kindplein-West, kunnen hier een aantal voorbeelden worden gegeven van wegen waar kinderen en ouders mogelijk onveiligheid ervaren door de huidige weginrichting. In figuur 25 is hiervan een voorbeeld te zien. In het hoofdstuk 5 waarin advies wordt gegeven m.b.t. maatregelen op school-thuis routes worden alle wegvakken die aangepast en verbeterd zouden moeten worden verder uitgelicht.

24

Figuur 25: Fietsers hebben geen eigen plek en delen de rijbaan met de automobilist (Kievitstraat-Danteweg)

De directe schoolomgeving is bij vele scholen een verkeersonveilige locatie. Dit omdat er bij vele scholen onvoldoende parkeercapaciteit is, waardoor auto’s op de toegangsweg bij de school gaan parkeren. Wanneer fietsers en voetgangers daarbij vervolgens ook gebruik maken van deze toegangsweg, zorgt dit voor een onoverzichtelijke situatie. Zoals in de schouwresultaten te zien in Hoofdstuk 3.1 is er bij elk van de drie betrokken scholen sprake van een tekort aan parkeercapaciteit en het hierbij parkeren op de rijbaan en deels op de stoep. Voor twee van de betrokken scholen is de toegang van de school voor automobilisten en fietser op dezelfde Figuur 26: Fietsers en auto’s op hetzelfde wegvak bij locatie. Dit betekent dat alle auto’s en fietsers zich op één plek toegangsweg Het Koloriet concentreren bij het begin en uitgaan van de scholen. Hierbij betekent het dus ook dat hoe meer kinderen op de fiets komen, des te onveiliger de verkeerssituatie bij de school is. Hieronder zijn foto’s te zien van de beschreven situatie bij Het Koloriet en De Dennenkamp.

Figuur 27: Fietsers en auto’s op hetzelfde wegvak bij toegang De Dennenkamp

25

Op de foto’s is te zien dat kinderen die op de fiets naar school gaan, bij de toegang van de school van hetzelfde wegvak gebruik maken. Dit zorgt voor een zeer onoverzichtelijke situatie en gevoel van onveiligheid bij de leerlingen. Dat de situatie als onveilig wordt ervaren is bevestigd door de schooldirecties van Het Koloriet en De Dennenkamp. Op locatie van de Guido de Bres school worden fietsers en automobilisten gescheiden, doordat de fietsenstalling zich aan de tegenovergestelde zijde bevind ten opzichte van de ingang van de school, waar ouders hun kind met de auto afzetten. Een dergelijke scheiding van modaliteiten zou ook voor het toekomstige Kindplein-West wenselijk zijn. De positionering van de benodigde infrastructurele voorzieningen bij Kindplein-West wordt in het volgende hoofdstuk behandelt.

Figuur 28: Gele pijl en vierkant = fietsers ingang en stalling, rode pijl = toegangsweg voor auto’s

26

4. Advies m.b.t. infrastructurele voorzieningen (Programma van eisen) Om het verkeer in goede banen te leiden bij het Kindplein, is het belangrijk dat de juiste infrastructurele voorzieningen aanwezig zijn en in de juiste hoeveelheid/omvang. In dit hoofdstuk wordt het programma van eisen behandelt voor de benodigde voorzieningen bij Kindplein-West. Hierin worden de volgende onderdelen behandelt: -

Vlekkenkaart voorzieningen Aantallen (auto’s en fietsen) Vormgeving infrastructurele voorzieningen parkeren (benodigde omvang/ruimte) o Halen en brengen o Parkeren voor medewerkers van Kindplein-West o Fiets parkeren (fietsenstallingen)

4.1 Vlekkenkaart voorzieningen

Figuur 29: Ontwerpidee positionering voorzieningen: Het schoolgebouw is het oranje vlak, de fietsenstalling is op locatie van de groene cirkel, parkeren voor de medewerkers in het donkerblauwe vlak, Kiss&Ride voorziening in de blauwe pijl en haal en brengen in het licht blauw vak (dubbelfunctie),

Er zijn 4 type infrastructurele voorzieningen te onderscheiden uit bovenstaande plattegrond, namelijk: Kiss&Ride, halen/brengen, werknemers parkeren en fiets parkeren. Door middel van de beschreven indeling worden fietsers en voetgangers gescheiden van de automobilisten. De fietsenstalling bevindt zich aan de wijkzijde op de huidige locatie van de Dennenkamp, waar weinig auto’s komen. Achter de fietsenstallingen ligt de parkeerlocatie voor het personeel. De fietsers en het personeel komen niet met elkaar in conflict, doordat de medewerkers s’ochtends eerder aankomen en s’middags later weg gaan dan de leerlingen die op de fiets zijn. 27

Ouders die hun kinderen naar school brengen met de auto, dienen hun kind aan de oostzijde van de schoollocatie (Patrijsstraat) te brengen en halen. Deze locatie is gelegen aan de Patrijsstraat, die voor automobilisten gemakkelijk te bereiken is. Uit de gesprekken met de scholen blijkt dat zij enkel een Kiss&Ride voorziening niet als handige/goede oplossing zien voor een basisschool omgeving. Zij zien liever een groot parkeerterrein gelegen bij de school. Dit omdat ouders van basisschoolleerlingen over het algemeen langer stil staan bij de school dan bij een Kiss&Ride voorziening de bedoeling is. Om aan deze wens tegemoet te komen zal er gekozen kunnen worden voor een schoolplein met een dubbelfunctie met aangrenzend een Kiss&Ride voorziening. Ouders kunnen hun kind met de auto afzetten door ofwel gebruik te maken van de Kiss&Ride strook, of door tijdelijk (± maximaal 10 minuten) op het schoolplein met dubbelfunctie te parkeren. Dit schoolplein kan op die manier aan het begin van de schooldag en aan het eind van de schooldag als parkeerlocatie gebruikt worden en de rest van de dag als spellocatie voor die kinderen. Tussen de middag zouden ouders die hun kind met de auto halen en brengen geen gebruik kunnen maken van de parkeerlocatie op het schoolplein, maar alleen van de Kiss&Ride strook.

Dit is gezien het geringe aantal kinderen dat tussen de middag met de auto wordt opgehaald geen probleem.

4.2 Aantallen (auto en fiets voorzieningen) De benodigde voorzieningen voor het autogebruik onder werknemers en ouders kan worden opgedeeld in twee vormen van parkeren. De werknemers die de gehele schooldag parkeren en de ouders die hun kind in de ochtend en middag brengen en halen. Door deze verschillen in parkeerbehoefte, is het wenselijk om hiervoor ook verschillende voorzieningen te realiseren die tegemoet komen aan deze behoeften. Werknemers komen immers eerder aan dan ouders en staan er de gehele schooldag waar ouders in korte tijd hun kind afzetten. Het scheiden van werknemers parkeren en het halen en brengen zoals in de positionering is aangegeven, is hier ook onderdeel van. Bij het bepalen van de grote van de voorzieningen is het aantal benodigde plekken belangrijk en de daar bijhorende omvang van de voorziening. Parkeren (benodigd aantal plekken) Op basis van de modalsplit gegevens van de leerling en het aantal werknemers dat op de fiets komt, moet er rekening worden gehouden met een maximum van 380 fietsen per schooldag. Deze 380 fietsen dienen gestald te kunnen worden op het terrein van de school. De omvang van de haal en breng voorziening is afhankelijk van de tijden die gehanteerd worden door de basisscholen. Wanneer de scholen verschillende begin en eindtijden hanteren, zullen de piekmomenten minder druk zijn dan wanneer scholen tegelijk beginnen of eindigen.

De begin- en eindtijden tijden die in de toekomst gehanteerd zullen worden, zijn op dit moment nog onbekend. Per mogelijkheid van begin- en eindtijden kan er een aantal auto’s verwacht worden op basis van de modalsplit gegevens per school. In tabel 7 worden deze te verwachten aantallen in tabelvorm weergegeven. Vervolgens wordt in tabel 8 weergegeven wat de benodigde aantal plekken zijn voor zowel het halen en brengen als het parkeren door medewerkers.

28

Scenario’s / aantal auto’s en fietsen op piekmoment 1. Aparte begin en eindtijden: (Guido de Bres leidend) 2. Guido de Bres + De Dennenkamp: (Tegelijk in of uit) 3. Guido de Bres + Het Koloriet: (Tegelijk in of uit, huidige situatie) 4. Gelijke begin of eindtijden: (Allemaal tegelijk in of uit)

Minimaal aantal haal/breng auto’s

Maximaal aantal haal/breng auto’s

Te verwachten aantal haal/breng auto’s

77

167

122

90

211

150

94

254

174

107

298

202

Tabel 7: Aantal haal en breng auto’s per scenario van gehanteerde schooltijden

Per scenario kan door middel van de CROW rekentool bepaald worden hoeveel parkeerplekken er nodig zijn. In deze rekentool wordt rekening gehouden met het feit dat er meerdere auto’s gebruik kunnen maken van één plek. De rekentool uitkomsten die dienen als uitgangspunt zijn per school te vinden in bijlage 2. Naast de benodigde haal/breng plekken, zijn er voor de scholen gezamenlijk 35 plekken nodig voor de werknemers van de drie scholen. De benodigde parkeerplekken onderverdeeld in haal/breng, medewerkers en fiets parkeren zijn in onderstaande tabel weergegeven. Bij het fiets parkeren is gelijk de benodigde oppervlakte meegenomen, omdat hiervoor geen alternatieven zijn qua vormgeving en dus ook in omvang. Per fiets wordt een oppervlakte van 1,2 m2 gerekend. Scenario’s / aantal benodigde plekken 1. Aparte begin en eindtijden: (Guido de Bres leidend) 2. Guido de Bres + De Dennenkamp: (Begin of eindtijd gelijk) 3. Guido de Bres + Het Koloriet: (Begin of eindtijd gelijk, huidig) 4. Gelijke begin of eindtijden: (Begin of eindtijd allemaal gelijk)

Parkeerplekken Medewerkers

Benodigde haal/breng plekken

Benodigde fietsenstallingen +m2

35 (440 m2)

33

380 (456 m2)

35 (440 m2)

45

380 (456 m2)

35 (440 m2)

50

380 (456 m2)

35 (440 m2)

62

380 (456 m2)

Tabel 8: Aantal benodigde plekken per scenario

Toelichting scenario’s: In de tabellen is te zien dat het begin of het eind van de schooldag van de Guido de Bres school in ieder scenario onderdeel is van het piekmoment. Scenario 1 zou het meest gunstige scenario zijn, wat betekent dat alle drie de scholen op een apart moment beginnen en eindigen, in dat geval bestaat het piekmoment uit minimaal 77 en maximaal 167 auto’s (33 haal/breng vakken). Scenario 4 is het meest ongunstige scenario, dan beginnen of eindigen de drie scholen namelijk tegelijk, waarbij het piekmoment uit minimaal 107 en maximaal 298 auto’s zal bestaan (62 haal/breng vakken). Wanneer de Guido de Bres tegelijkertijd met De Dennenkamp begint of eindigt bestaat het piekmoment uit minimaal 90 en maximaal 211 auto’s (45 haal/breng vakken).

29

En als de Guido de Bres en Het Koloriet tegelijk beginnen of eindigen, net als in de huidige situatie, bestaat het piekmoment uit minimaal 94 en maximaal 254 auto’s (50 haal/breng vakken).

4.3 Vormgeving infrastructurele voorzieningen Een mooi voorbeeld van een schoolplein met dubbelfunctie is de haal en breng voorziening bij het voorzieningencluster Prismare in Enschede. In het cluster zitten naast bijvoorbeeld een theater en een bibliotheek ook drie basisscholen en een buitenschoolse opvang. Hieronder een afbeelding van het schoolplein dat in de ochtend en middag dient als tijdelijke haal en breng/kortparkeer voorziening.

Figuur 30: Referentie schoolplein met dubbelfunctie (voorzieningencluster Prismare te Enschede)

Zoals te zien op de afbeelding is het schoolplein vormgegeven als grote atletiekbaan. De baan dient primair als schoolplein, maar is tijdens haal en breng tijden een haal/breng voorziening (07:30-08:45 en 14:45-15:30). In figuur 31 is een afbeelding te zien van een bord waarop aangegeven staat hoe automobilisten zich moeten gedragen op de renbaan. Op de foto is ook de slagboom te zien, die ervoor zorgt dat het schoolplein buiten de haal en breng tijden kan worden afgesloten voor automobilisten, waardoor kinderen er veilig kunnen spelen.

Figuur 31: Bord aan het begin van het schoolplein/Kiss&Ride voorziening

Wanneer een voor de ouders en kinderen een dergelijk onbekende verkeerssituatie gerealiseerd wordt bij de school, zal hierbij ook educatie moeten worden ingezet om het correcte gedrag van ouders en kinderen in de toekomst te kunnen verwachten. Uit gehouden interviews met gebruikers van de voorziening door een externe partij is gebleken dat de voorziening goed in de behoefte voorziet. 30

Wanneer er voor een dergelijke vorm wordt gekozen moet rekening gehouden worden met het feit dat een dergelijk plein met dubbelfunctie van grotere omvang is dan een standaard parkeerterrein. In de tabel hieronder de omvang per scenario van benodigde plekken. Vormgeving op locatie Kindplein-West Wanneer er wordt gekeken naar de locatie waar Kindplein-West in de toekomst gesitueerd zal zijn, zal er op basis van de beschikbare ruimte een keuze moeten worden gemaakt in de uitwerking van de atletiekbaan. De verschillende vormen zijn hieronder in schets vorm afgebeeld.

Variant 1.1

Figuur 32: Inrichting schoolterrein met dubbelfunctie schoolplein – Ruimte voor 34 haal/breng auto’s tegelijk op plein + 6 tegelijk op K+R strook, aparte parkeervoorziening voor maximaal 36 werknemers

In bovenstaande variant is te zien hoe de atletiekbaan ingepast zou moeten worden op de locatie van Kindplein-West. Te zien is welke voorzieningen ingepast moeten worden en hoeveel ruimte deze voorzieningen innemen op het schoolterrein. Variant 1.1 zoals die in figuur 32 te zien is, biedt ruim voldoende capaciteit voor scenario 1, waarbij er 33 haal/breng plekken nodig zijn. Op de enkele atletiekbaan is ruimte voor 34 auto’s en op de K+R strook is ruimte voor 6 auto’s tegelijk. Globale kostenraming totaal (kosten fietsenstalling niet meegerekend): ± 80.000€

31

Variant 1.2

Figuur 33: Inrichting schoolterrein met dubbelfunctie schoolplein – Ruimte voor 66 haal/breng auto’s tegelijk op plein + 6 tegelijk op K+R strook, aparte parkeervoorziening voor maximaal 36 werknemers

Variant 1.1 bestaat uit één enkele atletiekbaan, waar variant 1.2 een tweetal banen naast elkaar heeft. In beide gevallen is de atletiekbaan 110 meter lang. Dit is om de daadwerkelijke lengte van een atletiekbaan aan te houden. Op deze manier gaat de belevingswaarde van het schoolplein omhoog, wanneer deze daadwerkelijk 100 meter lang is. Kinderen worden in de pauze of tijdens andere activiteiten ook uitgenodigd actief bezig te zijn, door bijvoorbeeld wedstrijdjes 100 meter sprint te houden. Op deze manier kan de dubbelfunctie goed tot uiting komen. Globale kostenraming totaal (kosten fietsenstalling niet meegerekend): ± 127.000€

32

Kiss and Ride voorziening Om ouders ook een snellere optie te bieden, zou het wenselijk zijn om naast de atletiekbaan, waar ouders een korte tijd mogen parkeren om hun kind af te zetten, ook een K+R strook te realiseren. D.m.v. de K+R strook hebben ouders de keuze om hun kind sneller af te zetten dan op de atletiekbaan mogelijk is. Op deze manier ontlast de K+R strook ook de atletiekbaan. Het is belangrijk om de K+R strook dusdanig vorm te geven dat er een rijtje ontstaat van maximaal 6 auto’s. Wanneer auto’s het rijtje niet via de zijkant kunnen verlaten worden alle automobilisten in de strook aangespoord zo kort mogelijk stil te staan. Op deze manier is de K+R strook het meest effectief. (figuur 34)

Figuur 34: Voorbeeld vormgeving K+R strook

Belangrijk onderdeel van de realisatie, van een schoolplein met dubbelfunctie en de aanleg van een K+R voorziening, is de voorlichting die gegeven moet worden aan de ouders om het juiste gedrag uit te lokken. Ook zal er in het begin iemand moeten worden aangewezen om de eerste periode na de aanleg het verkeer te sturen waar nodig. Globale kostenraming K+R voorziening: ± 8.000€ Alternatief voor schoolplein met dubbelfunctie Een haal/breng voorziening vormgegeven als atletiekbaan op de wijze waarop deze geschetst is in figuur 33 neemt minder ruimte in dan een gebruikelijke parkeerplaats zoals die vaak wordt aangelegd. Wanneer er niet wordt gekozen voor een schoolplein met dubbelfunctie, zou het parkeerterrein moeten worden vormgegeven als in figuur 35. Deze reguliere vorm van parkeerterrein is het meest effectief qua ruimtegebruik ten opzichte van andere vaak voorkomende vormen. Wanneer gekozen wordt voor een dergelijk parkeerterrein zouden werknemers geen eigen parkeerlocatie nodig hebben, maar zouden zij hier ook parkeren.

Figuur 35: Voorbeeld vormgeving standaard parkeerterrein

33

Voor Kindplein-West geldt dat wanneer deze vorm wordt gekozen als parkeervoorziening, dat er geen sprake kan zijn van dubbelgebruik. Hierdoor gaat een groot gedeelte van het schoolterrein verloren aan parkeren. Ander nadeel van het parkeerterrein ten opzichte van de atletiekbaan is de verminderde doorstroming van auto’s. Waar op de atletiekbaan alleen maar rechtdoor gereden dient te worden, moeten automobilisten op een parkeerterrein meerdere manoeuvres uitvoeren, zoals het in en uitdraaien van een parkeerplaats. Ook zou een klein verschil in begin of eindtijden betekenen dat auto’s tegelijk aankomen als dat er auto’s wegrijden van het parkeerterrein. Dit zal de doorstroming verslechteren. In de tekening in figuur 36 is te zien op welke wijze een dergelijk parkeerterrein vorm zou moeten krijgen op de locatie van de toekomstige school. De vermelde afmeting geldt wanneer de drie scholen aparte begin en eindtijden hebben. De benodigde aantal vakken met bijbehorende benodigde oppervlakten zijn in tabel 9 weergegeven.

Variant 2.1

Figuur 36: Inrichting schoolterrein met groot parkeerterrein– Ruimte voor 68 auto’s tegelijk (werknemers en halen/breng) + 6 tegelijk op K+R strook,

Bovenstaande afbeelding van variant 2.1 is op basis van scenario 1, waarbij er 33 haal/breng plekken nodig zijn. Wanneer er zich een ander scenario voordoet in relatie tot de gehanteerde schooltijden, zal het parkeerterrein groter moeten zijn. In tabel 9 is aangegeven hoe groot het parkeerterrein per scenario minimaal zou moeten zijn, en wat de kosten zijn.

34

Scenario’s / aantal benodigde plekken 1. Aparte begin en eindtijden: (Guido de Bres leidend) 2. Guido de Bres + De Dennenkamp: (Begin of eindtijd gelijk) 3. Guido de Bres + Het Koloriet: (Begin of eindtijd gelijk, huidig) 4. Gelijke begin of eindtijden: (Begin of eindtijd allemaal gelijk)