5. Gemeente Ommen, accountantsverslag 2025
Tekst van het document
Gemeente Ommen Accountantsverslag 2025
VERTROUWELIJK Aan de gemeenteraad van de gemeente Ommen Postbus 100 7730 AC OMMEN
Jufferenwal 30 8011 LE ZWOLLE telefoon (088) 236 7777 e-mail audit@flynth.nl
kenmerk
behandeld door
datum
51962507/SH/0982
S. Hof MSc RA R. Hubers MSc RA CIA
2 juni 2026
onderwerp
Accountantsverslag 2025
Geachte leden van de raad, Hierbij ontvangt u ons accountantsverslag over het boekjaar 2025. Ons accountantsverslag gaat in op de belangrijkste bevindingen uit onze controle. In de rapportage nemen we u mee in de belangrijkste uitkomsten van werkzaamheden, zoals ons oordeel over uw schattingen, gehanteerde materialiteit en onderkende risico’s. De structuur van de rapportage vindt u terug in de inhoudsopgave op de volgende pagina. De bevindingen en beschouwingen in dit verslag komen voort uit onze controlewerkzaamheden. Het verslag van bevindingen is bedoeld om u te ondersteunen in uw beoordeling van de jaarrekening 2025. Wij hebben deze rapportage tijdens de bijeenkomst op 21 mei jl. met een ambtelijke afvaardiging en de portefeuillehouder besproken. Graag geven wij in de vergadering van uw auditcommissie op 2 juni een nadere toelichting op dit verslag. Wij bedanken de medewerkers van de gemeente Ommen voor de prettige samenwerking en zijn vanzelfsprekend graag bereid een nadere toelichting te verstrekken.
Hoogachtend, Flynth Audit B.V. ValidSigned door Sietse Hof op 02-06-2026 S. Hof MSc RA
Flynth Audit B.V. is lid van BKR International. Bankrekeningnummer IBAN NL67 RABO 0106 6642 20 - BIC: RABONL2U. Handelsregister 09063021. www.flynth.nl Dienstverlening vindt plaats onder algemene voorwaarden, op aanvraag verkrijgbaar en gedeponeerd bij de KvK in Arnhem.
Inleiding In het kader van de door de gemeenteraad aan ons verstrekte opdracht voor de controle van de jaarrekening 2025 van de gemeente Ommen brengen wij u hierbij verslag uit van onze belangrijkste bevindingen naar aanleiding van onze eindejaars-controlewerkzaamheden die wij hebben uitgevoerd. Dit accountantsverslag is bedoeld om u te ondersteunen in uw beoordeling van de jaarrekening 2025. Wij wijzen u erop dat uw controlerende taak uiteraard verder gaat dan uitsluitend het financieel getinte perspectief vanuit de accountantscontrole. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening van uw gemeente. Onze werkzaamheden zijn erop gericht een oordeel te kunnen geven over de jaarrekening 2025 van de gemeente Ommen en niet primair op het opsporen van fraudes of onregelmatigheden in uw gemeente. In dit kader hebben wij diverse gesprekken gevoerd met het college en de organisatie over gemaakte risico-inschattingen, getroffen beheersmaatregelen en onze geplande controlewerkzaamheden.
De toelichtingen in dit verslag zijn beperkt tot de punten die voortvloeien uit de door ons geïdentificeerde frauderisico’s vanuit de controle van de jaarrekening.
Inleiding
Inleiding Samenvatting
Samenvatting Kernpunten van de controle
Kernpunten van de controle Rechtmatigheids-verantwoording
Wij hebben onze controlewerkzaamheden afgerond en hebben een goedkeurende controleverklaring bij de jaarrekening 2025 verstrekt.
Rechtmatigheidsverantwoording Analyse vermogen en resultaat
Analyse vermogen en resultaat
Inhoud accountantsverslag Hoofdstuk 1
Bestuurlijke samenvatting
Hoofdstuk 2
Kernpunten van de controle
Hoofdstuk 3
Rechtmatigheidsverantwoording
Interne beheersing automatisering
Interne beheersing & automatisering Externe ontwikkelingen
Hoofdstuk 4
Analyse vermogen en resultaat
Hoofdstuk 5
Interne beheersing & automatisering
Hoofdstuk 6
Externe ontwikkelingen
Bijlage A
Niet gecorrigeerde bevindingen
Bijlage B
SiSa fouten en onzekerheden
Bijlage C
Onze onafhankelijkheid is gewaarborgd
Bijlage D
Onze communicatie met u
Externe ontwikkelingen Bijlagen
Bijlagen
51962507/SH/0982
-3-
1. Bestuurlijke samenvatting
Bestuurlijke samenvatting Controleverklaring
Belangrijkste bevindingen
Wij hebben de accountantscontrole van de jaarrekening 2025 van de gemeente Ommen afgerond. Wij hebben een goedkeurende controleverklaring voor de getrouwheid verstrekt, onder voorbehoud dat de jaarrekening ongewijzigd wordt vastgesteld door de gemeenteraad. Verder hebben we geen indicaties van fraude en/of niet-naleving van wet- en regelgeving geconstateerd. De gehanteerde materialiteit bedraagt € 1.583.940. Het jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening en bevat geen materiële onjuistheden. De grondslagen van de jaarrekening zijn aanvaardbaar en het BBV wordt nageleefd.
Controlebevindingen Er resteren geen ongecorrigeerde controleverschillen naar aanleiding van de controle 2025.
Inleiding
Inleiding
Rechtmatigheidsverantwoording In de jaarrekening 2025 is voor het derde jaar de rechtmatigheidsverantwoording opgenomen.
Samenvatting
Het college concludeert dat er voor een bedrag van € 5.124.000 aan onrechtmatigheden aanwezig zijn. Dit bedrag ligt boven de door de raad vastgestelde verantwoordingsgrens. Hierbij wordt opgemerkt dat € 4.870.000 van de onrechtmatigheden past binnen de met de raad gemaakte afspraken en derhalve als acceptabel zijn aangemerkt.
Samenvatting Kernpunten van de controle
Kernpunten van de controle Rechtmatigheids-verantwoording
Wij kunnen instemmen met de conclusie van het college en constateren dat de rechtmatigheidsverantwoording een getrouwe weergave biedt.
Rechtmatigheidsverantwoording Analyse vermogen en resultaat
Analyse vermogen en resultaat Resultaat over 2025
Belangrijkste aandachtspunten 2026
Uw weerstandsvermogen
Het resultaat over 2025 is ruim € 7 miljoen hoger uitgekomen dan in de gewijzigde begroting was geraamd. Wij vragen uw aandacht voor het voorspellende vermogen o.a. door periodieke monitoring van budgetten.
Naar aanleiding van onze controle over het boekjaar 2025 willen wij, vanuit onze natuurlijke adviesfunctie de volgende aandachtspunten voor 2026 benoemen:
De weerstandsratio is in 2025 verder verbeterd, door enerzijds een toename van de weerstandscapaciteit en een afname van het risicoprofiel.
€ 10.000.000 € 5.000.000 €0 2024 Jaarrekening 51962507/SH/0982
2025
1. wij merken op dat de financiële functie van Ommen kwetsbaar is. Daarnaast is ook de grip op de diverse taken die door Ommen als regiegemeente bij andere partijen zijn belegd van belang om de control functie te verstevigen; 2. inwerkingtreding Cyberbeveiligingswet en NIS2-regelgeving.
-5-
Interne beheersing en automatisering Externe ontwikkelingen
Externe ontwikkelingen Bijlagen
6,00 4,00
5,50
4,00
2,00 2024
Begroting
Interne beheersing en automatisering
2025
Bijlagen
2. Kernpunten van de controle
Kernpunten van onze jaarrekeningcontrole – Algemeen (1/3) Controleverklaring
Wij hebben de accountantscontrole van de jaarrekening 2025 van de gemeente Ommen afgerond. Wij hebben een goedkeurende controleverklaring voor de getrouwheid verstrekt, onder voorbehoud dat de jaarrekening ongewijzigd wordt vastgesteld door de gemeenteraad. Verder hebben we geen indicaties van fraude en/of niet-naleving van wet- en regelgeving.
De voor fouten en onzekerheden gehanteerde materialiteit bedraagt € 1.583.940. De bevindingen in onze rapportage zijn opgenomen vanaf € 50.000. Vorenstaande conform de controleverordening die op 18 december 2025 is vastgesteld door uw gemeenteraad.
Inleiding
Inleiding Samenvatting
Proces van de controle
Naar aanleiding van uitgevoerde Europese aanbesteding is de controle van de jaarrekening 2025 voor het eerst door Flynth uitgevoerd. Na de formele overdrachtsprocedure met de voorgaande accountant zijn wij in september 2025 gestart met de interim-controle, waarover wij in de boardletter van 4 november jl. verslag aan u hebben uitgebracht. De jaarrekeningcontrole is afgelopen maart gestart. Door een goede samenwerking met de organisatie, is het ondanks een nog relatief lange doorlooptijd van de controle, gelukt om de gezamenlijk gestelde deadlines te realiseren. Er zijn gezamenlijk goede stappen gezet, wat vertrouwen geeft richting het traject voor de controle van 2026.
Samenvatting Kernpunten van de controle
Kernpunten van de controle Rechtmatigheids-verantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Analyse vermogen en resultaat
Reikwijdte van de controle
In de opdrachtbevestiging heeft u ons de opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2025. De reikwijdte van onze controle staat hierin omschreven. Gedurende het verloop van de controle over boekjaar 2025 is op geen enkele wijze sprake geweest van een beperking in de reikwijdte van onze controle. Tijdens de uitvoering hebben zich geen wijzigingen van materieel belang in de reikwijdte voorgedaan. Wij achten de reikwijdte van onze controle voor 2025 voldoende voor de doelstelling van de controle van gemeente Ommen.
Analyse vermogen en resultaat Interne beheersing en automatisering
Interne beheersing en automatisering Externe ontwikkelingen
Grondslagen en verantwoording conform BBV
Het college heeft de jaarrekening opgesteld volgens de verslaggevingsvereisten van het besluit begroting en verantwoording (BBV). De accountantscontrole omvat onder meer een onderzoek naar de toepassing van de grondslagen in de jaarrekening. Wij constateren dat er in het boekjaar 2025 geen wijzigingen zijn doorgevoerd in de gehanteerde waarderingsgrondslagen. Naar onze mening zijn de door het college gekozen grondslagen voor waardering en resultaatbepaling aanvaardbaar, conform wet- en regelgeving en consistent toegepast.
Schattingen
51962507/SH/0982
Schattingen op basis waarvan een aantal jaarrekeningposten worden bepaald zijn gebaseerd op inzichten van het management. Wij hebben de belangrijkste gehanteerde factoren en veronderstellingen beoordeeld. Wij hebben vastgesteld dat de schattingen en veronderstellingen aanvaardbaar zijn in het kader van de jaarrekening als geheel. -7-
Externe ontwikkelingen Bijlagen
Bijlagen
Kernpunten van onze jaarrekeningcontrole – Algemeen (2/3) Voorzieningen
Bij het opstellen van de jaarrekening moet het college belangrijke schattingen, beoordelingen en aannames toepassen en toelichten. Wij hebben de belangrijkste schattingen, beoordelingen en aannames van het college beoordeeld en zijn tot de conclusie gekomen dat deze zijn gebaseerd op passende bewijsstukken en gebaseerd zijn op gebalanceerde overwegingen. Voor een nadere toelichting verwijzen we naar de paragraaf voorzieningen verderop in dit hoofdstuk.
Inleiding
Inleiding
Sociaal domein
Voor de uitvoering van het sociaal domein maakt de gemeente Ommen gebruik van een externe partij. De gemeente Ommen steunt derhalve op de verantwoording en controleverklaring van deze externe partij en op de controleverklaringen en financiële productieverantwoordingen van zorgaanbieders. Op basis van deze verantwoordingen resteren in onze controle geen onzekerheden voor de prestatielevering.
Samenvatting
Samenvatting Kernpunten van de controle
Kernpunten van de controle
Voor een nadere toelichting verwijzen we naar de paragraaf sociaal domein verderop in dit hoofdstuk. Rechtmatigheids-verantwoording
Single Information Single Audit (SiSa)
Bezetting financiële afdeling
In de jaarrekening wordt verantwoording afgelegd voor ontvangen specifieke uitkeringen en gerelateerde bestedingen door middel van de SiSa-bijlage. Het Rijk en provincies maken in toenemende mate gebruik van deze specifieke uitkeringen. Het afzonderlijk verantwoorden van deze specifieke regelingen zorgt voor de ambtelijke medewerkers voor een verzwaring van de administratieve lasten. De controledruk neemt zowel voor de ambtelijke organisatie als voor ons als accountant toe. Voor een nadere toelichting op de uitkomsten van de controle verwijzen wij naar bijlage B.
Zoals tevens in onze boardletter is opgenomen, wordt de financiële afdeling van de gemeente Ommen in belangrijke mate bemenst met tijdelijke krachten, wat leidt tot een verhoogde kwetsbaarheid in continuïteit, kennisborging en procesbeheersing. Dit vergroot het risico op fouten en vertraging in de financiële verslaglegging. Wij adviseren te investeren in structurele bezetting, kennisborging en verdere standaardisatie van processen, zodat de kwaliteit en continuïteit van de financiële functie duurzaam worden versterkt.
51962507/SH/0982
-8-
Rechtmatigheidsverantwoording Analyse vermogen en resultaat
Analyse vermogen en resultaat Interne beheersing en automatisering
Interne beheersing en automatisering Externe ontwikkelingen
Externe ontwikkelingen Bijlagen
Bijlagen
Kernpunten van onze jaarrekeningcontrole – Algemeen (3/3) Frauderisicoanalyse
Het college heeft een frauderisicoanalyse opgesteld. Wij adviseren het college om dit periodiek te bespreken, zodat deze analyse een zichtbaar en vast onderdeel van de interne beheersomgeving wordt.
Rechtmatigheidsverantwoording
Uit onze werkzaamheden voor de rechtmatigheidsverantwoording zijn geen bevindingen gebleken. In de opgenomen toelichtingen van het college hebben we geen afwijkingen geconstateerd en achten we de werkzaamheden van het college toereikend om tot een oordeel te komen. Voor een nadere toelichting verwijzen we u naar het hoofdstuk rechtmatigheidsverantwoording in dit verslag.
Inleiding
Inleiding Samenvatting
Wet Normering Topinkomens (WNT)
De Wet Normering Topinkomens (WNT) is in werking getreden met ingang van 1 januari 2013. De WNT regelt niet alleen de openbaarmaking van topinkomens in de publieke en semipublieke sector, maar stelt ook maxima aan de hoogte van de bezoldiging van topfunctionarissen en tevens aan de ontslagvergoedingen. Met ingang van 1 januari 2013 is bij wet vastgelegd dat rechtspersonen of organisaties die volledig of in aanzienlijke mate uit publieke middelen zijn gefinancierd, beloningen van topfunctionarissen openbaar dienen te maken, ook als deze de in de wet gestelde maximale bezoldiging van € 246.000 niet te boven gaan. Daarnaast dient u het salaris openbaar te maken van overige medewerkers (inclusief – wanneer aan bepaalde voorwaarden is voldaan – ingehuurd personeel) die een bezoldiging ontvangen boven deze norm. Ten slotte stelt de WNT een aantal overige eisen, zoals een maximale ontslagvergoeding voor topfunctionarissen van € 75.000. Uit de werkzaamheden blijkt dat in 2025 voor de topfunctionarissen en overige medewerkers geen sprake van een overschrijding van de grensbedragen en dat de WNT juist is verantwoord in de jaarstukken.
Analyse vermogen en resultaat
Het gerealiseerde resultaat (inclusief de mutaties in de reserves) bedraagt € 7.253.000 versus een begroot resultaat (na wijzigingen) van nihil. Het voordeligere resultaat ten opzichte van de gewijzigde begroting is door het college nader toegelicht vanaf pagina 5 van de jaarstukken. De belangrijkste afwijkingen betreffen: • • • • • •
Rijksbijdrage inkomensregelingen Rijksbijdrage opvang vluchtelingen Beschermd wonen Budgetoverhevelingen agv onderbesteding Pensioenvoorziening (voormalig) wethouders Algemene uitkering (gemeentefonds)
€ 1,1 miljoen voordeel € 2,2 miljoen voordeel € 0,7 miljoen voordeel € 3,5 miljoen voordeel € 0,9 miljoen nadeel € 0,6 miljoen voordeel
Voor een nadere toelichting hierop verwijzen wij u naar de financiële hoofdlijnen in de jaarstukken 2025. In hoofdstuk 4 ‘Analyse vermogen en resultaat’ van dit verslag gaan wij nader in op het resultaat en de ontwikkeling van het (weerstands)vermogen. 51962507/SH/0982
-9-
Samenvatting Kernpunten van de controle
Kernpunten van de controle Rechtmatigheids-verantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Analyse vermogen en resultaat
Analyse vermogen en resultaat Interne beheersing en automatisering
Interne beheersing en automatisering Externe ontwikkelingen
Externe ontwikkelingen Bijlagen
Bijlagen
Kernpunten van onze jaarrekeningcontrole - Grondexploitaties Algemeen
De grondexploitaties van de gemeente Ommen hebben zich in 2025 als volgt ontwikkeld:
Inleiding
Inleiding Samenvatting
Samenvatting
Wij hebben de grondexploitaties 2025 beoordeeld. Samenvattend concluderen wij: Kernpunten van de controle
1. de gemeente heeft voor alle BIE (bouwgronden in exploitatie) een individueel en geactualiseerd
Kernpunten van de controle
exploitatieplan opgesteld;
2. in 2025 is in totaal voor € 621.000 aan (tussentijdse winst) genomen;
Rechtmatigheids-verantwoording
3. in 2025 is de verliesvoorziening toegenomen met € 1.165.000. Gehanteerde parameters
De gemeente Ommen heeft evenals voorgaande jaren projectbegrotingen opgesteld die inzicht geven in de verwachte kosten en opbrengsten per project. De kostenstijgingen zijn geschat op gemiddeld 3%, de stijging van de opbrengsten zijn vanaf 2026 geschat op 2%. De rekenrente is toegerekend op 2%. Wij zijn van mening dat de projectbegrotingen zijn gebaseerd op valide uitgangspunten en de stijging van de opbrengsten relatief voorzichtig is ingeschat.
Rechtmatigheidsverantwoording Analyse vermogen en resultaat
Analyse vermogen en resultaat Interne beheersing en automatisering
Tussentijdse winstneming
In de notitie grondexploitaties van de commissie BBV is het volgende opgenomen: “Het voorzichtigheidsbeginsel leidt ertoe dat realisatie van winst moet worden uitgesteld tot daarover voldoende zekerheid bestaat.” Dit betekent echter niet dat pas winst moet worden genomen bij het afsluiten van het grondexploitatiecomplex. Voor winstneming geldt de percentage of completion methode: voor zover gronden zijn verkocht en opbrengsten zijn gerealiseerd kan tussentijds naar rato van de voortgang van de grondexploitatie winst worden genomen. Hiervoor moet het resultaat op de grondexploitatie wel op betrouwbare wijze kunnen worden ingeschat. Indien aan de volgende voorwaarden is voldaan, bestaat er voldoende zekerheid om winst te kunnen nemen: 1. het resultaat op de grondexploitatie kan betrouwbaar worden ingeschat; én 2. de grond (of het deelperceel) moet zijn verkocht; én 3. de kosten zijn gerealiseerd (winst wordt naar rato van de realisatie gerealiseerd).
Op basis van bovenstaande voorwaarden is vastgesteld dat in 2025 op 1 complex een tussentijdse winst verantwoord is en op 1 complex beperkt winst is teruggenomen, voor in totaal € 621.000. Wij verwijzen naar de specificatie die is opgenomen in de paragraaf grondbeleid in het jaarverslag. 51962507/SH/0982
- 10 -
Interne beheersing en automatisering Externe ontwikkelingen
Externe ontwikkelingen Bijlagen
Bijlagen
Kernpunten van onze jaarrekeningcontrole – Voorzieningen (1/2) Voorzieningen algemeen
Wij hebben gecontroleerd of de voorzieningen van de gemeente Ommen toereikend zijn. Daarbij hebben we specifiek beoordeeld of de gevormde voorzieningen voldoen aan de eisen en voorwaarden van het BBV. In artikel 44 van het BBV is opgenomen dat voorzieningen (alleen) gevormd moeten worden voor: 1. verplichtingen en verliezen waarvan de omvang op de balansdatum onzeker is, doch redelijkerwijs te schatten; 2. op de balansdatum bestaande risico’s ter zake van bepaalde te verwachten verplichtingen of verliezen waarvan de omvang redelijkerwijs is te schatten; 3. kosten die in een volgend begrotingsjaar zullen worden gemaakt, mits het maken van die kosten zijn oorsprong mede vindt in het begrotingsjaar of in een voorafgaand begrotingsjaar en de voorziening strekt tot gelijkmatige verdeling van lasten over een aantal begrotingsjaren;
Inleiding
Inleiding Samenvatting
Samenvatting Kernpunten van de controle
Kernpunten van de controle
4. van derden verkregen middelen die specifiek besteed moeten worden.
Overigens geldt dat altijd voldoende onderbouwing aanwezig dient te zijn alvorens een voorziening gevormd mag worden. Voor de opgenomen voorzieningen in de jaarrekening hebben wij deze ontvangen. Voorziening pensioen wethouders
Deze voorziening heeft per ultimo 2025 een stand van € 2.071.188. Aan de pensioenvoorziening wethouders liggen actuariële berekeningen ten grondslag. Deze zijn gemaakt door PROambt. Bij het opstellen van de berekeningen gebruikt PROambt de volgende parameters: Berekeningsdatum: Rekenrente: Sterftetabel:
31 december 2025 2,954% (vorig jaar 2,325%) GBM/GBV 2010-2015
De berekeningsdatum en gebruikte rekenrente zijn in lijn met de aanwijzingen die het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties in haar circulaire 2026 heeft voorgeschreven. Tevens is rekening gehouden met de indexatie van de pensioenen door het ABP met 2,84% per 1 januari 2026 en de dekkingsgraad van 122,2% voor de inkoop bij ABP per 1-1-2028 conform de aanwijzingen van de commissie BBV. Opgemerkt wordt dat de gemeente Ommen, als gevolg van voornoemde wijzigingen, in 2025 in totaal € 744.000 aan de pensioenvoorziening heeft toegevoegd.
51962507/SH/0982
- 11 -
Rechtmatigheids-verantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Analyse vermogen en resultaat
Analyse vermogen en resultaat Interne beheersing en automatisering
Interne beheersing en automatisering Externe ontwikkelingen
Externe ontwikkelingen Bijlagen
Bijlagen
Kernpunten van onze jaarrekeningcontrole – Voorzieningen (2/2) Voorziening riolering en afvalstoffenheffing
De gemeente Ommen classificeert de voorzieningen riolering en afvalstoffenheffing als een voorziening artikel 44 lid 2 van het BBV (van derden verkregen middelen die specifiek besteed moeten worden). De mutatie op deze voorzieningen betreft het resultaat op het product riolering en afvalstoffenheffing. Het resultaat op deze producten bestaat enerzijds uit de ontvangen heffingen en anderzijds uit de kapitaallasten van de geïnvesteerde bedragen in riolering en afvalstoffenheffing en de kosten voor klein en groot onderhoud aan de rioleringen. Deze verwerkingswijze is conform het BBV.
Inleiding
Inleiding
In 2025 is het tarief voor de afvalstoffenheffing niet kostendekkend gebleken, derhalve is het tekort van € 434.000 aan de voorziening onttrokken. Voor de rioolheffing is het tarief wel kostendekkend gebleken, waardoor het overschot van € 465.000 op het product riolering aan de voorziening is toegevoegd. Wij adviseren u om jaarlijks te monitoren op basis van het GRP of de omvang van de voorziening riolering toereikend is c.q. blijft om de resultaten uit het product Riolering te kunnen dekken. Opgemerkt wordt de voorziening egalisatie afvalstoffenheffing per ultimo 2025 nog maar € 54.000 bevat. Wanneer het tarief in de toekomst ook niet kostendekkend zal zijn, betekent dit dat de kosten in verband met de inzameling- en verwerking van afvalstoffen ten laste van de algemene middelen zullen moeten worden gebracht.
Samenvatting
Samenvatting Kernpunten van de controle
Kernpunten van de controle Rechtmatigheids-verantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Analyse vermogen en resultaat
Analyse vermogen en resultaat Interne beheersing en automatisering
Interne beheersing en automatisering Externe ontwikkelingen
Externe ontwikkelingen Bijlagen
Bijlagen
51962507/SH/0982
- 12 -
Kernpunten van onze jaarrekeningcontrole – Sociaal domein Algemeen
Het college van de gemeente Ommen is verantwoordelijk voor het opstellen van de jaarrekening. Voor het sociaal domein is de gemeente echter afhankelijk van diverse partijen, zoals de Sociale Verzekeringsbank (SVB) en tal van zorgaanbieders. Om verantwoording af te kunnen leggen over de lasten die samenhangen met het sociaal domein is de gemeente daarom afhankelijk van het verkrijgen van betrouwbare verantwoordingsinformatie van deze partijen. Inleiding
Persoonsgebonden budgetten WMO en jeugdzorg
Het organiseren van het verantwoordingproces was een flinke uitdaging, zowel voor ons als de gemeente Ommen. Medio april is de verantwoording met controleverklaring van de externe partij ontvangen, waarna Ommen zelfstandig nog veel werk heeft moeten verrichten om de financiële vertaling en onderbouwing naar de jaarrekening te verzorgen. Wij adviseren u om voor 2026 duidelijkere afspraken te maken over dit verantwoordingsproces. Overeenkomstig voorgaand jaar blijkt uit de controleverklaring die door de accountant van de SVB is afgegeven, dat er geen zekerheid kan worden verkregen omtrent de geleverde zorg in de vorm van PGB’s. Deze onzekerheid is ontstaan door leemten in de bedrijfsvoering van de SVB. De totale besteding aan PGB’s bedraagt voor de gemeente Ommen: 2025
Jeugdzorg
€ 313.546
Wmo
€ 263.648
Totaal
€ 577.194
Samenvatting
Samenvatting Kernpunten van de controle
Kernpunten van de controle Rechtmatigheids-verantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Analyse vermogen en resultaat
Wij hebben vastgesteld dat de gemeente, middels nader onderzoek, voldoende werkzaamheden heeft verricht om de prestatielevering vast te stellen. Productieverantwoordingen
Inleiding
Uw gemeente heeft voor de financiële verantwoording van de Jeugdzorg en WMO aansluiting gezocht met de ontvangen productieverantwoordingen en controleverklaringen van de zorgleveranciers. Op het moment dat de controleverklaring een goedkeurend oordeel heeft, hebben wij in beginsel voldoende zekerheid over de getrouwheid van deze kosten WMO en Jeugdzorg inclusief prestatieverklaring.
Analyse vermogen en resultaat Interne beheersing en automatisering
Interne beheersing en automatisering Externe ontwikkelingen
Externe ontwikkelingen
Voor de kosten vanuit de Jeugdwet en de WMO kon respectievelijk een bedrag van € 141.896 en € 369.308 niet onderbouwd worden met ontvangen controleverklaringen, dit met name omdat deze zorgaanbieders gelet op de omvang van de zorgkosten op basis van de gemaakte afspraken geen controleverklaring hoeven aan te leveren. Deze bedragen liggen in lijn met voorgaand jaar. Op basis van controles die zijn uitgevoerd door de accountant van de externe partij waaraan het sociaal domein is uitbesteed is de zogenaamde ‘prestatielevering’ voor alle lasten vastgesteld. Deze inspanningen hebben ervoor gezorgd dat wij de getrouwheid en rechtmatigheid, waaronder de levering van zorg, van de lasten in het sociaal domein hebben kunnen vaststellen. Lasten 2025 51962507/SH/0982
- 13 -
Jeugdhulp
WMO
€ 6.131.707
€ 4.197.099
Bijlagen
Bijlagen
Verantwoordelijkheden m.b.t. fraude Uw verantwoordelijkheid
•
•
•
De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en detecteren van fraude berust bij de met governance belaste personen en het college. Deze verantwoordelijkheid betreft ook het opzetten en onderhouden van interne beheersmaatregelen met betrekking tot de betrouwbaarheid van de financiële rapportage, de werking van de bedrijfsvoering en naleving van de van toepassing zijnde wet- en regelgeving. Het uitvoeren, vastleggen en actualiseren van de frauderisicoanalyse als geïntegreerd onderdeel van de bij uw gemeente in gebruik zijnde interne beheersing, een evaluatie van de mogelijke impact en waarschijnlijkheid van frauderisico's en de ondernomen acties om frauderisico's te beperken, inclusief de risico's van omkoping, corruptie en frauderisico's met betrekking tot cybersecurity. Het waarborgen dat de cultuur en de omgeving van uw gemeente integer zijn en ethisch gedrag bevorderen.
•
Het onderzoeken van iedere vermeende of vermoede misstand die onder de aandacht van de met governance belaste personen en het college wordt gebracht; en
•
Daarnaast zijn de met governance belaste personen verantwoordelijk voor het monitoren van het risico op managementfraude, voor het bepalen of de interne beheersmaatregelen voldoende zijn om frauderisico's te identificeren, voor de beoordeling van de competentie en integriteit van zichzelf en van het overige management en voor het versterken van een cultuur van integriteit en ethisch gedrag.
Inleiding
Inleiding Samenvatting
Samenvatting Kernpunten van de controle
Kernpunten van de controle Rechtmatigheids-verantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Analyse vermogen en resultaat
Onze verantwoordelijkheid
•
• •
Geen aanwijzingen
51962507/SH/0982
Wij hebben een fraudediscussie gevoerd en bevestigingen verkregen van de met governance belaste personen, het college en anderen binnen de gemeente ten aanzien van de interne beheersing, risicoinschattingen (inclusief de processen om de risico's op fraude in de gemeente te identificeren en erop in te spelen), en eventuele kennis met betrekking tot fraude of vermoede fraude. Verder hebben wij het college verzocht om informatie die het eventueel aan zijn werknemers heeft meegedeeld over haar visie op bedrijfspraktijken en ethisch gedrag. Daarnaast hebben wij inzicht verkregen in de wijze waarop de met governance belaste personen toezicht uitoefenen op de door het college gevolgde processen om de risico's op fraude te identificeren en hierop in te spelen.
•
Wij hebben de geplande controlewerkzaamheden besproken met de met governance belaste personen.
•
Wij moeten adequaat reageren op tijdens de controle geconstateerde (vermoede) fraude.
•
Wij rapporteren over onze gevolgde controleaanpak met betrekking tot fraude(risico’s) in de controleverklaring.
Tijdens onze controlewerkzaamheden zijn geen aanwijzingen van fraude onder onze aandacht gekomen. De werkzaamheden voor de frauderisico’s zijn opgenomen in de voorgaande sectie van significante (fraude)risico’s. - 14 -
Analyse vermogen en resultaat Interne beheersing en automatisering
Interne beheersing en automatisering Externe ontwikkelingen
Externe ontwikkelingen Bijlagen
Bijlagen
Significante frauderisico’s Risico
Uitgevoerde controlewerkzaamheden
Het doorbreken van interne beheersingsmaatregelen door het management (inclusief superusers)
Het risico op het doorbreken van interne beheersingsmaatregelen door het college van burgemeester en wethouders hebben wij ondervangen door het selecteren van journaalposten op basis van risicocriteria, zoals de memoriaalboekingen en de schattingsposten. Deze journaalposten alsook de belangrijke schattingen van het college van burgemeester en wethouders, zoals de waardering van vaste activa en debiteuren en de volledigheid van de voorzieningen, hebben wij in detail gecontroleerd. Eveneens hebben wij de opzet en implementatie geëvalueerd van de maatregelen van interne beheersing in de processen voor het genereren en verwerken van journaalposten en het maken van schattingen. Uit onze werkzaamheden zijn geen indicaties voor frauduleuze handelingen gebleken.
Het frauderisico dat een medewerker zelfstandig crediteurenstamgegevens muteert en/of valse inkoopfacturen verwerkt in de administratie en/of betalingen aan crediteuren omleidt voor persoonlijk gewin
Wij hebben de opzet en implementatie geëvalueerd van de maatregelen van interne beheersing rondom het factuurverwerkings- en betalingsproces. Daarnaast hebben we een deelwaarneming verricht op de bedrijfskosten en hebben we vastgesteld dat de prestaties geleverd zijn en de betalingen zijn verricht aan het juiste bankrekeningnummer.
Frauderisico dat de Europese en/of interne aanbestedingsrichtlijnen niet worden nageleefd om gunning aan een bevriende partij mogelijk te maken
Wij hebben de opzet en implementatie geëvalueerd van de maatregelen van interne beheersing rondom aanbestedingen voor het aangaan van contracten. Verder hebben wij kennis genomen van de aanbestedingsrichtlijnen en de eigen analyse op het voldoen aan de (Europese) aanbestedingsrichtlijnen door gemeente Ommen en een gegevensgerichte controle verricht op geselecteerde crediteuren en de hieraan ten grondslag liggende contracten om vast te stellen dat is voldaan aan de aanbestedingsrichtlijnen.
Tevens hebben wij een controle op gewijzigde crediteurenstamgegevens in combinatie met zelfstandige betalingsbevoegdheid uitgevoerd.
Inleiding
Inleiding Samenvatting
Samenvatting Kernpunten van de controle
Kernpunten van de controle Rechtmatigheids-verantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Analyse vermogen en resultaat
Analyse vermogen en resultaat
Uit onze werkzaamheden zijn geen indicaties voor frauduleuze handelingen gebleken. Interne beheersing en automatisering
Uit onze werkzaamheden zijn geen indicaties voor frauduleuze handelingen gebleken. Frauderisico in de inkomende subsidies (juiste afgrenzing en voldoen aan voorwaarden)
Wij hebben de opzet en implementatie geëvalueerd van de maatregelen van interne beheersing rondom het verantwoorden van subsidiebaten en het evalueren van het continu voldoen aan subsidievoorwaarden. Tevens hebben wij een gegevensgerichte controle verricht op de in het boekjaar verantwoorde subsidiebaten waarbij met behulp van de subsidiebeschikkingen en andere documenten is vastgesteld dat de baten in het juiste boekjaar verantwoord zijn en dat gemeente Ommen voldaan heeft aan de eventuele voorwaarden zoals uiteengezet in de subsidiebeschikkingen. Uit onze werkzaamheden zijn geen indicaties voor frauduleuze handelingen gebleken.
51962507/SH/0982
- 15 -
Interne beheersing en automatisering Externe ontwikkelingen
Externe ontwikkelingen Bijlagen
Bijlagen
3. Rechtmatigheidsverantwoording
Jaarrekening - Rechtmatigheidsverantwoording (1/3) Conclusie rechtmatigheid
In de jaarrekening (pagina 207 e.v.) heeft het college de rechtmatigheidsverantwoording opgenomen. In de paragraaf bedrijfsvoering (pagina 118 e.v.) wordt een nadere toelichting gegeven op de totstandkoming van de rechtmatigheidsverantwoording. Het college concludeert dat de rechtmatigheidsfouten de door de raad vastgestelde verantwoordingsgrens overstijgen. De geconstateerde bevindingen zien toe op: •
begrotingsrechtmatigheid € 4.954.000;
•
voorwaardencriterium € 170.000.
Inleiding Samenvatting
Op basis van onze werkzaamheden kunnen wij instemmen met de conclusie van het college en constateren wij dat de rechtmatigheidsverantwoording een getrouwe weergave biedt. In dit hoofdstuk geven wij een nadere toelichting voor de relevante onderdelen. Verantwoordingsen rapportagegrens
Inleiding
Samenvatting Kernpunten van de controle
Kernpunten van de controle
De verantwoordingsgrens dient binnen een bandbreedte van 0% en 2% van de totale lasten van de gemeente te vallen, exclusief eventuele toevoegingen aan de reserves. Rechtmatigheids-verantwoording
We hebben vastgesteld dat de gemeenteraad de verantwoordingsgrens heeft vastgesteld op 2% van de totale lasten. De rapporteringsgrens is vastgesteld op € 35.000. Het besluit accountantscontrole decentrale overheden hanteert voor de controle op de getrouwheid eveneens een (maximaal) percentage van 2% van de totale lasten voor fouten.
Rechtmatigheidsverantwoording Analyse vermogen en resultaat
Analyse vermogen en resultaat
Normen en toetsingskader
Het normenkader voor de rechtmatigheidsverantwoording betreft uw inventarisatie van de voor de verantwoording relevante wet- en regelgeving. Het normenkader heeft u voor 2025 geactualiseerd op basis van wijzigingen in wet- en regelgeving en is door de gemeenteraad vastgesteld op 18 december 2025. Uw inventarisatie van regelgeving bestaat uit externe- en eigen regelgeving. We constateren dat u de actualisatie nauwkeurig heeft uitgevoerd en dat het normenkader aansluit op de geldende externeen eigen regelgeving. Het operationaliseren van het normenkader is een taak van het college en wordt vastgelegd in een toetsingskader. In het toetsingskader is per wet/regeling/verordening vastgelegd welke artikelen relevant zijn voor de toetsing. Uw gemeente heeft ervoor gekozen geen toetsingskader vast te stellen, waardoor de operationalisatie van het normenkader niet inzichtelijk is gemaakt voor de gemeenteraad. Op basis van de kadernota rechtmatigheid bent u niet verplicht het toetsingskader vast te stellen, maar we adviseren u voor volgend jaar een toetsingskader vast te stellen, zodat duidelijk is op welke onderdelen uw rechtmatigheidscontroles toezien.
51962507/SH/0982
- 17 -
Interne beheersing en automatisering
Interne beheersing en automatisering Externe ontwikkelingen
Externe ontwikkelingen Bijlagen
Bijlagen
Jaarrekening - Rechtmatigheidsverantwoording (2/3) Begrotingscriterium
De gemeenteraad bepaalt zelf op welk niveau de budgetten in de begroting en investeringen worden geautoriseerd. Dit gebeurt door middel van de begroting en via de verordening op het financieel beheer ex artikel 212 van de Gemeentewet. Ten aanzien van de begrotingsrechtmatigheid heeft het college afwijkingen geconstateerd en daarbij, in lijn met de criteria die zijn vastgesteld in financiële verordening, geconcludeerd of er sprake is van acceptabele afwijkingen. De uitkomsten van deze analyse hebben wij onderstaand samengevat: Soort
Verschil
Oordeel college
Overschrijdingen exploitatie programma’s
€ 4.870.000
Onrechtmatig
Overschrijdingen investeringskredieten
€ 84.000
Onrechtmatig
Inleiding
Inleiding Samenvatting
Samenvatting Kernpunten van de controle
TOTAAL Totaal van bovenstaande begrotingsafwijkingen die passen binnen de afspraken met de raad en derhalve als acceptabel zijn aangemerkt
Misbruik en Oneigenlijk (M&O) gebruik criterium
€ 4.954.000 € 4.870.000
De rechtmatigheidseis betreft ook de toetsing op juistheid en volledigheid van de gegevens, die door de belanghebbenden zijn verstrekt om het voldoen aan voorwaarden aan te tonen. Dit ter voorkoming en bestrijding van misbruik en oneigenlijk gebruik van wet- en regelgeving (M&O-criterium). Om misbruik en oneigenlijk gebruik van overheidsgelden te voorkomen, zijn functionerende beheersmaatregelen nodig. Het gaat er bij het M&O-criterium om dat in de organisatie effectieve maatregelen zijn getroffen om misbruik te voorkomen, dan wel op te sporen, en dat vigerende wet- en regelgeving duidelijk is, aangepast is aan actuele omstandigheden en te handhaven is. Om dit te bewerkstellingen is een mix van maatregelen nodig. Ommen heeft een nota M&O-beleid vastgesteld met de algemene uitgangspunten en de filosofie van de gemeente met betrekking tot het voorkomen van misbruik en oneigenlijk gebruik. Deze monden uit in de keuzes die de gemeente ter zake maakt. De uitwerking daarvan in (een mix van) concrete beheersmaatregelen moet geïntegreerd zijn in de administratieve organisatie/interne controle van de gemeente. Vanuit de verbijzonderde interne controle zijn diverse deelwaarnemingen verricht ten aanzien van het rechtmatigheidsaspect. De uitgevoerde werkzaamheden geven geen indicatie tot een rechtmatigheidsfout.
Ook uit onze werkzaamheden ten aanzien van de getrouwheid blijken geen bevindingen die indicatie geven tot een fout in het kader van het M&O-criterium.
51962507/SH/0982
- 18 -
Kernpunten van de controle
Acceptabel Rechtmatigheids-verantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Analyse vermogen en resultaat
Analyse vermogen en resultaat Interne beheersing en automatisering
Interne beheersing en automatisering Externe ontwikkelingen
Externe ontwikkelingen Bijlagen
Bijlagen
Jaarrekening - Rechtmatigheidsverantwoording (3/3) Voorwaardencriterium
Het voorwaardencriterium heeft betrekking op de eisen die worden gesteld bij de uitvoering van de financiële beheershandelingen. De eisen/voorwaarden zijn afkomstig uit diverse wet- en regelgeving en hebben betrekking op aspecten als doelgroep, termijn, grondslag, administratieve bepalingen, normbedragen, bevoegdheden, bewijsstukken, recht, hoogte en duur. Inleiding
In de hierna volgende paragrafen worden de voorwaarden met de hoogste impact / risico binnen de jaarrekening nader toegelicht.
Inleiding Samenvatting
Voorwaardencriterium
De regels over aanbesteden staan in de Aanbestedingswet 2012 en het Aanbestedingsbesluit. Om de rechtmatigheid van de aanbestedingen vast te stellen heeft u een analyse uitgevoerd op de verstrekte inkoopopdrachten over een periode van vier jaar. In de analyse heeft u beoordeeld of de opdrachten tijdig zijn aanbesteed. Voor de aanbestede opdrachten is beoordeeld of de realisatie van de inkoopopdracht aansluit op de aanbesteding. Ten aanzien van het onderliggende proces van toetsing hebben wij geconstateerd dat de toetsing gedurende het jaar door de gemeente is uitgevoerd.
Er zijn een drietal afwijkingen van de Europese aanbestedingsrichtlijnen geconstateerd, met een totaal inkoopvolume in 2025 van € 139.000. Daarnaast is geconstateerd dat een onjuiste grondprijs is gehanteerd bij een grondverkoop in 2025, de impact daarvan bedraagt € 31.000. Het totale bedrag aan onrechtmatigheden met betrekking tot het voorwaardencriterium is correct opgenomen in de door het college opgestelde rechtmatigheidsverantwoording ten behoeve van het boekjaar 2025.
Samenvatting Kernpunten van de controle
Kernpunten van de controle Rechtmatigheids-verantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Analyse vermogen en resultaat
Analyse vermogen en resultaat Interne beheersing en automatisering
Voorwaardencriterium - Wet Fido, schatkistbankieren, Ufdo en Ruddo
De Wet financiering decentrale overheden (Fido) en onderliggende regelingen in de vorm van Regeling schatkistbankieren decentrale overheden, Uitvoeringsregel financiering decentrale overheden (Ufdo) en Regeling uitzettingen en derivaten decentrale overheden (Ruddo), bevatten regels die de risico’s voor lokale overheden moeten beperken bij lenen en beleggen. Aan deze overtredingen van de Wet fido zijn in veel gevallen geen (directe) financiële gevolgen verbonden. Uit de werkzaamheden van de verbijzonderde interne controle (VIC) blijken geen bevindingen aanwezig zijn.
Interne beheersing en automatisering Externe ontwikkelingen
Externe ontwikkelingen Bijlagen
Proces van totstandkoming
De rechtmatigheidsverantwoording komt in belangrijke mate tot stand door de werkzaamheden van de VIC. Het proces is navolgbaar en gebaseerd op de Kadernota Rechtmatigheid 2025. Voor 2026 vragen wij uw aandacht voor de beoordeling van de uitkomsten van de werkzaamheden op het sociaal domein, welke door een externe partij zijn uitgevoerd, zodat deze integraal onderdeel zijn van het interne controleplan van de gemeente Ommen.
51962507/SH/0982
- 19 -
Bijlagen
4. Analyse vermogen en resultaat
Jaarverslag – Kwaliteit toelichtingen en belangrijkste kengetallen
Jaarverslag voldoet aan eisen BBV
Kwaliteit paragrafen
In het BBV zijn diverse eisen opgenomen voor de vorm en inhoud van het jaarverslag. Wij hebben vastgesteld dat uw jaarverslag voldoet aan de eisen die het BBV hieraan stelt.
De paragrafen in de jaarstukken voldoen aan de gestelde eisen en geven een nadere toelichting over het door gemeente Ommen gevoerde beleid.
Inleiding
Inleiding Samenvatting
Samenvatting Verenigbaarheid jaarrekening en jaarverslag
Informatiewaarde
Wij zijn verplicht vast te stellen of wij op grond van de tijdens de controle verkregen informatie onjuistheden of tegenstrijdigheden hebben geconstateerd tussen de jaarrekening en het jaarverslag die gebruikers van de jaarstukken zouden kunnen beïnvloeden. Dit is naar onze mening niet het geval.
We hebben de informatiewaarde van uw jaarstukken gebaseerd op de inzichtelijkheid, concreetheid en kwaliteit van de analyses vanuit het perspectief van de gemeenteraad. De inzichtelijkheid is toereikend en heeft de aandacht van het college.
Kernpunten van de controle
Kernpunten van de controle Rechtmatigheids-verantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Analyse vermogen en resultaat
Solvabiliteit
Netto schuldquote 8
52
7
50
6
48
5
16 14 12 10 8 6 4 2 0
46
4
44
3 2
42
1
40 38
0 2024
2025 Ommen
51962507/SH/0982
Structurele exploitatieruimte
2024
2025
Analyse vermogen en resultaat
Weerstandsratio 6
Interne beheersing automatisering
Interne beheersing & automatisering
5 4
Externe ontwikkelingen
Externe ontwikkelingen
3 2
Bijlagen
Bijlagen
1 0 2024
Ommen
2025 Ommen
- 21 -
2024
2025 Ommen
Jaarverslag – Toelichting kengetallen Relatie tussen kengetallen
Weerstandsvermogen
Uit de combinatie van de kengetallen kan een beeld worden verkregen van de financiële positie van uw gemeente. Daarbij kan ook inzichtelijk worden gemaakt wat de oorzaak is van uw financiële positie. De analyse van de weerstandsratio en de financiële kengetallen is een onderdeel van het jaarverslag en de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Vanuit onze controlerende rol is vastgesteld of het jaarverslag (en dus deze paragraaf) niet strijdig is met de jaarrekening en geen materiële onjuistheden bevat. Ten einde een oordeel te geven over de financiële positie van de gemeente dienen naast het eigen vermogen ook de risico’s, zoals opgenomen in de risicoparagraaf, te worden betrokken. In de jaarrekening zijn de risico’s weergegeven in de paragraaf weerstandvermogen en risicobeheersing. Evenals voorgaande jaren worden de risico’s periodiek geactualiseerd zodat een actueel inzicht bestaat in de risico’s. In de jaarrekening 2025 is de actuele stand van zaken ten aanzien van de risico’s opgenomen en laat zich als volgt samenvatten: 2024
2025
Benodigde weerstandscapaciteit op basis van risicoinventarisatie
€ 5.076.000
€ 4.327.000
Weerstandscapaciteit
€ 20.400.000
€ 23.700.000
Wij zijn van mening dat de integrale risicobenadering en de financiële vertaling van de verwachte risico’s in 2025 op een adequate wijze heeft plaatsgevonden. Op basis van een weerstandratio van 5,5 (2024: 4,0) kan de weerstandcapaciteit van de gemeente als ‘uitstekend’ worden aangemerkt. Uw gemeente heeft voldoende ruimte om de risico’s met de algemene reserve te kunnen opvangen. Financiële kengetallen
De totale vermogenspositie wordt onder andere tot uitdrukking gebracht door middel van het solvabiliteitspercentage. Dit percentage wordt bepaald door het eigen vermogen te delen door het balanstotaal. Ultimo 2025 bedraagt dit solvabiliteitspercentage 50% (2024: 43% waarmee de norm van > 50% (minst risicovol) van de Provincie Overijssel wordt behaald. Uw gemeente valt in de categorie A (>50%) en derhalve wordt de financiële positie op basis van de solvabiliteit als een laag risico onderkend. De netto schuldquote bedraagt 7% (2024: 7%). De ratio geeft aan in hoeverre de schulden meer bedragen dan de jaarlijkse inkomsten. Wij stellen vast dat ruim wordt voldaan aan de norm van < 90% van de provincie Overijssel. Dit kengetal valt derhalve positief uit voor de gemeente en wordt als een laag risico onderkend. Voor een nadere toelichting verwijzen wij u naar het hoofdstuk financiële kengetallen in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing.
51962507/SH/0982
- 22 -
Inleiding
Inleiding Samenvatting
Samenvatting Kernpunten van de controle
Kernpunten van de controle Rechtmatigheids-verantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Analyse vermogen en resultaat
Analyse vermogen en resultaat Interne beheersing automatisering
Interne beheersing & automatisering Externe ontwikkelingen
Externe ontwikkelingen Bijlagen
Bijlagen
Jaarverslag – Voorspellend vermogen Structurele exploitatieruimte
Resultaat versus gewijzigde begroting
Uit de jaarstukken blijkt dat de structurele exploitatieruimte 14% bedraagt. Op basis van dit kengetal heeft Ommen, met de momentopname van de jaarrekening 2025, een relatief wendbare begroting. De huidige meerjarenbegroting laat voor de jaarschijven 2027 t/m 2028 een structurele exploitatieruimte zien lager dan 1%, waardoor de wendbaarheid richting de toekomst beperkt is.
Inleiding
€ 8.000.000
Inleiding
€ 6.000.000
Samenvatting
€ 4.000.000
Samenvatting
€ 2.000.000
Kernpunten van de controle
Kernpunten van de controle
€0 2024
2025
Jaarrekening
Rechtmatigheids-verantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording
Begroting Analyse vermogen en resultaat
Analyse
De grafiek hierboven laat het verschil tussen het begrote- en gerealiseerde saldo van baten en lasten over de afgelopen twee jaren zien. Hierbij valt op dat de realisatie in 2025 (fors) voordeliger is uitgevallen dan was begroot (na wijzigingen).
Analyse vermogen en resultaat Interne beheersing automatisering
Voor het boekjaar 2025 zijn de belangrijkste afwijkingen ten opzichte van de gewijzigde begroting door het college nader toegelicht vanaf pagina 5 van de jaarstukken. De belangrijkste afwijkingen betreffen: • Rijksbijdrage inkomensregelingen € 1,1 miljoen voordeel • Rijksbijdrage opvang vluchtelingen € 2,2 miljoen voordeel • Beschermd wonen € 0,7 miljoen voordeel • Budgetoverhevelingen agv onderbesteding € 3,5 miljoen voordeel • Pensioenvoorziening (voormalig) wethouders € 0,9 miljoen nadeel • Algemene uitkering (gemeentefonds) € 0,6 miljoen voordeel Wij vragen uw aandacht voor het verbeteren van het voorspellende vermogen van de gemeente, ook met het oog op de begrotingsrechtmatigheid (zie ook pagina 18 van dit verslag). Door periodieke monitoring van budgetten kan scherper worden gebudgetteerd en kunnen ontwikkelingen die gedurende het boekjaar plaatsvinden in begrotingswijzigingen worden geformaliseerd. Ook kan er, ten aanzien van specifieke rijksmiddelen waarvan de bestedingen veelal een meerjarig karakter kennen, gedacht worden aan het vormen van bestemmingsreserves. Door in de nota reserves & voorziening hiervoor beleid vast te stellen, kunnen jaarlijkse overschotten en/of tekorten via de bestemmingsreserve verrekend worden. 51962507/SH/0982
- 23 -
Interne beheersing & automatisering Externe ontwikkelingen
Externe ontwikkelingen Bijlagen
Bijlagen
5. Interne beheersing & automatisering
Samenvatting interne beheersing en automatisering (1/2) Samenvatting bevindingen boardletter 2025
Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole 2025 hebben wij in het najaar van 2025 de tussentijdse (interim) controle uitgevoerd. Deze interim-controle is primair gericht op de bedrijfsvoering binnen de gemeente Ommen en met name gericht op de opzet, het bestaan en de werking van maatregelen van administratieve organisatie en interne beheersing (AO/IB), voor zover van belang voor onze controle op de betrouwbaarheid van de in de jaarrekening opgenomen gegevens. Onze bevindingen, voortvloeiend uit de interim-controle, zijn vastgelegd in onze boardletter van d.d. 4 november 2025.
Inleiding
Inleiding Samenvatting
Uit onze interim-controle blijkt dat de gemeente Ommen haar zaken beheersmatig voldoende op orde heeft, voor zover wij dat beoordelen in het licht van de jaarrekeningcontrole, zie hiervoor ook de onderstaand tabel met onze procesmonitor. Ons beeld is dat de administratieve organisatie en interne beheersing (de controles binnen de processen, gecombineerd met de verbijzonderde interne controles) van de gemeente voldoet aan de daaraan te stellen eisen. Voor onze specifieke bevindingen en overige aanbevelingen (verbeterpunten) verwijzen wij u naar de genoemde boardletter.
Samenvatting Kernpunten van de controle
Kernpunten van de controle Rechtmatigheids-verantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Analyse vermogen en resultaat
Analyse vermogen en resultaat Interne beheersing automatisering
Interne beheersing & automatisering Externe ontwikkelingen
Externe ontwikkelingen Bijlagen
Bijlagen
51962507/SH/0982
- 25 -
Samenvatting interne beheersing en automatisering (2/2) Betrouwbaarheid en continuïteit van de automatiseringsomgeving
Onze jaarrekeningcontrole is gericht op het geven van een oordeel omtrent de jaarrekening zelf en is niet primair gericht op het doen van uitspraken omtrent de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking als geheel of van onderdelen daarvan. Onze bevindingen daaromtrent raken dan ook slechts die onderdelen, die wij onderzocht hebben in het kader van de jaarrekening, wat wil zeggen dat wij ter zake geen volledigheid pretenderen. Op grond van artikel 393 lid 4, Titel 9 Boek 2 BW rapporteren wij onze bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking in dit verslag. Hierbij dient opgemerkt te worden dat de controle van de jaarrekening niet specifiek is gericht op de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. Daarnaast maken wij in onze controleaanpak de afweging voor welke processen en stromen wij een gegevensgerichte aanpak passend vinden en voor welke processen en stromen wij in belangrijke mate steunen op de geautomatiseerde gegevensverwerking. Wij zijn van mening dat voldoende maatregelen zijn getroffen om de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking en informatievoorziening te waarborgen.
Inleiding
Inleiding Samenvatting
Samenvatting Kernpunten van de controle
Kernpunten van de controle Rechtmatigheids-verantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Analyse vermogen en resultaat
Analyse vermogen en resultaat Interne beheersing automatisering
Interne beheersing & automatisering Externe ontwikkelingen
Externe ontwikkelingen Bijlagen
Bijlagen
51962507/SH/0982
- 26 -
6. Externe ontwikkelingen
Externe ontwikkelingen (1/5) Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg
Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg: wat betekent dit voor uw gemeente? Per 1 januari 2025 is de Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg in werking getreden. Deze wet brengt een aantal belangrijke wijzigingen met zich mee voor gemeenten en gemeenschappelijke regelingen. In dit artikel zetten wij de belangrijkste verplichtingen voor u als bestuurder op een rij. Regionale samenwerking en inkoop De wet verankert de verplichting tot regionale samenwerking in de Jeugdwet. Gemeenten zijn voortaan verplicht samen te werken wanneer dat bijdraagt aan een doeltreffende en doelmatige uitvoering van de wet. Concreet betekent dit dat gemeenten worden ingedeeld in regio's en verplicht zijn een gemeenschappelijke regeling te treffen voor de inkoop en subsidiëring van specialistische jeugdhulp en gecertificeerde instellingen. Daarnaast dient elke gemeente een regiovisie op te stellen. Hierin dient onder meer de aanpak van wachttijden te worden uitgewerkt en moet inspraak van jeugdigen en hun wettelijk vertegenwoordigers zijn geborgd. Het verdient aanbeveling om ook de administratieve processen op regionaal niveau te organiseren. Dit geldt zowel voor gemeenten zelf als voor jeugdhulpinstellingen en gecertificeerde instellingen die regionale samenwerking (verder) overwegen.
Inleiding
Inleiding Samenvatting
Samenvatting Kernpunten van de controle
Kernpunten van de controle Rechtmatigheids-verantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Analyse vermogen en resultaat
Wanneer treden deze verplichtingen in werking? De verplichtingen rondom regionale samenwerking en inkoop gelden formeel per 1 januari 2027. Zij zijn op dit moment dus nog niet van kracht. Dat neemt niet weg dat de voorbereidingen dit jaar al in volle gang moeten zijn om tijdig aan de nieuwe eisen te voldoen. Wat betekent dit voor uw gemeente? De komst van deze wet vraagt om gerichte actie. Gemeenten staan voor de opgave om de komende periode de samenwerking in de regio vorm te geven, de governance te regelen via een gemeenschappelijke regeling en een gedragen regiovisie te ontwikkelen. Een goede voorbereiding is daarbij essentieel. Wilt u weten hoe uw gemeente zich het beste kan voorbereiden op deze nieuwe verplichtingen? Onze adviseurs denken graag met u mee.
51962507/SH/0982
- 28 -
Analyse vermogen en resultaat Interne beheersing automatisering
Interne beheersing & automatisering Externe ontwikkelingen
Externe ontwikkelingen Bijlagen
Bijlagen
Externe ontwikkelingen (2/5) Accountantsprotocol financiële verantwoording jeugdwet en WMO
Gewijzigd accountantsprotocol Jeugdwet en Wmo: wat betekent dit voor uw gemeente? Begin november 2025 heeft COPRO het vernieuwde accountantsprotocol voor de financiële verantwoording Jeugdwet en Wmo vastgesteld. Ten opzichte van het protocol van 2024 zijn twee inhoudelijke wijzigingen doorgevoerd die direct gevolgen hebben voor gemeenten. Gecombineerde materialiteit en rapportagetolerantie Waar voorheen afzonderlijke percentages golden voor afwijkingen en onzekerheden, zijn deze samengevoegd tot één gecombineerd percentage. Hiermee sluit het protocol aan op het gewijzigde Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado) en het Handboek Auditing Rijksoverheid (HARO).
Inleiding
Inleiding Samenvatting
Samenvatting Kernpunten van de controle
Verhoogde omzetgrens De omzetgrens voor verantwoording en controle is in 2025 verhoogd van € 125.000 naar € 200.000. Dit is een tussenstap richting de verdere verhoging van de ondergrenzen van het Uniform Subsidiekader per verantwoordingsjaar 2027. Omdat veel gemeenten in hun contracten met zorgaanbieders verwijzen naar het bedrag uit het accountantsprotocol, heeft deze verhoging directe praktische gevolgen: minder zorgaanbieders zijn voortaan verplicht een controleverklaring bij hun productieverantwoording te overleggen. Aandachtspunt voor gemeenten Deze verlaging van het aantal verplichte controleverklaringen betekent dat gemeenten zelf meer werkzaamheden moeten verrichten om voldoende zekerheid te verkrijgen over de prestatielevering in het sociaal domein. Het is dan ook verstandig om uw interne controleproces hierop tijdig aan te passen en te beoordelen of aanvullende beheersmaatregelen noodzakelijk zijn.
Kernpunten van de controle Rechtmatigheids-verantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Analyse vermogen en resultaat
Analyse vermogen en resultaat Interne beheersing automatisering
Interne beheersing & automatisering Externe ontwikkelingen
Externe ontwikkelingen Bijlagen
Bijlagen
51962507/SH/0982
- 29 -
Externe ontwikkelingen (3/5) EU Cyber Resilience Act (CRA)
De EU Cyber Resilience Act (CRA) stelt dwingende cybersecurity-eisen aan producten met digitale elementen. Dit raakt een breed spectrum aan producten, variërend van software en SaaSoplossingen tot IoT-apparaten en hardware. Hoewel de meeste verplichtingen pas vanaf 11 december 2027 gelden, gaan de meldplichten voor incidenten en kwetsbaarheden al in vanaf 11 september 2026. De verordening beoogt de digitale veiligheid in de gehele toeleveringsketen te verhogen. Voor fabrikanten, ontwikkelaars en distributeurs houdt dit in: • Security by Design: cybersecurity moet in de gehele levenscyclus van het product zijn geborgd; • kwetsbaarhedenbeheer: er geldt een verplichting om beveiligingsupdates te leveren gedurende de verwachte levensduur van het product (vaak minimaal 5 jaar); • meldplicht: actief uitgebuite kwetsbaarheden en ernstige incidenten moeten binnen 24 uur gemeld worden bij de bevoegde autoriteit (in veel gevallen ENISA); Niet-naleving kan leiden tot bestuurlijke boetes. Wij adviseren u om te inventariseren welke producten (hardware en software) binnen uw portfolio onder de CRA vallen en processen voor het monitoren en melden van incidenten in te richten.
EU AI Act
Nieuwe wetgeving op het gebied van kunstmatige intelligentie. De wetgeving kent een gefaseerde inwerkingtreding richting 2026 en 2027 en hanteert een risico gebaseerde aanpak: hoe groter het risico voor de grondrechten en veiligheid, hoe strenger de regels. Voor organisaties die AI-systemen ontwikkelen, importeren of gebruiken, heeft dit directe gevolgen voor de interne beheersing en ITgovernance. De belangrijkste aandachtsgebieden zijn: • risicoclassificatie: u dient vast te stellen of uw AI-toepassingen vallen onder 'onaanvaardbaar risico' (verboden), 'hoog risico' (strenge eisen) of 'beperkt/minimaal risico’; • transparantie: bij interactie met AI (zoals chatbots) of AI-gegenereerde content moet dit voor de gebruiker duidelijk kenbaar zijn; • datakwaliteit en toezicht: voor hoog-risico systemen gelden strikte eisen aan de kwaliteit van datasets, menselijk toezicht en logging van activiteiten. Niet-naleving kan leiden tot zeer hoge boetes. Wij adviseren u om een inventarisatie te maken van alle AI-systemen die binnen uw organisatie worden gebruikt en beleid op te stellen voor verantwoord AI-gebruik en uw medewerkers hierin te trainen.
51962507/SH/0982
- 30 -
Inleiding
Inleiding Samenvatting
Samenvatting Kernpunten van de controle
Kernpunten van de controle Rechtmatigheids-verantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Analyse vermogen en resultaat
Analyse vermogen en resultaat Interne beheersing automatisering
Interne beheersing & automatisering Externe ontwikkelingen
Externe ontwikkelingen Bijlagen
Bijlagen
Externe ontwikkelingen (4/5) Cybersecurity
Digitale weerbaarheid: Een fundamenteel veranderend speelveld Digitalisering en cyberweerbaarheid zijn geen IT-thema’s meer, maar raken direct aan de continuïteit, reputatie en maatschappelijke rol van organisaties. In de Voortgangsrapportage Nederlandse Cybersecuritystrategie 2025 benadrukt de NCTV dat de afhankelijkheid van digitale systemen zodanig is toegenomen dat cyberincidenten directe gevolgen kunnen hebben voor de samenleving en economie. Daarbij is sprake van een duidelijke beleidsverschuiving: waar cyberweerbaarheid voorheen vooral werd gestuurd via richtlijnen en best practices, wordt dit nu vastgelegd in bindende Europese wetgeving (zoals NIS2 en de Cyber Resilience Act). Deze wetgeving introduceert expliciete zorgplichten en bestuurlijke verantwoordelijkheden. Betekenis voor het bestuur Cybersecurity is daarmee geen uitvoeringsvraagstuk meer voor de IT-afdeling, maar een integraal onderdeel van strategische besluitvorming, risicomanagement en governance. Bestuurders worden geacht aantoonbaar “in control” te zijn over digitale afhankelijkheden, inclusief die bij leveranciers en ketenpartners. Acht gebieden van cyberweerbaarheid op bestuursniveau Om effectief grip te houden op cyberrisico’s is het van belang cyberweerbaarheid te benaderen als een doorlopend ketenproces, vergelijkbaar met financieel en operationeel risicomanagement.