2. Onderzoeksrapport Rekenkamer Ommen Vitale Kernen voor gemeenteraad 11 september 2025

Wonen en Leven in Lemele; Dorpsambitieplan 2023 - 2028 Jaar: Opsteller:

december 2022 Plaatselijk belang

Aantal inwoners: 1.535 (2024) Inhoudelijke thema’s uit het plan • Bouwen en wonen: bij nieuwe woonlocaties jong en oud met elkaar verbinden (sociale cohesie), ontwikkelen woonvormen op basis van behoefte, stabiele lijn in bouwmogelijkheden. • Wonen en zorg (vitale kernen): voor ouderen passende woonlocaties en –vormen realiseren, ontmoetingsplek in de Schakel realiseren, buitenplek voor spel, sport, natuur en ontmoeten, creatieve manieren bedenken en uitvoeren die ontmoeting stimuleren voor zowel jong als oud, huidige (of vergelijkbaar) evenemententerrein behouden of realiseren aangevuld met permanente nutsvoorzieningen voor elektra en water, herkenbaar centraal dorpshart als centrale ontmoetingsplek in de openbare ruimte, herkenningspunt voor Lemele. • Sportvoorzieningen: zie hierboven • Speelvoorzieningen: zie hierboven • Duurzaamheid: informatie delen en elkaar stimuleren, zelfvoorzienend waar dat kan en collectief waar dat meerwaarde biedt, een actieve houding op het gebied van klimaatadaptatie, initiatieven ontwikkelen op het gebied van lokale opwekking en eventuele opslag. • Verkeersveiligheid en infrastructuur: - verkennen mogelijkheden om bereikbaarheid van en naar Lemele te vergroten door bijvoorbeeld inzet deelauto(‘s).

175.118/G | Vitale kernen in Ommen: nota van bevindingen dorpsvisies

24

• Samenleving (noaberschap): realiseren van een schoolplein waar alle thema’s, zoals verbinding, groen, duurzaamheid, bewegen en veilig verkeer samenkomen. Betrokkenheid inwoners Plan geeft aan dat meeste inwoners lid zijn van Plaatselijke Belangen. Daarmee kan het plan naar verwachting rekenen op draagvlak van de inwoners. De mogelijke rol van de inwoners bij de uitvoering van het plan wordt niet beschreven. Uitvoeringsgerichtheid Het plan omvat per thema een analyse en ambities. Deze zijn helder geformuleerd. De ambities zijn soms wel en soms niet gekwantificeerd of geoperationaliseerd. Er is geen uitvoeringsprogramma. Monitoring: Het plan omvat geen voorstel voor monitoring.

Ommerkanaal Dorpsplan 2019 Jaar: Opsteller:

2019 (update plan 2010) Plaatselijk Belang

Aantal inwoners: 145 (2024) Inhoudelijke thema’s uit het plan: • Bouwen en wonen: Samen met een woningbouwvereniging of een andere investeerder kijken naar realisatie van een woonerf met betaalbaar voor starters, voor senioren en energieneutraal. • Verkeer: aanleg vrijliggende fietsverbindingen, terugdringen doorgaand verkeer enkele wegen. Werkgroep moet dit bekijken. Voorstel: andere aansluiting van het Ommerkanaal-Oost op de Balkerweg. • Energie: opwekken eigen energie en centrale inzameling biomassa, misschien biogas. • Leefomgeving: wandelpaden en beheer bermen. • Voorzieningen: sport- of gymzaal bij de school is wenselijk, medegebruik door andere kernen. Bij kinderopvang (in buurthuis) speelveld aanleggen. • Landschap en natuur: beheervisie is wenselijk, waarvoor een werkgroep moet worden gestart. Er wordt daarbij uitgegaan van zelfbeheer door de bewoners. Betrokkenheid inwoners In 2018 is een enquête onder de inwoners gehouden. Projecten worden door werkgroepen opgepakt. Uitvoeringsgerichtheid Het plan maakt melding van enkele werkgroepen. Een haalbaarheidsonderzoek is aangevraagd voor mestvergisting op twee bedrijven. Een breed gevormde werkgroep zou starten met een onderzoek naar de mogelijkheid van een sportvoorziening in het buurtschap. Een derde werkgroep heeft een eerste aanzet gegeven voor een verkeersplan. Monitoring: Het plan omvat geen voorstel voor monitoring.

Toekomstvisie Vilsteren Jaar:

2023

175.118/G | Vitale kernen in Ommen: nota van bevindingen dorpsvisies

25

Opsteller:

Wageningen University & Research en Strootman Landschapsarchitecten

Aantal inwoners: 380 (2024) Inhoudelijke thema’s uit het plan Het plan is gebaseerd op vier principes: Vilsteren natuurlijk, Landgoed en dorp samen, Met elkaar en voor elkaar, Bouwen voor de gemeenschap en voor jong & oud. Dit is als volgt uitgewerkt: • Analyse leefbaarheid: Er zijn voorzieningen verdwenen of van minder betekenis geworden (sluiting basisschool, minder activiteiten kerk), maar er is een rijk sociaal leven, een dorpscentrum en een buurtbus. Knelpunten zijn het gesprek aan doorstroming van ouderen naar voor hen geschikte huisvesting en gebrek aan huisvesting voor jongeren door de hoge koopprijzen. • Behoud en versterking van de ruimtelijke identiteit: bijdragen aan de herkenbaarheid van Vilsteren. • Perspectief duurzame landbouw: samen met boeren kijken welke verdienmodellen er zijn. • Landschap en natuur: beheervisie is wenselijk, waarvoor een werkgroep moet worden gestart. Er wordt daarbij uitgegaan van zelfbeheer door de bewoners. • Bouwen en wonen: Bevorderen doorstroming door bouwen voor ouderen waardoor grote woningen vrijkomen voor gezinnen. Daarnaast bouwen voor jongeren. Ruimte kan worden gevonden door benutten leegstaande boerderijen en open plekken voor woningbouw. Hiervoor zijn concrete locaties aangegeven, • Behoud verkeersveiligheid en versterken entrees landgoed (wandel- en fietsroutes).

Betrokkenheid inwoners Voor het plan is de Projectgroep Leefbaar Vilsteren ingericht waarin Plaatselijk Belang, Duurzaam Vilsteren en de Landgoed BV zijn vertegenwoordigd, naast andere belanghebbenden zoals de gemeente Ommen, de provincie Overijssel, en het waterschap. Daarnaast zijn er twee openbare bijeenkomsten voor de bewoners georganiseerd: een keer om het plan van aanpak te bespreken en een keer om de integrale visie in concept voor te leggen. Daarbij zijn ook de bewoners van de nabijgelegen buurtschappen Hessum, Vennenberg en Giethmen uitgenodigd. Uitvoeringsgerichtheid Het plan geeft in zes stappen een procesmatige aanpak van de uitvoering: 1. overeenstemming binnen de projectgroep over de uitkomsten van het onderzoek, stip op de horizon en de principes, 2. verder vormgeven aan de uitwerking door benoemen van activiteiten met daarbij behorende werkwijze, prioritering en planning, 3. nadere ruimtelijke verkenning mogelijke bouwlocaties, 4. operationele uitwerking activiteiten in benodigde financiën, kennis en vaardigheden, 5. delen activiteiten en planning met bewoners en 6. vieren successen uitvoering met bewoners. Monitoring: Het plan omvat geen voorstel voor monitoring.

Buurtschapsambitieplan Verbonden blijven in Witharen! Jaar: Opsteller:

februari 2024 AnnoNu

Aantal inwoners: 665 (2024) Inhoudelijke thema’s uit het plan:

175.118/G | Vitale kernen in Ommen: nota van bevindingen dorpsvisies

26

• Behoud vitaliteit door voorzieningen: doorontwikkelen buurthuis tot multifunctioneel centrum. Hierbij zijn ook concrete activiteiten voor de korte en lange termijn benoemd. • Gezondheid en zorg: uitbouw buurthuis (+) met zorg- en welzijnsactiviteiten. • Wonen: stimuleren en ondersteunen CPO-projecten. • Duurzaamheid: volgen ontwikkelingen m.b.t. van het gas af, windenergie, rol agrariërs en oprichten energiecoöperatie, aanschaf elektrische deelauto, met Vitens bekijken of waterwinning gecombineerd kan worden met warmtewisselaar, energieopslag in buurtbatterij, educatie voor kinderen. • Bereikbaarheid en verkeersveiligheid: verkennen mogelijkheid buurt- of belbus, ingrepen en handhaving verkeersonveilige plekken, aanleg wandelpad, buurtpreventie. • Recreatie: realiseren ‘Ommetje Witharen’, camperplaats, dierenparkje/kinderboerderij. Trouwlocatie, • Samenwerken en communicatie: instellen werkgroep ‘Wij zijn Witharen’ (Plaatselijk Belang, Buurthuis Witharen en Witharen actief), meer social media (website, Facebookpagina, centrale activiteiten-agenda), emailadressen met ‘@Witharen’ en oproep om toe te treden tot werkgroepen (in totaal 9). Betrokkenheid inwoners Er zijn tekeningen gemaakt door jongste inwoners, gesprekken gevoerd met verschillende actieve groepen en een grote dorpsavond.

Daarna is verder gebrainstormd met mensen die actief mee wilden denken, tijdens een verdiepingsavond. Plaatselijk Belang heeft tijdens een gesproken met bestuurders van de verenigingen en andere initiatiefnemers in Witharen. Uitvoeringsgerichtheid Zie paragraaf Samenwerken en communicatie. Monitoring: Het plan omvat geen voorstel voor monitoring.

175.118/G | Vitale kernen in Ommen: nota van bevindingen dorpsvisies

27