2. Korte terugblik Jaarrekening 2024 gemeente Ommen def

39

Jaarrekening 2024

Middelen

Bedragen x € 1.000

Programmaonderdeel Jeugdhulp (totaal) Jeugdhulp (totaal)

Baten/lasten

Begroot na wijziging -

Jaarrekening

Verschil

Baten

Begroot primitief -

-

-

Lasten

-5.662

-5.662

-7.044

-1.382

-5.662

-5.662

-7.044

-1.382

Saldo van baten en lasten

In ieder geval kunnen we zien dat er een grote overschrijding is op het onderdeel jeugd voor € 1.382.000. Door de aanbesteding zien we een grote verschuiving vanaf 2023 en in 2024 van een aantal producten (jeugdhulp ambulant, kortdurend intensief, ambulante begeleiding) naar maatwerkarrangementen jeugd. Dat betekent een grote groei in het aantal maatwerkarrangement bij jeugd. Verder zien we ook dat bij de maatwerkarragementen er 5 cliënten voor in totaal € 712.000 aan jeugdzorg hebben ontvangen. Daarnaast zijn ook de standaard vastgestelde behandeltarieven met 6% tot 8% gestegen. Daarnaast zijn een aantal dekkingen in 2024 verwerkt onder de overige baten en lasten (€ 112.000). Bij de kadernota 2026 komen we terug op de eventuele structurele effecten van de kosten van Jeugdhulp voor de komende jaren.

Volksgezondheid Middelen

Bedragen x € 1.000

Programmaonderdeel Volksgezondheid Volksgezondheid Saldo

Baten/ lasten Baten Lasten

Begroot primitief -915 -915

Begroot na wijziging -1.019 -1.019

Jaarrekening

Verschil

-325 -1.321 -996

-325 -302 23

Baten

Hogere ontvangen subsidie (voordeel € 325.000) Bij de bate is een subsidie (brede SPUK Gala) ontvangen die bij de baten is verantwoord. Hier staan bij de lasten de verstrekte subsidies tegenover.

Lasten

Verleende subsidies (nadeel € 302.000) Bij volksgezondheid is er een overschrijding door het uitbetalen van diverse subsidies. Dit wordt gecompenseerd door de ontvangen subsidie (brede SPUK Gala)die bij de baten is verantwoord.

40

Jaarrekening 2024

Paragrafen

Lokale heffingen Lokale lastendruk Onder de woonlasten verstaan we het gemiddelde bedrag dat een meerpersoonshuishouden in de gemeente Ommen betaalt aan OZB, riool- en afvalstoffenheffing. Over het belastingjaar 2024 is dat volgens het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (COELO) in de gemeente Ommen een bedrag van € 831 (daarmee staat gemeente Ommen op nummer 26 op de landelijke ranglijst). Het landelijke gemiddelde is een bedrag van € 994. In de Provincie Overijssel is het gemiddeld € 934 (Bron: COELO, atlas van de lokale lasten 2024 ). Overijsselse gemeenten Steenwijkerland Kampen Ommen Zwolle Dalfsen Zwartewaterland Hardenberg Raalte Staphorst Hellendoorn Twenterand Olst-Wijhe

Woonlasten per huishouden (bedrag x € 1) 759 785 *) 831 854 874 884 864 874 879 989 977 1071

Landelijke rangorde 7 14 26 44 57 61 50 58 59 178 170 260

*) COELO werkt met aannames over de aangeboden hoeveelheid afval. Dit doen zij om de verschillende gemeenten goed met elkaar te kunnen vergelijken. In Ommen blijken de cijfers echter te verschillen met de gedane aannames door COELO. In 2024 betalen huishoudens aan vastrecht € 172. Daarbij komen de kosten per aanbieding van restafval. In Ommen ligt het aantal aanbiedingen bij de verzamelcontainer op gemiddeld 18 aanbiedingen. Dit resulteert in een totale gemiddelde aanslag afvalstoffenheffing van € 204,40 (€ 172 + € 32,40) in plaats van de € 224 die COELO rekent. De gemiddelde woonlasten bedragen in 2024 in de gemeente Ommen voor een woning met een gemiddelde WOZ-waarde van € 446.700 (bron: COELO) en 18 aanbiedingen bij de verzamelcontainer: Onroerende-zaakbelastingen Afvalstoffenheffing (vastrecht en variabel) Rioolheffing Totale gemiddelde aanslag 2024

Tarief 2024 € 364 € 204 € 232 € 800

Op basis hiervan zou Ommen in 2024 in de landelijke lijst op plaats 19 komen (in plaats van 26). Natuurlijk kan het zo zijn dat bij de gemeenten die het diftarsysteem ook gebruiken, ook een correctie doorgevoerd zou moeten worden. Hier hebben wij alleen geen zicht op.

41

Jaarrekening 2024 Ontwikkeling 2024 Cijfers zijn een momentopname. Om de ontwikkeling in de tarieven en het landelijk beeld te laten zien, geven wij hieronder een vergelijkend overzicht van de COELO-cijfers over 2023 en 2024: Gemeenten (bedragen x € 1) Gemiddeld Nederland Gemiddeld Overijssel Ommen

42

2023 Woonlasten per meerpersoons huishouden 944

2023 Positie landelijke rangorde

896 799

2024 Woonlasten per meerpersoons huishouden 994

2024 Positie landelijke rangorde

934 33

831

26

Jaarrekening 2024

Weerstandsvermogen en risicobeheersing Inventarisatie risico's Hieronder volgt een vergelijkend overzicht van de risico's die zijn geïnventariseerd en gekwantificeerd in de begroting 2024 en in de jaarrekening 2024. Risico (x € 1.000)

Begroting

Begroting

Jaarrekening

2024

2025

2024

Grondexploitatie Sociaal Domein Inflatie (stijgend) Samenwerkingsverbanden Algemene uitkering (gemeentefonds) Personeel en CAO Renterisico Informatiebeveiliging, AI en datalekken Overige risico's Totaal

200 1.450 1.000 400 800

405 1.460 1.000 400 880

351 1.460 1.000 400 880

360 360 0

360 320 0

360 350 0

0 4.570

0 4.825

275 5.076

Ratio risico's versus algemene reserve. De som van de gekwantificeerde risico's bedraagt € 5,1 miljoen. De vrij beschikbare reserves per 31 december 2024 (inclusief het resultaat 2024) bedragen € 20,4 mln (exclusief de reserve dekking kapitaallasten). Weerstandsvermogen (bedragen x € 1.000)

Realisatie

Begroting

Realisatie

2023

2024

2024

Beschikbare capaciteit (per 31 december) *)

35,3

26,7

20,4

Benodigde capaciteit Ratio weerstandsvermogen

2,5 14

4,6 5,8

5,1 4,0

*) Vanaf 2024 exclusief reserve dekking kapitaallasten van € 13,2 miljoen. Beoordeling weerstandsvermogen. Het is van belang te weten of er sprake is van een toereikend weerstandsvermogen. Als het risicoprofiel bekend is kan een relatie worden gelegd tussen de financieel gekwantificeerde risico’s en de daarbij benodigde weerstandscapaciteit en de beschikbare (vrije) weerstandscapaciteit. De benodigde weerstandscapaciteit die uit de risicosimulatie voortvloeit, kan worden afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. De uitkomst van die berekening vormt het weerstandsvermogen. Ratio weerstandsvermogen = Beschikbare weerstandscapaciteit / Benodigde weerstandscapaciteit

43

Jaarrekening 2024 Om het weerstandsvermogen te kunnen beoordelen moet worden vastgesteld welke ratio de gemeente nastreeft. Daarvoor wordt gebruik gemaakt van onderstaande waarderingstabel. Waarderingscijfer A B C D E F

Ratio weerstandsvermogen 2,0 < x 1,4 < x < 2,0 1,0 < x < 1,4 0,8 < x < 1,0 0,6 < x < 0,8 x < 0,6

Betekenis Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende

De gemeente Ommen kiest ervoor om een minimale financiële buffer aan te houden met het waarderingscijfer C, dat overeenkomt met 'Voldoende'. De zojuist voor Ommen berekende score van 4,0 kwalificeert als uitstekend. Verder merken wij op dat dit kengetal, één indicator is voor de robuustheid van de gemeentefinanciën.

Kengetallen DEPLA Door de commissie DEPLA is een aantal indicatoren ontwikkeld, die de raad kunnen helpen in het verkrijgen van inzicht in de gemeentefinanciën, namelijk: · · · · ·

netto schuldquote inclusief de quote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen solvabiliteitsratio kengetal grondexploitatie structurele exploitatieruimte belastingcapaciteit.

Voor onze gemeente is het beeld als volgt: Kengetallen Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle leningen Solvabiliteitsratio Structurele exploitatieruimte Grondexploitatie Belastingcapaciteit

Jaarverslag 2023

Begroting 2024

Jaarverslag 2024

9% 8%

23% 22%

20% 6%

47% 3% 2% 82%

48% 4% -8% 88%

43% 0,3% -0,5% 80%

Hieronder treft u voor de jaarrekening 2024 per genoemd kengetal een uitleg aan. 1. Netto schuldquote (gecorrigeerd) De netto schuldquote geeft de verhouding weer tussen het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. In het verlengde hiervan kennen we ook de zogenoemde “Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen”. Bij deze specifieke quote wordt er gekeken naar het effect van door de gemeente verstrekte leningen op de schuldenlast van de gemeente.

44

Jaarrekening 2024 2. Solvabiliteitsratio De mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Dit wordt uitgedrukt in het percentage Eigen Vermogen ten opzichte van het balanstotaal. In het bedrijfsleven is dit een veelgebruikte ratio en daar wordt een minimum norm gehanteerd tussen 25% en 40% voor een solvabele vermogenspositie. 3. Structurele exploitatie ruimte Om een flexibele begroting te kunnen bewerkstelligen is het zinvol de structurele baten hoger te laten zijn dan de structurele lasten. De structurele exploitatieruimte wordt bepaald door het saldo van de structurele baten en lasten en het saldo van de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan reserves gedeeld door de totale baten en uitgedrukt in een percentage. 4. Kengetal grondexploitatie De boekwaarde van de voorraden grond zijn van belang, want deze waarden moeten meerjarig worden terugverdiend bij de verkoop. De ratio wordt berekend door de niet in exploitatie genomen gronden op te tellen bij de bouwgrond in exploitatie. Vervolgens wordt dit totaalbedrag gedeeld door de totale baten van de programmabegroting of jaarrekening. 5. Belastingcapaciteit De ruimte die een gemeente heeft om zijn belastingen te verhogen wordt vaak gerelateerd aan de totale woonlasten. Het Coelo publiceert jaarlijks deze gegevens.

45

Jaarrekening 2024

Bedrijfsvoering Bedrijfsvoering draait om alle ondersteunende werkzaamheden die helpen om de doelen van gemeentelijke programma’s te bereiken. In onze organisatie besteden we verschillende primaire processen en bedrijfsvoeringstaken uit aan externe partijen of voeren we deze uit in samenwerking. In deze paragraaf bespreken we de belangrijkste thema’s: dienstverlening, organisatieontwikkeling, personeel, inkoop en aanbesteding, communicatie en participatie, financiën, IBT, uitbestede taken, juridische zaken en informatieveiligheid. Dienstverlening Een goede dienstverlening staat aan de basis van iedere gemeente. In Ommen is het een belangrijk speerpunt in het coalitieakkoord. In 2024 hebben we verdere stappen gezet om onze dienstverlening te verbeteren. We werken aan duidelijke en eenduidige normen en serviceafspraken die zijn opgenomen in ons kwaliteitshandvest. Ook de monitoring van onze dienstverlening is verder ontwikkeld. Wanneer de dienstverlening achterblijft, nemen we gerichte maatregelen om deze te verbeteren. 2024 heeft voor een belangrijk deel in het teken gestaan van de overdracht van werkzaamheden van de gemeente Hardenberg naar andere uitvoeringspartners. Continueren en borgen van onze dienstverlening is hierbij een belangrijk onderdeel. Ook ons niveau van dienstverlening is een belangrijk onderdeel van de aanbesteding en de contractrelatie.

Om zeker bij kwetsbare taken (zoals uitvoering taken sociaal domein) hebben we zorggedragen voor een “warme overdracht” waarbij we eerder gestart zijn met de overdracht van taken zodat onze inwoners hier bijna niets van merken. Hierbij hoort ook een gerichte communicatie aanpak. De kwartiermaker participatie is gestart met het verder inrichting en vormgeven van ons participatiekader waaronder trainingen voor medewerkers. We werken continu aan het optimaliseren van werkprocessen en de kwaliteit van onze communicatie via alle kanalen. Hierbij dragen we zorg voor goede afstemming met onze samenwerkingspartners die namens ons werkzaamheden uitvoeren. Organisatieontwikkeling Veel van de actiepunten uit de pentekening/A3 zijn ingezet in 2024. Dit betreft onder meer het verder inrichten van het controlemechanisme, maar ook individuele en groepsontwikkeltrajecten. Gestart is met het maken van individuele werkplannen voor medewerkers. Met de overdracht van ICT-taken naar Shared Service Center ONS (SSC Ons) is er een grote operatie geweest waaronder het omzetten van de kantoorautomatisering. Dit alles tegelijk met de overdracht van taken van de gemeente Hardenberg naar andere externe dienstverleners. Dit en borging van de dienstverlening naar onze inwoners heeft in voorkomende gevallen prioriteit.

Speerpunt in organisatieontwikkeling is en blijft de dienstverlening in de brede zin van het woord. We hebben geconstateerd dat bij de overdracht van taken ook kansen ontstaan om de dienstverlening verder te optimaliseren door met kortere lijnen te werken. De aanbevelingen uit het gehouden inwonerstevredenheids onderzoek (resultaten in 2024 bekend) waarin we goed scoorden zijn gebruikt om de dienstverlening te optimaleren onder meer door een plan van aanpak dienstverlening 2.0. Belangrijke aandachtspunten voor dienstverlening waren met name de snelheid van reageren in een aantal domeinen en intern de “slips” in de bestuurlijke procesgang. Met het verder inrichten van de huisstijl krijgt Ommen ook een positievere “look and feel” die onze bezoekers waarderen. We investeren in opleidingen en ontwikkeling van medewerkers zowel individueel- als groepsniveau.

46

Jaarrekening 2024 Personeel In 2024 is extra aandacht besteed aan de aandachtspunten uit het in 2023 gehouden medewerkerstevredenheidsonderzoek. Dit hebben we gedaan door meer aandacht te besteden aan de mogelijkheden voor opleidingen. Daar is ook gebruik van gemaakt. Het lukt vacatures in te vervullen, maar voor een aantal vacatures is eerst tijdelijke inzet nodig om de continuïteit van dienstverlening en goede overdracht te waarborgen. Door de arbeidsmarktkrapte, die we vooral bij een aantal specifieke functies merken, zijn sommige vacatures minder snel in te vullen. In de praktijk lijkt Ommen een interessante werkgever. Het ziektepercentage in 2024 bedroeg 6,58%. Dat is relatief hoog, maar dat cijfer wordt vooral veroorzaakt door een beperkt aantal medewerkers die zeer langdurig ziek zijn (5,53%). We beschikken over een mooi mix van leeftijdschohorten in de organisatie: Leeftijdschohorten 20 - 30 jaar 30 - 40 jaar 40 - 50 jaar 50 - 60 jaar 60 - 70 jaar

Percentage 15% 22% 23% 22% 18%

Naast de normale in- en uitstroom is in 2024 gestart met de werving van de beleidsvacatures die tot 01-01-2025 vanuit Hardenberg (dienst openbaar gebied) werden verzorgd (in het eerste kwartaal 2025 succesvol ingevuld). Ook is er in 2024 besloten om per 2025 extra budget beschikbaar te stellen om de robuustheid van de eigen organisatie te vergroten. De gemeente Ommen heeft momenteel geen ondernemingsraad. Ondanks meerdere oproepen is het helaas niet gelukt om hiervoor voldoende enthousiaste collega’s te krijgen. In 2025 gaan wij opnieuw een oproep doen. Tot die tijd worden alle zaken in het concernoverleg besproken, waaraan alle collega’s kunnen deelnemen. Inkoop en aanbesteding Wij werken samen met het shared service center ONS (SSC-ONS) voor complexe inkoop en aanbestedingen. Dat is onderdeel van onze deelname aan de WGR. Kleine aanbestedingen doen we soms zelf. In 2024 zijn ook nog een aantal aanbestedingen uitgevoerd door de gemeente Hardenberg voor zaken die binnen de dienstverleningsovereenkomst vallen. In totaal hebben we veel aanbestedingsprocedures doorlopen, ook door de overstap naar nieuwe uitvoeringspartners en de voorbereiding op het overgangsjaar 2025. Dit procedures in cijfers: Procedure Europese aanbesteding Meervoudig onderhands Enkelvoudig onderhands Gemeenschappelijke regeling

Aantal 10 11 9 3

Financiën In 2024 hebben we het financiële beleid voortgezet. We hebben extra aandacht besteed aan de P&C-cyclus, waaronder de kadernota, programmabegroting en bestuursrapportages. We hebben deze documenten beter leesbaar en toegankelijker gemaakt. Nieuw in de P&C-cyclus is de pilot van het perspectiefgesprek. In dit gesprek geeft de raad richting aan het college voor het opstellen van 47

Jaarrekening 2024 de kadernota. Dit proces is in 2024 geëvalueerd en zal ook de komende jaren worden voortgezet. Daarbij nemen we de ervaringen van 2024 mee in het proces. Interbestuurlijk toezicht (IBT) De provincie Overijssel houdt toezicht op verschillende domeinen, waaronder Financiën, de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo), de Wet ruimtelijke ordening (Wro), Informatie- en archiefbeheer, Huisvesting van statushouders en Erfgoed. De bevindingen per domein worden samengevoegd tot een totaalbeeld, dat wordt weergegeven met stoplichtkleuren. In 2024 heeft het college van Gedeputeerde Staten van Overijssel de totaalbeelden voor alle gemeenten vastgesteld. Ommen heeft op het totaalbeeld ‘groen’ gekregen, maar dat geldt niet voor alle afzonderlijke domeinen. Het domein archief krijgt naar alle waarschijnlijkheid het oordeel oranje. Aanleiding hiervoor zijn geconstateerde onvolkomenheden in naar de collectie over te dragen archief onder meer op het gebied van openbaarheidsvereisten en de mogelijk onjuiste vernietiging van een archief na digitaliseren. We verwachten dat we met een goed plan van aanpak en de benodigde inzet we de groene status in 2025 weer kunnen krijgen. Werkzaamheden uitbesteed of in samenwerking Op basis van onze bedrijfsvoeringsfilosofie besteden we veel werkzaamheden uit aan andere partijen.

Dat doen we om onze kwaliteit te waarborgen en onze kwetsbaarheid als kleine gemeente te verminderen. We behouden de regie doordat beleid en sturing binnen onze kernorganisatie zijn belegd. Naast de werkzaamheden die we sinds 2019 bewust (gefaseerd) uitbesteden, zijn er ook al langer samenwerkingsvormen waarin we participeren. In 2024 is de definitieve beëindiging van een samenwerking gerealiseerd, en zijn de werkzaamheden die voorheen door de gemeente Hardenberg werden uitgevoerd, ondergebracht bij andere partijen. Een (beperkt) deel van deze werkzaamheden is intern gehouden. Het overzicht van de sinds 2019 uitbestede werkzaamheden is als volgt: Partij ONS

Taken ICT PSA Inkoop Belastingen Bouwen Publiekszaken

Contractvorm WGR

Loopt tot Onbepaalde tijd

WGR WGR DVO

Onbepaalde tijd Onbepaalde tijd Onbepaalde tijd

Rova SWECO SDO

Groen Assestmanagement Uitvoering SD

Overheids NV DVO DVO

Onbepaalde tijd 2030 2029 + verlenging met 2 x 1 jaar

Collectie Overijssel

Fysiek archief

WGR

Onbepaalde tijd

SBB

Bosbeheer

SOK

2030 1ste verlenging tot

GBLT ODIJ Gemeente Twenterand

48

Jaarrekening 2024 Partij

Taken

Contractvorm

Loopt tot 2035 2e verlenging

Vrieling EFK BAG specialist Docfactory Docuwork

Verzekeringen Fiscaliteit BAG beheer Archief Post

DVO DVO DVO DVO of raamovk? Raamovereenkoms t

2027 2027 2031 2027 2027 + optie 2x 1 jaar

Frauderisicoanalyse In 2024 is er een frauderisicoanalyse vastgesteld door het college. Met de frauderisicoanalyse wordt invulling aan het (verder) optimaliseren van het integrale (fraude)risicomanagement. In 2024 is er een frauderisicoanalyse uitgevoerd en zijn er geen fraudegevallen geconstateerd. Informatieveiligheid In het digitale tijdperk worden gegevens (data) steeds belangrijker. Met gegevens kunnen namelijk doelstellingen, zoals ketensamenwerking worden behaald en kan de gemeente een hoogwaardig niveau van dienstverlening bieden richting de inwoner. Data wordt steeds gevoeliger naarmate er meer gegevens worden verzameld en verwerkt. Dit maakt beveiliging van data noodzakelijk. De gemeente Ommen werkt daarom met een PDCA-cyclus (Plan, Do, Check, Act) om zo informatieveiligheid continu te verbeteren. En om te voldoen aan het normenkader voor informatieveiligheid voor gemeenten, de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO). Door aan de BIO te voldoen wordt een basisniveau van informatiebeveiliging binnen de gemeentelijke organisatie neergezet. Beëindiging samenwerking met gemeente Hardenberg Het jaar 2024 stond in het teken van het einde van de samenwerking tussen gemeente Hardenberg en Ommen.

Hieruit zijn verschillende werkzaamheden gekomen voor informatieveiligheid, zoals:  De overgang van gemeente Hardenberg naar een nieuwe ICT-dienstverlener;  de migratie van databases van gemeente Hardenberg naar nieuwe dienstverleners;  het zoeken naar verschillende nieuwe partijen om diensten uit te voeren. Voor deze en andere werkzaamheden is informatieveiligheid heel belangrijk en is het team Informatiebeveiliging en Privacy nauw betrokken geweest. Verandering in wet- en regelgeving Gezien de toenemende digitalisering en andere internationale ontwikkelingen, is er ook nieuwe wet- en regelgeving bijgekomen of is oude wet- en regelgeving aangepast. Zo is op het gebied van informatieveiligheid de Europese richtlijn ‘NIS2’ opgesteld. In Nederland wordt de NIS2-richtlijn geïmplementeerd in de vorm van de Cyberbeveiligingswet (Cbw). Deze wet wordt in 2025 van toepassing. 2024 was dan ook het jaar om hierop voor te sorteren. Daarom zijn veel werkzaamheden verricht om aan deze wet te voldoen. Een voorbeeld hiervan is het inventariseren van Operationele Technologiesystemen (OT-systemen).

49

Jaarrekening 2024 GAP-analyse Een onderdeel van het managementsysteem voor informatieveiligheid is het uitvoeren van een GAP-analyse. Hiermee wordt de BIO gespiegeld aan de huidige situatie bij de gemeente Ommen. De GAP-analyse is begin 2024 uitgevoerd. Hieruit is gebleken dat er een bescheiden voortgang is geboekt op de implementatie van de maatregelen. Ommen loopt gelijk op in vergelijking met gemeenten van vergelijkbare grootte. Uit de GAP-analyse is een aantal maatregelen gekomen die nog voor een deel of volledig geïmplementeerd moeten worden. Deze zijn geprioriteerd en in een actieplan gezet. Hiermee is een compact groepje maatregelen geselecteerd waar in 2024 aan is gewerkt. Verantwoording (ENSIA) Zoals elk jaar is ook in 2024 verantwoording afgelegd over het voorgaande jaar wat betreft informatieveiligheid. Dit wordt gedaan door middel van de ENSIA-methodiek (Eenduidige Normatiek Single Information Audit). Deze methode begint met een zelfevaluatie. Hieruit is gebleken dat gemeente Ommen aan alle normen voldoet voor Suwinet, BAG, BGT en BRO. Voor DigiD voldoen twee normen niet bij één aansluiting. De reden hiervoor is dat de hostingpartij hier niet aan voldoet. Hiervoor is een heraudit uitgevoerd waarbij aan alle normen zal zijn voldaan. Het vervolg van de ENSIA-methode is een audit voor DigiD en Suwinet.

Beveiligingsincidenten In 2024 heeft de gemeente Ommen 13 beveiligingsincidenten gehad. Van deze incidenten zijn er 5 gemeld bij de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) als datalek. Waar mogelijk zijn ook maatregelen genomen om vergelijkbare nieuwe incidenten te voorkomen. De implementatie van deze maatregelen wordt structureel gemonitord. Evenementenvergunningen Melding klein evenement Er zijn 19 meldingen ontvangen voor kleine evenementen. Dit zijn evenementen waarvoor geen vergunning nodig is. Volgens de APV dient de aanvrager een melding 15 werkdagen voor een evenement gemeld te hebben. 2 meldingen zijn niet op tijd gemeld, maar wel in behandeling genomen. Alle meldingen zijn afgehandeld voordat het evenement heeft plaatsgevonden. De gemiddelde doorlooptijd van een melding was 22 werkdagen. Evenementenvergunning Volgens de APV dient er binnen acht weken na datum van ontvangst van een aanvraag op een evenementenvergunning beslist te worden. De termijn kan met 8 weken worden verlengd naar 16 weken. Hierbij wordt verschil gemaakt in type evenementen. In Ommen vinden er 2 typen evenementen plaats: A-evenement en B- evenement. Bij een A-evenement gaat het om een kleinschalige evenementen, die geen noemenswaardige risico's met zich mee en vereisen weinig tot geen advies van hulpdiensten. Bij een B-evenement gaat het om een middelgroot evenement.

Deze evenementen kunnen mogelijk meer risico's met zich meebrengen, waardoor vaak aanvullende veiligheidsmaatregelen noodzakelijk zijn. Voor B-evenementen is extra tijd nodig omdat de aanvraag vaak complexer is. En ook dient de aanvraag naar alle adviesdiensten (politie, brandweer, GHOR, verkeer) verstuurd te worden in verband met advies. 50

Jaarrekening 2024 In 2024 zijn er 34 aanvragen voor evenementenvergunningen voor type A evenementen verleend. De gemiddelde doorlooptijd was 55 dagen, 8 weken. 5 vergunningen zijn één week voor aanvang van het evenement verleend. 3 hiervan waren ook 7 weken of minder voor aanvang van het evenement ingediend. Niet alle vergunningen zijn gepubliceerd. Tussen publicatie en het verlenen van een evenement zit gemiddeld 10 dagen. 1 vergunning is gepubliceerd nadat het evenement heeft plaatsgevonden. Er zijn 26 aanvragen voor evenementenvergunningen voor type B evenementen verleend in 2024. In deze aantallen zitten ook een aantal grote evenementen die plaats vinden op verschillende dagen in het seizoen. Deze dagen worden in één vergunning aangevraagd. De gemiddelde doorlooptijd was 83 dagen, 11,8 weken. Dit heeft te maken met één aanvraag welke een jaar van tevoren is ingediend. En voor de start van het evenement is verleend. Anders was de gemiddelde doorlooptijd 68 dagen, 9,7 weken. 6 vergunningen zijn één week voor aanvang van het evenement verleend. 3 hiervan waren ook 6 weken of minder voor aanvang van het evenement ingediend. Niet alle vergunningen zijn gepubliceerd. Tussen publicatie en het verlenen van een evenement zit gemiddeld 6 dagen. 1 vergunning is gepubliceerd op datum van evenement. Verklaring van geen bezwaar Er zijn 16 verklaringen van geen bezwaar afgegeven.

Dit zijn evenementen waarvoor de vergunningplicht in een andere gemeente ligt, maar waarvoor wij een verklaring van geen bezwaar moeten afgegeven. Denk aan bijvoorbeeld wielertochten die door onze gemeenten rijden. Alle verklaringen zijn afgehandeld voordat het evenement heeft plaatsgevonden. De gemiddelde doorlooptijd van deze verklaring is 28,5 werkdagen. Proces vergunningverlening In 2024 is een avond georganiseerd met evenementenorganisatoren, hulpdiensten en de gemeente. Tijdens deze avond zijn gesprekken gevoerd over onder andere het proces rondom vergunningverlening. Hierbij zijn een aantal verbeterpunten benoemd om het proces te verbeteren. Enkele maatregelen zijn hierin al genomen. Eén daarvan was bijvoorbeeld het aanvraagformulier, dit formulier is nu digitaal in te vullen door de organisatoren. In 2025 gaan we ons evenementenbeleid herzien en kijken ook hoe het vergunning proces nog verder verbeterd kan worden. Het doel hierbij is ook om de doorlooptijd van de behandeling van aanvragen om vergunning te verkorten. Rechtmatigheidsverantwoording Rechtmatigheidsverantwoording In de financiële verordening heeft de raad met het college van burgemeester en wethouders afgesproken dat geconstateerde afwijkingen (fouten of onduidelijkheden) groter dan € 35.000 (rapporteringsgrens) in de paragraaf bedrijfsvoering nader worden toegelicht.

In onderstaande toelichting zal worden ingegaan op de bevindingen met betrekking tot het begrotingscriterium, het voorwaardencriterium en het misbruik en oneigenlijk gebruik (M&O) criterium. Begrotingscriterium Het begrotingscriterium is een criterium van rechtmatigheid dat betrekking heeft op de grenzen van de baten en lasten, in de door de raad geautoriseerde begroting van exploitatie en investeringskredieten en de hiermee samenhangende deelprogramma’s, waarbinnen de financiële beheershandelingen tot stand moeten zijn gekomen. Alle bevindingen die hier op toezien zijn opgenomen in onderstaand overzicht. Vervolgens worden de bevindingen toegelicht vanaf €

51

Jaarrekening 2024 35.000 welke niet in de financiële verordening als ‘acceptabel/passend binnen het beleid’ zijn aangemerkt. Naast de toelichting geeft het college eveneens aan welke maatregelen worden genomen om deze fouten in de toekomst te voorkomen. 1. Rechtmatigheidsbevindingen begrotingscriterium (bedragen x € 1.000) A. Overschrijding lasten programma’s: Bestuur Economie Omgevingskwaliteit Samenleving B. Overschrijding investeringsbudgetten (kredieten) C. Ongeautoriseerde reservemutaties D. Overschrijding van baten en/of onderschrijding van lasten, investeringen en baten die niet tijdig tot een begrotingswijziging hebben geleid of niet tijdig aan de raad zijn gemeld Totaal begrotingsonrechtmatigheden

7.677

E.

7.677

Totaal van de begrotingsonrechtmatigheden (van onderdeel 1 en 2) dat past binnen het vooraf vastgestelde beleid en daarmee vooraf als acceptabel is geduid vermelden en verwijzen naar dit vooraf vastgestelde beleid.

111 4.707 2.399 460 -

Resterende begrotingsonrechtmatigheden

-

De inhoudelijke toelichting bij de begrotingsoverschrijdingen op programmaniveau zijn opgenomen in het hoofdstuk ‘Programma’s’. Begrotingscriterium - Overschrijding investeringsbudgetten (kredieten) De totale omvang van de overschrijding op investeringsbudgetten (kredieten) bedraagt € 460.000. Deze onrechtmatigheid kwalificeert als bruto afwijking in de rechtmatigheidsverantwoording. Voorwaardencriterium Het voorwaardencriterium is het criterium van rechtmatigheid, dat betrekking heeft op de eisen die worden gesteld bij de uitvoering van de financiële beheershandelingen. De voorwaarden zijn afkomstig uit diverse wet- en regelgeving, zoals vastgelegd in het normenkader en hebben betrekking op de aspecten recht, hoogte en duur. 2. Rechtmatigheidsbevindingen voorwaardencriterium (bedragen x € 1.000) A. Inkopen ten onrechte niet Europees aanbesteed Totaal rechtmatigheidsfouten voorwaardencriterium

341 341

Onderstaand is per bevinding met een totale omvang boven € 35.000 euro aangegeven wat de bevinding betreft en welke verbeteracties zijn ingezet om bevindingen in de toekomst te voorkomen: A. Inkopen ten onrechte niet Europees aanbesteed: De financiële rechtmatigheidsfouten zijn ontstaan doordat inkoopdossiers met uitgaven boven de wettelijke aanbestedingsdrempels niet tijdig Europees zijn aanbesteed. Bij alle uitgaven boven de € 1.000 euro is de standaard procedure dat door de budgethouder een inkoopstartformulier wordt ingevuld. Hierdoor wordt de afdeling inkoop van het Shared Service Centrum Ons voorafgaand ingeschakeld en kan een 52

Jaarrekening 2024 advies uitbrengen over onder andere het type procedure dat dient te worden gevolgd. Daarnaast monitoren we dit halfjaarlijks achteraf door middel van een spendanalyse. Opgemerkt hierbij is dat geconstateerde aanbestedingsfouten vaak een langdurig effect hebben, omdat de onderliggende contracten veelal meerdere jaren betreffen. Uit de controle op de aanbestedingen blijkt verder dat het interne inkoopbeleid, o.a. gebaseerd op gids proportionaliteit, in voldoende mate is nageleefd. Om rechtmatigheidsfouten in het kader van Europese aanbestedingen in de toekomst te voorkomen zijn de kosten met betrekking tot het onderhoud en het leveren van (openbare) verlichting en armaturen met ingang van 1 januari 2025 aanbesteed, waardoor deze onrechtmatigheid niet door zal lopen in boek- en kalenderjaar 2025. Daarnaast zal de procedure voor inhuur verder worden aangescherpt en zal nagenoeg alle inhuur via Shared Service Centrum Ons worden gecontracteerd. Misbruik en oneigenlijk gebruik (M&O) criterium Het misbruik en oneigenlijk gebruik-criterium is het criterium van rechtmatigheid, dat betrekking heeft op het voorkomen, detecteren en corrigeren van misbruik en oneigenlijk gebruik van overheidsgelden en gemeentelijke eigendommen bij financiële beheershandelingen.

Op 7 november 2023 is door het college van burgemeester en wethouders het nieuwe beleid hierop vastgesteld welke in is gegaan per 1 januari 2023. We hebben één bevinding met betrekking tot het M&O criterium, deze wordt onderstaand toegelicht: 3. Rechtmatigheidsbevindingen misbruik & oneigenlijk gebruik criterium (bedragen x € 1.000) A. WMO: Rolstoelen Geëxtrapoleerde fout i.v.m. toepassing steekproefmethode Totaal rechtmatigheidsfouten voorwaardencriterium

1 41 41

A. WMO - Rolstoelen: Bij M&O gaat het om derden die (bewust of onbewust) misbruik of oneigenlijk gebruik maken van onze (gemeentelijke) regelingen. Bij de verstrekking van voorzieningen in het kader van de WMO (rolstoelen) is geconstateerd dat de toegekende voorziening niet meer in het bezit is van de cliënt. Daarbij zijn onterecht bedragen aan de aanbieder(s) van de rolstoel betaald (€ 323). Verhoudingsgewijs is dit een klein bedrag ten opzichte van de totale verstrekte voorzieningen. Gezien het feit dat de betreffende fout voortkomt uit een deelwaarneming, hebben wij de financiële rechtmatigheidsfout geëxtrapoleerd naar de totale populatie rolstoelen in het kader van de WMO. De signalen over deze onrechtmatigheden komen achteraf bij ons binnen. Er zijn diverse controlemaatregelen getroffen om misbruik en oneigenlijk gebruik in dit proces tegen te gaan, echter deze bovenstaande oorzaken vallen buiten onze beïnvloeding sfeer.

53

Jaarrekening 2024

Verbonden partijen Inleiding Een verbonden partij is een publiekrechtelijke of privaatrechtelijk organisatievorm waarin de gemeente zowel een financieel als een bestuurlijk belang heeft. Het bestuurlijk belang in een verbonden partij bestaat uit het kunnen uitoefenen van zeggenschap: de mogelijkheid om op grond van feitelijke of juridische omstandigheden invloed uit te oefenen op de activiteiten van een onderneming. Bij verbonden partijen is de zeggenschap van het college beperkt tot vertegenwoordiging in het bestuur, of tot stemrecht. Van belang hierbij op te merken is dat het doel niet is om bestuurlijk grip te hebben op de verbonden partij, maar om het maatschappelijk belang te realiseren. De verbonden partij draagt zorg voor het (blijvend) nastreven en realiseren van de vastgestelde (beleids)doelstellingen en samenwerkingsafspraken. Hierbij is het van belang dat de gemeenteraad en het college kan vaststellen of de uitvoering in overeenstemming blijft met de gemaakte plannen. Aan de hand van de kadernota, de begroting, begrotingswijzigingen en de toelichting hierop door de verbonden partijen wordt hierop getoetst. De financiële relatie van de gemeente met een verbonden partij kan aan de ene kant bestaan uit het betalen voor uitvoering van taken die zijn belegd bij een verbonden partij.

En aan de andere kant uit het verstrekken van kapitaal in de vorm van risicodragend kapitaal, een lening of een garantstelling. Het financieel belang van de gemeente bestaat uit het ter beschikking gestelde bedrag dat niet kan worden verhaald bij faillissement van de verbonden partij en de aansprakelijkheid van de gemeente als de verbonden partij haar verplichtingen niet nakomt. De gemeente Ommen kent in totaal 19 verbonden partijen, waarvan 8 gemeenschappelijke regelingen, 10 vennootschappen (deelnemingen)en 1 vereniging. Specifieke informatie per verbonden partij is terug te vinden in de nota Verbonden Partijen, zoals vastgesteld in de raad van 11 juli 2019. Openbaar belang doelstelling Bedragen x €1.000 Gemeenschappelijke Regelingen Veiligheidsregio IJsselland (VRIJ) Zwolle

Gemeentelijke bijdrage (-) Verwacht dividend 2024 (+)

Verwacht Eigen Vermogen 1/1/2024

Verwacht Eigen vermogen 31/12/2024

Verwacht vreemd vermogen 1/1/2024

Verwacht vreemd vermogen 31/12/2024

Verwacht financieel resultaat 2024

-1.523

5.345 (2023)

5.417 (2023)

27.500 (2023)

31.292 (2023)

652 (2023)

-1.349

300

300

350

350

0

Het voorkomen, bestrijden en beperken van de gevolgen van branden, ongevallen, rampen en crises. Omgevingsdienst IJsselland (ODIJ)

54

Jaarrekening 2024 Openbaar belang doelstelling Bedragen x €1.000

Gemeentelijke bijdrage (-) Verwacht dividend 2024 (+)

Verwacht Eigen Vermogen 1/1/2024

Verwacht Eigen vermogen 31/12/2024

Verwacht vreemd vermogen 1/1/2024

Verwacht vreemd vermogen 31/12/2024

Verwacht financieel resultaat 2024

GGD IJsselland Zwolle Het beschermen en bevorderen van de gezondheid van onze inwoners.

-876

1.763 (2023)

3.191 (2023)

4.680 (2023)

4.551 (2023)

1.146 (2023)

Regionaal Serviceteam Jeugd IJsselland (RSJ)Zwolle

-59

-

-

558 (2023)

717

Zwolle Leveren van een hoogwaardige bijdrage aan een veilige, gezonde, aantrekkelijke en duurzame omgeving om in te wonen, werken en leven.

(2023)

Samenwerken op het terrein van de inkoop van (specialistische) jeugdzorg. Sociale Recherche IJssel-Vechtstreek Zwolle

-

-36

Het bestrijden van sociale zekerheidsfraude en handhaving. EURegio Gronau/Enschede Het stimuleren van de welvaart en het welzijn in het grensgebied en het bevorderen van wederzijds begrip tussen de mensen.

-5

2.650 (2023)

2.577 (2023)

GBLT GBLT wil inwoners, bedrijven en eigenaren zo goed mogelijk helpen met de belastingen.

-373

2.257

2.272

30.291 (2023)

4.561

29.943 (2023)

-

6.119

2.272

55

Jaarrekening 2024 Openbaar belang doelstelling Bedragen x €1.000

Gemeentelijke bijdrage (-) Verwacht dividend 2024 (+)

Verwacht Eigen Vermogen 1/1/2024

Verwacht Eigen vermogen 31/12/2024

Verwacht vreemd vermogen 1/1/2024

Verwacht vreemd vermogen 31/12/2024

Verwacht financieel resultaat 2024

Shared Service Centrum Ons SSC ONS helpt organisaties onder andere met salarisbetalingen, het opstellen van contracten, (financiële) administratie en juridisch advies.

-715

1.400

1.400

11.000

13.500

0

-42

51.704 (2023)

56.301 (2023)

99.059 (2023)

92.686 (2023)

2.824 (2023)

92

40.866 (2023)

43.020 (2023)

36.324 (2023)

29.158 (2023)

5.384

Verenigingen en Stichtingen Vereniging van Nederlandse Gemeenten Den Haag Belangenbehartiging van alle gemeenten bij andere overheden. Vennootschappen Rova Holding NV Zwolle. Op een doelmatige, milieu-hygiënische en economisch verantwoorde manier uitvoeren van de afvalbeheertaken. Bank Nederlandse Gemeenten N.V. Den Haag

(2023)

146

4.721.000

4.721.000

110.819.000

4

5.320.000

5.538.000

5.140.000

110.819.000

250.000

5.949.000

254.000

Financiële dienstverlening van en voor overheden en instellingen voor het maatschappelijk belang. Enexis Holding Den Bosch Het beheren van het energienetwerk in

56

Jaarrekening 2024 Openbaar belang doelstelling Bedragen x €1.000

Gemeentelijke bijdrage (-) Verwacht dividend 2024 (+)

Verwacht Eigen Vermogen 1/1/2024

Verwacht Eigen vermogen 31/12/2024

Verwacht vreemd vermogen 1/1/2024

Verwacht vreemd vermogen 31/12/2024

Verwacht financieel resultaat 2024

Vitens NV Utrecht Het winnen, zuiveren en leveren van drinkwater van topkwaliteit.

0

705.500

753.600

1.677.500

1.836.400

49.800

Wadinko NV Zwolle Het stimuleren van gezonde bedrijvigheid en de groei en het behoud van werkgelegenheid in de regio. CBL Vennootschap B.V. Den Bosch Het afwikkelen van de verkoop van Essent aan RWE. CSV Amsterdam B.V. Den Bosch Het afwikkelen van de verkoop van Essent aan RWE. Publiek Belang Elektriciteitsproductie B.V. Den Bosch

31

82.900

82.900

8.600

8.600

1.500

n.v.t.

n.n.b.

n.n.b.

n.n.b.

n.n.b.

n.n.b.

84

8.580

64

7

-100

n.v.t.

-

-

-

-

n.n.b.

n.v.t.

n.n.b.

n.n.b.

n.n.b.

n.n.b.

n.n.b.

n.v.t.

n.n.b.

n.n.b.

n.n.b.

n.n.b.

n.n.b.

Noord-, Oost- en ZuidNederland.

n.v.t.

Het afwikkelen van de verkoop van Essent aan RWE. Verkoop Vennootschap B.V. Den Bosch Het afwikkelen van de verkoop van Essent aan RWE. Vordering op Enexis B.V. Den Bosch Het afwikkelen van de verkoop van Essent aan RWE.

57

Jaarrekening 2024

Balans ACTIVA (bedragen x € 1.000) Immateriële vaste activa - Kosten verbonden aan het sluiten van geldleningen - Kosten van onderzoek en ontwikkeling - Bijdragen aan activa in eigendom van derden Vaste activa Materiële vaste activa - Investeringen met een economisch nut: - Inv economisch nut , waarvoor ter bestrijding van de kosten een heffing kan worden geheven. - Inv. in de openb. ruimte met uitsluitend een maatschappelijk nut

2024 1.269 996 226 47

Totaal vaste activa Vlottende activa Voorraden Grond- en hulpstoffen - onderhanden werk, waaronder gronden in exploitatie - Gereed product en handelsgoederen Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan 1 jaar - Vorderingen op openbare lichamen - Uitzettingen in 's Rijks schatkist - Overige vorderingen Liquide middelen - Kassaldi - Banksaldi Overlopende activa - Nog te ontvangen bijdragen van het Rijk - Overige nog te ontvangen en vooruitbetaalde bedragen Totaal vlottende activa Totaal-generaal

58

1.184 1.138 46

43.931

42.932

34.234

35.100

426

645

9.271

7.187

Financiële vaste activa Kapitaalverstrekkingen aan: - deelnemingen Leningen aan: - deelnemingen Overige langlopende leningen u/g

2023

1.957

1.950

448

702

477 1.032

476 772

47.15 7

46.066

408408 -

1.444

1.444 26.383

7.215 17.585 1.583

22.819 5.537 15.571 1.711

585 37 548

62 27 35

3.633 57 3.576

4.031 583 3.448

30.193 77.350

28.356 74.422

Jaarrekening 2024

PASSIVA (bedragen x € 1.000) Vaste passiva Eigen vermogen - Algemene reserve - Bestemmingsreserves - Nog te bestemmen resultaat Voorzieningen - Voorzieningen voor verplichtingen, verliezen en risico's - Door derden beklemde middelen

2024

33.635 17.860 13.21 8 2.557

Overlopende passiva - Nog te betalen bedragen - Nog te besteden uitkeringen Rijk - Nog te besteden uitkeringen overige overheden - Vooruit ontvangen bedragen

24.469

10.874

2.908 2.51 2

4.613 1.398 3.215

21.296

23.525 23.52 5

21.296

Totaal vaste passiva Vlottende passiva Netto vlottende schulden met rente typische looptijd korter dan 1 jaar - Kasgeldleningen - Bank- en girosaldi - Overige schulden

35.343

5.420

Vaste schulden met een rentetypische looptijd van 1 jaar of langer Onderhandse leningen van: - binnenlandse banken en overige financiële instellingen

2023

60.351

63.48 1

8.797

5.072

77 8.720

7 5.065 8.202

1.537 5.004 1.6 61 -

5.869 2.300 3.019 550 -

Totaal vlottende passiva

16.99 9

10.94 1

Totaal-generaal

77.350

74.422

Garantstellingen: Gewaarborgde geldleningen

17.323

17.534

59

Jaarrekening 2024

Overzicht baten en lasten 2024 Bedragen x 1.000

Omschrijving Programma Bedragen x € 1.000 Bestuur Economie Omgevingskwaliteit Samenleving Totaal programma's Algemene Uitkering Dividend Lokale middelen Totaal Algemene dekkingsmiddelen Overhead Vennootschapsbelasting Saldo incl algemene dekkingsmiddelen Onvoorzien Saldo incl algemene dekkingsmiddelen Reserve mutaties Totaal resultaat

60

Begroting voor wijziging Baten Lasten Saldo 527 -3.738 -3.211 669 -1.128 -459 6.908 -14.759 -7.851 6.829 -29.171 -22.342 14.933 -48.796 -33.863 40.471 -218 40.253 172 172 6.329 -45 6.284 46.972 -263 46.709 647 -13.877 -13.230 -48 -48 62.552 -62.984 -432 62.552 -62.984 -432 62.552 -62.984 -432

Begroting na wijziging Baten Lasten Saldo 10.584 -14.747 -4.163 971 -1.655 -684 9.597 -17.147 -7.550 13.807 -41.293 -27.487 34.959 -74.843 -39.883 42.471 -218 42.253 301 301 6.319 -44 6.275 49.091 -262 48.828 827 -14.031 -13.204 -8 -8 84.877 -89.143 -4.266 84.877 -89.143 -4.266 4.416 -153 4.263 89.293 -89.296 -3

Baten 1.562 1.057 15.016 15.604 33.239 42.872 300 6.394 49.566 1.358 84.163 84.163 17.482 101.645

Jaarrekening Lasten -3.282 -1.766 -21.854 -43.692 -70.594 -45 -45 -15.227 -5 -85.870 -85.870 -13.218 -99.088

Saldo -1.719 -709 -6.838 -28.087 -37.354 42.872 300 6.349 49.521 -13.869 -5 -1.707 -1.707 4.264 2.557

Jaarrekening 2024

Rechtmatigheidsverantwoording Verantwoordelijkheid college van burgemeester en wethouders De baten en lasten alsmede de balansmutaties moeten getrouw in de jaarrekening worden opgenomen. Uit het getrouw opnemen van de baten en lasten alsmede de balansmutaties, blijken een drietal rechtmatigheidscriteria niet expliciet. Dit betreffen het begrotings-, voorwaarden-, en misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium. In deze rechtmatigheidsverantwoording licht het college van burgemeester en wethouders toe in hoeverre bij de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties het begrotings-, voorwaarden-, en misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium zijn nageleefd. Dit houdt in dat de verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties in overeenstemming zijn met door de raad vastgestelde kaders zoals de begroting en gemeentelijke verordeningen en met bepalingen in de relevante wet- en regelgeving. Bij de waarderingsgrondslagen in de jaarrekening is het door de raad op 19 december 2024 vastgestelde normenkader van de relevante wet- en regelgeving verder toegelicht. Deze verantwoording hanteert een grensbedrag omdat alleen de van belang zijnde aspecten in de verantwoording hoeven te worden betrokken. Deze grens is door de raad bepaald en bedraagt 3% van de totale lasten inclusief toevoegingen aan de reserves en is daarmee vastgesteld op € 2.972.000.

De grondslag voor deze verantwoording is de Kadernota Rechtmatigheid 2024 van de Commissie BBV van oktober 2024. Bevinding Het college stelt vast dat de omvang van de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties die niet rechtmatig tot stand zijn gekomen bedrag € 8.059.000 bedraagt. Dit is hoger dan de daarvoor gestelde grens van € 2.972.000. Van de niet rechtmatig tot stand gekomen verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties is volgens het college overigens een bedrag van € 7.677.000 acceptabel op basis van door de gemeenteraad vastgestelde afspraken. De geconstateerde afwijkingen betreffen (bedragen x € 1.000): Begrotingscriterium 1A. Overschrijding lasten programma’s 1B. Overschrijding investeringsbudgetten (kredieten) 2. Ongeautoriseerde reservemutaties 3. Overschrijding van baten en/of onderschrijding van lasten, investeringen en baten die niet tijdig tot een begrotingswijziging hebben geleid of niet tijdig aan de raad zijn gemeld Totaal begrotingsonrechtmatigheden 4. Totaal van de begrotingsonrechtmatigheden (van onderdeel 1 en 2) dat past binnen het vooraf vastgestelde beleid en daarmee vooraf als acceptabel is geduid vermelden en verwijzen naar dit vooraf vastgestelde beleid.

7.217 460 7.677 7.677 -

De niet -acceptabele begrotingsonrechtmatigheden worden inhoudelijk in de rechtmatigheidsverantwoording en in de paragraaf bedrijfsvoering toegelicht. Voorwaardencriterium Inkopen ten onrechte niet Europees aanbesteed.

341

61

Jaarrekening 2024 M&O criterium WMO: Rolstoelen. Totaal van onrechtmatigheden Waarvan acceptabel Waarvan niet-acceptabel

41 8.059 7.677 382

Toelichting Begrotingscriterium - Overschrijding lasten programma’s De totale omvang van de overschrijding van de lasten op programmaniveau bedraagt € 7.217.000 en wordt veroorzaakt door een overschrijding op de programma’s Economie (€ 111.000), Omgevingskwaliteit (€ 4.707.000) en Samenleving (€ 2.399.000). Overschrijdingen op programmaniveau zijn strikt genomen onrechtmatig. Deze onrechtmatigheid telt bruto mee als afwijking in de rechtmatigheidsverantwoording. Vervolgens heeft het college getoetst in hoeverre deze afwijkingen passen binnen de afspraken die met de raad zijn gemaakt. Hiervoor dienen de toelichtingen in de jaarrekening op programmaniveau als uitgangspunt. Het college heeft geconstateerd dat de betreffende overschrijdingen grotendeels door open einde regelingen worden veroorzaakt. Begrotingscriterium - Overschrijding investeringsbudgetten (kredieten) Uit de analyse op de rechtmatigheid van de investeringsbudgetten (kredieten) is gebleken dat de realisatie van de kredieten in boek- en kalenderjaar 2024 de initieel beschikbaar gestelde kredieten overschrijden (€ 460.000). Deze onrechtmatigheid telt bruto mee als afwijking in de rechtmatigheidsverantwoording. Begrotingscriterium - Begrotingsonrechtmatigheden die passen binnen de afspraken met de raad De begrotingsonrechtmatigheden zijn getoetst aan de afspraken die met de raad zijn gemaakt.

Daaruit volgt dat er afwijkingen zijn die passen binnen de afspraken en daarmee niet als rechtmatigheidsfout kwalificeren. Dit betreft met name afspraken die voortkomen uit een open einde regeling (€ 7.217.000). Daarnaast hebben wij geconstateerd dat de overschrijding op de investeringskredieten past binnen de afspraken die met de raad zijn gemaakt (€ 460.000). De totale omvang van de begrotingsafwijkingen die passen binnen de afspraken met de raad bedragen € 7.677.000 (€ 7.217.000 + € 460.000). Voorwaardencriterium - Inkopen ten onrechte niet Europees aanbesteed In het kader van de rechtmatigheid van de jaarrekening 2024 heeft het college een analyse op de naleving van de Europese aanbestedingsrichtlijnen alsook het eigen inkoopbeleid uitgevoerd. Het gaat om inkopen met een waarde van in totaal € 341.000 (waarvan geen onrechtmatigheden uit voorgaande jaren), welk bedrag wij als rechtmatigheidsfout hebben aangemerkt. Ten aanzien van het eigen inkoopbeleid hebben wij vastgesteld dat wél de juiste procedures zijn gevolgd. Tot slot hebben wij geen onzekerheden qua rechtmatigheid voor Europese aanbestedingen en het eigen inkoopbeleid geconstateerd.

De onrechtmatigheid in het kader van de Europese aanbestedingen wordt veroorzaakt doordat bij overschrijdingen van het drempelbedrag ten onrechte niet conform het Europees regime is aanbesteed of doordat er sprake is van een uitzondering op de aanbestedingsregels zonder dat daar een adequate juridisch pleitbaar standpunt is ingenomen. M&O-criterium Uit de analyse van het misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium is gebleken dat de toegekende

62

Jaarrekening 2024 voorziening in het kader van de WMO (rolstoel) niet meer in het bezit is van de cliënt. Daarbij zijn onterecht bedragen aan de aanbieder(s) van de rolstoel betaald. Het gaat om een totale (geëxtrapoleerde) fout in verband met een deelwaarneming) van € 41.000 welk bedrag wij als rechtmatigheidsfout hebben aangemerkt. Rechtmatigheidsverantwoording 2023 Het college van burgemeester en wethouders heeft toegelicht dat in de rechtmatigheidsverantwoording zoals opgenomen in de jaarrekening 2023, ten onrechte is vermeld dat geen sprake is van rechtmatigheidsfouten en/of onduidelijkheden die individueel of gezamenlijk de verantwoordingsgrens overschrijden. In verband met de gewijzigde regelgeving vanuit de Commissie BBV per 5 februari 2025 is aangegeven dat gerekend moet worden met bruto onrechtmatigheden in plaats van netto onrechtmatigheden. Het college heeft in 2023 de netto methode toegepast en heeft daarvoor van Bakertilly een goedkeurende controleverklaring op het onderdeel rechtmatigheid ontvangen. De Commissie BBV geeft op basis van nadere duiding op de wet- en regelging in 2025 aan dat de bruto methode moet worden toegepast. Rekening houdend met deze onrechtmatigheden bedroegen de rechtmatigheidsfouten en/of onduidelijkheden over 2023 in totaal € 12.650.000. Dit bedrag is hoger dan de verantwoordingsgrens voor jaarrekening 2023 ad. € 2.224.000.

Het college is van mening dat de verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties in de jaarrekening 2023 hierdoor niet rechtmatig tot stand zijn gekomen binnen de daarvoor gestelde grens. In de paragraaf bedrijfsvoering is op basis van de Kadernota rechtmatigheid van de commissie BBV en op basis van de afspraken met de raad aanvullende informatie opgenomen over de financiële rechtmatigheid. In deze paragraaf heeft het college ook beschreven welke actie het onderneemt om vermelde afwijkingen in de toekomst te voorkomen.

63

Jaarrekening 2024

Financiële toelichting algemeen Hieronder wordt ingegaan op het verloop van het begrotingssaldo en een verklaring op hoofdlijnen gegeven voor het verschil tussen het begrote en het werkelijk resultaat 2024. Verloop begrotingssaldo 2024 In de vergadering van november 2023 heeft de raad de begroting 2024 vastgesteld. De begroting 2024 was met € 2.558.000 structureel sluitend. Voor de komende jaren werd ook een positieve ontwikkeling voorzien. Incidenteel werd voor 2024 een tekort voorzien van € -3.011.000. Het begrotingssaldo 2024 is na bedoelde raadsvergadering op de gebruikelijke momenten in de planning en control cyclus bijgesteld. Na de 2e bestuursrapportage 2024 werd voor 2024 een voordelig resultaat begroot van € 4.835.000. De jaarrekening 2024 is afgesloten met een voordelig saldo van € 2.556.700. In onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van de verschillen per programmaonderdeel groter dan € 50.000, waarmee in totaal een bedrag van € 2.556.700 is benoemd. Voor de toelichting op deze verschillen verwijzen wij u hier naar de toelichting, zoals deze in deze jaarrekening is opgenomen.

64

Jaarrekening 2024

Taakveld Bestuur Beheer overige gebouwen en gronden Bedrijfsvoering Treasury Algemene uitkeringen Overige baten en lasten Vennootschapsbelasting Fysieke bedrijfsinfrastructuur Economische promotie Openbare orde en veiligheid Verkeer en vervoer Riolering Afval Duurzaamheid en Milieubeheer Begraafplaatsen Grondexploitaties Wonen en Bouwen Burgerzaken Onderwijshuisvesting Onderwijsbeleid en leerlingenzaken Sportbeleid en activering Sportaccommodaties Cultuur Cultureel erfgoed Media Samenkracht en burgerparticipatie Inkomensregeling Begeleide participatie Arbeidsparticipatie Maatwerkvoorzieningen (WMO) Huishoudelijke hulp WMO Begeleiding, dagbestedingen en beschermd wonen (WMO) Jeugdhulp behandeling Overige verschillen < 35.000 Resultaat mutatie reserves (verwacht na najaarsrapportage inclusief latere mutaties) Totaal verschil met begroting saldo

Bedrag -303 53 -278 64 619 -74 -69 -88 96 -149 183 -84 -79 -335 47 741 433 80 336 -40 68 172 -51 -166 -27 761 589 -138 432 -420 -259 -552 -1.359 98 2.259 2.560

65

Jaarrekening 2024

Bijlagen

Incidentele baten en lasten Onderdeel 80 jaar vrijheid Afschr inv tlv voorziening (GRP) Afschr ivm verkeersstructuur (620928) Bestrijding Japanse Duizendknoop Bibliotheek op school BO 23: Afkoop VRI BO 23: Baggeren Haven BO 23: Centrummanagement BO 23: Compensatie Gas BO 23: Compensatie Gas BO 23: Compensatie Gas BO 23: Compensatie Gas BO 23: Compensatie Gas BO 23: Compensatie Gas BO 23: Fietsinfrastructuur BO 23: Guido de Bres BO 23: Hertaxatie gemeentelijk vastgoed BO 23: IHP Onderwijs BO 23: Lokale integratie nieuwkomers BO 23: Openbaar toilet BO 23: Organsatie ontwikkeling BO 23: Toekomstvastheid Vastgoed BO 23: Tunnel Balkerweg / Slagenweg BO 23: Veiligheid en ondermijning BO 23: Vitale vakantieparken Bomenbeleidsplan Carrousel schade zonthermie installatie CCO en zaagwaardig maken molen Compensatie SEFE cultureel centrum Carrousel OG Compensatie SEFE huisvesting DOEK Ommen Compensatie SEFE huisvesting gem.huis Ommen Compensatie SEFE Huize het Laer Compensatie SEFE sporthallen OG Contractbeheer gebouwen Crisis opvang vluchtelingen gemeentehuis Crisis opvang vluchtelingen gemeentehuis CUP: Continueren 1% regeling CUP: Herijking notitie grondbeleid

66

Begroot

Werkelijk 16.000 16.000 680.000 537.000 335.000 335.000 20.000 71.000 150.000 150.000 21.000 21.000 29.000 30.000 51.000 96.000 -44.000 -48.000 -15.250 -15.000 -6.250 -16.000 -9.000 -9.000 -38.750 -39.000 -1.400 -1.400 35.000 35.000 600.000 193.000 20.000 20.000 50.000 27.000 216.000 37.000 10.000 6.000 206.000 90.000 60.000 47.000 50.000 27.000 50.000 46.000 76.000 45.000 30.000 26.000 50.000 94.000 400.000 380.000 -4.750 -5.000 -500 -500 -6.250 -6.000 -2.750 -11.000 -6.200 -6.000 31.930 32.000 -2.184.000 -2.196.000 2.184.000 1.927.000 265.000 240.000 30.000 28.000

Jaarrekening 2024 Onderdeel CUP: ICT ondersteuning aanpassing systemen CUP: Inrichten klanttevredenheidsonderzoek CUP: tevredenheidonderzoek medewerkers Div. projecten gebiedsgericht werken Eenmalige uitkering financiering Aquila Energietoeslag Extra afschrijving opwaarderen N347 Forensenbelasting Groot onderhoud 2024 Groot onderhoud 2024 Groot onderhoud 2024 Groot onderhoud 2024 Groot onderhoud 2024 Groot onderhoud 2024 Groot onderhoud 2024 Herstel schade rioolgemalen Hogere kosten herplant bossen + exotenbestr. Hogere subsidieopbrengsten SNL en SIM Huuropbrengsten clubgebouw Westbroek Huuropbrengsten voormalige Willibrordusschool IHP Functionele verbeteringen schoolgebouwen Kadernota Kapitaallasten kunstwerken Kapitaallasten riolering via voorziening Kapitaallasten Sporthallen Kapitaallasten verkeer en vervoer Kapitaallasten vm Julianaschool Kapitaallasten Zwembad Carrousel Korte termijn maatregelen Vechtkade MJP Grex tussentijdse winstnemingen Ontvlechting ICT Ontvlechting ICT Opvang Vluchtelingen Oekraïne Opvang Vluchtelingen Oekraïne Overig Rente rekeningcourant schatkistbankieren Subsidie instandhouding rijksmonumenten Subsidie Stichting Marketing Ommen Toeristenbelasting voordeel 2023

Begroot

Werkelijk 20.000 20.000 45.000 24.000 25.000 9.000 10.000 128.000 2.243.063 2.243.000 386.000 394.000 33.000 33.000 -20.000 -118.000 10.340 10.000 3.470 3.000 5.470 4.000 77.725 65.000 6.895 7.000 17.870 19.000 -17.870 -18.749 100.000 102.000 38.000 46.000 -25.465 -24.000 -23.000 -22.000 -13.000 -12.000 400.000 4.000 350.000 690.000 -48.000 -10.000 30.000 29.000 -52.000 -52.000 -8.000 -8.000 -12.000 -12.000 -75.000 -75.000 15.000 7.000 585.000 -1.771.000 640.000 668.000 -225.000 -225.000 -4.430.000 -4.430.000 4.430.000 4.910.000 68.000 72.000 -500.000 -582.000 -13.000 -13.000 150.000 220.000 -77.000 -57.000 721.607 4.480.351

67