2. Integrale aanpak onderwijshuisvesting basisonderwijs Perspectief voor kinderen 28 okt 2015

Flexibiliteit in huisvesting Het gebouw moet de samenwerking ondersteunen. Dit vraagt onder meer om een goede situering van ruimten en flexibiliteit in de indeling. Daarnaast is uitwisselbaarheid van lokalen een belangrijk uitgangspunt, zodat groei en krimp van leerlingen kunnen worden opgevangen binnen het gebouw. Dit betekent dat zolang het totaal aantal leerlingen op de vier scholen niet toeneemt uitbreiding niet aan de orde is.

Gevoel van kleinschaligheid De belangrijkste doelgroep van Kindplein West bestaat uit kinderen van 0 tot 12 jaar. De partijen in Kindplein West willen de kinderen ook in de nieuwe situatie een geborgen omgeving bieden die past bij de kinderlijke maat. Ondanks de koppeling van vier scholen en aanvullende functies wordt Kindplein West een voorziening die kinderen kleinschaligheid en geborgenheid biedt. Voor het ontwerp van het gebouw en de buitenruimte zijn dit daarom ook belangrijke uitgangspunten. Daarnaast wordt het gevoel van kleinschaligheid gewaarborgd door de participanten van Kindplein West zelf.

Maatschappelijke meerwaarde Kindplein West heeft mede door de diversiteit in het aanbod een belangrijke maatschappelijke functie. Deze functie kan versterkt worden door van Kindplein West een plek te maken waar ook andere

38

doelgroepen komen, zoals ouderen of mensen met een beperking. Interactie tussen de verschillende doelgroepen kan leiden tot nieuwe (gezamenlijke) activiteiten, plezier, respect en waardering.

Veiligheid voorop De partijen in Kindplein West willen een veilige en prettige (leer)omgeving bieden, waarmee medewerkers, kinderen en ouders zich verbonden voelen. Dit geldt zowel voor binnen, als voor buiten het gebouw. Om de verkeersstroom van kinderen, ouders, medewerkers en bezoekers op een goede en veilige manier af te kunnen wikkelen wordt er veel aandacht geschonken aan de bereikbaarheid en inrichting van de locatie.

De uitwerking van bovenstaande punten vragen een investering vanuit de scholen (in tijd, mensen en faciliteiten) alsmede vanuit de gemeente ( betrokkenheid, initiatief, regie op bepaalde onderdelen). Vanzelfsprekend heeft de samenwerking gevolgen voor de huisvesting. Het delen van expertise kan het beste als de huisvesting uitnodigend is. Goed onderwijs vraagt immers om goede schoolgebouwen. Een integraal plan voor huisvesting met als doel een geïntegreerd, gevarieerd en aantrekkelijk aanbod voor kinderen en jongeren van 0 tot 20 jaar, zet Ommen nog meer op de kaart. Van reactief naar proactief, flexibel bouwen (efficiënt omgaan met groei en krimp) en anticiperen op de toekomst. Dit brengt niet alleen kostenbesparing met zich mee, maar genereert ook gelden voor mogelijke andere projecten. Dit alles werkt zeer motiverend voor alle geledingen: gemeente, scholen (besturen), opvangorganisaties en andere eventuele partners en komt uiteindelijk ten goede aan alle inwoners van de gemeente Ommen!

39

Bijlage 4

locatiestudie Kindplein west, oktober 2015

Oktober 2015 / Ruimtelijk Domein – Openbaar Gebied – Maatschappelijk Domein

Zoeklocaties Kindplein west Op basis van de actuele stand van zaken is gestart met het vaktechnisch onderzoek (ruimtelijk, verkeerskundig, financieel) naar de optimale locatie voor de te plegen investeringen. Als uitkomst van deze studie is van alle mogelijke zoeklocaties een aantal geselecteerd ten behoeve van nader onderzoek in de volgende fase. In dit hoofdstuk wordt dit nader toegelicht. Indien de raad instemt wordt in de komende maanden naast dit vaktechnisch onderzoek ook de interactieve communicatie omtrent de locatiekeuze opgepakt. Ten behoeve van het bepalen van de geschiktheid van een locatie is het gevraagde ruimtebeslag in kaart gebracht. Hiervoor is op basis van kengetallen voor bruto vloeroppervlak van scholen en buitenruimten en mogelijke andere voorzieningen een raming gemaakt. Voor de locatiekeuze is het van belang dat hierin niet te krap wordt geraamd, zodat in de toekomst onnodig ruimtegebrek zou ontstaan of ongewenste beperkingen van mogelijkheden. Uit oogpunt van kosten efficiëntie en duurzaam gebruik van de ruimte wordt een tweelaagse bebouwing als uitgangspunt genomen. Op basis hiervan wordt voor het gebouw een bebouwd oppervlak van maximaal 2500 m2 aangehouden.

Uitgaande van eveneens op basis van kengetallen geraamde benodigde ruimte voor schoolplein, parkeerruimte en aan- en afvoerruimte behorende bij de schoolfunctie zelf, bedraagt de minimale terreinoppervlakte voor Kindplein west circa 5500 m2. Zoals vermeld is in de aflopen jaren een aantal mogelijke locaties voor Kindplein west benoemd. Enkele daarvan zijn inmiddels als mogelijkheid afgevallen. Op de locatie Vechtdalcollege vindt de nieuwbouw voor dit college zelf plaats. De locatie St Bernadusschool is niet beschikbaar omdat deze school niet deelneemt in de huidige nieuwbouw Kindplein west. Binnen het actuele locatieonderzoek zijn voor Kindplein west de volgende zoeklocaties over, die voldoen aan ligging in het verzorgingsgebied en voldoende terreinafmetingen: Zoeklocaties.

40

m2

1

Terrein tussen gemeentehuis en voormalig politiebureau (Chevalleraustraat)*

11.000

2

Terrein huidige scholen Koloriet en Dennenkamp, incl groen

15.000

3

Terrein huidige school Guido de Bres, incl aanliggend groen

11.000

4

Terrein Baron van Fridaghstraat

6.500

5

Terrein de Voormars

9.500

*De voorkeurslocatie van de schoolbesturen is in de afgelopen jaren de locatie aan de Chevalleraustraat, met name vanwege de ligging nabij de andere voorzieningen als de Carrousel. Al die tijd is er daarbij van uitgegaan dat het terrein van het voormalig politiebureau bij de planontwikkeling voor Kindplein west betrokken zou kunnen worden. Inmiddels is echter duidelijk geworden dat dit niet meer het geval is. Recent is besloten de eigenaar van dit gebouw/terrein voor een periode van 10 jaar in de gelegenheid te stellen het voormalig politiebureau te gebruiken ten behoeve van urgente huisvesting. Zonder dit terreingedeelte blijft voor deze zoeklocatie nog het groengebied over tusen dit terrein en het gemeentehuis van circa 11.000 m2. Naast de onderwijskundige aspecten bij een locatiekeuze voor een basisschool spelen ook de ruimtelijke en verkeerskundige aspecten een belangrijke rol. Bij de uiteindelijke keuze spelen uiteraard de financiële aspecten mee. De vijf genoemde zoeklocaties zijn hieronder “langs de lat ”gelegd om tot een stedenbouwkundige voorkeur komen.

Stedenbouwkundige overwegingen Basisschool. Een basisschool is nauw verwant met de woonomgeving. Bij de locatiekeuze speelt de “menselijke maat” in de stedenbouwkundige structuur een grote rol. Kleine kinderen moeten zich veilig voelen in hun nieuwe omgeving, buiten het eigen woonhuis. Dit wordt o.a. bepaald door de locatie, een veilige route van huis naar school en de architectuur van de school. Bestaande situatie. In het in beschouwing genomen gebied Kind plein west bestaan er de volgende stedenbouwkundige entiteiten.     

Woonbuurten; Centrum, Laarakkers, Dante Zuid, Dante Noord. Een voorzieningen gebied; gescheiden van de genoemde woonbuurten door de Chevalleraustraat en een vijverpartij in een groengebied. Een verkeersverbinding; de Dante weg/Chevalleraustraat met toekomstige intensiteiten van 8000 mvt per etmaal. Buurtverzamelstraten; deze straten binnen een woonbuurt verzamelen het verkeer en voeren het af naar de verkeersverbinding. Woonstraten; hier heeft de woonfunctie prioriteit.

Stedenbouwkundige aspecten in relatie tot de in beschouwing genomen locaties. Bij nieuwe ontwikkelingen is het uitgangspunt duurzame stedenbouw. De spelregels van het GOP voor nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen zijn van toepassing: het initiatief dient op duurzame wijze gerealiseerd te worden, het dient bij te dragen aan de versterking van de omgevingskwaliteit en aan de leefbaarheid van wijk of buurt.

41

Dit betekent; sterke voorkeur voor het bebouwen/vernieuwen/uitbreiden op bestaande schoollocaties, boven het nieuw bouwen op onbebouwd (groen)gebied. Dit levert pluspunten op voor de locaties 2 en 3. Het behouden/versterken van ruimtelijke kwaliteit is een belangrijk doel. Dit beoordelingsaspect is met name belangrijk bij nieuwe nu nog onbebouwde locaties. Onbebouwde locaties die een hoge ruimtelijke kwaliteit bezitten en die van waarde zijn (visueel en gebruikswaarde spelen) binnen een woonomgeving, bij voorkeur niet bebouwen. Dit is een minpunt voor de locatie 4. Onbebouwde ruimte met een belangrijke (neven)bestemming bij voorkeur niet bebouwen. Dit is een minpunt voor de locatie 5, dat een uitloopgebied is voor het centrum. Basisscholen bij voorkeur situeren in de betreffende woonbuurten (in de woonomgeving). Kindplein west richt zich op de wijken Dante Noord, Dante Zuid, Laarakkers en Centrum. Daar komt de “voeding” vandaan, ook al hebben scholen soms vanwege een specifieke identiteit een groter verzorgingsgebied. Dit levert een minpunt op voor locatie 5. Het voorzieningen gebied in Ommen bestaat uit (grootschalige) stedelijke voorzieningen; dit betreft o.a. kantoren, zorginstellingen en zorgpraktijken, en de grootschalige voortgezet onderwijsinstelling Vechtdalcollege.

Een basisschool past door zijn aard en het stedenbouwkundige wensbeeld (de menselijke maat), niet goed binnen dit grootschalige voorzieningen gebied. Dit is een minpunt voor locatie 1.

Verkeersverbinding Danteweg/Chevalleraustraat. Drukke verkeersweg die ligt tussen woongebieden en het voorzieningen gebied. Het zuidelijke deel Danteweg ligt “los” in de stedenbouwkundige structuur. Deze weg kan niet gelijkvloers worden overgestoken (fysiek niet mogelijk). Een bestaande tunnel vormt een langzaamverkeersverbinding tussen woonbuurt Dante Zuid en Laarakkers. Het noordelijke deel Chevalleraustraat ligt deels “los” in de stedenbouwkundige structuur. De woonstraten van de woonbuurt Laarakkers sluiten haaks aan op deze verkeersverbinding. De oversteekbaarheid van dit deel van de verkeersverbinding is vanwege het brede profiel en de hoge verkeersintensiteiten erg moeilijk voor basisschoolleerlingen. De conclusie is dat deze verkeersverbinding, voor basisschoolleerlingen, een forse barrière werking vormt en dat de oversteekbaarheid alleen bij de tunnel tussen Dante zuid en Laarakkers als kindveilig kan worden gezien. Dit is een nadeel voor locatie 1.

Buurtverzamelstraten. Deze straten hebben een forser profiel dan de gewone woonstraten. Omdat het beoogde kind plein autoverkeer genereert (het gaat immers minimaal om drie basisscholen) heeft het sterk de voorkeur om de locatie te situeren aan een buurtverzamelstraat.

42

Denken hierbij aan halen en brengen met de auto. Ook een goede rondrijmogelijkheid via de buurtverzamelstraat langs de locatie is erg belangrijk. Een pluspunt voor locatie 3.

Samenvattende tabel eerste selectie Wanneer de locaties worden beoordeeld op basis van de diverse aspecten ontstaat het volgende beeld. Vooropgesteld wordt dat dit overzicht is opgebouwd uit losse elementen die stuk voor stuk bediscussieerd kunnen worden, maar die per saldo leiden tot een te verantwoorden totaalbeeld. Wegingsfactor onderwijskundig a Ligging binnen het verzorgingsgebied b Ligging t.o.v. andere voorzieningen ruimtelijk c Fysieke inpassing d Functionele inpassing e Regelgeving verkeer f Langzaamverkeer / veilgheid g Auto / o.v. / bereikbaarheid financieel h Locatiegebonden kosten Score per aspect maal wegingsfactor, totaal

1. 2. 3. 4. 5.

1

Zoeklocaties 2 3

4

5

1 2

+ +

+ 0

0 -

+ 0

-

1 2 1

0 0

+ + 0

+ + 0

0 0

+ 0

2 2

+

+ 0

+ +

0 0

0

2

0

0

0

0

0

+

++++++

+++++

-

------

Terrein tussen gemeentehuis en voormalig politiebureau (Chevalleraustraat)* Terrein huidige scholen Koloriet en Dennenkamp, incl groen Terrein huidige school Guido de Bres, incl aanliggend groen Terrein Baron van Fridaghstraat Terrein de Voormars

Toelichting: Per criterium wordt aan de betreffende zoeklocatie een +, een 0 of een – toegekend. De plus houdt een positief oordeel in op het betreffende criterium, de 0 een neutrale en de min is een nadelige score. Niet alle aspecten die in de afweging worden meegenomen tellen even zwaar: hiervoor is een wegingsfactor toegekend aan de criteria. (1 of 2). Als voorbeeld: een plus met een wegingsfactor van 2 wordt twee plussen. Ad a: Ligging binnen het verzorgingsgebied: het gaat hier om de optimale geografische afstand voor de gehele schoolbevolking. Zoals in de stedenbouwkundige overwegingen is aangegeven is de centrale ligging in Ommen west voor één van de deelnemende scholen (Guido de Bres) minder relevant in verband met een veel groter verzorgingsgebied. Vandaar wegingsfactor 1.

43

Ad b: Ligging t.o.v. andere voorzieningen; hiermee worden in dit geval onderwijsgerelateerde voorzieningen bedoeld, zoals kinderopvang, peuterspeelzaal, mediatheek, sportzaal. Het gaat hier om de (onmiddellijke) nabijheid van al bestaande voorzieningen, (De Caroussel), hetgeen voordelig kan zijn bij de realisatie van de beoogde samenwerking binnen het inhoudelijk concept. Ad c: Fysieke inpassing; alle zoeklocaties zijn voldoende groot voor het beoogde bouwprogramma met terreininrichting (minimaal 5500 m2). Een plus wordt toegekend aan de locaties die extra bufferruimte hebben, waardoor een prettiger inpassing in de omgeving mogelijk wordt. Omdat ook op de kleinere locaties een goede inpassing mogelijk is krijgt dit criterium een wegingsfactor van 1. Ad d: Functionele inpassing; dit betreft de passendheid van het gebruik van het Kindplein met basisscholen in de betreffende omgeving; Is de omgeving een woongebied ( een plus). Is het een logische plek (bestaande bestemming of logische functiewisseling) of is het een vreemde eend in de bijt. Ad e: Regelgeving: uiteraard moet bij de definitieve locatiekeuze rekening worden gehouden met wet- en regelgeving. Voor de exacte invloed van bijvoorbeeld milieuregels is nader onderzoek nodig. Vooralsnog zijn zeer globaal gezien geen doorslaggevende beperkingen aanwezig bij de zoeklocaties.

In afwachting van de nadere onderzoeken scoren zij derhalve allen neutraal, met het voorbehoud dat een kleine kansnbestaat dat uit nader onderzoek alsnog een flinke belemmering naar voren kan komen. Ad f: Langzaamverkeer: de verkeerskundige aspecten zijn een belangrijk onderdeel van de stedenbouwkundige overwegingen.. Bezien is de veilige (loop – en fiets)bereikbaarheid van de zoeklocatie voor kinderen van de basisscholen, uitgaande van de bestaande infrastructuur. Een studie naar langzaamverkeerroutes ten behoeve van Kindplein west moet nog worden uitgevoerd. Ad g: Autoverkeer / Openbaar vervoer; het gaat hier om de mogelijkheid om het autoverkeer dat een basisschool (en bijvoorbeeld kinderopvang) met zich meebrengt op een goede manier te kunnen regelen. Ook hier wordt vooreerst uitgegaan van de bestaande situatie, inclusief al bekend verkeersbeleid. In verband met de regionale functie van de basisschool Guido de Bres is aanwezigheid van bushaltes ook een aspect in dit criterium. Ad h; locatiegebonden kosten: naast de kosten voor het gebouw moet ook worden geïnvesteerd in kosten zoals grondaankoop, aanpassing wegen en fiets/voetpaden voor autoverkeer en voor langzaamverkeer, aanleg parkeervoorziening en herinrichting van terreinen. Deze kosten kunnen per locatie verschillen. Het gaat dan om extra kosten die niet kunnen worden gefinancierd uit staand (verkeers)beleid.

Aangezien de dekking van deze extra kosten nog niet is voorzien is dit een belangrijk criterium. Echter pas in de volgende fase kan aan de hand van stedenbouwkundige uitwerkingen een berekening worden gemaakt. Vooralsnog zijn bij geen der zoeklocaties relevante extra kosten in beeld, (zoals aankoop voormalig politiebureau, dit behoort niet meer tot een mogelijkheid). Vandaar dat alle locaties in deze afweging neutraal scoren.

44

Advies Vanuit deze studie wordt geadviseerd om voor de locaties Koloriet/Dennenkamp en Guido de Bres een nader onderzoek uit te werken. Dit onderzoek bevat onder meer een verkeerskundig onderzoek, een onderzoek naar wet- en regelgeving, indien nodig ontwerp van civieltechnische aanpassingen, en uitgewerkte ramingen van de locatiegebonden kosten. Gezien de oorspronkelijke voorkeur van de schoolbesturen is het denkbaar dat ook de zoeklocatie 1,Chevalleraustraat nog in het vervolgonderzoek wordt meegenomen. Geadviseerd wordt om parallel aan de stedenbouwkundige onderzoeken een interactief traject met betrekking tot de locatie uit te voeren met een klankbordgroep, waarin een vertegenwoordiging van omwonenden en andere belanghebbenden/ belangstellenden. Op deze wijze wordt voldaan aan het tijdig informeren van belanghebbenden over de beoogde ruimtelijke ontwikkeling en wordt een gewenste inspanning gedaan om draagvlak te verkrijgen.

Vervolgonderzoek Om tot een uiteindelijke keuze te komen dienen twee (of drie) zoeklocaties nader te worden onderzocht. Onderstaande selectiecriteria geven een beeld van de afwegingsmogelijkheden. De invulling daarvan is tevens de basis voor de eventueel noodzakelijke planologische procedures (op te nemen in toelichting bestemmingsplan). Onderzoekscriteria defitieve locatiekeuze Kindplein west. *Functionele aanvaardbaarheid (in welke mate is de locatie geschikt voor de onderwijsfunctie en eventuele toegevoegde functies(zoals de omgevingsdrukte, verkeersomgeving, bereikbaarheid) enruimtelijke aanvaardbaarheid (in welke mate is de locatie in ruimtelijke zin geschikt voor het huisvesten van een onderwijsfunctie (belemmering voor aanwezige functies in de omgeving, aantasting van bestaande kwalitatieve waarden op en in de omgeving van de locatie, verkeersaspecten, etc.);  Financiële aanvaardbaarheid (in welke mate is de locatie in financiële zin geschikt te maken voor het huisvesten van de onderwijsfunctie en eventueel andere functies (wat zijn de kosten van verwerving en de verdere grondexploitatiekosten).

1 Functionele en ruimtelijke aanvaardbaarheid 1.0 minimum oppervlak benodigde gronden op basis van normgeving voor onderwijshuisvesting, inclusief buitenruimten, onder toevoeging van zo nodig gewenste aanvullende functies en de bij de functies behorende parkeerbehoefte 1.1 Mogelijkheid een goed ontwerp op het terrein te realiseren, waaronder de mogelijkheid flexibele inrichting, situering gebouw, buitenomgeving, etc. 1.2 1.2 Milieu aspecten, waaronder: 1.2.1 Geluidhinder wegverkeer 1.2.2 Milieuzonering, waaronder milieuzones aanliggende functies en de milieuzone van de projectfuncties zelf ten opzichte van woonfuncties 1.2 3 Externe Veiligheid; o.a. beoordeling ligging ten opzichte van externe veiligheidszones 1.2.4 Bodem; beoordeling bodemgesteldheid en kans bodemsanering 1.2.5 Water; beoordeling o.a. goede waterafvoer etc. 1.2.6 Luchtkwaliteit 1.3 Verkeerssituatie, waaronder de deelcriteria; 1.3.1 Mogelijkheden om goede veilige fiets en looproutes te creëren.

45

1.3.2 Kans op ongewenste routes voor fiets- en voetgangersverkeer. 1.3.3 Helderheid van de toevoerroutes voor schoolgaande kinderen. 1.3.4 Mogelijkheden om fiets en autoroute van elkaar te scheiden. 1.3.5 Veiligheid voor langzaam verkeer deelnemers, waaronder veiligheid noodzakelijke oversteekbewegingen. 1.3.6 Mogelijkheden om rondom de entree van de school een autoluwe situatie te creëren. 1.3.7 Bereikbaarheid gemotoriseerd verkeer, incl. de haal- en brengmogelijkheid (goede regeling aan- en afvoerend verkeer). 1.3.8 Mogelijkheid parkeerbehoefte te realiseren op de locatie 1.3.9 Verkeerseffect op de directe omgeving en aanrijdroute van de schoollocatie, waaronder aantal woningen dat met toename van verkeer te maken krijgt. 1.3.10 Sociale veiligheid, zowel schoolroute langzaam verkeer en directe schoolomgeving 1.3.11 Afstand tot halteplaats openbaar vervoer 1.4 Stedenbouwkundige inpassing. De mogelijkheid om voor de school met toegevoegde functies een ontwerp te realiseren dat ruimtelijk-stedenbouwkundig inpasbaar is in de omgeving. Hierin wordt gekeken naar het oppervlak i.r.t. programma van eisen (?), bouwmassa, bebouwingsstructuur omgeving, (groene) aankleding terrein etc., mede in relatie tot welstandsnota Ommen.

1.5 spelregels GOP (Gemeentelijk Omgevingsplan) Beoordeling in hoeverre kan worden voldaan aan de GOP-spelregels: - het initiatief dient op aantoonbare duurzame wijze te worden gerealiseerd - het initiatief dient bij te dragen aan versterking van de omgevingskwaliteit - het initiatief dient bij te dragen aan de leefbaarheid van de wijk. - bij negatieve effecten op omgevingskwaliteit, leefbaarheid en duurzaamheid zijn compensatiemaatregelen nodig. 1.6 Erfgoed; waarin wordt beoordeeld in hoeverre de locatiekeuze effect heeft voor de cultuurhistorische situatie op de locatie en directe omgeving en archeologie, waarin wordt beoordeeld of ter plaatse sprake kan zijn van archeologische verwachtingswaarde. 1.7 Ecologie, waarin de ecologische waarden van de locatie en de mogelijke ecologische gevolgen voor de omgeving centraal staan. Waaronder eventuele PAS/stikstofeffecten. 1.8 Ligging locatie t.o.v. bevolkingsconcentratie(s)/ voedingsgebied doelgroep. 1.9 Functioneel effect op de directe omgeving. Worden direct omwonenden geschaad en in welke mate? Hierbij kan draagvlakverwachting worden betrokken (spelregel GOP). 1.10 Ladder Duurzame Verstedelijking; Onderzoek o.a behoeftevraag, efficiënt ruimtegebruik inclusief effect gevolgen oude locaties scholen, waaronder ultieme check of we de bestaande objecten kunnen upgraden (stevig renoveren).

Bepalen belangrijkste voedingsgebied van de doelgroep voor de

scholen voor de komende decennia

3 Financiële aanvaardbaarheid 3.1 Verwervingsprijs (o.b.v. gemaakte taxatie onderzoek)/ beschikbaarheid gemeentelijke gronden(boekwaarden) 3.2 Externe kosten die gemaakt moeten worden voor het ontwikkelen van de locatie. Bijvoorbeeld aanleg of aanpassingen in de bestaandeinfrastructuur als gevolg van de realisering van de school, bouwrijp maken locaties. 3.3 Mogelijke planschade, waarin wordt vergeleken de mogelijke planschade a.g.v. de locatiekeuze 3.4 kostenverhaalmogelijkheden 3.5 subsidies

3.6 plankosten: kosten planologische inpassing, incl. onderzoeken en vergunningen.

46