1. Jaarrekening 2024 gemeente Ommen def

94

Tarief 2024 € 364 € 204 € 232 € 800

Jaarrekening 2024 Op basis hiervan zou Ommen in 2024 in de landelijke lijst op plaats 19 komen (in plaats van 26). Natuurlijk kan het zo zijn dat bij de gemeenten die het diftarsysteem ook gebruiken, ook een correctie doorgevoerd zou moeten worden. Hier hebben wij alleen geen zicht op. Ontwikkeling 2024 Cijfers zijn een momentopname. Om de ontwikkeling in de tarieven en het landelijk beeld te laten zien, geven wij hieronder een vergelijkend overzicht van de COELO-cijfers over 2023 en 2024: Gemeenten (bedragen x € 1) Gemiddeld Nederland Gemiddeld Overijssel Ommen

2023 Woonlasten per meerpersoons huishouden 944

2023 Positie landelijke rangorde

896 799

2024 Woonlasten per meerpersoons huishouden 994

2024 Positie landelijke rangorde

934 33

831

26

Een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid Voor inwoners die niet in staat zijn bepaalde gemeentelijke belastingen te betalen, is kwijtschelding mogelijk. Dit was in 2024 mogelijk voor de afvalstoffenheffing, de rioolheffing en de onroerendezaakbelasting. Of kwijtschelding wordt verleend hangt af van de betalingscapaciteit van belastingplichtigen. Bij de bepaling daarvan wordt rekening gehouden met 100% van de kosten van levensonderhoud zoals opgenomen in de landelijke richtlijnen voor het kwijtscheldingsbeleid. Dit om ruimhartige kwijtschelding te kunnen verlenen. In 2024 zijn met betrekking tot dat jaar, 296 kwijtscheldingsverzoeken ontvangen (in 2023 waren dat er 340 met betrekking tot dat jaar). Hiervan zijn er 188 toegewezen en zijn er nog 9 in behandeling (in 2023 zijn 201 verzoeken toegekend).

95

Jaarrekening 2024

5.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Het weerstandsvermogen van de gemeente verwijst naar het vermogen om (onverwachte) financiële tegenvallers op te vangen zonder dat dit de continuïteit van het uitvoeren van de kerntaken in gevaar brengt. Het is een indicator voor de financiële veerkracht en stabiliteit van een gemeente. De ratio weerstandsvermogen is de verhouding tussen de beschikbare weerstandscapaciteit, ofwel reserves, en de benodigde weerstandscapaciteit, ofwel de risico's waar de gemeente mee te maken heeft. We houden voor wat betreft de ratio van het weerstandsvermogen ‘uitstekend’ aan, de ondergrens van deze waardering is 1,4. Het streven naar een gezonde financiële positie en het verantwoord omgaan met risico's dragen bij aan het versterken van het weerstandsvermogen van de gemeente. Het weerstandsvermogen is op dit moment toereikend. Met de informatie in deze paragraaf geven wij uitvoering aan artikel 11 lid 2 van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV).

Het beleid over weerstandcapaciteit en risico's Onze visie ten aanzien van het weerstandsvermogen is: ‘Streven naar een goede beheersing van de risico’s en een goede balans tussen de bestuurlijke ambitie en de daarmee gepaard gaande risico’s. Uitgangspunt hierbij is een positief weerstandsvermogen'. Onze doelstelling is: · ·

Het handhaven van een gezonde financiële positie; het voorkomen dat ingrijpende beleidswijzigingen noodzakelijk worden bij niet afgedekte risico’s. Dit wordt gerealiseerd door middel van beheersing van de risico’s en een positief weerstandsvermogen.

De risico’s zijn onderverdeeld in drie categorieën. De eerste categorie gaat over de echte risico’s, namelijk mogelijke financiële tegenvallers die samenhangen met de uitvoering van bepaalde activiteiten. Voorbeelden zijn het ondernemersrisico bij grondexploitaties en het risico op overschrijding van budgetten, die samenhangt met open einde regelingen. Vanuit de betekenis van het begrip weerstandsvermogen, zoals in het Besluit begroting en verantwoording (BBV) is beschreven, is uitsluitend deze categorie van belang voor het weerstandsvermogen. De tweede categorie gaat over voorzienbare tekorten op reguliere budgetten. Deze tekorten zijn min of meer duidelijk. Zeker waar de tekorten een vast karakter hebben, heeft het vanuit bedrijfseconomisch oogpunt de voorkeur dit op te lossen binnen de exploitatie. Hier is bij de voorbereiding van deze begroting op gestuurd. Om deze reden zien wij geen reden om hiervoor een afzonderlijke buffer aan te houden. De derde categorie gaat over mogelijke (ongewenste) schommelingen van budgetten, waardoor behoefte ontstaat in egalisatie van jaarlasten. Riolering en wegen zijn hiervan de belangrijkste voorbeelden. Wij hebben de noodzakelijke onderhoudslasten structureel in de begroting geraamd en het principe van egalisatiereserves voor deze posten gecontinueerd.

96

Jaarrekening 2024

Onderstaand gaan wij in op de voornaamste risico’s.

Inventarisatie risico's Hieronder volgt een vergelijkend overzicht van de risico's die zijn geïnventariseerd en gekwantificeerd in de begroting 2024 en in de jaarrekening 2024. Risico (x € 1.000)

Begroting

Begroting

Jaarrekening

2024

2025

2024

Grondexploitatie Sociaal Domein Inflatie (stijgend) Samenwerkingsverbanden Algemene uitkering (gemeentefonds) Personeel en CAO Renterisico Informatiebeveiliging, AI en datalekken Overige risico's Totaal

200 1.450 1.000 400 800

405 1.460 1.000 400 880

351 1.460 1.000 400 880

360 360 0

360 320 0

360 350 0

0 4.570

0 4.825

275 5.076

Grondexploitaties Voor een aantal projecten zijn kwantitatieve risicoanalyses uitgevoerd. Het betreft in elk geval de projecten die een zekere mate van risico kennen:

· · · · ·

Westflank (Centrumvisie) Haven Oost De Vlierlanden De Rotbrink Van Alewijkstraat Beerzerveld (nieuw)

Deze projecten zijn uitgewerkt in het MJP Grondexploitaties 2025 dat u gelijktijdig met deze jaarrekening krijgt. Kortheidshalve verwijzen wij daarom naar dit meerjarenplan.

Benodigde risicoreserve

Westflank De Vlierlanden De Rotbrink Haven Oost Van Alewijkstraat Beerzerveld Totaal

MJP

Jaarverslag

2025

2024 0 0 0 327.000 78.000 405.000

0 0 0 281.000 70.000 351.000

97

Jaarrekening 2024 Sociaal domein

De Jeugdwet en de Wet maatschappelijke ondersteuning zijn openeinderegelingen. Het aantal mensen dat zorg nodig heeft, kan toenemen. Wij hebben de plicht inwoners te ondersteunen. Een overschrijding van het budget in de begroting is geen reden om deze ondersteuning niet te bieden. Als meer zorg nodig is, stijgen de kosten. Jeugd € 5,5 miljoen Wmo € 4,3 miljoen. Wij verwachten dat de kosten met 10% kunnen stijgen waardoor wij een bedrag van € 1 miljoen reserveren. Wij ontvangen van het Rijk een gebundelde uitkering (BUIG) voor het bekostigen van de uitkeringen in het kader van de Participatiewet, IOAW, IOAZ en Bbz 2004 (levensonderhoud startende ondernemers) en voor de inzet van loonkostensubsidie. Wij zijn zelf verantwoordelijk voor het beleid rondom de uitkeringen en de loonkostensubsidie, en voor de uitvoering ervan. De financieringssystematiek sluit hierbij aan. Het Rijk stelt jaarlijks een macrobudget vast dat volgens een vaste verdeelsystematiek onder de gemeenten wordt verdeeld. Dat budget is niet geoormerkt: een gemeente mag een overschot vrij besteden en moet een tekort in beginsel zelf opvangen. Begroting 2025 – 2028. Wij verwachten dat de kosten met 10% kunnen stijgen waardoor wij een bedrag van € 460.000 extra reserveren. Inflatie We zien dat de prijsstijging op dit moment nog steeds de reguliere indexatie overstijgt, hoewel die wel stabiliseert.

Begin 2025 ligt de inflatie rond de 3,5%. In de begroting 2025 zijn we uitgegaan van een algemene verhoging van 2,3% en op onderdelen nog een aanvullende verhoging. Voor het risico van toenemende inflatie nemen wij een bedrag op van afgerond € 1 miljoen. Dit is gebaseerd op de uitgaven voor materiële uitgaven, subsidies en verbonden partijen (afgerond € 33 miljoen in 2025) en een extra verhoging van 3%. Samenwerkingsverbanden Los van de zojuist genoemde mogelijke verhoging als gevolg van toenemende inflatie, is het geen verrassing dat er ook andere risico’s verbonden zijn aan de samenwerkingsverbanden. Die risico's zijn op basis van eerdere ervaringen beperkt. Voor de berekening van het weerstandvermogen gaan wij uit van een bedrag van € 400.000. Dit is gebaseerd op 5% van onze uitgaven aan samenwerkingsverbanden. Algemene uitkering uit het Gemeentefonds De algemene uitkering uit het Gemeentefonds is voor 2025 begroot op afgerond € 44 miljoen. Daarmee is deze rijksbijdrage de belangrijkste inkomstenbron van de gemeente. De raming van de gemeentefondsuitkering is gebaseerd op de decembercirculaire 2024. Om die reden stellen wij voor de algemene uitkering uit het Gemeentefonds nu nog als risico te blijven zien. Als we uitgaan van 2% van de omvang van de algemene uitkering, resulteert dit in een bedrag van € 880.000.

Personeel In de begroting is rekening gehouden met een stijging voor lonen inclusief werkgeverslasten van 2,3% procent per jaar. De stijging van de loonkosten is afhankelijk van de landelijke cao-afspraken en de wijzigingen in de werkgeverslasten zoals de werkgeversbijdrage in de pensioenpremie. Een afwijking van 1% op de totale loonsom geeft een extra last van ruim € 0,12 miljoen. Voor de berekening van het weerstandvermogen gaan wij uit van 3% extra, wat overeenkomt met € 360.000.

98

Jaarrekening 2024 Renterisico De rente op de nieuwe geldleningen is hoger dan waarmee rekening is gehouden in de begroting. Tot nu toe is de gemeente nog niet genoodzaakt om leningen aan te trekken. Dit is voor een deel te danken aan de goede verkopen op de Rotbrink en de Vlierlanden. Als dit niet meer het geval is zal de gemeente voor een hoger rentepercentage een lening moeten afsluiten. De rente voor een langlopende lening van 20 jaar is 3,5%. Voor elke € 10 miljoen die wij extra lenen betekent dit een structurele last van € 350.000. Overige risico’s Bij het weerstandsvermogen hebben we een stelpost opgenomen van € 275.000, een 0,5% van de begrote lasten over 2025 (55 miljoen) voor de overige mogelijke risico's die we lopen. Juridische risico’s zoals schadeclaims, milieuverontreiniging, (on)inbaarheid vorderingen en leningen en risico’s uit hoofde van garantiestellingen, rekenen wij tot de overige risico’s. Wij verwachten geen bijzondere risico’s uit hoofde van garantstellingen of uit juridische procedures. Voor deze risico’s wordt geen weerstandscapaciteit aangehouden.

Beoordeling weerstandsvermogen Ratio risico's versus algemene reserve. De som van de gekwantificeerde risico's bedraagt € 5,1 miljoen. De vrij beschikbare reserves per 31 december 2024 (inclusief het resultaat 2024) bedragen € 20,4 mln (exclusief de reserve dekking kapitaallasten). Weerstandsvermogen (bedragen x € 1.000)

Realisatie

Begroting

Realisatie

2023

2024

2024

Beschikbare capaciteit (per 31 december) *)

35,3

26,7

20,4

Benodigde capaciteit Ratio weerstandsvermogen

2,5 14

4,6 5,8

5,1 4,0

*) Vanaf 2024 exclusief reserve dekking kapitaallasten van € 13,2 miljoen. Beoordeling weerstandsvermogen. Het is van belang te weten of er sprake is van een toereikend weerstandsvermogen. Als het risicoprofiel bekend is kan een relatie worden gelegd tussen de financieel gekwantificeerde risico’s en de daarbij benodigde weerstandscapaciteit en de beschikbare (vrije) weerstandscapaciteit. De benodigde weerstandscapaciteit die uit de risicosimulatie voortvloeit, kan worden afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. De uitkomst van die berekening vormt het weerstandsvermogen.

99

Jaarrekening 2024 Ratio weerstandsvermogen = Beschikbare weerstandscapaciteit / Benodigde weerstandscapaciteit Om het weerstandsvermogen te kunnen beoordelen moet worden vastgesteld welke ratio de gemeente nastreeft. Daarvoor wordt gebruik gemaakt van onderstaande waarderingstabel. Waarderingscijfer A B C D E F

Ratio weerstandsvermogen 2,0 < x 1,4 < x < 2,0 1,0 < x < 1,4 0,8 < x < 1,0 0,6 < x < 0,8 x < 0,6

Betekenis Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende

De gemeente Ommen kiest ervoor om een minimale financiële buffer aan te houden met het waarderingscijfer C, dat overeenkomt met 'Voldoende'. De zojuist voor Ommen berekende score van 4,0 kwalificeert als uitstekend. Verder merken wij op dat dit kengetal, één indicator is voor de robuustheid van de gemeentefinanciën.

Kengetallen DEPLA Door de commissie DEPLA is een aantal indicatoren ontwikkeld, die de raad kunnen helpen in het verkrijgen van inzicht in de gemeentefinanciën, namelijk: · · · · ·

netto schuldquote inclusief de quote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen solvabiliteitsratio kengetal grondexploitatie structurele exploitatieruimte belastingcapaciteit.

Voor onze gemeente is het beeld als volgt: Kengetallen Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle leningen Solvabiliteitsratio Structurele exploitatieruimte Grondexploitatie Belastingcapaciteit

Jaarverslag 2023

Begroting 2024

9% 8%

23% 22%

20% 6%

47% 3% 2% 82%

48% 4% -8% 88%

43% 0,3% -0,5% 80%

Hieronder treft u voor de jaarrekening 2024 per genoemd kengetal een uitleg aan.

100

Jaarverslag 2024