4a Transcriptverslag vergadering 26 juni 2023

U haalt aan dat het niet mogelijk is om te versterken, dat gaat geld kosten. Maar dat zijn uw woorden, niet-niet-niet. Dat haalt u er bewust uit om uw betoog kracht bij te zetten. Daar reageer ik op. De voorzitter: Ik kijk even rond. De heer Winkelhuis zie ik nog per interruptie of de heer Bekke. Wie mag ik aankijken? De heer Bekke. De heer Bekke, namens de WG. De heer Bekke: Dank u, voorzitter. Ik heb het betoog aangehoord. Zit goed in elkaar. We hebben het verhaal, heel wat nota's van het zonneveldenbeleid hebben we gelezen en net nog eens een keer weer teruggekregen. Maar ik vraag me echt af van, hoe moeten we met uw amendement en met uw verhaal de doelstellingen, zoals we die zelf al gesteld hebben, überhaupt halen? Ik zie daar gewoon … Ik kom daar niet verder mee, met uw betoog en met uw amendement en uw voorstellen om het allemaal aan te passen. De voorzitter: Mevrouw Berger. Mevrouw Berger: Dank u wel, voorzitter. Dan leg ik die vraag direct terug bij de WG. Het is immers een coalitie met de WG die dit beleid schrijft. Waarin in dit beleid wordt gesteld dat wij de vergunningen voor 1 januari 2025 moeten vergund hebben, anders halen wij de doelstellingen niet. Dit staat in het document. Hoe denkt de WG dat we die doelstellingen gaan halen als we dit hele traject, ik liet net de pagina’s zien.

Dit allemaal, dus netcapaciteitsproblemen moeten opgelost worden, vergunning moet aangevraagd worden, de inwoner moet geparticipeerd hebben, iedereen moet er mee eens zijn. Dat moet voor 1 januari 2025 helemaal rond zijn. Anders halen we het niet. De voorzitter: De heer Bekke, is namens uw fractie … Maar ik wil met alle plezier. Of heeft u een punt van orde, dat kan natuurlijk ook. U heeft een punt van orde? Mevrouw Oude Engberink. Ja, een punt van orde gaat altijd voor. Mevrouw Oude Engberink. Mevrouw Oude Engberink: Dank u wel, voorzitter. Of het een punt voor orde is, dat laat ik graag aan u over als ik mijn bijdrage daarin heb geleverd. Mevrouw Berger geeft net aan dat WG als

-18-

coalitiepartner dit voorstel heeft geschreven. Dat is absoluut niet juist. Het college heeft dit voorstel geschreven en niet wij als fractie. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dat is geen punt van orde, maar goed, u heeft het punt wel gemaakt. Ik ga weer terug naar de heer Bekke, want volgens mij, de heer Bekke wilde reageren. De heer Bekke. De heer Bekke: Ik ben het even kwijt naar aanleiding van uw opmerking. De voorzitter: Mevrouw Berger stelde u een tegenvraag en of u daarop wilde reageren. De heer Bekke: De tegenvraag is, ik kan het niet anders beantwoorden als, we hebben doelstellingen. Ik heb het in het Politiek Forum ook gezegd. Het is inderdaad een hele moeilijke klus worden. De ladder of het verhaal met die blauwe vakjes van dat is het procesgang. We moeten proberen om in ieder geval aan de doelstellingen te voldoen. We moeten samen met de NOTgemeentes ons sterk maken voor het halen van de doelen van 225 gigawattuur. Het is een moeilijke taak, maar we moeten ons wel proberen dat te halen. Of het nou op een gegeven moment een vergunningsaanvraag voor 1 januari ‘25 er moet zijn of niet moet zijn, vind ik helemaal niet zo interessant. Het gaat mij om de intentie, met zijn allen, dat we in Twente moeten voldoen aan de doelen en daarvoor moeten we ons sterk maken en daarvoor staan wij als WG achter het voorstel zoals het college dit heeft geformuleerd.

De voorzitter: Ik zie de heer Mekelenkamp ook nog een interruptie willen plaatsen. Dus ik kijk even naar hem en dan ga ik weer terug naar mevrouw Berger. De heer Mekelenkamp. De heer Mekelenkamp: Dank u, voorzitter. Ik wil mij even richten tot de heer Bekke en ik citeer even, “Wijs man in de raad zegt altijd, je moet niet mikken op een stip op de horizon, maar op een balkje, die is makkelijker te raken.” In dat geval is het waarschijnlijk ook wel een balkje, alleen is het een heel dun balkje. Want doelstellingen zijn mooi, maar doelstellingen moeten wel realistisch zijn. In hoeverre ziet de heer Bekke deze doelstellingen, die wij ons nu hebben gesteld, als realistisch? De voorzitter: De heer Bekke. De heer Bekke: Ik kom daar straks in mijn betoog nader op terug. De voorzitter: Dan ga ik weer terug naar mevrouw Berger. Mevrouw Berger. Mevrouw Berger: Dank u wel, voorzitter. De doelstelling 225 gigawattuur is een koersdocument. Dat is niet juridisch bindend, dus het hoeft geen enkel beding zo te zijn. Sterker nog, het is al eens omlaag gesteld van 325 naar 225. Ik ben het met u eens, als we doelstellingen willen halen, dan moeten we dat met zijn allen doen, maar laten we dan alsjeblieft straks in de RES 2.0 realistische doelstellingen halen, die we ook daadwerkelijk kunnen halen. Door andere fracties al aangedragen wellicht op een alternatieve manier.

Daar kunnen we dadelijk met de RES 2.0 over hebben. Dan wil ik gewoon heel graag gezegd hebben, dat wij van Solidair Oldenzaal absoluut niet ageren tegen een zonnepaneel, maar wel waar die beste dingen dan komen. Daar gaat mijn betoog op dit moment over. De voorzitter: Dank u wel. Ja. Dank u wel. Dan ga ik naar de WG en ik begrijp dat dat de heer Bekke mag zijn.

-19-

De heer Bekke: Voorzitter. In het Politiek Forum van 19 juni hebben wij ingestemd met het collegevoorstel voor een zonneveldenbeleid NOT 2023-2027. In het Politiek Forum zijn ook vele kritische kanttekeningen geplaatst. Ook ben ik persoonlijk aangesproken op mijn, oftewel onze WG Oldenzaal, positieve grondhouding ten aanzien van dit zonneveldenbeleid. Reden voor mij en voor ons om ons nog even kort in te gaan op onze argumenten. Ja, wij, dan bedoel ik ook mondiaal en nationaal, hebben een klimaatprobleem. Ja, wij moeten voortvarend zoeken naar een oplossing. Ja, wij zijn gek en trots op Twente en op de Twentse natuur. Ja, wij willen die behouden, zeker voor de toekomst. Ja, als we niet snel actie ondernemen, verandert er veel ten nadele. Ja, dus op korte termijn moet er iets gebeuren. Wij als raad moeten nu aan de slag, denkend aan onze toekomstige generatie, is nu handelen een must. Oldenzaal heeft besloten samen op te trekken met onze NOTbuurgemeenten en in gezamenlijkheid gaan we voor het opwekken van 225 gigawattuur via zonnevelden en windturbines. Inmiddels is al wel duidelijk geworden dat in Oldenzaal geen windturbines kunnen worden geplaatst. Voor die windturbines ligt dus de bal bij onze noabergemeenten. Ja, dan is het ook niet meer dan onze noaberplicht om in te zetten op zonneenergie, vooral nu zonne-energie.

Want de in het Politiek Forum gedane suggesties voor alternatieve vormen van energieopwekking zijn nog niet voorhanden. Wij onderschrijven deze suggesties wel, maar het zijn langetermijnoplossingen. Ja, kernenergie heeft potentie, vooral met de nieuwe brandstofcellen als thorium. Echter, het rijk is hier aan zet en volgens onze informatie zal het nog zeker 10 à 15 jaar duren voordat dit zijn beslag zal krijgen. Een antwoord van het CDA. Geothermie is ook genoemd. Bij het maken van het wijkuitvoeringsplan voor de Thij is dit alles een keer ter sprake gekomen en hierbij gaan de gedachten uit van het benutten van de oude boorputten van de NAM, maar ook dit is een middellange termijn oplossing en niet op korte termijn te realiseren. Ook de zorgen over een netbeheer onderschrijven wij. Ook al zijn dit landelijke problemen, maar we gaan ervan uit dat gedurende het proces, om in de komende jaren fasegewijs in Oldenzaal zonnevelden aan te leggen, ook het energietransport op afdoende wijze zal worden opgelost. De vraag over het eigenaarschap 50 procent of 100 procent is niet simpel te beantwoorden. We moeten ervoor waken dat investeerders bij te hoge eisen gaan afhaken. Wij gaan liever eerst uit van minimaal 50 procent, om dan later in het verdergaande proces bij positieve ontwikkelingen naar een hoger percentage te gaan. Ja, 20 hectare is waarlijk een ambitieuze doelstelling.

Ik heb het al genoemd, een halve job. Maar we moeten er wel samen voor gaan en vooral denken in oplossingen. Op langere termijn komen nieuwe technische oplossingen die windturbines en zonnevelden uiteindelijk overbodig gaan maken en dan kunnen we de vrijkomende gronden weer inrichten om ons Twentse landschap nog mooier in te richten. Ik hoop dat ik dat op mijn leeftijd nog meemaak. Dank u. De voorzitter: Dank u wel. Dan ga ik naar de volgende en dat is de Partij van de Arbeid. De heer Kramer zie ik aanstalten maken en het is de heer Kramer. De heer Kramer: Voorzitter. Feit: We worden wereldwijd geconfronteerd met de onontkoombare opdracht om duurzame energieopwekking te versnellen en fossiele brandstoffen te verminderen. Een tweede feit: Wereldwijde ambities zijn op nationaal niveau vertaald naar regionale doelen, die op lokaal niveau gerealiseerd dienen te worden. Een derde feit: Dat deze strategie wellicht de wenkbrauwen doet fronsen, is één ding dat zeker is. Desalniettemin is dit de realiteit waartoe wij ons dienen te verhouden. We staan op dit moment voor de keuze of een hogere … We staan op dit moment, excuses, voorzitter, niet voor de keuze of een hogere concentratie van zonnevelden een onderdeel zullen worden van het Oldenzaalse landschap. Integendeel, de concentratie van zonnepanelen zal toenemen in het Oldenzaalse landschap.

De voorwaarden waaronder dit zal gebeuren, zijn echter niet zeker. Die voorwaarden die bevinden zich vanavond binnen onze cirkel van invloed. Laten we hier dan ook vooral het gesprek over voeren. Concreet zijn er twee richtingen waar we voor kunnen kiezen, namelijk geen beleid vaststellen ofwel beleid vaststellen. Wanneer de -20-

gemeenteraad besluit geen beleid vast te stellen, dan zullen initiatiefnemers zich wenden tot de provincie. Daarmee verliezen wij de regie en zijn wij niet in staat om voorwaarden te definiëren waaronder zonnevelden aangelegd zullen worden. Wanneer wij wel besluiten om beleid vast te stellen, dan kunnen initiatiefnemers zich wenden tot de gemeente en kunnen initiatiefnemers onder onze voorwaarden een steentje bijdragen aan de immense opgave waar we met elkaar voorstaan. Het is in mijn ogen daarom niet meer dan evident, dat zowel voor als tegenstanders van het zonneveldenbeleid voor zullen stemmen. Het voorstel met daarin een aantal voorwaarden dat voorligt, is goed, maar kan beter. Ze wordt er in het voorstel gesproken over minimumpercentage van 50 procent lokaal eigendom. Het streven van de wethouder is om per initiatief te onderzoeken in hoeverre het mogelijk is om boven deze 50 procent uit te komen. Een geweldige ambitie die, wat de fracties van de VVD en de PvdA betreft, ook als zodanig verankerd mag worden in het beleid. Immers geldt dat vanuit esthetisch oogpunt weinig tot geen inwoners blij zullen zijn met zonnevelden, te meer omdat zonnevelden geïntegreerd zullen worden in ons prachtige, lokale landschap. De volledige lasten van een zonneveld zullen daarmee afgewenteld worden op onze inwoners.

Het is daarom niet meer dan rechtvaardig, dat de gemeente het uitgangspunt hanteert dat collectieve lasten zoveel mogelijk op gaan wegen tegen de collectieve baten. Hetgeen betekent dat 100 procent lokaal eigendom als uitgangspunt genomen dient te worden. Voorzitter, nogmaals, het beleid is goed, maar het kan beter. Zo willen wij ook voorstellen om tenminste te streven naar 51 procent lokaal eigenaarschap. Op die manier kan gegarandeerd worden dat de regie op lokaal niveau belegd wordt en ook daar blijft. Dit, tezamen met het feit dat het niet meer dan rechtvaardig is, dat collectieve lasten en collectieve baten optimaal tegen elkaar afgewogen worden, heeft de Oldenzaalse VVD en de PvdA ertoe bewogen om met het volgende amendement te komen. Pak ik er even bij. Vanaf waar staat, voorzitter? Waar staat: de herziene versie zonneveldenbeleid in Noordoost-Twente 2023 tot en met 2027 vast te stellen en daarmee het huidige zonnevelden beleid in te trekken, met dien verstande dat in de herziene versie van het zonneveldenbeleid te wijzigen op pagina 17 onder paragraaf 7.1.1 onder het eerste bolletje: Er wordt een 100 procent lokaal eigendom, tenzij-beleid gehanteerd. De ontwikkeling, realisatie en exploitatie van zonneparken op initiatief van een corporatie heeft daarbij de voorkeur. Het minimale percentage van lokaal eigendom is 51 procent.

100 procent lokaal eigendom wordt op de volgende manier nagestreefd. A, wanneer na een redelijke termijn van drie maanden blijkt dat 100 procent lokaal eigendom niet haalbaar blijkt te zijn, wordt de potentiële ondersteuningsregio uitgebreid naar Noordoost Twente. Dezelfde tekst onder bolletje B, dan wordt de ondersteuningsregio uitgebreid naar Twente. Vervolgens wanneer na een redelijke termijn blijkt dat dat eveneens niet mogelijk is, wordt de ondersteuningsregio uitgebreid naar Overijssel en vervolgens naar heel Nederland. Tot zover. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Ik zie mevrouw Berger. Mevrouw Berger. Per interruptie. Mevrouw Berger: Dank u wel, voorzitter. Even de vraag namens de fractie Solidair aan de PvdA. U had het net over, als wij geen beleid gaan schrijven, dan gaat de provincie dat voor ons aanwijzen waar ze gaan komen. Zijn een aantal onderzoeken geweest van investeerders, die eigenlijk de handen daaraf hebben getrokken, omdat er geen groot veld is, maar slechts allemaal kleintjes. Vindt u het een goed mechanisme dat er zo een top down beslissing wordt gemaakt vanuit de provincie? Zo van, u heeft geen beleid, dus wij gaan het nu maar voor jullie kiezen. De voorzitter: De heer Kramer. De heer Kramer: Dank u wel. Ik vraag me af in hoeverre het antwoord op de vraag van mevrouw Berger op dit moment relevant is.

Volgens mij is dat niet een onderwerp dat zich vanavond binnen onze cirkel van invloed begeeft. Dank u wel. -21-

De voorzitter: Mevrouw Berger. Mevrouw Berger: Dank u wel, voorzitter. Dit vroeg ik omdat u daar uw betoog mee begon en wij hebben geen beleid. Daarom stellen we beleid op. Dat is waar uw oratie mee begon. Dus vandaar dat ik die vraag even stelde. Ik ben benieuwd naar de kijk van de PvdA erop. De voorzitter: De heer Kramer. De heer Kramer: Ik kan nogmaals herhalen waarom ik mijn betoog op die manier ben begonnen. Het is in de praktijk zo, dat op een moment dat gemeenten geen lokaal beleid hebben geformuleerd, dat initiatiefnemers zich direct kunnen wenden tot de provincie om te kijken van, in hoever heeft het initiatief haalbaar. Daarmee geef je de regie uit handen. Dat is de reden waarom ik een dergelijke passage opgenomen heb in mijn betoog. De voorzitter: Dank u wel. Ik zag de heer Van de Waal en de heer Snijders. Ga ik eerst naar de heer Van de Waal. De heer Van der Waal: Voorzitter. Ik heb een vraag over het amendement. Daar wordt gezegd dat we in staffels van drie maanden, zoals ik het even formuleer, het gebied waarin gezocht wordt naar mede-eigenaarschap wordt uitgebreid. Uiteindelijk duurt het een jaar voordat … zou het een jaar kunnen duren, voordat je aan voldoende lokaal eigendom ben, waarbij het lokaal eigendom ver buiten Twente wordt gezocht.

Is het niet efficiënter om te zeggen na de eerste drie maanden, of wat er ook, stel ik het in principe open aan iedereen die wil deelnemen en gaan we toekennen op basis van, ik noem het even de stadscoderoos of wat dan ook. Postcoderoos wordt hier genoemd, maar u begrijpt wat ik bedoel. Zoals het hier nu staat, denk ik dat we alleen maar mee kunnen gaan als het punt C en D verdwijnen. Als je bij punt B op een tijdefficiëntere manier die andere regio’s er bijhaalt, zouden wij mee kunnen gaan. De voorzitter: De heer Kramer. De heer Kramer: Dank u wel, voorzitter. De vraag van de heer Van der Waal is eigenlijk van, waarom is de PvdA in samenspraak met de VVD tot een dergelijke gradatie gekomen? Zou het niet efficiënte zijn om na een redelijke periode van bijvoorbeeld drie maanden te zeggen van, we gooien het initiatief open voor iedereen die zich op dat moment meldt? Ja, dat zou efficiënter zijn. Echter, op deze manier dwingen wij lokale initiatiefnemers om binnen de cirkels op zoek te gaan naar initiatiefnemers die dicht bij huis … Op het moment dat wij zeggen van, na drie maanden is het direct mogelijk dat iedereen deel kan nemen aan het betreffende initiatief, is die sense of urgency of veel minder aanwezig om binnen de eigen invloedsfeer te gaan kijken. Die overweging ligt ten grondslag aan de opbouw van het amendement. De voorzitter: De heer Van de Waal nog een keertje.

De heer Van der Waal: De doelstelling van lokaal eigendom is dat het eigendom lokaal is. Als u kijkt naar Nederland, dan is Uithuizermeeden en Eijsden, als zuidelijke plaats die me te binnen schiet, toch niet echt als lokaal te benoemen voor Twente. Wat is uw mening daarover? De voorzitter: De heer Kramer. De heer Kramer: Dat de topografie van de heer Van der Waal prima op orde is.

-22-

De voorzitter: Met dat antwoord moet u het volgens mij doen. Ik had de heer Snijders beloofd, dus ik ga naar de heer Snijders. De heer Snijders: Dank u wel, voorzitter. Allereerste een algemene vraag. Als ik het goed begrijp, is het amendement geen beperking, maar een procesgang naar een voorkeur. Van lokaal naar steeds verder minder lokaal. Dan vroeg me af als medeoprichter van Boeskelstroom, we hebben in het begin heel erg, het loopt nu goed, maar in het begin heel erg moeite gehad om dat lokaal te krijgen. Dat is een postcoderoosproject geweest. Of drie maand of dat niet een beetje tekort is? Of je dat niet langer zou moeten nemen een half jaar of zo? Dat is de voorkeursvariant. Je wilt het liefste zoveel mogelijk lokaal, neem daar ook de meeste tijd voor uit. Dan vroeg me ook af of je alles in cascade moet gaan zetten, of wat Van der Waal ook al suggereert, dat je bijvoorbeeld de eerste half jaar alleen lokaal de voorkeur geeft en de andere drie tegelijk openzet en ziet hoe lokaal het maar wordt. De voorzitter: De heer Kramer. De heer Kramer: Eens. Ik denk dat we dat moeten overwegen met elkaar. Ik vind het sowieso, dat zeg ik even op persoonlijke titel, heel ingewikkeld om al zeer operationele vraagstukken te vatten in iets wat een beleidsdocument is of in een koersdocument. Wij gaan over het wat en niet over het hoe.

Natuurlijk snap ik dat we daar ook maar enigszins richting in mee willen geven, maar ik ben zeker bereid om daarover na te denken. De voorzitter: Dank u wel. Dan ga ik naar de heer Winkelhuis en ik heb mevrouw Berger ook nog staan. Maar dan ga ik naar de heer Winkelhuis. De heer Winkelhuis: Voorzitter. De bijdrage van PvdA getuigt van gezonde realisme. Daar worden wij wel blij van. Wat dat betreft, kunnen we een heel eind meegaan met het verhaal. Ook van de 51 procent. Alleen het verhaal, ook van collega Van der Waal, van elke keer drie maand, dan kom je inderdaad bij een jaar. We hebben net ergens genoemd van, onder druk wordt alles vloeibaar. Weet je, als er belangstelling is, is die er gelijk. Als je daar drie maanden aan moet trekken, dat is wel lang. Ik vraag me af, wij vragen ons af, kun je die termijn, collega Snijders, kun je die niet verkorten op een of andere manier? Je zegt, met een half jaar moet het gewoon duidelijk zijn en we zetten druk op de ketel, want er is een enorme urgentie. Collega … heeft het net prima verwoord. Ik ben benieuwd naar de reactie. De voorzitter: Ik hoorde net iemand volgens mij een signaal afgeven, maar signalen … Dit, ik ben geen hond, dus daar reageer ik niet op. Maar ik ga nu eerst de heer Kramer gelegenheid geven om te reageren op de heer Winkelhuis en dan kijk ik weer rond.

Ik had trouwens mevrouw Berger ook nog beloofd om te interrumperen en dan merk ik wel of er nog meer behoefte hebben om te reageren. Maar nu eerst de heer Kramer. De heer Kramer: Dank u wel, voorzitter. Ik hoor bij de heer Winkelhuis eigenlijk dezelfde zorg die ik uit hoek van de heer Snijders heb horen komen. De termijnen die wij aangebracht hebben en de fasering daarin die kunnen we zeker met elkaar heroverwegen. De voorzitter: De heer Winkelhuis en dan ga ik naar mevrouw Berger. De heer Winkelhuis: We zijn nu bezig met een amendement, dan moeten we daar zo dadelijk over schorsen en met elkaar tafel om de tafel gaan van, hoe nu verder.

-23-

De voorzitter: Dat kan altijd. We kunnen altijd even schorsen. Gelet op de temperatuur is dat misschien ook wel goed om even weer te kijken of er nog water ververst moet worden et cetera. Dus dit is sowieso wel een handig moment. Mevrouw Berger, want ik had u beloofd. Dan ik kijk nog even rond en ik heb het vermoeden dat er nog iemand is. Mevrouw Berger. Mevrouw Berger: Dank u wel, voorzitter. Ik was natuurlijk vergeten te zeggen dat onze fractie het wel echt een goed uitgangspunt vindt om op zijn minst 100 procent lokaal eigendom te streven. Hoor je mij niet? Ik praat normaal heel hard, dus ik durf niet te schreeuwen. De voorzitter: Gaat uw gang, hij doet het gewoon, dus. Ja, precies. Luister naar uw fractievoorzitter. Gewoon uw verhaal vertellen. Ga uw gang. Mevrouw Berger, aan u is het woord. Mevrouw Berger: Ik wilde namens de fractie vertellen dat wij het heel fijn vinden dat ingezet wordt op maximaal 100 procent lokaal eigendom. Dat vind ik wel … Sorry? De voorzitter: Nee, niet reageren. Uw verhaal vertellen. Mevrouw Berger: Daar word ik al stukken meer blij van, dan het beleid wat op dit moment voor ons ligt. Dank u wel. De voorzitter: Kijk, dank u wel. Ik kijk even rond of er nog anderen zijn. De heer Snijders, ga u gang. De heer Snijders: Excuus voorzitter, voor het impulsieve gedrag.

Dat heb ik al eerder vertoond, maar ik zit een beetje in een dode hoek heb ik gemerkt eerder. De voorzitter: Ja en een hand opsteken of iets zeggen, is beter dan, ik kan het niet eens, maar die beweging maken. Maar ga u gang. De heer Snijders: Ik zal een bloes aantrekken die een beetje kraakt. Dan hoort u hem omhooggaan. Ik wou reageren op de heer Winkelhuis, die zegt, als er lokale belangstelling is, dan merk je dat direct. Ik heb uit ervaring gemerkt, dat dat niet zo is. Je moet dat een beetje inweken. De voorzitter: De heer Winkelhuis, wilt u daar nog op reageren? Dan ga ik weer naar de heer Kramer. De heer Winkelhuis. De heer Winkelhuis: Dat begrijp ik volkomen, maar dan helpt het ook niet dat je daar maar lang genoeg mee wacht. Als die belangstelling er niet is, is hij er niet. Dus laat het dan niet te lang aan sukkelen, want we hebben echt … We moeten gas geven. Ja, dat is het verkeerde woord. De voorzitter: De heer Snijders. Maar iedereen begrijpt wat u bedoelt. De heer Snijders: Biogas geven. Nee, je moet er ook niet mee wachten, maar je hebt gewoon waarschijnlijk meer dan drie maand tijd om dat een beetje op gang te krijgen. Dan zou ik zeggen, kies voor een lokale variant iets meer tijd en geeft die anderen desnoods iets minder tijd. Of ja, dat je daar wat mee gaat doen. Maar dat gaan we zo doen in de pauze. De voorzitter: Daar kunt u mooi de schorsing voor gebruiken.

De heer Kramer. Maar volgens mij was u aan het eind van uw bijdrage gekomen.

-24-

De heer Kramer: Ja, inderdaad. Ik zou het voorstel van de heer Winkelhuis op willen volgen, door even kort te schorsen met uw goedvinden. Wellicht komen we er dan uit. Ik hoorde vanuit de hoek van mevrouw Berger nog een aantal complimenten. Dank daarvoor. Ik hoorde één compliment. Excuses, voorzitter. Tot zover. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan ga ik naar de VVD. Volgens mij de heer Mekelenkamp. De heer Mekelenkamp: Voorzitter. Er werd mij net terloops ingefluisterd, ze zijn al warm. Volgens mij geldt dat niet alleen voor de raadsleden hier, ook voor alle andere toehoorders. Die zijn ook inmiddels wel goed warm. Dus het voorstel van schorsing kan ik zeker beamen. Daar sta je dan, als nummer zes van zeven, aan een hele mooie lijst. Dus eigenlijk is al het gras mij deels al voor de voeten weggemaaid. Toch ga ik mijn bijdrage gewoon doen, zoals ik hem bedoeld heb in ieder geval. Want afgelopen maandag begon ik namelijk mijn zeer bescheiden bijdrage met de vergelijking dat ik een ultramarathon wilde gaan lopen. Dit was vanwege de grote versnelling die het college wilde inzetten op ons zonneveldenbeleid. Van niets wil men naar 20 hectare, ongeveer 1 procent van de totale oppervlakte van onze gemeente. Let wel, dit is inclusief alle wegen, huizen, woningen, cafés, whatever eigenlijk.

Als gemeente zaten wij namelijk de afgelopen vijf tot tien jaar in de stoel of specifiek gezegd in de klapstoel van een regisseur. We konden als gemeente namelijk weinig bijdragen, omdat wij weinig oppervlakte hebben en geen zoekgebieden hebben voor grootschalige windmolens. Waar later meer over. Inmiddels zijn we uit deze luie stoel gekomen en moet er voor 1 januari 2025 concrete plannen zijn voor 20 hectare zonnevelden, anders zijn ze namelijk niet te realiseren voor de deadline van 2030. Al met al een beste sprint. Maar wat voor een ongetraind persoon die net uit zijn luie stoel komt best wel lastig kan zijn. De voorzitter: Voordat u verder gaat met uw luie stoel, mevrouw Berger heeft een interruptie. Mevrouw Berger. Mevrouw Berger: Even een klein, toch wel een pietje precies. De vergunningen dienen verleend te zijn. Niet het plan gemaakt. Plan maken voor 1 januari 2025 is prima, maar hele rataplan moet klaar zijn. Vergunning verleend. Dat is wel iets anders De voorzitter: De heer Mekelenkamp. De heer Mekelenkamp: Waarvan akte. Afgezien van het feit … Nee.

Daarom ben ik wel benieuwd van de portefeuillehouder en tevens van de WG, de heer Bekke heeft net al toegelegd, waarom zij voorstander zijn van dit voorstel en welk inzicht hun verschil in standpunt verklaard? Immers, ik heb de afgelopen vier tot tien jaar niemand gehoord die over zonnevelden binnen het huis, dat wij die als Oldenzaal zouden moeten realiseren. Nu willen wij in één keer 20 hectare. Afgezien van het feit of een ambitie wel of niet in een beleidsdocument hoort, is natuurlijk ook de vraag of een ambitie realistisch is. Als je zowel kijkt naar de businesscase, als de netcongestie, kan dit uitdaging opleveren. Want de businesscase: Het nieuwe beleid heeft heel veel goede elementen in zich, onder andere de opruim- en herstelplicht. Het is namelijk vanzelfsprekend dat degene die de lusten heeft, ook de lasten draagt. Zoals vorige week in het Forum al aangegeven, de nieuwe combinatie van opruim- en herstelplicht, inclusief afvoer van de panelen, de kwaliteitsinvestering en een levensduur van zonnepanelen, 20 jaar, waarbij terwijl het bestemmingsplan 25 jaar geldig is, dus alle zonnepaneel minimaal één keer moeten worden vervangen, lijkt te resulteren in een situatie waarbij er geen rendabele businesscase op te maken is. In de Forum begreep ik dat er de laatste jaren een aantal initiatieven zijn geweest, maar deze waren niet rendabel.

Met deze aanvullende eisen die het nieuwe beleid oplegt, lijkt dit er niet rendabeler op te worden. Een andere grote uitdaging bij het -25-

realiseren van torenhoge ambitie is de net congestie. Er zijn namelijk al berichten dat de huidige capaciteit krap is en andere fracties zullen dit zeker ook wel beamen. Met de voorliggende ambitie gaan wij ruim over de beschikbare capaciteit heen. Mevrouw Berger heeft het al toegelicht. En de vraag is of de benodigde ruimte gerealiseerd kan worden voordat er een aanvraag komt. Kan de wethouder dit verklaren hoe hij dit voor zich ziet? Al met al zijn er dus flinke uitdaging in onze ogen, die het moeilijk maken om de opgenomen ambitie te realiseren. We hebben nog naast de netcapaciteit natuurlijk ook nog een ander gerelateerd probleem. Dat is namelijk het feit dat de zon niet altijd schijnt. Alhoewel we daarvoor bij de heer Van der Waal moeten zijn vanavond, want die wil graag zongarantie, hebben we gehoord vanavond. Vanwege de belasting op het net hebben netbeheerders in mei aangegeven, dat de ideale verhouding 60-40 is. Momenteel is deze 23 om 77, dus precies the other way around, zouden ze in Londen zeggen. In dit geval, wat ik onwaarschijnlijk acht dat wij deze ambitie kunnen realiseren, zorgt dit alleen maar voor verdere disbalans. Maar zoals aangekondigd hier later meer over. Tenslotte, het plaatsen van zonnevelden op landbouwgrond. Ondanks dat het al in het beleid staat, zien wij dit echt als een last, last, last resort. Landbouwgrond kan op vele manier ingezet worden.

Voor flexzaakjes, flexwoningen, agrarische activiteiten om te ontplooien en natuurlijk als mooi Twents landschap. Vandaar dat wij in ons amendement hebben opgenomen dat er geen plek is zonnevelden op alle landbouwgrond, in plaats van alleen op de goede landbouwgrond. Daarom dienen wij, als Oldenzaals VVD, gezamenlijk met de PvdA Oldenzaal, een amendement in. Het dictum, waar staat: de herziene versie zonneveldenbeleid in Noordoost-Twente 2023 tot en met 2027 vast te stellen en daarmee het huidige zonneveldenbeleid in te trekken, met dien verstande dat op pagina 7 paragraaf 1.6 in de tabel van de gemeente Oldenzaal om de doelstelling op te nemen: Oldenzaal wil zonnevelden realiseren. Oldenzaal wil zich inspannen om een goede bijdrage te leveren aan het restdoel binnen de mogelijkheden en onder realisatie tot en met 2027, zie vaststelling zonneveldenbeleid desbetreffende gemeente. Op pagina 8, hoofdstuk 2, tweede alinea, laatste zin: In laatste instantie zijn monofunctionele velden op agrarische grond acceptabel als sluitstuk voor het realiseren van de energiedoelen en voor alle landbouwgronden ontzien. Onder het mom van credit where credit’s due en omdat de heer Kramer het zo mooi kan verwoorden. Bedankt voor het indienen van de motie met betrekking tot het eigenaarschap. De voorzitter: Dank u wel. Ik zie een aantal interrupties. Ik ga eerst naar de heer Gelevert.

De heer Gelevert: Dank u wel. Ik snap het amendement niet helemaal, dus ik zou graag wat verduidelijking daarover willen krijgen. Met betrekking tot dat eerste punt. Eigenlijk komt het erop neer, dat die 20 hectare eruit gaat. De rest die snap ik dan. Maar bij die tweede, wat is dan precies de verandering? Die laatste zin wordt dan geschrapt, die hier genoemd wordt? Dat hij eruit gaat? Want dat staat hier niet helemaal expliciet in het amendement. De voorzitter: De heer Mekelenkamp. De heer Mekelenkamp: Voorzitter. In het beleid staat dat goede landbouwgronden worden ontzien en in het amendement staat dat alle landbouwgronden worden ontzien. Dus dat is het verschil. De voorzitter: Dank u wel. De heer Bekke en dan ga ik … De heer Bekke. De heer Bekke: Dank u, voorzitter. Het gaat mij met name om de vragen over landbouwgronden. Stel, er is een agrariër, die hebben het tegenwoordig heel moeilijk, die zegt: ik denk dat ik ook op mijn grond wel 10 hectare zonnevelden kan realiseren. Daar kan ik een mooie boterham uit verdienen. Stemt u daarmee in of zegt u van, nee, we gaan dit beleid aanpassen en ongeacht wat die agrariër wil, hij komt niet op die grond. Een tweede is, ik fiets veel rond in Oldenzaal, vooral in het -26-

buitengebied en ik zie daar allerlei soorten agrarische grond. Echt prachtige grond die erbij ligt, maar ook verwaarloosde weiden en dergelijke. Waar het onkruid hoog staat, waar af en toe een keer een pony rondloopt, met te veel uitstoot van mest, et cetera. Dan denk ik van, dat zijn ook perfecte stukjes grond waar je inderdaad een, wat niet valt onder het echte landbouwgrond, maar daar zou je perfect een zonneveld kunnen realiseren. Dus ik denk dat het meer een kwestie is van, laat het aan de mensen, de eigenaren zelf over. Ene kant kan het een economisch voordeel zijn van de agrariër, aan de andere kant kun je ook zeggen van, het is toch geen natuur, dus doe dat maar. De voorzitter: De heer Mekelenkamp. De heer Mekelenkamp: Nu kan ik wel de discussie aangaan of het wel of niet natuurlijk is, maar volgens mij is het belangrijkste om de eerste vraag van de heer Bekke te beantwoorden. Namelijk, wat willen wij met agrarisch landbouwgronden en willen wij per se dat ondernemers, agrarische ondernemers geen mogelijkheid krijgen om agrarische landbouwgronden om te zetten naar zonnepanelen? Ja, daar is eigenlijk … In onze ogen wel, is dat is dat wel belangrijk, want we hebben Twents landschap. We hebben, maar daar moeten we trots op zijn. Dan vinden we mooi. Hetzelfde landschap waar u doorheen fietst.

Ik kan me voorstellen dat uw fietsrondje een stuk minder mooi wordt, een stuk minder plezant wordt, als u de hele tijd omringd wordt door zonnevelden en ik hoop dat de heer Bekke dat met mij eens is. De voorzitter: De heer Bekke. Ga u gang. De heer Bekke: Ik ben het met die opmerking eens, maar in mijn verhaal heb ik ook gezegd, ik zie dit als een tijdelijke aantasting van het landschap. Of iedereen zegt het hier ook, over 20 jaar hebben we andere vormen van alternatieve energie en dan kunnen de windturbines en de zonnevelden kunnen weer opgedoekt worden en kunnen we het herinrichten met het mooie Twentse landschap. De voorzitter: Ik ga naar de heer Snijders, want die had ik beloofd. De heer Snijders. De heer Snijders: Dank u wel, voorzitter. Ik hoop dat de heer Bekke een elektrische fiets heeft, of dat verwacht ik eigenlijk, dus die wil hij opladen. De discussiecultuur in natuurlandschap is heel simpel. We hebben alleen maar cultuurlandschap. Natuur is niet meer hier. Ik heb denk ik een antwoord al gehoord, maar ik wil het toch graag zeker weten. Ik denk dat in deze amendement een beperking zit. U sluit iets uit. Dat begreep ik ook van de heer Bekke. Als het … Ja, dat is ook nog een vraag, wat is nu landbouw- en wat is nu agrarische grond? Dat wordt altijd door elkaar heen gebruikt.

Maar klopt dat, dat met ontzien wordt beduid, niet? Dus een beperking, want dan zijn we namelijk tegen. De voorzitter: De heer Mekelenkamp. De heer Mekelenkamp: Ja. De voorzitter: Korter kunt u geen antwoord krijgen. Mevrouw Berger. Mevrouw Berger: Dank u wel, voorzitter. Ik heb eigenlijk een interruptie op de heer Bekke. Mag dat? U haalt aan, ik kijk rond naar onkruid. Het verschil tussen een bloem en onkruid is een mening. Dus ik kijk liever naar onkruid, dus bloemen, dan naar zonnevelden. Niks in de politiek, niks is zo permanent als een tijdelijke oplossing. Dus ik ben het daar niet zo mee eens met u, dat u dat zegt, over 20 jaar gaan al die zonnevelden weg. Als je toch een goed zonneweide hebt staan, waar je superveel subsidie voor krijgt, dus je krijgt ontzettend veel geld in het laatje. Dan ga je toch niet zeggen na 25 jaar, we stoppen ermee? Dat doet toch niemand? -27-

De voorzitter: De heer Bekke. Ja, ik weet niet, ik hoor steeds iets. Ik neem aan op de tribune. Dus ik hoop dat iedereen nu zijn telefoon op stil staat of op de vergaderstand en hebben we daar geen last meer van. Heeft u dat nog niet gedaan, dan wil ik bij deze oproepen om dat nog alsnog te doen. Maar er was een vraag gesteld aan de heer Bekke, dus de heer Bekke heeft van mij het woord. De heer Bekke: Uw vraag gaat over de tijd. Wordt over 25 jaar inderdaad al die windturbines en die zonnevelden afgebroken? Ik ben er heilig van overtuigd dat dat het geval is. Er werd vandaag ook al gezegd, de zonnevelden zijn over 25 jaar, of de panelen zijn kapot. Uiteindelijk zullen ze moeten worden vernieuwd, maar tegen die tijd zullen er ook inderdaad alternatieve vormen van energieopwekking zijn. Dan is het ook niet meer interessant voor de beheerder of eigenaar om het helemaal te gaan vernieuwen, dus die gaat het dan verwijderen. Ten aanzien van uw opmerking over de aard van de gebieden. Onkruid bestaat niet, zijn niet gewenste kruiden, maar ik geloof best dat dat mogelijkheden zijn, om op die gronden toch die zonnevelden aan te leggen. De voorzitter: Nu ga ik weer naar mevrouw Berger. Want dit was een een-tweetje tussen de heer Bekke en mevrouw Berger. Dus mevrouw Berger. Mevrouw Berger: Dank u wel.

Ik wilde wel even duidelijk maken dat dat het verschil is tussen de lokale partij WG en de lokale partij Solidair Oldenzaal. Want wij zijn het daar absoluut niet mee eens. De heer Bekke: Waarvan acte. De voorzitter: De heer Snijders. De heer Snijders: Dan heb ik een opmerking als ondersteuning van de heer Bekke. Voor mijn buurvrouw. Dat is de afbouw, ik denk dat het misschien niet gebeurt. We gaan nu de olie-industrie, die zeer winstgevend is, gaan we afbouwen. Dus als je nog een duidelijker bewijs wilt hebben. De voorzitter: De heer Van der Waal. De heer Van der Waal: Ik heb een tweetal vragen aan de heer Mekelenkamp. In zijn amendement haalt hij de 20 hectare als vaste doelstelling, althans, als balken aan de horizon, haalt hij weg. Is dat niet een beetje in strijd met wat de VVD in het algemeen graag wil? Een duidelijke, heldere doelstelling. Hier wordt alleen gezegd, we gaan wat zonnevelden realiseren. Ik vind dat een beetje vaag. Kunt u daar niet iets kwantitatiefs aan zeggen? Desnoods tien, vijf of één, maakt niet uit, maar in ieder geval een getalletje. Dan heb ik een andere filosofische vraag. U geeft aan alle landbouwgrond willen we uitsluiten voor zonnevelden. De vraag is, geldt dat dan ook voor de vestiging van industrieën op een groen veld? Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer Mekelenkamp. De heer Mekelenkamp: Voorzitter.

Ik was het nog even aan het meetikken. Laat ik beginnen met de eerste. Moeten wij een ambitie opnemen in een koers, in een beleidsdocument? Want dat is wel … Als VVD staan wij voor doelen, we staan voor ambities, maar een ambitie hoort niet thuis in een beleidsdocument. In een beleid stellen we beleid vast, stellen we de kaders vast en in vervolgens een uitvoeringsagenda of een uitvoeringsplan daar kunnen we ambities vaststellen, maar niet in een beleidsdocument. Overigens een ander punt nog waar de VVD open voor staat. Eens kijken naar duurzame oplossingen, toekomstig innovatieve oplossingen. Kijken hoe kunnen wij met zo min mogelijk mijn pact, zo hoog mogelijk resultaat realiseren? Dan had ik nog even een opmerking in de richting van de heer Bekke. Want de heer Bekke noemde in zijn betoog, wij gaan alleen uit van -28-

bestaande en bewezen technieken. Maar tegelijkertijd sorteert hij wel voor op toekomstige ontwikkelingen. Toekomstige ontwikkelingen, waardoor in principe zonnevelden niet meer nodig zijn. Dat is ook alvast voorsorteren op in de toekomst misschien bewezen technieken. Dus dat lijkt me een redelijke tegenstrijdigheid. Als laatste de heer Van der Waal nog. Uw opmerking over industrieën, of wij industrieën op landbouwgrond … Dat is momenteel gezien, zitten wij gewoon in een spagaat. Wij hebben landbouwgrond, wij hebben grond in de breedste zin van het woord en die kunnen wij op duizenden verschillende manieren in gaan zetten. Waarbij industrieën er één is, maar waarbij … Volgens mij zitten wij hier als raad niet hier om te hebben over het industriële beleid in Oldenzaal, hebben we het vanavond over zonneveldenbeleid. De voorzitter: Er was interruptie. Ik ga nog even weer naar de heer Van de Waal en dan kijk nog even, want ik zag de heer Winkelhuis ook. De heer Van de Waal tot slot. De heer Van der Waal: Ik laat het laatste ontwijkend antwoord voor wat het is. U geeft aan bij die 20 hectare, dat past niet in het beleid, dat past in een uitvoeringsstuk. Kan ik mogelijkerwijs met u eens zijn, maar bij het beleid kan je wel zeggen, hoeveel energie wil ik opwekken? Daar zou u wel een getal voor op kunnen zetten. De voorzitter: De heer Mekelenkamp. De heer Mekelenkamp: Voorzitter.

Dan blijven wij in hetzelfde semantische discussie hangen of een ambitie in een beleidsdocument moet staan of nu is ambities op basis van hectare of het ambitie is op basis van op te wekken energie. De voorzitter: Dan ga ik naar de heer Winkelhuis. De heer Winkelhuis. De heer Winkelhuis: We zijn met veel dingen met elkaar niet eens. Ik denk wel dat we het met elkaar allemaal eens zijn, dat zonnevelden niet mooi zijn. Toch? Dat hebben we volgens mij wel allemaal in de pocket. Daar ben ik het volledig mee eens. Maar mijn vraag is aan de heer Mekelenkamp of die ook bekend is met het feit dat je die zonnepanelen ook kunt plaatsen en ze dan volledig uit het zicht kunt krijgen. Dat je ze echt alleen maar met drone kunt zien. De voorzitter: De heer Mekelenkamp. De heer Mekelenkamp: Ja, met dat fenomeen ben ik bekend. De voorzitter: Ik kijk, ja, de heer Gelevert had ik. Klopt. De heer Gelevert. De heer Gelevert: Ik heb toch nog een verduidelijkende vraag op dat tweede punt, want aan de ene kant staat daar, in laatste instantie zijn monofunctionele velden op agrarische grond acceptabel en daarna wordt dan gezegd, worden alle landbouwgronden ontzien. Maar wat wordt dan bedoeld met landbouwgronden in dit geval. Want we hebben het over agrarische grond.

Het zouden weilanden kunnen zijn, maar bedoel je dan dat het wel op weilanden kan, maar niet op landbouwgrond? De voorzitter: De heer Mekelenkamp. De heer Mekelenkamp: Voorzitter. Ik zou voorstellen om deze tijdens de schorsing even met de fracties even te gaan bespreken.

-29-

De voorzitter: Lijkt mij een goed voorstel. Ik hoop dat we met al deze interrupties ook een tweede termijn weten te voorkomen, maar daar bent u zelf ook bij. Ik zeg alleen maar weten te voorkomen. U moet goed luisteren. Even kijken. Ik ga nu naar GroenLinks. De heer Snijders. De heer Snijders. De heer Snijders: Voorzitter, dan heb ik wel een vraagje. Wij hebben er bewust voor gekozen om onze tijd tijdens het Politiek Forum in iets anders te investeren, omdat wij zit een prima voorstel vonden. Heb ik dan wel recht om op praatje te houden? De voorzitter: Volgens mij staat u gewoon genoemd als spreker, dus ik zou zeggen … De heer Snijders: Mooi. Het wordt niet gelikt, maar ik heb toch wat te zeggen. De voorzitter: Daarom. Komt u deze kant op. De heer Snijders: Het kan niet lang zijn, want het is een heel klein papiertje. Het wordt niet heel gelikt, maar dat bent u van mij toch al niet gewend, denk ik? Het is al genoemd, ons mooie Twentse landschap, maar even kleine ring, er is allemaal cultuurlandschap is allemaal aangelegd. Dat is met bijvoorbeeld met schaapjes gedaan, dat was vroeger een soort van industrie of zo. Dus allemaal kunstmatig en het groen wat je allemaal ziet, dat is bijna een kunstgrasveld, dat is bijna niet te onderscheiden, zitten nauwelijks bloemetjes in. Gelukkig komt dat wel iets. In de berm zaait men al mooie bloemetjes in en op rotondes doen we dat ook.

Fantastisch. Maar het is niet alleen maar mooi. Het is ook kunstmatig. Dan iets over verandering. Dat is moeilijk. Dat doen we niet graag. We hebben het hartstikke goed, wil je niet veranderen, dan krijg je het slechter. Maar verandering is het basisprincipe. Ooit zei een beroemde filosoof, beroemd voor sommige dan, dat je nooit twee keer in dezelfde rivier kunt stappen, want die verandert. Dus alles gaat veranderen. Die zonnepanelen zijn echt niet blijvend. Olie is niet blijvend. Vroeger, de bronstijd is voorbij. Alles verandert. Er zijn geen dino's meer. Misschien komen ze terug, maar voorlopig nog niet. Dus alles verandert. Ook die zonnepanelen is gewoon een tijdje om energie op te wekken, zodat we tv kunnen kijken, handy’s kunnen gebruiken en dat gaat weer veranderen. Kernfusie misschien, want kernfusie is veel beter dan kernsplijting. En dan ambitieus? Ja, wellicht zijn we ambitieus. Maar we gaan … Is dat elk jaar eigenlijk, WK voetbal? Of is dat één keer in de vier? Ik weet het niet eens. Ik ben geen voetbalfan, maar wij gaan dus enthousiast naar het WK voetbal. Stoppen daar veel geld in en verliezen dan. Ik had van tevoren al kunnen zeggen, ga nu niet, want het is veel te ambitieus. Die jongens die daar nu lopen, die gaan dat niet redden. Maar we gaan toch. Dus ambitie moet je gewoon hebben. Heb gewoon lef en steek je nek uit. Tenslotte nog een vraagje.

Ik vraag me nu werkelijk af, stel nu dat blijkt dat in een of andere ontzettend mooi agrarisch stuk grond, fantastisch … waar de heer Bekke, even oppassen met de naam, dagelijks langs fiets met zijn fiets, omdat dat zo mooi is. Zit daar olie in de grond en niet zo'n beetje ook, zouden we daar dan middenin een hele grote boortoren plaatsen, zodat we allemaal steenrijk worden en een Arabisch outfit kunnen permitteren en grote vroemdingetjes of zouden we ook zeggen, moet we niet doen. Jammer. De voorzitter: Ik zag een interruptie van de heer Mekelenkamp, dus als de heer Snijders, als u nog een momentje heeft. De heer Mekelenkamp. De heer Mekelenkamp: Want hoe treffend de vergelijking is die de heer Snijders probeert te maken tussen het WK voetbal en dit beleid, zitten er wel een wezenlijk verschil in namelijk. Dat het WK voetbal wij geen doelstelling gaan stellen om wereldkampioen te worden en dat wij bij wijze van spreken al 30 jaar van tevoren gaan trainen. We gaan de beste middelen er tegenaan gooien. We

-30-

gaan de slimste mensen er tegenaan gooien, om er maar alles voor te doen, dat wij het gaan halen. Terwijl we weten, football is a game of 90 minutes and at the end. De voorzitter: Ik weet niet of de heer Snijders daar nog op wil reageren? De heer Snijders: Ja, natuurlijk. Dat is … De voorzitter: De heer Snijders. De heer Snijders: Bijna een hele mooie vergelijking onderuitgehaald, maar niet meer dan bijna. Zou het niet beter zijn om gewoon van tevoren, dus 30 jaar van tevoren, al te investeren in, misschien met een beetje gendertechniek, dat we wat voetballers produceren die gewoon nu eens een keer echt gaan winnen. De voorzitter: Ik ga naar mevrouw Berger. Mevrouw Berger, ik zag ook een interruptie van uw zijde. Mevrouw Berger. Mevrouw Berger: Ik ben even weer van mijn à propos door het gendertechniek wat u zojuist wil. Even over uw beeldspraak met WK voetbal. Ambities moet je stellen inderdaad, maar je moet geen elf voetballers met een gebroken been het veld op sturen. Ik heb het idee dat het hier gebeurt, want het net kan het niet aan, dus het is niet te doen. Elf voetballers met een gebroken been kunnen niet voetballen. Daar gaat het over. Dan over olie. Een windturbine draait ook op olie, zit er gewoon in, dus dat gaat wel weg, maar niet zo snel. En ik vind het gewoon het is allemaal tijdelijk.

Iedereen die voor is, wil ons overtuigen dat het allemaal tijdelijk is, dat het dus toch weer weggaat. Ik begrijp dat niet zo goed. Als we toch allemaal willen dat het weer weggaat, waarom beginnen we er dan aan? De voorzitter: De heer Snijders. De heer Snijders: Om op dat laatste, dat is een heel leuke. Ik weet niet hoe oud u van plan bent om te worden, maar de meeste mensen worden niet veel ouder dan 120 jaar. Dus is het dan de moeite om te leven? Ik denk van wel. Dat is met zonnepanelen ook het geval. Windmolens worden deels uit olie gemaakt en er zit ook een beetje olie voor de smering. Maar ik denk dat er in kerncentrales waarschijnlijk ook wel ergens een vetpotje staat om iets gangbaar te houden. Dus dat is nou eenmaal wat in ons technische systeem zit, daar zit olie in. Dat kunnen we ook synthetisch maken. Desnoods maak dat van planten. Dat kan. Alleen als je synthetische olie nu van planten maakt, is dat heel erg kostbaar. Dan wil je dat niet. Dan kun je ook niet met je autootje rondrijden. Dat wordt gewoon veel te duur. Dus dat is gewoon een technische keus. Maar wij zouden dat kunnen hoor, als dat moet. We zijn best knap als mensen, ondanks dat we niet zo oud worden. De voorzitter: Mevrouw Berger, tot slot. Dan wou ik als laatste de heer Van der Waal, D66 de gelegenheid geven voor zijn inbreng voor de eerste termijn. Mevrouw Berger.

Mevrouw Berger: U heeft het over autorijden wordt heel duur, is allemaal heel duur. Straks gaan wij CO2-belasting betalen. Dus inderdaad alles wordt zo dadelijk superduur. We gaan helemaal vol sturen op de subsidies voor deze kant op. U zegt, ik word 120, maar is het dan de moeite om te leven? Ja, natuurlijk. Maar dat is niet een antwoord op mijn vraag. Mijn vraag is als iedereen die hier dadelijk voor het beleid gaat stemmen zegt, ze zijn tijdelijk en straks gaan ze weer weg, want iedereen vindt ze lelijk. Dat heb ik van elke fractie gehoord. Ik heb geen antwoord op mijn vraag. Waarom gaat iedereen inzetten op dat ze straks weer weggaan. Waarom beginnen we er dan aan en gaan we niet gelijk al een andere kant op. -31-

De voorzitter: De heer Snijders. De heer Snijders: Dat is nog een veel makkelijkere vraag, omdat we ze nu tijdelijk nodig hebben. Als je alle problemen bij elkaar optelt en alle wensen bij elkaar optelt, dan is zonne-energie volgens sommigen een prima oplossing tijdelijk. De voorzitter: Tot slot. Nog één punt en dan ga ik door naar de heer Van der Waal. Mevrouw Berger: Dank u wel, voorzitter. Met alle respect, de heer Snijders, maar dan heeft u het beleid niet gelezen, want dat kan niet. Dank u wel. De voorzitter: De heer Van der Waal, tot slot. Dan zijn we vervolgens aan het eind gekomen van de eerste termijn van de raad en dan mag het college reageren. De heer Van der Waal. De heer Van der Waal: Er is een uitdrukking last best, voorzitter, maar ik laat de beoordeling daarvan aan de raad over. In het voorliggende stuk staat een ambitie om in Oldenzaal een oppervlak van 20 hectare te plaatsen voor zonnepanelen. Deze ambitie op het gebied van zonnevelden juicht D66 toe. Er is een ambitie. D66 heeft in het verleden weliswaar kritiek gehad op het gebrek aan ambitie van het college. Hier wordt nu zelfs ambitieus op 20 hectare ingestoken en we hopen dat het haalbaar zal blijken, mede gezien de beperkte tijd die ons is gegeven. De concept RES stelt immers dat om de deadline van 2030 te halen, projecten voor 1 januari 2020 vergund moeten zijn.

Dit is minder dan anderhalf jaar vanaf nu en we moeten dus ander slag. Wil ik even bij opmerken, dat die vergunningverlening dat is 1 item. Na de vergunningverlening is er de bouw, de inspraakprocedure en weet ik allemaal wat. Laten we alsjeblieft aan de gang gaan en laten we ons focussen op 2030 en niet op die datum van 1 januari 2025. D66 juicht het uitgangspunt, dat de projecten minimaal 50 procent lokaal eigendom moeten zijn, toe. Hiermee hebben inwoners mede profijt van de opbrengsten van deze investeringen. D66 vindt het goed om hierbij en bij de realisering van de velden in mogelijkheden te denken. D66 wil graag meedenken om de 20 hectare, oftewel circa 30 voetbalvelden, of die verhouding klopt, weet ik niet, dat is door iemand anders, dank, voor mij uitgezocht. We zullen vermoedelijk een aantal kleinere velden moeten plaatsen, dus niet 20 hectare in één keer. Desnoods twintigmaal één hectare of veertigmaal een halve hectare. Tijdens het Politiek Forum van 19 juni bleek dat Oldenzaal niet zelf initiatiefnemer, dus investeerder wil zijn. In onze D66ogen terecht. De overheid moet niet als ondernemer optreden.

We hebben daarom de vraag aan het college: In hoeverre is het college bereid hier financieel of ambtelijk te faciliteren en hoe komt het college aan bereidwillige initiatiefnemers, investeerders of uitvoerders? Op pagina 8 trede 1 worden parkeerplaatsen genoemd als mogelijkheid tot het plaatsen van zonnevelden. Is het college bereid parkeerplaatsen die eigendom zijn van de gemeente om niet ter beschikking te stellen aan een initiatiefnemer? Of zo niet, welke voorwaarden zullen daar dan voor gaan gelden? Gezien de deadline van 1 januari 2025 voor vergunningverlening zullen wellicht procedures wat verkort moeten worden. Efficiënter maar nog steeds wel voldoend aan inspraakmogelijkheden. Voorwaarden voor plaatsing moeten duidelijk en enthousiast worden omschreven om initiatiefnemers te enthousiasmeren. Immers, duidelijkheid vooraf en een goed verwachtingsmanagement leveren tijdwinst op en voorkomt terugtrekking van een partij uit een voorgenomen project. Het raadsvoorstel spreekt over het vaststellen van een zonnebeleid in Noordoost-Twente van 2023 tot en met 2027, dat zijn best een aantal jaren en dat nadert ook heel snel richting 2030. D66 mist hierbij een tussentijdse evaluatie of voortgangsrapportage. Kan het college een bijvoorbeeld tweejaarlijkse voortgangsrapportage toezeggen? Het is immers sneller 2030, dan dat wij voor ons zien, tenzij wij eraan gaan rekenen.

Tenslotte komt ons de opmerking op pagina 17, dat prijsdaling van energie ertoe zal leiden dat energie op een andere voordeliger wijze kan worden opgewerkt, wat vreemd -32-

over. Gezien de grote wisseling van energieprijs in het recente verleden en de vraag hoe stabiel deze prijzen kunnen worden, is dat wel heel erg koffiedikkijken wat ons betreft. Laten we niet te veel wegdromen en ons voorbereiden op langdurige noodzaak aan duurzame opwekking. Wel kijken we belangstellend uit naar hoe dan ook goedkopere en duurzame technieken. Tot zover, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Dan zijn we volgens mij aan het eind gekomen van de beraadslagingen van de raad en ga ik over naar het college. De heer Yildirim. Dank u wel. De heer Yildirim: Even kijken. Dank u wel, voorzitter. Even de techniek. Wat er vanavond gebeurt, is enorm natuurlijk interessant. Eigenlijk moet je ook blij zijn, denk ik, ook dat dit ook vanavond ook gebeurt. Want nu komt ook de discussie opnieuw weer op gang met elkaar om te kijken van, waar staan we nu en wat willen we nu ook in de toekomst? Dus wat dat betreft ben ik eigenlijk wel blij dat deze discussie ook plaatsvindt. Dat je dan zoveel kritiek krijgt, dat hoort ook dan bij ook vooral dit soort beleid en dat gebeurt. Dat dat moet ook inderdaad ook kunnen. Daarvoor zitten we ook bij elkaar vanavond. Als ik gewoon even de punten naloop van de diverse fracties, zijn heel veel toch opmerkingen, zienswijze, ook hoe de fracties ook tegen het beleid aankijken.

Heel veel vragen zitten daar niet tussen, dus ik ga hem ook algemeen oppakken. Een aantal concrete vragen die zou ik ook proberen te beantwoorden. Ik geef ook zo meteen een reactie op de amendementen, om in ieder geval even van een advies te voorzien. De rest is natuurlijk aan de raad hoe zij dan, straks ook nog in de schorsing eventueel dingen aanpassen, dan komen wij daarop terug. Eén ding is volgens mij wel duidelijk, dat het besef op dit moment op de manier waarop wij eigenlijk dus nu in onze energievoorziening, energiebehoefte voorzien, grote risico met zich meeneemt. Wordt gewoon ook steeds duidelijker en de risico's die worden ook steeds groter ook. Want ook de fossiele brandstoffen die raken op, dat weten we allemaal. Daar hoef ik ook niet te vertellen. De Nederlandse politiek heeft een doel vastgesteld. Dat is net ook al benoemd, ook in de voorbereiding is dat benoemd en daarop hebben wij geacteerd. Landelijk, maar ook op regionaal en lokaal niveau. Twente heeft met de RES Twente organisatie in gezamenlijkheid een bod uitgebracht. In die bod hebben wij als NoordoostTwente gemeenten ook een bod opgegeven. Daarop hebben we eigenlijk ook, een aantal jaren terug, een aantal beleidsstukken vastgesteld en daarin zit dan ook de energievisie en ook de RES 1.0.

Vandaar uit eigenlijk hebben we ook, nu ook in dit college, een aantal beleidsstukken geëvalueerd en we hebben een aantal aanpassingen gedaan met de kennis die wij nu ook hebben opgedaan en ook met de ervaring die wij in de afgelopen jaren opgedaan, ook bij de omliggende gemeenten. Dus wat we toen niet wisten, hebben we nu in ieder geval met de kennis van nu probeerden op te nemen in het voorliggende stuk. Volgens mij hoef ik het niet te herhalen, maar er werd net al een hele … Ik vind hartstikke mooi ook, hoe u daar ook uw betoog op heeft gebaseerd. Er ligt een bod van 225 gigawatt, waarvan 90 gigawatt per uur in wind, 55 voor zon op dak en 80 voor zonnevelden. Dat kun je uitdrukken in windmolens, hectares, ambities, maar uiteindelijk ligt er wel een bod die in gezamenlijkheid is neergelegd en ook eigenlijk waar we ook ons in ieder geval sterk voor moeten maken om het ook te realiseren. Want uiteindelijk heeft onze raad hier, heeft uw raad, heeft ook hierin ingestemd. Dus zo zijn we ook eigenlijk aan de slag gegaan. Maar wij weten ook natuurlijk dat Oldenzaal heel erg beperkt is in de dingen die we wel of niet kunnen realiseren. Windbeleid wordt eigenlijk al bijna, van al de grote windturbines, worden bijna eigenlijk onmogelijk gemaakt door allerlei randvoorwaarden. Dan hebben we ook in de presentaties genoemd, dat staat ook in de stukken. Oldenzaal is heel klein.

We hebben niet al te veel buitengebieden. We hebben weinig extra. Of je het nu agrarisch noemt of andere gronden, die hebben wij ook al heel erg beperkt en dan heb je ook nog een vliegveld die nog om ons heen ligt met een radar en allerlei natuurgebieden. Dus het wordt al heel moeilijk inderdaad. Dat zegt u ook allemaal in uw betogen, dus volgens mij staan we daar allemaal wel op dezelfde lijn. Met eigenlijk het bod wat we hebben, zijn we ook aan de slag aan en we hebben wel geprobeerd met in de onmogelijkheden eigenlijk toch nog mogelijkheden te zoeken. -33-

Vandaar ook een ambitie. Dat hebben we met het Politiek Forum ook gezegd, dat is een ambitie. We proberen er in ieder geval wat van te maken. Er zit wel een maximum aan verbonden. Dus daarmee geef je ook al aan van dat het niet onbeperkt is. Dus daarmee kun je aangeven, u kunt aangeven van, het moet minimaal zijn of er moet helemaal geen ambitie instaan, maar dat is aan u. Waarom we die ambitie ook hebben uitgesproken, is ook de samenwerking die wij hebben met onze NoordoostTwentse gemeente. Wij hebben gezamenlijk gezegd dat wij een bod hebben en waar we aan willen gaan werken. Als onze mogelijkheden heel beperkt zijn, dan moet je ook gaan zoeken naar mogelijkheden om dus wel aan te geven wat je als Oldenzaal eventueel wel zou kunnen doen. Daarom ook die ambitie. Dus het heeft ook met die samenwerking binnen NOT te maken. Uiteindelijk kijk je ook naar, wat hebben we geleerd. Dat zijn dus ook de zonneladder, waarbij we ook al een aantal dingen … Eigenlijk, de zonneladder hebben we helemaal opgenomen in ons beleid. Daarin zeggen we ook, als laatste zullen wij ook de goede, agrarische of landbouwgronden ook gebruiken voor zonnevelden. Dus ook dat is eigenlijk hierin wel meegenomen. Waar u ook natuurlijk de nadruk op legt, is ook, wat gebeurt dan met de netcongestie? Een aantal jaren terug is het al opgegeven bij de RES 1.0 al, dat er waarschijnlijk problemen zullen komen.

Nu wordt hij nog duidelijk, omdat wij aan het versnellen zijn met zijn allen hierin. Dus problemen worden groter. Dat kunnen we ontkennen dat dat geen probleem? Nee, want die problemen zijn er. Want we hebben nu ook in de laatste infobrief over de netimpact analyse geïnformeerd, wat dat ook betekent en wat dat ook gaat doen. We weten wel met zijn allen dat de netbeheerders van alle kanten hard aan het trekken zijn om juist weer te zorgen voor oplossingen. Of dat snel genoeg is, daar kun je met elkaar over discussiëren. Maar het zal wel ook tijd kosten, ook vanuit het landelijke wordt daar heel veel druk opgezet, dus ook daarin zoeken we naar oplossingen en proberen we ook in mee te gaan. Als ik even weer ga kijken naar de op- en aanmerkingen. Volgens mij heb ik dat grotendeels wel heel veel in het algemeen al wel meegenomen. De vraag of de vergunningverlening voor 1 juli 2025. Dit staat al wel opgenomen, inderdaad. Alleen wij weten met elkaar ook, dat wij hier niet alleen instaan. Ook bij de RES Twente organisatie wordt hier kritisch naar gekeken. Bij de RES Twente organisatie zit ook de provincie aan tafel. Dus ook daarin als het, zo benoemen wij hier al, als dat niet haalbaar is, zullen met elkaar daar ook oplossingen moeten gaan vinden. Maar niets doen, is op dit moment geen optie. Dus vandaar ook, we kunnen zeggen van, je bent misschien te laat of het had sneller gekund.

Ja, misschien wel. Maar uiteindelijk is het wel zo dat we dan ook in gezamenlijkheid hiernaar moeten kijken. Even kijken. Op de amendementen kom ik zo nog even terug. Wel merk ik nog … De heer Kramer die maakt een aantal … drie feiten heeft hij genoemd en ook daarin zegt hij van, geen beleid vaststellen of wel beleid vaststellen, maar dan onder onze voorwaarden. Ik doe het heel kort even. Maar hierbij wil ik wel het advies geven. Prima dat wij, want daar gaat het juist om, het gaat om het lokale beleid. U mag daar de voorwaarde wel aan scheppen, maar maak het ook niet te strak en te moeilijk. Dat geef ik eigenlijk even in het algemeen ook mee, want daarmee wordt eigenlijk het totaalplaatje alleen maar nog moeilijker. Het is al moeilijk genoeg voor Oldenzaal om bepaalde dingen wel of niet te realiseren op dit gebied. Dus maak het ook niet te ingewikkeld door allerlei of te veel kaders hierin te zetten of voorwaarden in te zetten. Even kijken. Eén juli heb ik net aangegeven. Wij gaan ons gewoon ons best doen om in ieder geval weer in te zetten dat er nog een aantal initiatiefnemers misschien toch opstaan met de ambitie die wij hebben genoemd en zeggen van, Oldenzaal wil toch nog wat gaan realiseren, dus wij gaan ons nu ook melden. Als er geen initiatiefnemers zijn, dan houdt het ook inderdaad op.