08 Haalbaarheidsonderzoek Drie-eenheidschool aan de Meijbreestraat - Bijlage 1 Haalbaarheidsonderzoek Drie-eenheidschool
Tekst van het document
Haalbaarheidsonderzoek Drie-eenheidschool Meijbreestraat en Noordwal
Opdrachtgever Gemeente Oldenzaal
Datum 12 september 2025
Referentienummer 2230206/20250912MA01
Auteur(s) Erwin Veneklaas Slots en Rosan Loohuis
Inhoudsopgave 1.
2.
3.
4.
Inleiding
5.
Scenario’s
22
6.
Financiën
29
4
6.1
Investeringskosten onderwijs
29
1.1
Aanleiding
4
6.1.1
Eigen bijdrage schoolbestuur
30
1.2
Werkwijze
4
6.1.2
Exploitatielasten
30
1.3
Leeswijzer
4
6.1.3
Subsidiemogelijkheden
30
Ruimtelijk kader
5
6.1.4
Investeringskosten kinderopvangorganisatie
31
6.1.5
Berekening investeringskosten
32
2.1
Meijbreestraat 11 - Onderwijs
5
2.2
Meijbreestraat 13 - Gymzaal
7
Functionele kwaliteit
11
6.2
7.
Investeringskosten sport
Projectorganisatie
36
38
3.1
Leerlingprognoses
11
7.1
Bouwheerschap
38
3.2
Huidige situatie
11
7.2
Eigendom
38
3.3
Normatieve ruimtebehoefte
12
7.3
Fasering en planning
39
3.4
Bewegingsonderwijs
12
7.4
Circulair en klimaatadaptief bouwen
39
3.5
Visie
15
7.5
Adaptieve huisvesting
40
7.6
Risico’s
41
3.5.1
Speellokaal
16
3.5.2
Kinderopvangorganisatie
16
3.6
Organogram
17
3.7
Ruimte-relatieschema
18
Technische kwaliteit
20
4.1
Onderhoudsstaat
20
4.2
Functionele staat
20
4.3
Revitalisatie
20
4.4
Ruimtelijk-Functioneel
21
4.5
Vraagstelling
21
2230206/20250912MA01 | www.icsadviseurs.nl
8.
Conclusie & advies
43
Bijlagen
46
Bijlage 1 - Karakteristieke beoordeling
46
Bijlage 2 - Advies erfgoed Drie-eenheidschool
47
Bijlage 3 - Parkeernormen gemeente Oldenzaal
48
Bijlage 4 - Ruimtestaat
49
Bijlage 5 - Schouwrapportage Meijbreestraat 11
50
Bijlage 6 - Kostenramingen
51
Bijlage 7 - Financiële uitgangspunten
52
Bijlage 8 - Kapitaallasten gemeente
53
Bijlage 9 - Exploitatielasten
58
De inhoud van deze uitgave is eigendom van ICS Adviseurs B.V. te Zwolle. Enkel de opdrachtgever waarmee ICS Adviseurs B.V. een overeenkomst is aangegaan, heeft een gebruiksrecht voor deze uitgave. De inhoud en omvang van dat gebruiksrecht zijn vastgelegd in de algemene voorwaarden van ICS Adviseurs B.V., gedeponeerd bij de Rechtbank Overijssel onder nummer 9/2021, dan wel in de overeenkomst zoals hiervoor bedoeld. Elk ander gebruik van deze uitgave, door opdrachtgever en of derden is uitgesloten, inhoudende dat niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, via internet, door fotokopieën, opnamen of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van ICS Adviseurs B.V.
2230206/20250912MA01 | www.icsadviseurs.nl
1. Inleiding 1.1 Aanleiding In het Integraal Huisvestingsplan (IHP) 2020 - 2039 van Oldenzaal is opgenomen dat voor de Drie-eenheidschool, binnen een termijn van 0 tot 5 jaar, een oplossing moet komen voor de huisvestingssituatie. De Drie-eenheidschool beschikt over twee locaties: de Meijbreestraat en de Noordwal. De wens van schoolbestuur Konot is om beide locaties te verenigen op de locatie van de Meijbreestraat en daarmee de Noordwal af te stoten. Op deze locatie gaat de voorkeur uit naar nieuwbouw met een geïntegreerde gymzaal. Een alternatief zou zijn renovatie van het bestaande gebouw en separaat de realisatie van een nieuwe gymzaal. In dit haalbaarheidsonderzoek dient te worden bepaald welk scenario het meest realistisch en toekomstgericht is.
1.3 Leeswijzer Dit rapport brengt scenario’s voor de onderwijshuisvesting van de Drieeenheidschool aan de hand van de volgende opbouw in beeld: ▪ ▪
▪ ▪ ▪ ▪ ▪
Hoofdstuk 2 omschrijft de ruimtelijke aandachtspunten en kaders van de locatie aan de Meijbreestraat; In hoofdstuk 3 staat beschreven hoe het toekomstig onderwijs van de Drie-eenheid eruit ziet en welke eisen dat stelt aan de huisvesting (functionele kwaliteit); De technische aanpassingen om het gewenste ambitieniveau te realiseren staan omschreven in hoofdstuk 4; In hoofdstuk 5 staan de kansrijke scenario’s weergegeven op basis van de eerdere bevindingen; Hoofdstuk 6 geeft inzicht in de financiële haalbaarheid op basis van kengetallen; De projectorganisatie is weergegeven in hoofdstuk 7; Hoofdstuk 8 concludeert het onderzoek en brengt advies uit met een voorkeursscenario.
1.2 Werkwijze Het haalbaarheidsonderzoek moet antwoord geven op de volgende thema’s: ▪
▪ ▪
▪
▪
Kwaliteit: Wat is de beoogde functionele en technische kwaliteit, welke scenario’s zijn mogelijk om deze kwaliteit in het bestaande gebouw aan de Meijbreestraat of in nieuwbouw op deze locatie te realiseren? Financiën: Wat zijn de investeringskosten van de huisvestingsmaatregelen en welke bijdrage levert het schoolbestuur aan de investering? Fasering en planning: Wat is de planning van de huisvestingsmaatregelen, met welke procedures en vergunningen moet rekening worden gehouden en is tijdelijke huisvesting nodig? Projectorganisatie: Hoe ziet de projectorganisatie eruit: wie is opdrachtgever/bouwheer en op welke wijze worden de belanghebbenden bij het project betrokken? Risico’s: Welke risico’s kennen de huisvestingsmaatregelen en op welke wijze kunnen deze risico’s worden beperkt of beheerst?
2230206/20250912MA01 | www.icsadviseurs.nl
4/59
2. Ruimtelijk kader
▪
Naast functionele en technische eisen zijn er ook ruimtelijk aandachtspunten en kaders die gelden voor de locatie aan de Meijbreestraat. Samen met de ambtelijke specialisten is er gekeken naar de kansen en mogelijkheden voor (ver)nieuwbouw en de te doorlopen ruimtelijke processen.
▪
In de planvorming dient rekening gehouden te worden met de verkeerscirculatie (het creëren van een Kiss & Ride zone en eventueel parkeerplekken op eigen terrein); Bij afwijking van het bestemmingsplan is bewonersparticipatie vereist. Participatie met de omwonenden wordt aangeraden, ook als het niet vereist is.
2.1 Meijbreestraat 11 - Onderwijs De Meijbreestraat 11 is de huidige onderwijslocatie van de Drieeenheidschool. Hier geldt het bestemmingsplan gemeente Oldenzaal Meijbree-Haerbroek (juli 2007). Op de locatie ligt een enkelbestemming ‘Maatschappelijk’. Het gebouw staat op een perceel (2066) van 3.620 m2 en het bouwvlak heeft een oppervlakte van 747 m2. Het bouwvlak betreft de huidige contouren van het onderwijsgebouw. Er geldt een maximale goothoogte van 8 meter en een maximale bouwhoogte van 12 meter. Het huidige gebouw, gebouwd in 1940, heeft een oppervlakte van 1.459 m2 bvo en bestaat uit 3 bouwlagen. De volgende aandachtspunten zijn van belang op deze locatie: ▪ Behoud van de oriëntatie op de Meijbreestraat met een ruim speelplein aan de voorzijde; ▪ De aanwezige bomen op de locatie hebben een matige conditie met een beperkte levensverwachting van ca. 15 jaar.
In de planvorming dient rekening gehouden te worden met het inpassen van (nieuwe) bomen en er dient een nader onderzoek plaats te vinden naar de flora en fauna; ▪ Indien er bij de bouwplannen sprake is van grondverstorende werkzaamheden dan is voor het verkrijgen van een omgevingsvergunning, ook een verkennend bodemonderzoek nodig; ▪ Bij nieuwbouw, herbouw of uitbreiding van bestaande bebouwing (zowel bij inbreiding als uitbreiding, met uitzondering van gevallen waarvoor geen omgevingsvergunning vereist is) dient rekening gehouden te worden met het verwerken van het hemelwater, een hemelwaterberging. De specificaties staan in de hemelwaterverordening gemeente Oldenzaal 2023;
2230206/20250912MA01 | www.icsadviseurs.nl
5/59
Cultuurhistorische waarde Het gebouw heeft een bepaalde karakteristieke waarde, echter is dit niet nader vastgelegd. Het gebouw is opgenomen in het boek ‘Inventarisatie jongere bouwkunst 1850-1940, Objecten gemeente Oldenzaal geschreven door Het Oversticht (mei 1990) en in de cultuurhistorische waardenkaart van Oldenzaal met een “hoge waarde”. Gewaardeerd in de jaren '90 van de vorige eeuw en waardevol bevonden op basis van datering en de status als school met een verdieping en een entreepartij met dubbele deur onder een luifel (bijlage 1 ‘Karakteristieke beoordeling’). Het fiets-/voetpad aan de oostzijde van het gebouw was vroeger onderdeel van de Rossumerstraat. De huidige bomen markeren deze route.
Rossumerstraat
Archeologische waarde Sinds de ingang van het bestemmingsplan Meijbree-Haerbroek (2007) is de archeologische verwachtingskaart voor het laatst in 2023 verfijnd en geüpdatet. Deze gegevens zijn nog niet verwerkt in het bestemmingsplan. Op de archeologische verwachtingskaart is dit gebied gekarteerd als een zone met een hoge archeologische verwachting. De bevindingen van Het Oversticht en het advies voor renovatie of nieuwbouw is te vinden in bijlage 2 ‘Advies erfgoed Drie-eenheidschool’. Verkeer De verkeerscirculatie in de wijk is een belangrijk aandachtspunt voor zowel de leerlingen, ouders, professionals als de omwonenden. Tijdens de piekmomenten zijn er onvoldoende parkeerplaatsen, wat leidt tot onveilige situaties. Fietsers kunnen via de Kruisstraat en de Meijbreestraat via het fietspad naar de fietsenstalling.
Parkeernorm In de Nota parkeernorm van de gemeente Oldenzaal (bijlage 3 ‘Parkeernormen gemeente Oldenzaal’) geldt voor het basisonderwijs in ‘Schil centrum’, waar de Drie-eenheidschool zich bevindt, een parkeernorm van 0,8 parkeerplek per leslokaal en 10% voor bezoek. De norm voor Kiss & Ride bij basisscholen is als volgt: Groepen 1 t/m 3: aantal leerlingen x % leerlingen met de auto x 0,5 (parkeerduur) x 0,75 Groepen 4 t/m 8: aantal leerlingen x % leerlingen met de auto x 0,25 (parkeerduur) x 0,85 Het percentage leerlingen dat wordt gebracht en gehaald ligt tussen de 1% en 60%. Gemiddeld ligt het percentage op 30%-60% voor de groepen 1 t/m 3 en 5%-40% voor de groepen 4 t/m 8.
2230206/20250912MA01 | www.icsadviseurs.nl
6/59
Omheining schoolplein Het muurtje rondom het schoolplein dient als afscheiding en overbrugging van het hoogteverschil. Handhaving van ‘een muurtje’ heeft voor de gemeente de voorkeur. Aanpassingen aan de huidige omheining zijn bespreekbaar.
▪
Speelterrein Naast de onderwijslocatie ligt een speelterrein waar de school gebruik van maakt. Het speelterrein kent een oppervlakte van 1.775 m2. Het speelterrein is voorzien van groen, speeltoestellen en van een hek aan de zijde van de weg. Onder het speelterrein ligt een waterberging.
▪
2.2 Meijbreestraat 13 - Gymzaal De Meijbreestraat 13 is de huidige gymzaal. Hier geldt het bestemmingsplan gemeente Oldenzaal Meijbree-Haerbroek (juli 2007). Op de locatie ligt een enkelbestemming ‘Maatschappelijk’. Het gebouw staat op een perceel (2065) van 687 m2 en het bouwvlak heeft een oppervlakte van 470 m2. Het bouwvlak betreft de huidige contouren van de gymzaal. Er geldt een maximale goot- en bouwhoogte van 3 meter (kleedkamers) en 6 meter (gymzaal).
Bij nieuwbouw, herbouw of uitbreiding van bestaande bebouwing (zowel bij inbreiding als uitbreiding, met uitzondering van gevallen waarvoor geen omgevingsvergunning vereist is) dient rekening gehouden te worden met het verwerken van het hemelwater, een hemelwaterberging. De specificaties staan in de hemelwaterverordening gemeente Oldenzaal 2023; Bij afwijking van het bestemmingsplan is bewonersparticipatie vereist. Participatie met de omwonenden wordt aangeraden, ook als het niet vereist is.
Verkeer De verkeerscirculatie in de wijk zoals beschreven in voorgaande paragraaf is ook van toepassing voor de gymzaal. De parkeerplaatsen en fietsenstalling voor het onderwijs hebben een dubbelfunctie voor de gymzaal.
Parkeernorm In de Nota parkeernorm van de gemeente Oldenzaal (bijlage 3 ‘Parkeernormen gemeente Oldenzaal’) geldt voor een sportzaal in ‘Schil centrum’, waar de locatie zich bevindt, een parkeernorm van 2,0 parkeerplek per 100 m2 bvo.
Het huidige gebouw, gebouwd in 1969, heeft een oppervlakte van 473 m2 bvo en bestaat uit 1 bouwlaag. De volgende aandachtspunten zijn van belang op deze locatie: ▪ Behoud van de positionering aan de achterzijde van het onderwijsgebouw; ▪ Op de locatie is geen waardevolle flora aanwezig. Er dient een nader onderzoek plaats te vinden naar de flora en fauna in relatie tot de mogelijke aanwezigheid van vleermuizen; ▪ Op deze locatie is er sprake van een ‘hoge archeologische verwachting’, dit vereist een archeologisch onderzoek; ▪ Indien er bij de bouwplannen sprake is van grondverstorende werkzaamheden dan is voor het verkrijgen van een omgevingsvergunning, ook een verkennend bodemonderzoek nodig;
2230206/20250912MA01 | www.icsadviseurs.nl
Op de volgende pagina’s worden een drietal verkeerssituaties geschetst. De voorkeur gaat uit naar scenario 1, waarbij het auto- en langzame verkeer (fiets en lopend) elkaar minimaal kruist en de achterzijde van de school beschikbaar blijft als (kleuter)schoolplein.
7/59
Voorstel verkeerssituatie 1
2230206/20250912MA01 | www.icsadviseurs.nl
8/59
Voorstel verkeerssituatie 2
2230206/20250912MA01 | www.icsadviseurs.nl
9/59
Voorstel verkeerssituatie 3
2230206/20250912MA01 | www.icsadviseurs.nl
10/59
3. Functionele kwaliteit Het schoolgebouw moet het onderwijs van de toekomst goed kunnen faciliteren. Om te bepalen wat hiervoor nodig is, heeft er een werkbijeenkomst met directie en team plaatsgevonden over hoe het toekomstig onderwijs van de Drie-eenheid eruit ziet en welke eisen dat stelt aan de huisvesting.
In schooljaar 2025/2026 verwacht de Drie-eenheidschool 12 à 15 leerlingen van De Regenboog. Vanwege de onzekerheid over de structurele aard van de stijging in het leerlingenaantal zijn deze extra leerlingen niet meegenomen in dit haalbaarheidsonderzoek
3.2 Huidige situatie
In dit hoofdstuk worden de opbrengsten van de werkbijeenkomst, mede op basis van actuele leerlingenprognoses en de bijbehorende normatieve ruimtebehoefte, weergegeven.
De huidige capaciteit van de school telt in totaal 2.585 m2 bvo (zwarte lijn in de grafiek). Deze capaciteit is verspreid over twee onderwijslocaties: de Meijbreestraat en de Noordwal. De Meijbreestraat heeft een capaciteit van 1.459 m2 bvo (gele lijn in de grafiek) en de Noordwal van 1.126 m2 bvo (blauwe lijn in de grafiek).
3.1 Leerlingprognoses
Momenteel kent de school een ruimte overmaat van 41% (1.057 m2 bvo), de komende jaren stijgt dit naar 49%.
Tot 2032 loopt het aantal leerlingen terug naar 219 leerlingen (groene lijn in de grafiek). Vervolgens is de verwachting dat het leerlingenaantal stabiliseert naar 223 leerlingen in 2040. De opheffingsnorm in de gemeente Oldenzaal bedraagt 154 leerlingen (rode lijn in de grafiek).
Leerlingprognoses 2230206/20250912MA01 | www.icsadviseurs.nl
Opheffingsnorm
Ruimtebehoefte
Huidige capaciteit
Meijbreestraat
Noordwal
2044
2043
2042
2041
2040
2039
2038
2037
2036
2035
2034
2033
2032
2031
2029
2028
2027
2026
2025
2024
2044
2043
2042
2041
2040
2039
2038
2037
0
2036
0
2035
500
2034
50
2033
1000
2032
100
2031
1500
2030
150
2029
2000
2028
200
2027
2500
2026
250
2025
3000
2024
300
2030
Ruimtebehoefte
Leerlingprognoses
11/59
Een school voor basisonderwijs of speciaal onderwijs kan op basis van het lesrooster per week maximaal 26 klokuren worden ingeroosterd; Voor scholen voor het voortgezet onderwijs wordt voor het inroosteren uitgegaan van minimaal 32 en maximaal 40 lesuren; De netto vloeroppervlakte van een lokaal bewegingsonderwijs is minstens 252 vierkante meter netto en de hoogte minstens 5 meter.
3.3 Normatieve ruimtebehoefte
▪
De normatieve ruimtebehoefte (groene lijn in de grafiek) bedraagt in 2024 1.528 m2 bvo. Over 15 jaar (2040) heeft de Drie-eenheidschool een normatieve ruimtebehoefte van 1.322 m2 bvo.
▪
3.4 Bewegingsonderwijs
Vanuit de verordening: ‘De noodzaak van het in gebruik nemen van een lokaal bewegingsonderwijs is aanwezig als de kosten van het in gebruik nemen en aanpassen naar oordeel van het college in redelijke verhouding staan tot de kosten van vervangende bouw, en het onmogelijk is gebruik te maken van één of meer lokalen bewegingsonderwijs of van binnen een redelijke termijn beschikbaar komende lokalen bewegingsonderwijs voor:
De Drie-eenheidschool maakt momenteel gebruik van twee gymzalen: de gymzaal aan de Tulpstraat en de Meijbreestraat. Beide locaties bevinden zich op loopafstand van de onderwijslocaties.
▪
Bij het samenbrengen van de locaties aan de Meijbreestraat gaat de voorkeur van het schoolbestuur uit naar nieuwbouw met een geïntegreerde gymzaal. Een alternatief zou zijn renovatie van het bestaande gebouw en separaat de realisatie van een nieuwe gymzaal.
─
─ ─
Accommodatieplan binnensport In het Accommodatieplan binnensport 2023-2034 wordt geadviseerd om de gymzaal aan de Tulpstraat te slopen en het bewegingsonderwijs onder te brengen in andere accommodaties. Voor de Meijbreestraat wordt geadviseerd om de nieuwbouw van de gymzaal te combineren met de nieuwbouw van de Drie-eenheidschool (volgens het IHP).
Verordening huisvesting onderwijs gemeente Oldenzaal 2015 De gemeente Oldenzaal is verantwoordelijk voor de huisvesting van het bewegingsonderwijs. Daarin volgt de gemeente de verordening van 2015 waarin de volgende aspecten zijn vastgesteld: ▪
▪
Het college kan jaarlijks voor 1 mei voorlopig vaststellen op hoeveel klokuren bewegingsonderwijs een school in het daaropvolgende schooljaar aanspraak maakt: De capaciteit van een lokaal bewegingsonderwijs bedraagt 40 klokuren;
2230206/20250912MA01 | www.icsadviseurs.nl
een school voor basisonderwijs bij noodzakelijk gebruik van: a. ten minste 20 klokuren binnen hemelsbreed 1 km; b. ten minste 15 klokuren binnen hemelsbreed 3,5 km; c. ten minste 5 klokuren binnen hemelsbreed 7,5 km. een school voor voortgezet onderwijs binnen hemelsbreed 2 km. een overeenkomstig opgestelde prognose aantoont dat gedurende ten minste vijftien jaar de groepen leerlingen waarvoor het door het college vastgestelde aantal klokuren noodzakelijk is, aanwezig zijn of verwacht kunnen worden.’
Klokuren Nederlandse basisscholen moeten verplicht twee uur bewegingsonderwijs geven per week. Dit moet minimaal worden ingevuld als twee keer per week netto 45 minuten bewegingsonderwijs, dus in totaal 1,5 klokuur per groep. In werkelijkheid kan dit aantal afwijken. De ruimtebehoefte voor het bewegingsonderwijs wordt berekend aan de hand van het aantal midden- en bovenbouwgroepen (groepen 3 t/m 8). Groepen uit de onderbouw (groepen 1 en 2) maken gebruik van speellokalen in de schoolgebouwen zelf. Voor de Drie-eenheidschool geldt het volgende: ▪ ▪
Er wordt gerekend met maximaal 26 klokuren per lokaal; De midden- en bovenbouwgroepen beschikken over 1,5 klokuur per groep aan bewegingsonderwijs; 12/59
▪
Tot 2028 wordt er gerekend met 7 groepen in de leeftijd van 6-12 jaar, in de periode van 2028-2039 met 6 groepen. 2024-2027
2028-2039
Groepen 6-12 jarigen
7
6
Zaaldelen
0,42
0,35
Ruimtelijke normen De VNG (Vereniging van Nederlandse Gemeenten) hanteert een standaard maatvoering voor een gymlokaal van 21 meter (lengte) x 12 meter (breedte) x 5,5 meter (hoogte). De normvergoeding is gebaseerd op deze afmetingen.
Accommodatieplan binnensport In het Accommodatieplan binnensport 2023-2034 wordt geadviseerd om de richtlijnen van de KVLO (Koninklijke Vereniging voor Lichamelijke Opvoeding) te hanteren om goed bewegingsonderwijs aan te kunnen bieden.
KVLO-Optimaal onderwijs De optimale variant voor het onderwijs biedt ruimte voor drie badmintonvelden, één volleybalveld, Dutch Tennis, CMV-volleybal, pickleball en deze kaderlijnen worden gebruikt voor het bewegingsonderwijs. KVLO-Optimaal bij multifunctionaliteit De optimale variant voor multifunctioneel gebruik biedt o.a. ruimte voor drie badmintonvelden, één volleybalveld en twee basketbalbuckets. Gewenste situatie Voor de Drie-eenheidschool wordt het volgende geadviseerd: ▪
Een KVLO-Basis gymzaal (24 x 14 meter) met een obstakelvrije hoogte van 5,5 meter.
De gemeente Oldenzaal beschikt over voldoende sporthallen om de capaciteit voor wedstrijden op te vangen. Deze hoogte heeft de voorkeur voor het bewegingsonderwijs van basisonderwijs in verband met de akoestiek en de inrichting van de gymzaal (voor bijv. ringzwaaien).
In het Kwaliteitskader huisvesting bewegingsonderwijs KVLO van 2024 staan de volgende richtlijnen voor de afmetingen omschreven: ▪ ▪ ▪
Basis: 24 x 14 x 5,5/7 meter (336 m2 bvo) Optimaal onderwijs: 22,3 x 15,4 x 7 meter (343,42 m2 bvo) Optimaal bij multifunctionaliteit: 26 x 15,4 meter (400,4 m2 bvo)
KVLO-Basis Bij de basisvariant wordt uitgegaan van een obstakelvrije hoogte van 5,5 meter voor het basisonderwijs en van 7 meter voor het voortgezet onderwijs. Een hoogte van 7 meter biedt ruimte voor één badmintonveld en één volleybalveld.
2230206/20250912MA01 | www.icsadviseurs.nl
13/59
2230206/20250912MA01 | www.icsadviseurs.nl
14/59
3.5 Visie Tijdens de werkbijeenkomst op 19 november 2024 zijn wij samen met het onderwijsteam nader ingegaan op de vertaling van de visie naar de huisvesting. Daarnaast worden momenteel nog de mogelijkheden verkend voor de samenwerking met een kinderopvangorganisatie. Visie “Bij ons op de Drie-eenheid streven we naar effectief onderwijs dat uitdagend en betekenisvol is. We werken samen aan een inspirerende leeromgeving waarin iedere leerling de ruimte krijgt om (zich)zelf te ontdekken en verantwoordelijkheid te nemen. Ons team begeleidt elke leerling op zijn eigen leerreis vanuit zijn rol als didacticus en pedagoog. Samen zorg voor elkaar!”
─ ─ ─ ─ ─ ─ ─ ─ ─
Voldoende opbergruimte (dichte kasten); Een technieklokaal (wetenschap & techniek); Een handvaardigheidslokaal; Een grote keuken met kookeiland, ook geschikt voor leerlingen; Een patio (incl. moestuin); Een dakterras; Een geïntegreerde gymzaal (met schuifwand voor de jonge kinderen); Een groen schoolplein met voldoende schaduwplekken; Sport- en beweegmogelijkheden binnen en buiten;
Deze visie van de Drie-eenheidschool wordt ondersteund door vier thema’s: 1. 2. 3. 4.
Effectief onderwijs; Zelf ontdekken; Samen verantwoordelijk; Inspirerende leeromgeving.
Hieronder worden de thema’s kort toegelicht en wordt aangegeven op welke wijze de huisvesting hieraan kan bijdragen. Effectief onderwijs ▪ Samenwerking van leerlingen en leerkrachten (van dezelfde bouw); ▪ Aansluiten bij de talenten en interesses van leerlingen; ▪ Buitenruimtes betrekken bij het onderwijs; ▪ Bewegend leren binnen en buiten.
Wat betekent dit voor de huisvesting ─ ─ ─ ─
Eén centrale hal met podium (in de grond); Eén leerplein per bouw (onder-, midden- en bovenbouw); Schuifwanden tussen de groepsruimtes; Flexibele (rustige) werkplekken voor leerlingen en leerkrachten;
2230206/20250912MA01 | www.icsadviseurs.nl
Zelf ontdekken ▪ Verantwoordelijkheid nemen; ▪ (Zich)zelf ontdekken.
Wat betekent dit voor de huisvesting ─ ─ ─
Een schoolbibliotheek; Een muzieklokaal; Bewegen in de school (actieve zones X-wall, VR, ICT).
Samen verantwoordelijk ▪ Ouders, leerlingen en de school; ▪ ‘Teamen’; ▪ Overleg in kleine teams leerkrachten; ▪ Groepsdoorbrekend werken; ▪ Het stimuleren van vitaliteit; ▪ Een maatschappelijke functie voor de omgeving ‘noaberschap’.
15/59
3.5.1 Speellokaal Wat betekent dit voor de huisvesting ─ ─ ─ ─ ─ ─ ─ ─ ─ ─
Een ruimte voor de conciërge; En ruimte voor de directie (twee personen); Kluisjes voor de leerlingen (garderobe); Werkplekken met een mate van privacy; Een huiselijke personeelskamer; Multifunctionele ruimtes voor externen (buurt, sportverenigingen, workshops, etc.); Een lift; Een overdekte en beveiligde fietsenstalling; Een douche; Een gezond binnenklimaat.
De Drie-eenheidschool kiest ervoor om geen speellokaal te realiseren voor het bewegingsonderwijs van de kleuters (groep 1 en 2), hier wordt op een andere wijze vorm aan gegeven. De vierkante meters van het speellokaal worden ingezet voor andere doeleinden. Indien de school gebruik wil maken van een gymzaal voor het bewegingsonderwijs van de kleuters, dan doen ze een aanvraag bij de gemeente en betalen ze voor het gebruik van de gymzaal een huurvergoeding. De nieuw te realiseren gymzaal aan de Meijbreestraat heeft op basis van de huidige beschikbare gegevens voldoende beschikbare capaciteit om hierin te voorzien.
3.5.2 Kinderopvangorganisatie Inspirerende leeromgeving ▪ Activerende leeromgeving; ▪ Samenwerken; ▪ Gezamenlijke ruimtes.
Wat betekent dit voor de huisvesting ─ ─ ─ ─ ─ ─
Er zijn leerpleinen met hoeken (keukentje, bouwhoek, legohoek, etc.); Directe deuren vanuit de klas naar buiten; Een speelzaal voor de kleuters; Multifunctioneel gebruik van ruimtes door diverse zitplekjes/werkplekjes; ‘In contact’: glas, licht, ruimtelijk (schuifdeuren en organische vormen); Een groene school van binnen én buiten (planten, etc.).
2230206/20250912MA01 | www.icsadviseurs.nl
De Drie-eenheidschool heeft de wens voor een samenwerking met een kinderopvangorganisatie, waarbij ze gezamenlijk gehuisvest zijn op de locatie aan de Meijbreestraat. “Het onderzoeken van de samenwerking tussen school en kinderopvang/buitenschoolse opvang (BSO) richt zich op het verbeteren van de continuïteit in de ontwikkeling van kinderen. Door een samenwerking onder één dak kunnen onderwijs- en opvangprofessionals gezamenlijk inspelen op de behoeften van kinderen, wat mogelijk bijdraagt aan een doorgaande leerlijn van kinderen van 0-12 jaar. Graag onderzoeken we welke mogelijkheden er zijn om tot samenwerking te komen, aansluitend bij de visie van onze school.” De mogelijkheden voor een samenwerking met een kinderopvangorganisatie worden momenteel nader verkend. In de volgende fase van het project zal de besluitvorming hierover plaatsvinden.
16/59
3.6 Organogram Het organogram laat zien dat de Drieeenheidschool een sterke relatie heeft met haar omgeving (buitenruimte) en openstaat voor verbinding met externen. Deze omgeving stimuleert bewegen, ontmoeten en samenwerken. Voor de kleuters is er een eigen zonering. Daarnaast is er een wens voor een patio met moestuin en dakterras.
Kleuters
Het onderwijs functioneert vanuit een centraal hart naar drie onderwijsclusters; onder-, midden en bovenbouw. Elk cluster bestaat uit één leerplein en enkele groepsruimten. In het centrale hart is er ruimte voor ontmoeting, het organiseren van bijeenkomsten en voorstellingen en er is een schoolbibliotheek. Vanuit het centrale hart ontdekken de leerlingen de wereld van sport & spel, muziek, kunst & cultuur, wetenschap & techniek en voeding. Een bruisende en uitdagende omgeving waar leerlingen de ruimte krijgen om hun talenten te ontwikkelen. Er is ook een omgeving voor de leerkrachten om te werken, te ‘teamen’, te relaxen en elkaar te ontmoeten. Op de volgende pagina’s worden de ruimte-relatieschema’s weergegeven. De bijbehorende ruimtestaat is te vinden in bijlage 4 ‘Ruimtestaat’.
2230206/20250912MA01 | www.icsadviseurs.nl
17/59
3.7 Ruimte-relatieschema
2230206/20250912MA01 | www.icsadviseurs.nl
18/59
2230206/20250912MA01 | www.icsadviseurs.nl
19/59
4. Technische kwaliteit
4.2 Functionele staat ▪
Naast de functionele aanpassingen van het gebouw is ook in beeld gebracht welke technische aanpassingen nodig zijn om het gebouw, zoveel als mogelijk, te laten voldoen aan het in het IHP opgenomen ambitieniveau voor de onderwijshuisvesting in Oldenzaal. Er is een QuickScan uitgevoerd om de functionele en technische kwaliteit te beoordelen. Hiermee kan worden vastgesteld of het mogelijk is om het gebouw te renoveren, geschikt is om levensduurverlengend te renoveren en welke maatregelen hier voor nodig zijn. Op 20 augustus 2024 heeft de schouw op de locatie aan de Meijbreestraat plaatsgevonden. Het oorspronkelijke bouwdeel 1940 bedraagt 71% van de totale gebouwoppervlakte. Het bouwdeel 1999 (de aanbouw aan de achterzijde) bedraagt 16%. Het bouwdeel 2004 (de aanbouw aan de rechterzijde van het hoofdgebouw) bedraagt 13%. In dit hoofdstuk worden de bevindingen uit het schouwrapport d.d. 27 maart 2025 (bijlage 5 ‘Schouwrapportage Meijbreestraat 11’) kort samengevat.
▪
▪ ▪ ▪ ▪
4.3 Revitalisatie Bij revitalisatie rekening houden met: ▪
4.1 Onderhoudsstaat De onderhoudsstaat van zowel het interieur als het exterieur van de school is gemiddeld redelijk. Hierbij is wel een onderscheid zichtbaar tussen het oorspronkelijk bouwdeel 1940 en de twee latere aanbouwen; het oorspronkelijke bouwdeel is gemiddeld matig en de aanbouwen zijn gemiddeld goed. Op diverse punten, in met name het bouwdeel 1940, is een inhaalslag noodzakelijk. Met name rekening houden met aanbrengen van panhaken bij diverse delen van dakvlakken. Daarnaast naderen de meeste cv-ketels einde technische levensduur, rekening houden met vervanging op korte termijn. Daarnaast moet rekening worden gehouden met regulier onderhoud van het gebouw en installaties om de bestaande redelijk tot goede conditie te kunnen handhaven.
2230206/20250912MA01 | www.icsadviseurs.nl
De toegankelijkheid van het gebouw is matig tot slecht, er is geen lift aanwezig. De luchtkwaliteit is in de meeste lokalen onvoldoende te regelen doordat uitsluitend natuurlijk geventileerd kan worden en daarbij geen dwarsventilatie mogelijk is. Geluidsoverlast lokalen op de begane grond en verdieping ten gevolge van contactgeluid verdiepingsvloer. De opwarming van leslokalen ter plaatse van de zolder en op zuid gerichte lokalen is bij zonnig weer hoog. Traditionele bouwwijze van het schoolgebouw bemoeilijkt aanpassingen gebouwindeling. De huidige functionele indeling sluit niet aan bij de onderwijskundige behoefte.
▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪
Verduurzamingsambitie te integreren in revitalisatie (niet in de opsomming opgenomen); Toegankelijkheid verbeteren; Vervangen van cv-ketels door moderne energiezuinige HR107-ketels of gasloos concept toepassen; Verbeteren van de luchtkwaliteit/ventilatie door mechanische balansventilatie toe te passen; Gebouw voorzien van een deugdelijk klimaatbeheerssysteem; Verdiepingsvloeren van lokalen voorzien van zwevende dekvloer; Onderzoek de mogelijkheden van isoleren van beganegrondvloer. Volgens opgave van de gebruiker is er geen kruipruimte aanwezig; Normaal dubbelglas vervangen door HR++-glas met aan zonbelaste zijden zonwerend HR++-glas; Vervang niet thermische aluminium kozijnen door thermisch onderbroken kozijnen.
20/59
4.4 Ruimtelijk-Functioneel De indeelbaarheid van het gebouw is beperkt. Het oorspronkelijke gebouw is opgebouwd uit een gangzone aan de lange gevel met parallel daaraan de lokalen grenzend aan de andere lange gevel. Dit geeft slechts beperkt ruimte voor herindeling. De aanbouw aan de achterzijde is bereikbaar via gangen en een portaal, waardoor een goede aansluiting met het hoofdgebouw mist.
4.5 Vraagstelling Is renovatie of verduurzaming mogelijk? En tot welk niveau? Renovatie en verduurzaming is mogelijk. Hierbij zal het niveau BENG mogelijk behaald kunnen worden op minimaal 1 van de 3 prestatie-indicatoren, namelijk EP2 primair fossiel energieverbruik. Het behalen van de prestatie-indicator EP1 (energiebehoefte) en EP3 (aandeel hernieuwbare energie) zal lastiger zijn, aangezien het huidige gebouw daarvoor niet optimaal is qua detaillering en geometrie.
Is het behouden van de oorspronkelijke gevel mogelijk? Ja, bij de verduurzaming van de schoolgebouwen kan gekozen worden voor behoud van de historische buitengevels (bouwdeel 1940). Dit wordt gerealiseerd door aan de binnenzijde van de buitengevel een voorzetwand met isolatie te plaatsen en deze te voorzien van een nette afwerking. De meerwaarde van het behouden van de gevel zijn: ▪ De karakteristieke uitstraling van het gebouw blijft behouden; ▪ De investering is relatief laag ten opzichte van het vervangen van de buitengevel. Het behouden van de oorspronkelijke gevel wordt als haalbaar beschouwd, echter kent het zijn voor- en nadelen. Dit wordt nader toegelicht in de conclusie van het onderzoek (hoofdstuk 8).
De stap naar ENG is moeilijk uitvoerbaar. De hoeveelheid op te stellen pvpanelen is de beperkende factor. Om een ENG-niveau te behalen moet minimaal rekening worden gehouden met pv-panelen op de hellende daken én 196 pv-panelen op het terrein. Voor deze 196 pv-panelen zal een positie gevonden moeten worden op het terrein waarbij te denken is aan overkappingen boven parkeerplaatsen en fietsenstallingen of op het speelterrein. Het dak van de gymzaal wordt buiten beschouwing gelaten, aangezien de gymzaal zelf ook moet worden voorzien van zonnepanelen om het ENG-niveau te behalen. Het realiseren van een ENG-niveau voor het bestaande gebouw wordt als niet haalbaar beschouwd. Deze scenario’s worden in het haalbaarheidsonderzoek buiten beschouwing gelaten.
2230206/20250912MA01 | www.icsadviseurs.nl
21/59
5. Scenario’s Op basis van de bevindingen uit de voorgaande hoofdstukken worden hieronder de kansrijke scenario’s weergegeven: Onderwijs 1a. Nieuwbouw BENG 1b. Nieuwbouw ENG 1c. Nieuwbouw ENG + Circulair 2a. Renovatie BENG 2b. Renovatie BENG Behouden oorspronkelijke gevel
Sport A. Nieuwbouw ENG B. Nieuwbouw ENG + Circulair
Op de volgende pagina’s worden de scenario’s visueel weergegeven.
Een nieuwe gymzaal van 24 x14 meter is qua oppervlakte inpasbaar op het huidige perceel. Vanwege de verspringing in de kavel is de ontwerpvrijheid beperkt. Een nader onderzoek zal moeten uitwijzen of dit scenario haalbaar blijkt. 2230206/20250912MA01 | www.icsadviseurs.nl
22/59
Scenario 1a, 1b en 1c
Legenda Nieuwbouw onderwijs Nieuwe gevel Renovatie onderwijs 2230206/20250912MA01 | www.icsadviseurs.nl
Behoud gevel 1940 23/59 Nieuwbouw sport
Scenario 2a
Legenda Nieuwbouw onderwijs Nieuwe gevel Renovatie onderwijs 2230206/20250912MA01 | www.icsadviseurs.nl
Behoud gevel 1940 24/59 Nieuwbouw sport
Scenario 2b Behouden oorspronkelijke gevel bouwdeel 1940
Legenda Nieuwbouw onderwijs Nieuwe gevel Renovatie onderwijs 2230206/20250912MA01 | www.icsadviseurs.nl
Behoud gevel 1940 25/59 Nieuwbouw sport
Scenario 2a en 2b Begane grond
2230206/20250912MA01 | www.icsadviseurs.nl
26/59
Scenario 2a en 2b 1e verdieping
2230206/20250912MA01 | www.icsadviseurs.nl
27/59
Scenario 2a en 2b 2e verdieping
2230206/20250912MA01 | www.icsadviseurs.nl
28/59
6. Financiën
Financiële uitgangspunten - Onderwijs Kengetallen
Dit hoofdstuk geeft inzicht in de financiële haalbaarheid van de diverse scenario’s op basis van kengetallen. Per scenario worden de investeringskosten, kapitaallasten van de gemeente, de eigen bijdrage en de exploitatielasten van het schoolbestuur weergegeven.
6.1 Investeringskosten onderwijs Over 15 jaar (2040) heeft de Drie-eenheidschool een normatieve ruimtebehoefte van 1.322 m2 bvo. De investering voor de verschillende scenario’s (excl. sport) bedragen: Onderwijs 1a. Nieuwbouw BENG
€6.384.740,-
45 jaar
1b. Nieuwbouw ENG
€6.583.040,-
45 jaar
1c. Nieuwbouw ENG + Circulair
€7.085.400,-
45 jaar
2a. Renovatie BENG
€6.315.578,-
30 jaar
2b. Renovatie BENG
€6.061.847,-
30 jaar
Stichtingskosten BENG per m2 bvo Stichtingskosten ENG per m2 bvo Circulair bouwen per m2 bvo
€ € €
3.650,00 3.800,00 4.180,00
Eigen bijdrage scholen BENG per m2 bvo Eigen bijdrage scholen ENG per m2 bvo
€ €
145,00 252,00
Sloopkosten (traditioneel) per m2 bvo Sloopkosten (circulair) per m2 bvo Bouwrijp per m2 Tijdelijke huisvesting Verhuizen per m2 bvo (enkel) Asbestsanering
€ € €
140,00 220,00 4,00 variabel 11,49 variabel
€
Planontwikkeling Bestemmingsplanwijziging Bodem Archeologisch verkennend Cultuurhistorisch Flora en Fauna verkennend Asbest
€ € € € € €
10.000,00 5.000,00 5.000,00 10.000,00 4.880,00 5.000,00
Terreininrichting Hemelwaterberging per m3 Buitenruimte/schoolplein per m2 Parkeren per m2 Kiss & ride per m2 fietsparkeren per m2
€ € € € €
780,00 60,00 70,00 70,00 80,00
Toeslag €150,Toeslag 10% IHP 2020-2039, indexat ie 2025 IHP 2020-2039, indexat ie 2025 * *
prijspeil 2020
Behouden oorspronkelijke gevel Afschrijving Gebouw renovatie Gebouw vernieuwbouw Gebouw nieuwbouw Installaties
30 45 45 15
Verhouding gebouw Verhouding installaties
75% 25%
Referent ie ICS Referent ie ICS
Restwaarde
10%
Gemeent e
Omslagrente
1,50%
Gemeent e
jaar jaar jaar jaar
*Sloopkosten meenemen als inv estering waarov er afgeschrev en wordt in gev al v an nieuwbouw op dezelfde plek.
2230206/20250912MA01 | www.icsadviseurs.nl
29/59
6.1.1 Eigen bijdrage schoolbestuur De eigen bijdrage van het schoolbestuur, op basis van het IHP 2020-2039, vormt momenteel een risico (zie paragraaf 7.6, punt 2) in relatie tot de investeringen voor het reduceren van de energielasten. In de volgende fase van het project (gedurende het ontwerpproces) dient nader onderzoek plaats te vinden in overleg met de installatieadviseurs, om inzicht te krijgen in het terugverdieneffect.
6.1.2 Exploitatielasten De exploitatielasten bestaan uit energielasten en onderhoud. Hiernaast worden indicatief de exploitatielasten in beeld gebracht. In de berekening is geen rekening gehouden met aanvullende maatregelen, zoals: het afschakelen van de pv-panelen tijdens vakanties om teruglevering te voorkomen of het plaatsen van accupakketten. Energielasten In alle scenario’s, nieuwbouw of renovatie, is het schoolgebouw geheel gasloos, er wordt enkel stroom gebruikt. Voor stroom is er gerekend met € 0,21 aan levering en € 0,12 aan energiebelasting (prijspeil 2025). De ontwikkeling van de stroomprijs in de toekomst is onbekend. Een risico van de energielasten is het tarief voor de levering van stroom, vooral wanneer een grootverbruik aansluiting benodigd blijkt te zijn. Schakel tijdig met de netbeheerder (Enexis) om dit risico nader te onderzoeken. Een ander risico is het terugleveren van stroom. In de exploitatieraming is geen separaat tarief opgenomen voor het terugleveren. Er is gerekend met het nettoverbruik (verbruik minus teruglevering). In de praktijk kunnen de energielasten hoger uitvallen wanneer ongunstige terugleveringsvoorwaarden en tarieven van toepassing zijn. Onderhoudslasten De onderhoudslasten zijn verdeeld in preventief/contractonderhoud, correctief onderhoud en vervangingsonderhoud.
Preventief/contractonderhoud betreft werkzaamheden die periodiek uitgevoerd moeten worden en over het algemeen binnen een
2230206/20250912MA01 | www.icsadviseurs.nl
onderhoudscontract vallen, zoals: het vervangen van filters in een luchtbehandelingssysteem en periodieke controles van de brandmeldinstallatie. Correctief onderhoud betreft werkzaamheden die optreden en niet gepland zijn. Denk aan het voortijdig vervangen van defecte componenten in bijvoorbeeld een luchtbehandelingskast of het vervangen van een ruit bij ruitbreuk. Dit type onderhoud is het moeilijkst in te schatten, omdat het ongepland onderhoud betreft. Vervangingsonderhoud betreft het gepland vervangen van bouwdelen. Bijvoorbeeld het vervangen van een warmtepomp na 15 jaar. Dit type onderhoud wordt opgenomen in een meerjarenonderhoudsplanning. De berekening van de exploitatielasten zijn weergegeven in bijlage 9.
6.1.3 Subsidiemogelijkheden DUMAVA Om de klimaatdoelstellingen te halen, is het belangrijk om bestaand maatschappelijk vastgoed te verduurzamen. Het kabinet stelt daarom in samenwerking met de EU € 1,9 miljard beschikbaar voor de verduurzaming van maatschappelijk vastgoed. Denk hierbij aan scholen, overheidsgebouwen, zorginstellingen en rijksmonumenten. Het doel van de regeling is om eigenaren van bestaand maatschappelijk vastgoed te stimuleren om te investeren in verduurzamingsmaatregelen en op die manier het energieverbruik en de CO2-uitstoot te verlagen. De subsidieregeling is gericht op vastgoed dat eigendom is van maatschappelijke instellingen binnen de sectoren: decentrale overheden, onderwijs, zorg, cultuur, niet-woonhuis rijksmonument, religieuze instellingen en overige gebouwen met een publieksfunctie. U kunt ervoor kiezen om subsidie aan te vragen voor: ▪ één tot maximaal drie verduurzamingsmaatregelen die op de maatregelenlijst staan; ▪ óf een integraal project (waarbij de minimale subsidiekosten € 25.000,- en maximaal € 1,5 miljoen zijn).
30/59
De regeling is alleen bedoeld voor bestaand maatschappelijk vastgoed dat opgeleverd is voor 1 januari 2012. Op 2 juni 2025 is het loket weer open gegaan voor aanvragen tot en met 31 oktober 2025. Vanwege het jaarlijkse karakter van de regeling en het beschikbare meerjarige budget wordt verwacht dat er in 2026 weer een subsidieronde zal zijn. Subsidie groene schoolpleinen - Overijssel Deze subsidie is bedoeld voor in Overijssel gevestigde basisscholen of koepelorganisaties. Een groen schoolplein voldoet aan minimaal 8 van de 11 doelen zoals genoemd op de website van de Provincie Overijssel onder het kopje 'Omschrijving van een groen schoolplein'. Het is voor proces, ontwerp en geheel of gedeeltelijk uitvoering. De subsidie is een vast bedrag van € 10.000,- per schoolplein en per schoollocatie en € 100,- per aangeplante boom, welke op het moment van de aanplant een minimale stamomtrek, op 1 meter hoogte, van 8-10 cm heeft. Het subsidieplafond voor 2025 is: € 300.100,-. De begrote kosten van het ontwerp en de realisatie van het groene schoolplein bedragen minimaal € 17.500,-. Meer voorwaarden staan vermeld op de website van de provincie. Aanvragen is mogelijk tot uiterlijk 30 november 2025 of totdat het budget bereikt is. De gemeente Oldenzaal kent een aanvulling toe van € 10.000,-, mits er wordt voldaan aan de voorwaarden van de provincie.
6.1.4 Investeringskosten kinderopvangorganisatie De mogelijkheden voor een samenwerking met een kinderopvangorganisatie worden momenteel nader verkend. In de volgende fase van het project zal de besluitvorming hierover plaatsvinden. ▪
In tegenstelling tot onderwijshuisvesting is het huisvesten van kinderopvangorganisaties geen wettelijke taak van de gemeente. Momenteel is sprake van verschillende juridische oplossingen voor de huisvesting van kinderopvang. Voor nieuwe investeringen gelden de volgende en reeds bestaande uitgangspunten:
▪
Samenwerking tussen PO, kinderopvang en buitenschoolse opvang (BSO). De mogelijkheden voor het vormen van een kindcentrum worden (waar mogelijk en wenselijk) onderzocht;
▪
Buitenschoolse opvang wordt aangeboden op iedere school binnen de bestaande vierkante meters. Hiervoor wordt geen extra ruimte gerealiseerd door de gemeente;
▪
De gemeente is bereid om de financiering voor de ruimtes voor de kinderopvang te verzorgen, mits daar een kostendekkende huur tegenover staat met een langdurig huurcontract (max. 3 jaar met mogelijkheid tot verlenging).
In de Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs gemeente Oldenzaal 2015 wordt nader toegelicht hoe de betreffende constructie werkt.
Innovatieprogramma onderwijshuisvesting Het project Innovatieprogramma Onderwijshuisvesting richt zich op het verbeteren van bouwprocessen en het verhogen van de integrale kwaliteitsnormen van schoolgebouwen, om zo tegen lagere kosten kwalitatief hoogwaardige schoolgebouwen te realiseren. Repeteerbare en gestandaardiseerde producten, procedures en werkprocessen worden ontwikkeld die toepasbaar zijn voor scholenbouwprojecten in het gehele funderend onderwijs. Ze worden in leerlabs door schoolbesturen en gemeenten in nauwe samenwerking met de markt ontwikkeld. Hiertoe starten de eerste 3 leerlabs in 2025 met 28 bouwprojecten (van de in totaal ongeveer 132 bouwprojecten in het programma).
2230206/20250912MA01 | www.icsadviseurs.nl
31/59
6.1.5 Berekening investeringskosten Hiernaast en op de volgende pagina’s worden de totale investeringskosten, de eigen bijdrage van het schoolbestuur, de gemiddelde kapitaallasten en de eenmalige bijkomende kosten van de gemeente per onderwijsscenario weergegeven. De investeringskosten voor nieuwbouw (scenario 1a, 1b en 1c) zijn tot stand gekomen op basis van de financiële kengetallen. De renovatiescenario’s (scenario 2a en 2b) komen voort uit gedetailleerde kostenramingen (bijlage 6 ‘Kostenramingen’). De financiële uitgangspunten worden nader toegelicht in bijlage 7 ‘financiële uitgangspunten’ en de uitwerking van de kapitaallasten is te vinden in bijlage 8 ‘kapitaallasten gemeente’.
Scenario 1a - Nieuwbouw BENG Meijbreestraat 11 Investering
€
5.068.480,00
Stichtingskosten
€
4.825.300,00
1322 m2 bvo
Sloopkosten
€
243.180,00
1737 m2 bvo
Eenmalige bijkomende kosten
€
1.316.259,80
€
462.738,00
31-12-2024
Tijdelijke huisv esting
€
386.123,00
2 groepen
Verhuizen
€
29.229,00
2 x 5 gr. en 1 x 10 gr.
Asbestsanering
€
43.560,00
Bestemmingsplanw ijziging
€
10.000,00
Bodem
€
5.000,00
Archeologisch v erkennend
€
5.000,00
Cultuurhistorisch
€
10.000,00
Flora en Fauna v erkennend
€
4.880,00
Asbest
€
5.000,00
Kavel Aankoop kav el Afkoop boekw aarde Meijbreestraat Bouw rijp
Planontwikkeling
Terreininrichting
3620 m²
Footprint onderw ijsgebouw (2 bouw lagen)
2230206/20250912MA01 | www.icsadviseurs.nl
Hemelw aterberging
€
124.800,00
793 m² 160 m 3
Buitenruimte
€
75.310,20
1255 m²
Schoolplein
€
40.140,00
669 m²
Parkeren
€
14.000,00
200 m²
Kiss & Ride
€
40.250,00
575 m²
Fietsparkeren
€
10.229,60
128 m²
Speeltoestellen
€
50.000,00
Totaal
€
6.384.739,80
Eigen bijdrage Drie-eenheidschool
€
I nv esteringskosten Gemeente Oldenzaal
€
Gemiddelde kapitaallasten Gemeente Oldenzaal
€
119.000,00
Eenmalilge bijkomende kosten Gemeente Oldenzaal
€
1.316.259,80
5.068.480,00
32/59
Scenario 1b - Nieuwbouw ENG
Scenario 1c - Nieuwbouw ENG + Circulair
Meijbreestraat 11
Meijbreestraat 11
Investering
€
5.266.780,00
Investering
€
5.769.140,00
Stichtingskosten
€
5.023.600,00
1322 m2 bvo
Stichtingskosten
€
5.525.960,00
1322 m2 bvo
Sloopkosten
€
243.180,00
1737 m2 bvo
Sloopkosten
€
243.180,00
1737 m2 bvo
Eenmalige bijkomende kosten
€
1.316.259,80
Eenmalige bijkomende kosten
€
1.316.259,80
€
462.738,00
31-12-2024
Kavel
Kavel
Aankoop kav el
Aankoop kav el
Afkoop boekw aarde Meijbreestraat
Afkoop boekw aarde €
462.738,00
31-12-2024
Bouw rijp
Meijbreestraat Bouw rijp
Tijdelijke huisv esting
€
386.123,00
2 groepen
Tijdelijke huisv esting
€
386.123,00
2 groepen
Verhuizen
€
29.229,00
2 x 5 gr. en 1 x 10 gr.
Verhuizen
€
29.229,00
2 x 5 gr. en 1 x 10 gr.
Asbestsanering
€
43.560,00
Asbestsanering
€
43.560,00
Bestemmingsplanw ijziging
€
10.000,00
Bestemmingsplanw ijziging
€
10.000,00
Bodem
€
5.000,00
Bodem
€
5.000,00
Archeologisch v erkennend
€
5.000,00
Archeologisch v erkennend
€
5.000,00
Cultuurhistorisch
€
10.000,00
Cultuurhistorisch
€
10.000,00
Flora en Fauna v erkennend
€
4.880,00
Flora en Fauna v erkennend
€
4.880,00
Asbest
€
5.000,00
Asbest
€
5.000,00
Planontwikkeling
Planontwikkeling
Terreininrichting
3620 m²
Footprint onderw ijsgebouw (2 bouw lagen)
Terreininrichting
3620 m²
Hemelw aterberging
€
124.800,00
793 m² 160 m 3
Buitenruimte
€
75.310,20
1255 m²
Buitenruimte
€
75.310,20
1255 m²
Schoolplein
€
40.140,00
669 m²
Schoolplein
€
40.140,00
669 m²
Parkeren
€
14.000,00
200 m²
Parkeren
€
14.000,00
200 m²
Kiss & Ride
€
40.250,00
575 m²
Kiss & Ride
€
40.250,00
575 m²
Fietsparkeren
€
10.229,60
128 m²
Fietsparkeren
€
10.229,60
128 m²
Speeltoestellen
€
50.000,00
Speeltoestellen
€
50.000,00
Totaal
€
6.583.039,80
Totaal
€
7.085.399,80
Eigen bijdrage Drie-eenheidschool
€
333.144,00
Eigen bijdrage Drie-eenheidschool
€
333.144,00
I nv esteringskosten Gemeente Oldenzaal
€
4.933.636,00
I nv esteringskosten Gemeente Oldenzaal
€
5.435.996,00
Gemiddelde kapitaallasten Gemeente Oldenzaal
€
116.000,00
Gemiddelde kapitaallasten Gemeente Oldenzaal
€
119.000,00
Eenmalilge bijkomende kosten Gemeente Oldenzaal
€
1.316.259,80
Eenmalilge bijkomende kosten Gemeente Oldenzaal
€
1.316.259,80
2230206/20250912MA01 | www.icsadviseurs.nl
Footprint onderw ijsgebouw (2 bouw lagen) Hemelw aterberging
€
124.800,00
793 m² 160 m 3
33/59
Scenario 2a - Renovatie BENG
Scenario 2b - Renovatie BENG Gevelbehoud
Meijbreestraat 11
Meijbreestraat 11
Investering
€
5.072.941,00
Stichtingskosten
€
5.072.941,00
1555 m2 bvo
Inclusief sloopkosten Eenmalige bijkomende kosten
Investering
€
4.819.210,00
Stichtingskosten excl. btw
€
4.819.210,00
€
1.242.637,40
€
1.242.637,40
€
462.738,00
31-12-2024
Eenmalige bijkomende kosten
Kavel
Kavel
Aankoop kav el
Aankoop kav el
Afkoop boekw aarde Meijbreestraat
1555 m2 bvo
Inclusief sloopkosten
Afkoop boekw aarde €
462.738,00
31-12-2024
Bouw rijp
Meijbreestraat Bouw rijp
Tijdelijke huisv esting
€
386.123,00
2 groepen
Tijdelijke huisv esting
€
386.123,00
2 groepen
Verhuizen
€
29.229,00
2 x 5 gr. en 1 x 10 gr.
Verhuizen
€
29.229,00
2 x 5 gr. en 1 x 10 gr.
Asbestsanering
€
43.560,00
Asbestsanering
€
43.560,00
Bestemmingsplanw ijziging
€
10.000,00
Bestemmingsplanw ijziging
€
10.000,00
Bodem
€
5.000,00
Bodem
€
5.000,00
Archeologisch v erkennend
€
5.000,00
Archeologisch v erkennend
€
5.000,00
Cultuurhistorisch
€
10.000,00
Cultuurhistorisch
€
10.000,00
Flora en Fauna v erkennend
€
4.880,00
Flora en Fauna v erkennend
€
4.880,00
Asbest
€
5.000,00
Asbest
€
5.000,00
Planontwikkeling
Planontwikkeling
Terreininrichting
3620 m²
Footprint onderw ijsgebouw (2 bouw lagen)
Terreininrichting
3620 m²
Hemelw aterberging
€
56.940,00
889 m² 73 m 3
Buitenruimte
€
69.547,80
1159 m²
Buitenruimte
€
69.547,80
1159 m²
Schoolplein
€
40.140,00
669 m²
Schoolplein
€
40.140,00
669 m²
Parkeren
€
14.000,00
200 m²
Parkeren
€
14.000,00
200 m²
Kiss & Ride
€
40.250,00
575 m²
Kiss & Ride
€
40.250,00
575 m²
Fietsparkeren
€
10.229,60
128 m²
Fietsparkeren
€
10.229,60
128 m²
Speeltoestellen
€
50.000,00
Speeltoestellen
€
50.000,00
€
6.315.578,40
€
6.061.847,40
I nv esteringskosten Gemeente Oldenzaal
€
4.819.210,00
Gemiddelde kapitaallasten
€
112.000,00
Eenmalilge bijkomende kosten Gemeente Oldenzaal
€
1.242.637,40
Totaal
Eigen bijdrage Drie-eenheidschool
Hemelw aterberging
€
56.940,00
889 m² 73 m 3
Totaal
Eigen bijdrage Drie-eenheidschool
I nv esteringskosten Gemeente Oldenzaal
€
5.072.941,00
Gemiddelde kapitaallasten
€
118.000,00
Eenmalilge bijkomende kosten Gemeente Oldenzaal
€
1.242.637,40
2230206/20250912MA01 | www.icsadviseurs.nl
Footprint onderw ijsgebouw (2 bouw lagen)
34/59
2230206/20250912MA01 | www.icsadviseurs.nl
35/59
6.2 Investeringskosten sport
Financiële uitgangspunten - Sport
De investering voor het sportscenario bedraagt:
Kengetallen
A. Nieuwbouw ENG
€ 2.321.286,-
45 jaar
B. Nieuwbouw ENG + Circulair
€ 2.538.032,-
45 jaar
Stichtingskosten BENG per m2 bvo Stichtingskosten ENG per m2 bvo Circulair bouwen per m2 bvo
€ € €
3.450,00 3.590,00 3.949,00
Toeslag €140,Toeslag 10%
Op de volgende pagina worden de totale investeringskosten, de gemiddelde kapitaallasten en de eenmalige bijkomende kosten van de gemeente per sportscenario weergegeven. De financiële uitgangspunten worden omschreven in bijlage 7 ‘financiële uitgangspunten’ en de uitwerking van de kapitaallasten is te vinden in bijlage 8 ‘kapitaallasten gemeente’.
2230206/20250912MA01 | www.icsadviseurs.nl
36/59
Scenario A - Nieuwbouw Gymzaal ENG
Scenario B - Nieuwbouw Gymzaal ENG + Circulair
Meijbreestraat 13
Meijbreestraat 13
Investering
€
2.233.682,50
Investering
€
2.450.428,75
Stichtingskosten
€
2.167.462,50
604 m2 bvo
Stichtingskosten
€
2.384.208,75
604 m2 bvo
Sloopkosten
€
66.220,00
473 m2 bvo
Sloopkosten
€
66.220,00
473 m2 bvo
Eenmalige bijkomende kosten
€
87.603,00
Eenmalige bijkomende kosten
€
87.603,00
Kavel
Kavel
Aankoop kav el
Aankoop kav el
Afkoop boekw aarde Gymzaal
Afkoop boekw aarde €
-
Bouw rijp
€
2.748,00
Asbestsanering
€
29.000,00
31-12-2024 687 m²
Planontwikkeling
€
-
Bouw rijp
€
2.748,00
Asbestsanering
€
29.000,00
Gymzaal
31-12-2024 687 m²
Planontwikkeling
Bestemmingsplanw ijziging
Bestemmingsplanw ijziging
Bodem
€
5.000,00
Bodem
€
5.000,00
Archeologisch v erkennend
€
5.000,00
Archeologisch v erkennend
€
5.000,00
Cultuurhistorisch
Cultuurhistorisch
Flora en Fauna v erkennend
€
4.880,00
Flora en Fauna v erkennend
€
4.880,00
Asbest
€
4.000,00
Asbest
€
4.000,00
Terreininrichting
687 m²
Footprint gebouw Hemelw aterberging
€
31.980,00
604 m² 41 m 3
Buitenruimte
€
4.995,00
687 m²
Terreininrichting Footprint gebouw Hemelw aterberging
€
31.980,00
604 m² 41 m 3
€
4.995,00
83 m²
83 m²
Buitenruimte
Parkeren
dubbelgebruik
Parkeren
dubbelgebruik
Fietsparkeren
dubbelgebruik
Fietsparkeren
dubbelgebruik
Totaal
€
2.321.285,50
Totaal
€
2.538.031,75
I nv esteringskosten Gemeente Oldenzaal
€
2.233.682,50
I nv esteringskosten Gemeente Oldenzaal
€
2.450.428,75
Gemiddelde kapitaallasten Gemeente Oldenzaal
€
53.000,00
Gemiddelde kapitaallasten Gemeente Oldenzaal
€
54.000,00
Eenmalige bijkomende kosten Gemeente Oldenzaal
€
87.603,00
Eenmalige bijkomende kosten Gemeente Oldenzaal
€
87.603,00
2230206/20250912MA01 | www.icsadviseurs.nl
37/59
7. Projectorganisatie
7.2 Eigendom
7.1 Bouwheerschap
Geadviseerd wordt dat Stichting Konot juridisch eigenaar blijft van de onderwijslocatie aan de Meijbreestraat en de gemeente Oldenzaal het economisch claimrecht behoudt. De gymzaal blijft volledig in eigendom van de gemeente Oldenzaal.
Het bouwheerschap, verantwoordelijkheid voor de realisatie, ligt doorgaans bij het schoolbestuur. Het schoolbestuur is daarmee verantwoordelijk voor het ontwerp, de aanbesteding volgens de van toepassing zijnde aanbestedingswetgeving en het inkoop- en aanbestedingsbeleid van de gemeente alsmede voor de uitvoering van de werkzaamheden. Bij budgetoverschrijding alsmede uitloop op de planning en financiële consequenties buiten de invloedsfeer van het schoolbestuur treden de gemeente en schoolbestuur in overleg over eventuele bezuinigingen of budgetaanvulling. Reden hiervoor is dat het schoolbestuur vanwege het eerdergenoemde investeringsverbod geen middelen die bestemd zijn voor onderwijs mag besteden aan huisvesting en daarmee zelf geen budgetoverschrijding mag betalen. De gemeente en het schoolbestuur kunnen overeenkomen dat de gemeente als bouwheer optreedt en de voorziening tot stand brengt. Hiervoor zijn diverse redenen denkbaar: ▪ ▪ ▪ ▪ ▪
Gebrek aan expertise en capaciteit; Complexiteit van het project (brede maatschappelijke ontwikkeling); Financiële overwegingen; Vergunningen en regelgeving; Beperking van verantwoordelijkheidsrisico’s.
De gemeente en stichting Konot zien voor de realisatie van de Drieeenheidschool geen aanleiding om af te wijken van het uitgangspunt in de verordening onderwijshuisvesting gemeente Oldenzaal (artikel 15), dat het schoolbestuur het bouwheerschap voor de bouw van de school vervult. Normaliter is de gemeente bouwheer van (losstaande) gymzalen. Hierover worden in de vervolgfase nog afspraken gemaakt.
2230206/20250912MA01 | www.icsadviseurs.nl
Juridisch eigendom school bij Stichting Konot ▪ Stichting Konot staat officieel als eigenaar geregistreerd van het gebouw aan de Meijbreestraat. ▪ Dit houdt in dat Stichting Konot het recht heeft om beslissingen te nemen over het gebouw, zoals beheer en onderhoud. ▪ De stichting is juridisch verantwoordelijk voor het naleven van regelgeving en verplichtingen rondom het gebouw. Economisch claimrecht school bij de gemeente Oldenzaal ▪ De gemeente heeft economisch belang in het gebouw, ondanks dat het juridisch eigendom bij stichting Konot ligt. ▪ Dit betekent dat als het gebouw bijvoorbeeld (gedeeltelijk) wordt verhuurd, de gemeente aanspraak kan maken op (een deel van) de opbrengsten. ▪ De gemeente kan ook invloed hebben op hoe het gebouw wordt gebruikt of herontwikkeld, afhankelijk van de gemaakte afspraken. Het meest voor de hand liggende alternatief is mandeligheid, waarbij bepaalde gebouwdelen in eigendom zijn van meerdere partijen. Er worden dan afspraken gemaakt over het gebruik, het onderhoud en de kostenverdeling van de gedeelde ruimtes en/of voorzieningen. Dit wordt vastgelegd in een notariële akte van mandeligheid. Feitelijk komt dit erop neer dat bij veranderingen in de toekomstige eigendomsoverdracht de gebouwdelen niet losgekoppeld kunnen worden, aangezien deze gemeenschappelijk nut hebben en bouwdelen niet zonder elkaar kunnen functioneren.
38/59
7.3 Fasering en planning Hiernaast wordt een logische volgorde van de stappen weergegeven voor nieuwbouw, waarbij rekening wordt gehouden met afhankelijkheden en mogelijke parallelle trajecten om de doorlooptijd te verkorten. Enkele stappen bij nieuwbouw zijn bij renovatie niet van toepassing. Echter zal de totale doorlooptijd gelijk blijven, aangezien de stappen parallel lopen. De totale doorlooptijd bedraagt 3,5 jaar.
7.4 Circulair en klimaatadaptief bouwen Bij nieuwbouw is het essentieel om materialen uit het bestaande gebouw (en eventueel inrichting en inventaris) hoogwaardig te hergebruiken of te recyclen. De circulaire ladder helpt om prioriteiten te stellen: hoe hoger op de ladder, hoe meer waarde wordt behouden en hoe minder nieuwe grondstoffen of energie nodig zijn. Dit proces wordt versterkt met een materialenpaspoort, dat inzicht geeft in welke materialen vrijkomen, in welke hoeveelheden en waar ze zich bevinden. Tijdens de aanbesteding kunnen ontwerpers en bouwers aangeven hoe zij deze materialen (her)gebruiken.
2230206/20250912MA01 | www.icsadviseurs.nl
Doorlooptijd - Nieuwbouw 1. Voorbereiding & vergunningsproces Omgevingsplanwijziging Participatie Verkeersmaatregelen Omgevingsvergunning
Doorlooptijd 6 maanden 6 maanden 6 maanden 2 maanden
Starttijd Maand 1 Maand 1 Maand 1 Maand 17
2. Onderzoeken Flora en fauna quickscan Flora en fauna Archeologisch Cultuurhistorisch Asbestinventarisatie Bodem
1 maand 12 maanden 3 maanden 3 maanden 3 maanden 3 maanden
Maand 1 Maand 1 Maand 1 Maand 1 Maand 1 Maand 1
3. Definitiefase Ruimtelijk-Functioneel Programma van Eisen Technisch Programma van Eisen Startnotitie Architectenselectie (MVO)
3 maanden 1 maand 2 maanden 3 maanden
Maand 1 Maand 3 Maand 4 Maand 6
4. Ontwerpfase Voorlopig ontwerp Definitief ontwerp Technisch ontwerp
4 maanden 4 maanden 4 maanden
Maand 9 Maand 13 Maand 17
5. Aanbestedingsfase Aanbestedingsdocumenten Selectie aannemer(s) en contractvorming Besluitvorming
1 maand 3 maanden 1 maand
Maand 20 Maand 21 Maand 24
6. Voorbereiding & realisatie Werkvoorbereiding Asbestsanering Sloop Bouwrijp/bouwplaatsinrichting Realisatie Oplevering Verhuizen Ingebruikname
2 maanden 1 maand 2 maanden 1 maand 10 maanden 1 maand 1 maand 1 maand
Maand 25 Maand 26 Maand 27 Maand 28 Maand 29 Maand 39 Maand 40 Maand 41
Totale doorlooptijd
42 maanden
n.v.t . bij renovat ie
n.v.t . bij renovat ie
n.v.t . bij renovat ie
39/59
7.5 Adaptieve huisvesting Bij (vervangende) (ver)nieuwbouw is flexibiliteit een belangrijke voorwaarde. Onderwijsconcepten veranderen door de maatschappelijke ontwikkelingen. Voor het primair en voortgezet onderwijs geldt dat er meer en meer gedifferentieerd wordt in lesvormen. Het is de wens dat gebouwen wisselende onderwijsconcepten blijvend kunnen faciliteren. Drie uitgangspunten voor nieuwbouw zijn van belang: ▪
Rekening houden met uitbreidingsmogelijkheden: in de planvorming wordt, zoveel als mogelijk, rekening gehouden met (toekomstige) uitbreiding. Dit door planologisch en in het ontwerp voorbereidingen te treffen, voldoende ruimte op en rond het perceel te voorzien of te voorzien in zwaardere constructies voor het opbouwen van een extra bouwlaag. Dit zonder dat de uitbreiding afbreuk doet aan het onderwijskundige of pedagogische concept.
▪
Aanpasbare indelingen: in de planvorming wordt rekening gehouden met toekomstige aanpasbaarheid (groei en krimp) om onderwijsontwikkeling (flexibel) op te vangen. Het gebouw moet de gebruikers faciliteren en niet andersom. Dit door het bouwen van draagconstructies met zoveel mogelijk vrij indeelbare vloeren en een installatieconcept waarmee grote investeringen bij aanpassingen (en veranderingen in het binnenklimaat) zoveel mogelijk worden voorkomen.
▪
Circulair bouwen: voor nieuwbouw wordt ingezet op remontabel bouwen. Daarmee wordt het verplaatsen, veranderen of opnieuw gebruiken van (delen van) het gebouw eenvoudiger.
2230206/20250912MA01 | www.icsadviseurs.nl
40/59
7.6 Risico’s Hieronder worden enkele risico’s benoemd welke van invloed zijn op de haalbaarheid: Nr.
Categorie
Gesignaleerd risico
1
Financieel
2
Financieel
3
Mogelijke gevolgen
Beheersmaatregel
Actiehouder
Toekomstige prijsstijgingen Prijsfluctuaties en inschrijvingen arbeid/materiaal als aanbestedingen zorgen gevolg van economische ervoor dat het budget ontwikkelingen. Te hoge niet toereikend is. ambities in relatie tot de budgetraming. De eigen bijdrage van De onderbouwing voor het schoolbestuur staat het terugverdienen van onder druk. de investeringen voor het reduceren van de energielasten.
Ambities bijstellen, budget ophogen om ambities te halen, eventueel opnieuw aanbesteden met andere aanpak/strategie. Opnieuw naar de gemeenteraad.
Bouwheer
Financieel
Instromende leerlingen van de regenboogklas.
Structureel een instroom van 12 à 15 leerlingen.
4
Planning
Netcongestie (nutsaansluiting).
De netbeheerders hebben netcongestie afgeroepen voor de gemeente Oldenzaal. Dit betekent congestiemanagement voor afname elektriciteit.
In de ontwerpfase een marktconsultatie houden om onderwerpen te bespreken. Daarnaast in de budgetraming rekening houden met enige loonen prijsstijgingen en onvoorzien. Eigen bijdrage schoolbestuur nader onderzoeken, gedurende het ontwerpproces in overleg met de installatie adviseurs, om inzicht te krijgen in het terugverdieneffect. Nader onderzoek naar de structurele aard van de instroom van de leerlingen. Zodra het voorlopige ontwerp en het ontwerpteam bekend is, door installatieadviseur de benodigde elektrabehoefte inzichtelijk maken en overleg plannen met nutspartijen. De ontwikkelingen in de gemeente in de gaten houden over het onderwerp.
5
Planning
Asbest.
Inzicht in asbest onvoldoende.
Uitloop in planning, extra kosten voor onderzoek(en) en maatregelen. Wellicht plan/programma bijstellen. Een stop op nieuwe grootverbruiksaansluitingen en uitbreidingen van bestaande grootverbruiksaansluitingen en/of daarbij gecontracteerd transportvermogen. Daarnaast levert het ook een beperking op voor het (terug)leveren van opgewerkte energie door pv-panelen. Concreet betekent dit dat nieuwe aanvragen op een wachtlijst komen en dat het onduidelijk is wanneer er weer ruimte op het elektriciteitsnet zal zijn. Aanvullend onderzoek tijdens Destructief asbestonderzoek sloopfase, financiële middelen om dit uitvoeren in afstemming met de te financieren. Eventuele school. saneringskosten en extra plankosten als gevolg van vertraging.