07b Ambities en Middelen in balans - Bijlage a - Ambities en Middelen in balans

Hoort bij raadsbesluitnr. 1402 van 8 juli 2024, de griffier,

R.d.G.

AMBITIES EN MIDDELEN IN BALANS Inventarisatie mogelijke bezuinigingen 2025-2030

Gemeente Oldenzaal, Juni 2024

Inhoud 0.

Inleiding / Aanleiding ..................................................................................................................... 7

1. Inrichting, Uitgangspunten en Disclaimer onderzoek ................................................................... 8 1.1 Twee sporen ............................................................................................................................... 8 1.2 Disclaimer ................................................................................................................................... 9 2. Bezuinigingsmogelijkheden ........................................................................................................... 10 2.1 Financieel-technische voorstellen ................................................................................................ 10 2.1.1 Herziening waardering en afschrijving activa ........................................................................ 10 T08 Overige baten en lasten 193 ............................................................................................... 10 Inleiding ................................................................................................................................... 11 Huidige situatie en voorstel stelselwijziging ............................................................................ 11 Stelselwijziging ........................................................................................................................

12 Tot slot..................................................................................................................................... 13 Vervolg .................................................................................................................................... 13 Financiën ................................................................................................................................. 13 Meerjaren Onderhoudsplanning ............................................................................................. 14 2.1.2 Investeringen ......................................................................................................................... 15 T08 Overige baten en lasten ...................................................................................................... 15 Materiële vaste Activa (stuwmeer investeringen) 194 ............................................................ 15 2.1.3 Reserves ............................................................................................................................... 17 T08 Overige baten en lasten ...................................................................................................... 17 Opheffen bestemmingsreserves en instellen reserve(s) kapitaallasten 195 ..........................

17 Opheffen bestemmingsreserves ......................................................................................... 18 Instellen dekkingsreserve(s) kapitaallasten ........................................................................ 26 2.1.4 Overige maatregelen ............................................................................................................. 28 T08 Overige baten en lasten ...................................................................................................... 28 Overige maatregelen 196........................................................................................................ 28 Indexeringen ........................................................................................................................ 28 Rentelasten/Treasury .......................................................................................................... 31 Onder- en overschrijding budgetten begroting .................................................................... 33 Structurele onderschrijdingen .......................................................................................... 33 Structurele overschrijdingen ............................................................................................

33 Afbouwen formatie............................................................................................................... 34 2.2 Inhoudelijke voorstellen ............................................................................................................... 35 T03 Beheer overige gebouwen en gronden ............................................................................... 35 Context verzekeringen accommodaties .................................................................................. 35 T04 Overhead ............................................................................................................................. 36 566 Verzekeringen / risico management(indir) 1 .................................................................... 36 567 Huisvesting STW/Lubeckstr. 2 ......................................................................................... 38 525208 Personeelsmanagement 9 ......................................................................................... 40 525624 Centrale inkoop 13 ..................................................................................................... 43 525627 Stadhuisbeheer 14 .....................................................................................................

45 525630 Catering 16................................................................................................................. 46 525643 Functioneel beheer 19 ............................................................................................... 48 T01 Bestuur ................................................................................................................................ 50 600121 Jumelage 30............................................................................................................... 50 600201 Bestuursondersteuning college 31 ............................................................................ 51 600211 Voorlichting, PR en Communicatie 32 ....................................................................... 52 T02 Burgerzaken ........................................................................................................................ 54 Context secretarieleges .......................................................................................................... 54

Ambities en middelen in balans – 3 juli 2024 – gemeente Oldenzaal

1

Context BOA-versoberen ........................................................................................................ 54 600302 Huwelijk/Partnerschapsregistratie 34......................................................................... 56 600363 KCC 44 ....................................................................................................................... 57 600401 Lasten en baten secretarieleges burgerz. 46 ............................................................ 58 600501 Bovengemeentelijke samenwerking 47 ..................................................................... 59 600601 Bestuursonderst. Raad en Rekenkamer 48............................................................... 60 T12 Openbare orde en veiligheid ............................................................................................... 61 614001 Dierenwelzijn 51 ......................................................................................................... 61 614014 Vergunningen APV / Bijzondere wetten 54 ................................................................ 63 614015 Handhaving APV / Bijzondere wetten 55 ................................................................... 64 614019 APV / Bijzondere wetten; overig 56 ...........................................................................

65 614020 Meldingen woon- en leefomgeving 57 ....................................................................... 66 T21 Verkeer en vervoer .............................................................................................................. 67 621001 Dagelijks onderh. wegen/bermen/kunstw. 58 ............................................................ 67 621003 Structureel onderhoud verhardingen 59 .................................................................... 69 621011 Straatreiniging 60 ....................................................................................................... 71 621031 Verkeersbeleid 63 ...................................................................................................... 73 621032 Verkeersmaatregelen 64 ............................................................................................ 75 621033 Verkeersbeleid dmv gedragsbeinvloeding 65 ............................................................ 77 T063 Parkeerbelasting................................................................................................................ 78 621501 Baten parkeervergunningen 70.................................................................................. 78 621503 Baten parkeerbelastingen 71 .....................................................................................

79 T31 Economische ontwikkeling .................................................................................................. 81 631001 Economische zaken 73 .............................................................................................. 81 T6 Context sociaal domein / oplegger bezuinigingen ................................................................. 83 Gehanteerde werkwijze – effect domein Maatschappij .......................................................... 83 Ontwikkelingen aantallen cliënten in zorg ............................................................................... 83 Bijsturen grotere tekorten op maatwerk Jeugd en Wmo......................................................... 83 Bestaanszekerheid.................................................................................................................. 84 Ontwikkelingen breed binnen het sociaal domein .................................................................. 84 Preventie ................................................................................................................................. 84 Oranje en rode ombuigingen .................................................................................................. 85 T42 Openbaar onderwijs ............................................................................................................

86 642002 De Linde 78 ................................................................................................................ 87 642104 OHV De Linde 79 ...................................................................................................... 88 642105 OHV Bijzonder Basisonderwijs 80 ............................................................................ 89 642106 OHV Bijzonder speciale basisscholen 81 .................................................................. 90 644102 OHV Bijz. Algemeen voortgezet onderwijs 82 ........................................................... 91 T43 Onderwijsbeleid en leerlingzaken ........................................................................................ 92 648001 Leerlingenvervoer 83 ................................................................................................. 92 648003 Motorische remedial teaching 84 ............................................................................... 94 648008 Onderwijsachterstandsbeleid 86 ................................................................................ 95 648010 Onderwijsbeleid 87 .................................................................................................... 97 648202 Educatieve projecten/vormingsonderwijs 88 ............................................................. 99 T53 Cultuur- present.

productie participatie ............................................................................. 101 651101 Muziekonderwijs 90 ................................................................................................. 101 651102 Cultuurparticipatie 91 ............................................................................................... 103 T52 Sportaccommodaties ......................................................................................................... 105 Context sportaccommodaties ............................................................................................... 105 653002 Tennisbanen 92 ....................................................................................................... 106 653011 Sporthal de Kolk 94 .................................................................................................. 107 653012 Overige accommodaties 95 ..................................................................................... 108 653013 Sporthal de Thij; Exploitatie 96 ................................................................................ 109 653023 Sportcentrum Vondersweijde Zwembad expl. 97 .................................................... 110 T51 Sportbeleid en activering ................................................................................................... 111

Ambities en middelen in balans – 3 juli 2024 – gemeente Oldenzaal

2

653031 Sportbevordering 98 ................................................................................................ 111 653101 Voet- en handbalvelden 99 ...................................................................................... 113 653103 Hockeyvelden groen 100 ......................................................................................... 114 653106 Klootschietbaan 102 ................................................................................................ 115 654001 Kunst 103 ................................................................................................................. 116 654002 Amateurkunst; Exploitatie gebouwen 104 ............................................................... 119 654003 Cultuurparticipatie 105 ............................................................................................. 121 654011 Beeldende kunst 106 ............................................................................................... 123 654012 Diverse uitvoeringen en Evenementen 107 ............................................................. 124 T55 Cultureel erfgoed ............................................................................................................... 125 654101 Oudheidkunde en archeologie 108 ..........................................................................

125 654111 Monumentenzorg 110 .............................................................................................. 127 T34 Economische promotie ...................................................................................................... 128 656001 Toerisme en recreatie 111 ....................................................................................... 128 T57 Openbaar groen en (openlucht) recreatie ......................................................................... 130 656011 Openbaar groen 112 ................................................................................................ 130 656013 Openbaar groen; bomen 113 ................................................................................... 132 656015 Openbaar Groen;Speeltst.incl.valondergr. 114 ....................................................... 134 656022 Verhuur/verkoop grond Alg.dienst 115 .................................................................... 136 656041 Volksfeesten/openbare vermak./.kermissen 116 ..................................................... 138 656051 Nationale feest- en gedenkdagen 117 ..................................................................... 139 T56 Media .................................................................................................................................

140 658001 Overige recreatieve voorzieningen 118 ................................................................... 140 658002 Ov. recr. Voorzieningen; Expl. Gebouwen 119 ........................................................ 141 T63 Inkomensregelingen .......................................................................................................... 142 661001 Gebundelde uitk.(PW, IOAW/Z en BBZ) 120 ........................................................... 142 T64 Begeleide participatie ........................................................................................................ 144 661101 Sociale werkvoorziening 122 ................................................................................... 144 661401 Gemeentelijke kwijtscheldingen 124 ........................................................................ 146 661411 Minimabeleid 125 ..................................................................................................... 147 T61 Samenkracht en burgerparticipatie ................................................................................... 149 662171 Integratiebeleid 126 ................................................................................................. 149 T65 Arbeidsparticipatie .............................................................................................................

150 662301 Participatiebudget 127 ............................................................................................. 150 665001 Kinderdagverblijven 128 .......................................................................................... 152 666201 Maatwerkvoorzieng Natura immaterieel Wmo 130 .................................................. 154 T681 Geëscaleerde zorg 18+ ................................................................................................... 156 666301 Opvang en beschermd wonen Wmo 131 ................................................................ 156 667001 Algemene voorzieningen Wmo MP 132 .................................................................. 157 667002 Algemene voorzieningen Wmo WIZ 133 ................................................................. 159 667012 Algemene voorzieningen Jeugd 134 ....................................................................... 163 667020 Wijkaccomodaties/Wijkcentra; Expl. Geb. 135 ........................................................ 165 T62 Wijkteams .......................................................................................................................... 166 667101 Eerstelijnsloket Wmo 136 ........................................................................................

166 T672 Maatwerkdienstverlening 18- .......................................................................................... 167 667211 PGB Jeugd 140 ........................................................................................................ 167 T73 Afval ................................................................................................................................... 169 672103 Overlaadstation/ Afvalbrengpunt 147 ...................................................................... 169 T74 Milieubeheer ...................................................................................................................... 171 672342 Milieubeleidsplan 156 .............................................................................................. 171 T75 Begraafplaatsen en crematoria ......................................................................................... 173 672405 Algemene begraafplaats Schipleidelaan 160 .......................................................... 173 673201 Baten begraafplaatsrechten 165 .............................................................................. 175 673201101/837001T81............................................................................................................. 175 681021 Bestemmingsplannen (niet in exploitatie) 167 .........................................................

176

Ambities en middelen in balans – 3 juli 2024 – gemeente Oldenzaal

3

T83 Wonen en bouwen............................................................................................................. 177 682122 Stedelijke vernieuwing 169 ...................................................................................... 177 682220 Omgevingswet 174 .................................................................................................. 179 682231 Woningbouw/-beleid 175 ......................................................................................... 181 T08 Overige baten en lasten .................................................................................................... 182 692201 Onvoorziene uitgaven 181 ....................................................................................... 182 692204 Lichtmastrecl/Billboardaffiches/zendmast 183......................................................... 183 692207 Algemene Dienst; Exploitatie Gebouwen 185 ......................................................... 185 T062 OZB niet-woningen .......................................................................................................... 187 693101 Baten onroerende-zaakbelastingen gebr. 188......................................................... 187 T061 OZB woningen .................................................................................................................

188 693201 Baten onroerende-zaakbelasingen eig. 189 ............................................................ 188 693601 Baten toeristenbelasting 190 ................................................................................... 190 T064 Belastingen overig ........................................................................................................... 191 693803 Baten reclamebelasting 191 .................................................................................... 191 Bijlage 1: beheersproducten zonder bezuinigingsmogelijkheid .................................................. 193 3.2.0 Programma 0. FAD1 Financiering alg. dekkingsmiddelen .................................................. 193 T04 Overhead ........................................................................................................................... 193 567 Huisvesting STW/Lubeckstr. 2 ....................................................................................... 193 5680 Gebouwenbeheersplan 3 ............................................................................................. 195 5700 Werkplaats en Materieel 4 ........................................................................................... 196 510201 Hpk 02 Kapitaallasten 5 ...........................................................................................

197 525002 Bedrijfsvoering concernstaf 6................................................................................... 198 525201 Financieel beheer (excl. Grondbedrijf) 7 .................................................................. 199 525204 Planning & Control (excl. Grondbedrijf) 8 ................................................................ 200 525209 Organisatiezaken 10 ................................................................................................ 201 525221 Juridische dienstverlening 11................................................................................... 202 525622 Documentaire informatievoorziening 12 .................................................................. 203 525629 Repro 15 .................................................................................................................. 204 525641 Digitale dienstverlening 17 ....................................................................................... 205 525642 Gegevens management 18...................................................................................... 206 540000 Directie 20 ................................................................................................................ 207 540001 Concernstaf 21 .........................................................................................................

208 540101 Domein Bedrijfsvoering 22 ....................................................................................... 209 540301 Domein Dienstverlening v.h. PUZA 23 .................................................................... 210 540601 Domein Ruimte v.h. STW 24 ................................................................................... 211 540701 Buitenbeheer 25 ....................................................................................................... 212 540801 Domein Maatschappij v.h. MP 26 ............................................................................ 213 T01 Bestuur .............................................................................................................................. 214 600101 Gemeenteraad 27 .................................................................................................... 214 600102 Forum 28 .................................................................................................................. 215 600103 College 29 ................................................................................................................ 216 T02 Burgerzaken ......................................................................................................................

217 600301 Geboorte 33 ............................................................................................................. 217 600303 Echtscheiding/Ontb. Partnerschapsreg. 35 ............................................................. 218 600304 Overlijden 36 ............................................................................................................ 219 600305 Diverse akten 37 ...................................................................................................... 220 600306 Naturalisatie/Naamswijziging 38 .............................................................................. 221 600331 Verkiezingen 39 ....................................................................................................... 222 600351 Reisdocumenten 40 ................................................................................................. 223 600352 Rijbewijzen 41 .......................................................................................................... 224 600361 Gemeentelijke basisadministratie 42 ....................................................................... 225 600362 Verklaringen 43 ........................................................................................................ 226

Ambities en middelen in balans – 3 juli 2024 – gemeente Oldenzaal

4

T83 Wonen en bouwen............................................................................................................. 227 600382 Geo Informatie 45 .................................................................................................... 227 T11 Crisisbeheersing en brandweer ......................................................................................... 228 612000 Risicobeheersing 49 ................................................................................................ 228 612005 Rampenbestijding 50 ............................................................................................... 229 T12 Openbare orde en veiligheid ............................................................................................. 230 614002 Gevonden voorwerpen 52 ........................................................................................ 230 614003 Openbare orde en veiligheid 53 ............................................................................... 231 T21 Verkeer en vervoer ............................................................................................................ 232 621012 Gladheidsbestrijding 61 ...........................................................................................

232 621021 Straatverlichting 62 .................................................................................................. 233 Waar mogelijk wordt op dit moment slimme verlichting toegepast .......................................... 233 T22 Parkeren ............................................................................................................................ 234 621401 Onderhoud apparatuur betaald parkeren 66 ........................................................... 234 621402 Parkeervergunningen 67 .......................................................................................... 235 T063 Parkeerbelasting.............................................................................................................. 236 621403 Heffingskosten parkeerbelastingen 68 .................................................................... 236 621404 Handhaving betaald parkeren 69 ............................................................................. 237 T57 Openbaar groen en (openlucht) recreatie ......................................................................... 238 624001 Waterlopen en waterhuishouding 72 ....................................................................... 238 T33 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen .................................................................................

239 631011 Markten 74 ............................................................................................................... 239 631013 Marktgelden 75 ........................................................................................................ 240 631101 Baten Marktgelden 76 .............................................................................................. 241 T05 Treasury ............................................................................................................................ 242 633001 Deelnemingen in nutsbedrijven 77........................................................................... 242 T43 Onderwijsbeleid en leerlingzaken ...................................................................................... 243 648004 Leerplicht 85............................................................................................................. 243 T56 Media ................................................................................................................................. 244 651001 Openbaar bibliotheekwerk 89 .................................................................................. 244 T52 Sportaccommodaties .........................................................................................................

245 653005 Jeu de boulesaccommodatie 93 .............................................................................. 245 653104 Groene honkbalveld 101 .......................................................................................... 246 T55 Cultureel erfgoed ............................................................................................................... 247 654103 Archeologie 109 ....................................................................................................... 247 T63 Inkomensregelingen .......................................................................................................... 248 661003 BBZ 121 ................................................................................................................... 248 T64 Begeleide participatie ........................................................................................................ 249 661112 Werkeloosheidsbestrijding; Expl. Gebouw 123 ....................................................... 249 T66 Maatwerkvoorzieningen (WMO) ........................................................................................ 250 666101 Maatwerkvoorziening Natura materieel Wmo 129 ................................................... 250 667102 Eerstelijnsloket Wmo WIZ 137 .................................................................................

251 667111 Eerstelijnsloket Jeugd 138 ....................................................................................... 252 T671 Maatwerkdienstverlening 18+.......................................................................................... 253 667201 PGB Wmo 139 ......................................................................................................... 253 T672 Maatwerkdienstverlening 18- .......................................................................................... 254 668201 Individuele voorzieningen Natura Jeugd 141........................................................... 254 T682 Geëscaleerde zorg 18- .................................................................................................... 256 668301 Veiligheid, jeugdreclassering opv. Jeugd 142 ......................................................... 256 T71 Volksgezondheid ............................................................................................................... 257 671401 Openbare gezondheidszorg 143.............................................................................. 257 671402 Collectieve preventie 144 ......................................................................................... 258 671501 Jeugdgezondheidszorg, uniform deel 145 ...............................................................

259 T73 Afval ................................................................................................................................... 260 672101 Inzameling huishoudelijk afval 146 .......................................................................... 260

Ambities en middelen in balans – 3 juli 2024 – gemeente Oldenzaal

5

672104 Afvaltransport en verwerking 148 ............................................................................ 261 672105 Kosten afvalstoffenheffing 149................................................................................. 262 T72 Riolering ............................................................................................................................ 263 672201 Dagelijks onderhoud riolering 150 ........................................................................... 263 672204 Rioolaanleg/vervanging (Gem.riol.plan) 151 ........................................................... 264 672207 Kosten heffing rioolrechten 152 ............................................................................... 265 T74 Milieubeheer ...................................................................................................................... 266 672302 Geluidshinder 153 .................................................................................................... 266 672321 Bodem 154 ............................................................................................................... 267 672331 Plaagdierenbestrijding 155 ...................................................................................... 268 T75 Begraafplaatsen en crematoria .........................................................................................

269 672401 Administratief beheer begraafplaats 157 ................................................................. 269 672403 Algemene begraafplaats Hengelosestraat 158........................................................ 270 672404 Lijkbezorgingsrechten 159 ....................................................................................... 271 672411 Joodse begraafplaats 161 ........................................................................................ 272 672501 Baten rein.rechten/afvalstoffenheffing 162 .............................................................. 273 672505 Baten rein.rechten en afvalstoffenheff. 163 ............................................................. 274 672607 Baten rioolheffing 164 .............................................................................................. 275 T81 Ruimte en leefomgeving .................................................................................................... 276 681001 Planologie 166 ......................................................................................................... 276 681022 Lokaal R.O. beleid 168 ............................................................................................ 277 682211 Vergunningen Wabo 170 .........................................................................................

278 682213 Controle/handhaving Wabo 171 .............................................................................. 279 682214 Overig Wabo 172 ..................................................................................................... 280 682218 Leges uitv.woningwet/taken APV 173 ..................................................................... 281 682251 Woonruimteverdeling 176 ........................................................................................ 282 T82 Grondexploitatie niet-bedrijventerreinen ........................................................................... 283 683001 Grondbedrijf 177 ...................................................................................................... 283 691101 Geldleningen en uitzettingen <1 Jaar 178 ............................................................... 284 691301 Beleggingenbeheer 179 ........................................................................................... 285 T07 Algemene uitkering en gemeentefonds ............................................................................. 286 692101 Algemene uitkering 180 ........................................................................................... 286 T08 Overige baten en lasten ....................................................................................................

287 692202 Beschikbare begrotingsruimte 182 .......................................................................... 287 692205 Kapitaalwerken/Projecten 184 ................................................................................. 288 692211 Organisatieverliezen 186 ......................................................................................... 289 T061 OZB woningen ................................................................................................................. 290 693010 Waardering onroerende zaken 187 ......................................................................... 290 T064 Belastingen overig ........................................................................................................... 291 694001 Lasten heff./inv.gemeentelijke belast. 192 ............................................................... 291

Ambities en middelen in balans – 3 juli 2024 – gemeente Oldenzaal

6

0.Inleiding / Aanleiding Op 9 november 2023 heeft het college de gemeenteraad geïnformeerd (raadsinfobrief UIT-23-13255) over de voorlopige conclusie van de Provincie Overijssel, ten aanzien van de voorlopige toezichtvorm op basis van de concept Programmabegroting 2024. In die raadsinfobrief heeft het college aangegeven dat na afstemming met de Provincie Overijssel en toelichting door de gemeente Oldenzaal, de Provincie voornemens is om het oordeel over de Programmabegroting op te schorten. De Provincie geeft haar oordeel na ongewijzigde vaststelling van de Programmabegroting 2024 en concept najaarsnota 2023. Op 13 en 27 november 2023 heeft de raad respectievelijk de Programmabegroting 2024 en de najaarsnota 2023 ongewijzigd vastgesteld. Met die vaststelling is met onderstaande saldi in principe voldaan aan de eisen voor een vorm van repressief toezicht, code ‘oranje’ (controle achteraf). De Provincie heeft vervolgens besloten tot repressief toezicht. Onderdelen (x € 1.000) Resultaat Programmabegroting 2024 Resultaat Najaarsnota 2023 (concept) Verwachte begrotingssaldi 20242027 Correctie incidentele baten/lasten Verwachte structurele begrotingssaldi 2024-2027

2024 N 1.136 V 1.654 V 518

2025 V 632 V 1.282 V 1.914

2026 N 4.476 V 986 N 3.490

2027 N 4.491 V 1.418 N 3.073

N 339 V 179

N 481 V 1.433

N 491 N 3.981

N 9 N 3.082

Als gevolg van de najaarsnota zijn de eerste 2 jaarschrijven 2024 en 2025 sluitend maar blijft er wel vanaf 2026 een structureel begrotingstekort van rond de 4 miljoen euro. Deze tekorten vanaf 2026 zijn fors en worden naar verwachting nog forser. In de cijfers over 2026 en 2027 en de jaren daarna zijn de financiële consequenties van het Integraal Huisvestingsplan, (IHP) het accommodatiebeleid, de sectorale routekaart, de noodzakelijke investeringen in verband met de verduurzaming en herinrichting van het stadhuis en de consequenties van de nog uit te zetten aanbestedingen in het sociaal domein niet meegenomen. Tevens is door het Rijk vanaf 2026 de volledige opschalingskorting weer opgenomen die ook voor 2028 (negatieve) financiële consequenties zal hebben en nog los staat van de onzekerheid vanaf 2026 rondom de herijking van het gemeentefonds. Onder andere in VNG verband ondernemen we als Oldenzaal actie om deze financiële verhoudingen te herstellen om te komen tot een betere financiële balans tussen rijk en gemeenten. Op basis van de ontstane en te verwachten hogere tekorten vanaf 2026 heeft het college op 19 december 2023 besloten het traject “Ambities en middelen in balans” in te zetten ten behoeve van de totstandkoming van een structureel sluitende begroting 2025- 2028. Hiervoor heeft zij € 100.000 ter beschikking gesteld t.b.v.

de inhuur van externe ondersteuning gedurende de maanden januari tot en met juni 2024. De gemeenteraad is hierover in december geïnformeerd (Raadsinfobrief UIT-2313268). In dit rapport wordt in hoofdstuk 1, de inrichting, uitgangspunten en de disclaimer van dit onderzoek geschetst. Vervolgens worden, per beheersproduct, de mogelijkheden geschetst om de ambities in balans te brengen met de middelen die de gemeente Oldenzaal tot haar beschikking heeft. Er zijn enkele versoberingsvoorstellen gedaan die meerdere beheersproducten raken. Er is voor gekozen om dit op 1 plek/beheersproduct te beschrijven. De beheersproducten die dit betreffen verwijzen hier vervolgens naar. De beheersproducten waar geen mogelijkheden zijn om de uitgaven te verlagen, dan wel de inkomsten te verhogen zijn opgenomen in bijlage 1.

Ambities en middelen in balans – 3 juli 2024 – gemeente Oldenzaal

7

1. Inrichting, Uitgangspunten en Disclaimer onderzoek 1.1 Twee sporen Conform het Plan van Aanpak dat het college op 19 december 2023 heeft vastgesteld bevat het onderzoek twee sporen. In spoor 1 is het geheel van opdrachten / taken onderzocht, die wij uitvoeren (inclusief de daaraan gekoppelde omvang van de formatie van het ambtelijk apparaat en de €) in relatie tot de ambitie en de wettelijke taken. Hierbij is bij iedere gemeentelijke taak/opdracht kritisch onderzocht naar wat anders of minder kan en wat, afgezet tegen de strategische agenda en het raadsprogramma, relatief minder belangrijk is. In het tweede spoor (spoor 2) is een financieel technische analyse van de begroting 2024-2028 uitgevoerd. Hierbij is onderzocht of de financieel technische uitgangspunten die Oldenzaal hanteert reëel en actueel zijn en passen bij onze moderne kijk op bedrijfsvoering. De opdracht per spoor is als volgt: Spoor 1. Wat kan anders en of minder. Per beheersproduct in de begroting en voor de geplande investeringen is onderzoek gedaan naar versoberingsmaatregelen. Hier bij is eerst onderscheid gemaakt naar taken die wettelijk en niet-wettelijk (uitvoering eigen bestaand beleid) zijn. Hier specifiek onderzoek gedaan naar de mate van beleidsvrijheid. Wat de opties en consequenties zijn indien deze opdracht- of taak anders, minder of niet meer wordt uitgevoerd?

Het onderzoek richt zich specifiek op de basis van de taakuitvoering (waarom voeren we deze taak uit) waarvoor budget en formatie (los van kwaliteit of bezetting) in onze organisatie aanwezig is. In die omvang is bij de budgethouders van de gemeente Oldenzaal uitgevraagd waar zaken anders kunnen, minder kunnen of niet meer kunnen (inclusief gevolgen en evt een risicoafweging). Hierbij zijn onderstaande uitgangspunten gehanteerd; a) er zijn geen taboes, dat wil zeggen; wat de politiek, samenleving wel/niet zal accepteren is tijdens dit onderzoek irrelevant en zal geen argument zijn om een beheersproduct niet aan een kritische analyse te onderwerpen; b) kijk ook naar de inkomsten (tarieven); c) kijk naar mogelijkheden om structureel “andere” inkomsten te genereren (wat mogen we in rekening brengen, maar doen we nog niet); d) formatie is volgend op beleidskeuzes.

Spoor 2: Financieel technische analyse Spoor 2 is in twee onderdelen opgedeeld. Gestart is met te onderzoeken wat de structurele begrotings- over- en onderschrijdingen van de afgelopen 4 jaar zijn. De resultante hiervan is meegenomen in de formats die zijn ingevuld ten behoeve van spoor 1. Daarnaast is onderzoek gedaan of de financieel technische uitgangspunten die Oldenzaal hanteert, nog actueel en reëel zijn en niet te conservatief zijn ingestoken. Kortom wat is de gehanteerde werkwijze waarmee een bedrag in de begroting tot stand komt? De volgende financieel technische onderwerpen zijn in dit onderzoek meegenomen: o o o o o o 

afschrijvingstermijnen restwaarden investeringen reserves indexering rentelasten

Per onderwerp is een voorstel geformuleerd dat als volgt is opgebouwd: a) beschrijving huidige werkwijze; b) voorstel gewenste werkwijze.

Ambities en middelen in balans – 3 juli 2024 – gemeente Oldenzaal

8

Bij de versoberingsmaatregelen is het directe kostenvoordeel weergegeven. De kosten van de ambtelijke uren zijn bij enkele voorstellen meegenomen. E.e.a. betekent dat na de definitieve keuzes voor de versoberingsmaatregelen de besparing op de totale formatie inzichtelijk gemaakt zal worden. Uiteraard heeft heeft eventuele formatie-reductie in de primaire processen ook gevolgen voor de aan die formatie toegerekende overhead. Deze worden na de definitieve keuze door het bestuur doorgerekend. Het vervolgtraject (begeleiding van te maken keuzes door het College) valt buiten de scope van deze opdracht. De gemaakte keuzes moeten vervolgens een plek krijgen in de Kadernota 2025-2028, zodat de raad in staat wordt gesteld een weloverwogen integrale afweging te maken.

1.2 Disclaimer Dit onderzoeksrapport “Ambities en Middelen in balans” heeft in een relatief korte periode tot stand moeten komen. Daarnaast is door de krapte op de arbeidsmarkt slechts gedeeltelijk invulling kunnen geven aan de inzet van externe ondersteuning. Dit samen heeft tot gevolg dat er versoberingsmaatregelen zijn voorgesteld, waarbij de bedragen geraamd zijn. Dit kan betekenen dat bij de uitwerking van deze voorstellen uiteindelijk kan blijken dat het te besparen bedrag hoger of lager is dan vooraf geraamd. Door de korte onderzoeksperiode was bij diverse voorstellen onvoldoende tijd om de totale maatschappelijke impact van dat voorstel weer te geven.

Ambities en middelen in balans – 3 juli 2024 – gemeente Oldenzaal

9

2. Bezuinigingsmogelijkheden 2.1 Financieel-technische voorstellen 2.1.1 Herziening waardering en afschrijving activa T08 Overige baten en lasten 193 Volg nr. Bezuiniging

193 Verlenging afschrijvingstermijnen / restwaarden.

Programma Taakveld Subtaakveld Beheersproduct Portefeuillehouder Domeinmanager Teamleider Wettelijk verplichte taak (0=nee; 1=ja; 2=gedeeltelijk)

FAD1 Financiering alg. dekkingsmiddelen T0 Bestuur en ondersteuning T08 Overige baten en lasten Afschrijvingstermijnen en restwaarden Evelien Zinkweg-Ankone (VVD) Christa Arkink Christa Voogdgeert 0

Meerjarenbegroting 2024-2027

2024

2025

2026

2027

0 0 0

0 0 0

0 0 0

0 0 0

2021

2022

2023

0

0

0

Lasten beheersproduct Baten beheersproduct Saldo beheersproduct Onderuitputting 2021-2023 Lasten beheersproduct Mogelijke bezuiniging(en): Kostenplaats

Grootboek

2025

2026

2027

2028

2029

2030

1.300.000

1.300.000

1.300.000

1.300.000

1.300.000

1. Wettelijk verplicht

999999… 999999…

…… ……

2. Niet-wettelijk verplicht 2a. Niet meer doen

999999… 999999…

…… ……

2b. Uitvoering versoberen

999999… 999999…

…… ……

Ambities en middelen in balans – 3 juli 2024 – gemeente Oldenzaal

10

Inleiding Iedere gemeenteraad heeft een kaderstellende rol met betrekking tot het gemeentelijke financieel beleid. Op grond van artikel 212 van de Gemeentewet stelt de raad bij verordening de uitgangspunten voor het financiële beleid en beheer vast. De regels voor waardering en afschrijving zijn redelijk afgebakend binnen het ‘Besluit Begroting & Verantwoording’ (BBV). Hierin staat beschreven welke zaken geactiveerd mogen worden en welke niet. Een belangrijk uitgangspunt hierin is dat het afschrijfbeleid resultaatonafhankelijk dient te zijn en dat er een bestendige gedragslijn moet worden toegepast. Het wijzigen van de afschrijvingstermijn is een schattingswijziging. Dat betekent binnen het BBV dat je vanaf dat moment gaat afschrijven uitgaande van de boekwaarde op dat moment met de nieuwe restanttermijnen. Dus alleen vooruit kijken en niet herwaarderen. Echter, het is aan de gemeente om de criteria van afschrijftermijnen te bepalen. Dit in relatie tot een actueel meerjaren-onderhoudsplan (maximaal 5 jaar oud) en mogelijke levensduurverlengende activiteiten. Dit alles beschreven in het ‘Besluit Begroting & Verantwoording provincies en gemeenten’. De gemeente Oldenzaal hanteert voor een deel de kaders van de afschrijftabel zoals weergegeven in de BBV.

De gemeentelijke kaders zijn weergegeven en geactualiseerd in de Beleidsnotitie afschrijvingsbeleid en waarderingsgrondslagen 2020 (versie 2.1 / 15-11-2019). Echter, de termijnen van afschrijving in relatie tot een onderliggend meerjaren-onderhoudsplan zijn ongewijzigd gebleven. In het BBV is artikel 64 lid 2 gewijd aan de wijziging van de afschrijvingsmethode en termijn. Om gegronde redenen kan/mag een afschrijvingswijze worden herzien. De reden en financiële consequenties van een wijziging worden in de toelichting op de balans uiteengezet. Huidige situatie en voorstel stelselwijziging De gemeente Oldenzaal hanteert voor een deel op hoofdniveau de afschrijftermijnen zoals weergegeven in de afschrijvingstabel in het BBV. Echter de eenduidigheid ontbreekt op sommige onderdelen. Afschrijftermijnen variëren binnen dezelfde activa. Daarnaast kan gesteld worden dat de levensduur van materiele vaste- en ook vlottende activa herzien kan worden. En het meenemen van levensduurverlengende onderhoudswerkzaamheden, maar ook materialen die meewerken aan levensduurverlenging maakt dat afschrijftermijnen herzien mogen worden. Het wijzigen van de afschrijvingstermijn is altijd een schattingswijziging. Dat betekent binnen het BBV dat je vanaf dat moment gaat afschrijven uitgaande van de boekwaarde op dat moment met de nieuwe restanttermijnen. Dus alleen vooruit kijken en niet herwaarderen.

Het hanteren van de restwaarde (10%) van een bedrijfsmiddel of activa is eveneens een schatting van de waarde aan het eind van de levensduur. Je mag hierin uitgaan van de economische levensduur. 10% is maximaal. Om te komen tot deze schatting is gekeken naar een aantal collega gemeenten die het geheel hebben herzien.

Ambities en middelen in balans – 3 juli 2024 – gemeente Oldenzaal

11

Afschrijftermijnen: Sporthallen Bibliotheek Onroerend goed Technische installaties Schoolgebouwen Zwembaden Voertuigen Riolering, nieuwbouw & renovatie Parken, sportvelden & groenvoorzieningen Openbare wegen, verlichting & technische installaties

Gemeente Wassenaar:

Gemeente Leeuwarden:

Huidig Gemeente Oldenzaal:

50 jaar 60 jaar 60 jaar 30 jaar 50 jaar 40 jaar 10 jaar 60 jaar

40 jaar 40 jaar 20 jaar 50 jaar 40 jaar 12 jaar voorziening

40 jaar

40 jaar

40 jaar

15 jaar

30 jaar

60 jaar

40 jaar

40 jaar 15 jaar 40 jaar 35 jaar 7 jaar 40 jaar

De afschrijftermijnen binnen gemeenten verschillen. Het is aan iedere gemeente om hier onderbouwd mee om te gaan. Gemeente Oldenzaal hanteert de ‘voorzichtige’ aanpak in haar nota afschrijvingen. Sommige afschrijftermijnen op bijvoorbeeld vaste activa verschillen. Het strekt tot de aanbeveling om consistent hierin te gaan zijn volgens onderstaande tabel. Voorstel is om per 2026 de afschrijfmethodiek volledig en uniform in te voeren. Daarnaast zoals in onderstaande tabel aangegeven de restwaarde van genoemde activa vast te stellen op 10%. Dit conform de huidige economische marktwaarde. Huidig Tijdelijke huisvesting/renovatie Nieuwbouw Verbouw Grond-, weg- & waterbouwwerken Meubilair Gemeente Meubilair onderwijs Zonwering Afvalcontainers Gemotoriseerde voertuigen Riolering + mechanisch Kunstgras/sportvoorzieningen Brandveiligheid Overige zaken

Per 1-1-2026

Variabel

30 jaar

Restwaarde na afschrijving 10%

40 jaar 25 jaar Variabel

45 jaar 30 jaar 40 jaar

10% 10% 0%

10 jaar 15 jaar 10 jaar 15 jaar 7 jaar

15 jaar 20 jaar 15 jaar 20 jaar 10 jaar

10% 10% 0% 0% 10%

40 jaar 15 jaar

geen wijzigingen geen wijzigingen

20 jaar Variabel

geen wijzigingen nader te bepalen

Stelselwijziging Betekenis; Het per 1 januari 2026 herzien van de genoemde afschrijftermijnen betekent dat het afschrijfstelsel per die datum zal worden aangepast (= stelselwijziging). De openstaande kapitaallasten zullen per genoemde datum worden verlengd met de vastgestelde afschrijftermijnen. Dit heeft geen impact op de resultaten van voorgaande jaren. De keuze van aanpassing van de afschrijftermijnen is deels gebaseerd op een vergelijk met enkele collega gemeenten. Anderzijds blijkt uit de praktijk dat panden, voorzieningen e.d. zowel technisch als ook economisch een langere levensduur hebben. Met deze kennis is gekozen om de verlenging van afschrijftermijnen per categorie naar redelijkheid te verhogen.

Ambities en middelen in balans – 3 juli 2024 – gemeente Oldenzaal

12

In algemene zin worden in de voorgestelde wijziging de maximaal mogelijke afschrijftermijnen verlengd. Hierdoor wordt het mogelijk om meer aan te sluiten bij de praktijk en bij ervaringen uit het verleden. Het is zeker niet zo dat steeds de maximaal mogelijke termijn zal worden gehanteerd. Wel zal steeds een inhoudelijke beoordeling worden gemaakt. Risico’s; Een stelselwijziging vraagt een projectplan om alle mogelijke risico’s af te dekken. Aandachtspunten zijn lopende contracten, communicatie richting stakeholders & gebruikers, een technische onderhoudsplanning e.d. Dit wordt in een projectplan nader uitgewerkt. Voorbereiding(en) en uitvoer stelselwijziging Een stelselwijziging vraagt voorbereiding. Per activum moet bekeken worden hoe de huidige afschrijftermijn is bepaald en moet de nieuwe koers per 1-1-2026 in de boekhouding opgevoerd worden. Daarnaast dient de financiering te worden aangepast op de wijziging in de afschrijftermijnen. Dit zal een eenmalige (extra) (externe?) personele inzet vragen. Kosten/uren (nog) onbekend. De Meerjaren-Onderhoudsplanning (MJOP) dient per activum te worden herzien waarbij de afschrijftermijn wordt verlengd. Ook dit vraagt nadere uitwerking. Kosten/uren (nog) onbekend. Financiële impact; Het doorvoeren van bovengenoemde stelselwijziging brengt een structurele baat met zich mee van rond 1,3 mln.

De extra lasten bij herfinanciering van de looptijden zijn bij benadering € 70.000. De extra kosten m.b.t. inzet personeel/externe inzet dienen nog bepaald te worden. Deze zijn nog onbekend. Bovengenoemde cijfers zijn schattingen. Voor een exacter beeld van de structurele afschrijvingsbaat is een doorrekening per activum(groep) noodzakelijk, onder andere om rekening te kunnen houden met het effect van de verschillende afschrijfmethodieken. Tot slot Een beoogde stelselwijziging is o.a. besproken met de huisaccountant (Baker Tilly) van de gemeente Oldenzaal. De wijziging vraagt een gedegen onderbouwing per activum maar is realiseerbaar. Enkele gemeenten die een stelselwijziging hebben doorgevoerd zijn (voor zover nu bekend): Nijmegen, Rotterdam, Leeuwarden, Wassenaar en Zutphen. Gezien het feit dat zowel technische- als ook economische levensduren langer zijn, mede door verbeterde bouwmaterialen, is het verlengen van afschrijftermijnen in relatie hiertoe legitiem. Periodiek zal dit kunnen worden herzien middels de Meerjaren Onderhoudsplanning. De in eerste instantie vastgestelde restwaarde van 10% op voornamelijk meubilair, panden & gemotoriseerde voortuigen is een eerste vaststelling op basis van de huidige markt. Er is op genoemde categorieën altijd een restwaarde, welke in de afschrijftermijnen meegenomen zal worden als een baadt.

Vervolg Na vaststelling van herziening van de afschrijftermijnen zal dit projectmatig worden ingezet op twee gebieden; Financiën De nieuwe afschrijftermijnen zullen in de boekhouding worden opgenomen en per 1 januari 2026 worden geactualiseerd. Dit vraagt extra inzet (in- en/of extern) om het boekhoudstelsel te actualiseren. Het aantal uren inzet is op dit moment nog onbekend, maar zal verder worden uitgewerkt gedurende 2024 & 2025.

Ambities en middelen in balans – 3 juli 2024 – gemeente Oldenzaal

13

Meerjaren Onderhoudsplanning De Meerjaren Onderhoudsplanning (MJOP) zal per activa moeten worden herzien. Dit aangezien levensduurverlenging extra onderhoud kan betekenen. Daarnaast zal mogelijk gecommuniceerd moeten worden inzake huurovereenkomsten over verlenging van levensduur van onroerend goed. Ook dit zal verder in een projectplan worden uitgewerkt inclusief de extra inzet van uren.

Ambities en middelen in balans – 3 juli 2024 – gemeente Oldenzaal

14

2.1.2 Investeringen T08 Overige baten en lasten Materiële vaste Activa (stuwmeer investeringen) 194 Volg nr. Bezuiniging

194 Stuwmeer investeringen / Stelpost onderuitputting Kapitaallasten

Programma Taakveld Subtaakveld Beheersproduct Portefeuillehouder Domeinmanager Teamleider Wettelijk verplichte taak (0=nee; 1=ja; 2=gedeeltelijk)

FAD1 Financiering alg. dekkingsmiddelen T0 Bestuur en ondersteuning T08 Overige baten en lasten Stuwmeer investeringen Evelien Zinkweg-Ankone (VVD) Christa Arkink Christa Voogdgeert 0

Meerjarenbegroting 2024-2027

2024

2025

2026

2027

0 0 0

0 0 0

0 0 0

0 0 0

2021

2022

2023

0

0

0

Lasten beheersproduct Baten beheersproduct Saldo beheersproduct Onderuitputting 2021-2023 Lasten beheersproduct Mogelijke bezuiniging(en): Kostenplaats

Grootboek

2025

2026

2027

2028

2029

2030

100.000 650.000

100.000 650.000

100.000 650.000

100.000 650.000

100.000 650.000

100.000 650.000

1. Wettelijk verplicht

999999… 999999…

…… ……

2. Niet-wettelijk verplicht 2a. Niet meer doen

999999… 999999…

…… ……

2b. Uitvoering versoberen

999999… 999999…

…… ……

Materiële vaste activa Investeren is het vastleggen van vermogen in een object waarvan het nut zich over meerdere jaren uitstrekt (definitie BBV). In de regel worden deze objecten als bezitting/activum op de balans opgenomen. Door het doen van investeringen ontstaan dus meerjarige bezittingen, in vaktermen: ‘activa’. Deze leiden tot lasten doordat de waarde van deze activa afneemt in de loop van de tijd. Deze ‘afschrijvingslasten’ zijn gebaseerd op het veronderstelde aantal jaren dat de bezitting nut genereert, de zogenaamde economische levensduur. Deze afnemende waarde van de investering wordt ‘boekwaarde’ genoemd. Voorbeelden zijn: een investering in een gebouw en een investering in ICT hardware. Naast deze jaarlijkse afschrijvingslasten worden er ook rentelasten berekend over de boekwaarde. De jaarlijkse afschrijvings- en rentelasten (kapitaallasten) uit de investeringen vormen samen met bijvoorbeeld de onderhoudslasten en verzekeringen de jaarlijkse exploitatielasten in de begroting en jaarrekening.

Ambities en middelen in balans – 3 juli 2024 – gemeente Oldenzaal

15

Het kan voorkomen dat geplande investeringen niet, of later dan gepland, doorgaan. De middelen voor investeringen die in een jaar niet zijn gerealiseerd, vervallen niet maar blijven beschikbaar in het volgende jaar. Voor de planperiode 2024-2027 staan diverse investeringen gepland die de komende tijd veel (ambtelijke) capaciteit zullen gaan vergen. Ultimo 2023 stonden nog totaalinvesteringen ter grootte van € 59 miljoen ‘open’. Bij de najaarsnota 2023 heeft reeds een actualisering/fasering op met name de investeringen sport en onderwijs plaatsgevonden. Dit heeft geleid tot besparingen op kapitaallasten voor de jaarschijven 2024-2027 van respectievelijk € 586.000, € 277.000, € 161.000 en € 254.084. Deze voordelen zijn reeds ‘ingeboekt’ en verwerkt in het actuele meerjarenperspectief. Bij de jaarrekening 2023 heeft in het kader van het kredietenverslag 2023 een laatste actualisering plaatsgevonden. Door vrijval en fasering van enkele kredieten is het bedrag aan openstaande kredieten teruggebracht met ca. € 1 miljoen tot € 58 miljoen. Onderdeel van dit bedrag is een investeringsvolume van € 13,1 miljoen ten behoeve van het Oldenzaalse GRP (Gemeentelijk Rioleringsplan). De kapitaallasten GRP worden gedekt via gemeentelijke heffingen, zodat eventuele faseringen geen direct effect hebben op de exploitatiesaldi.