07 (tussen)evaluatie corona - raadsvoorstel en -besluit

Dit moet naar voren komen in het op te stellen thuiswerkbeleid zoals aangegeven onder het kopje thuiswerken. Concreet betekent dit dat deels een vertraging zit op het project huisvesting binnen het programma Contact. Wel zijn we gestart met het opstellen van een visie op de rol en functie van het stadhuis. Wij verwachten hierover in het tweede kwartaal te kunnen berichten. Binnen het programma Contact lag de ambitie om over te gaan van vaste telefoons op mobiele telefonie. Ten gevolge van de coronacrisis en de verhuizing van het Maatschappelijk Plein naar het stadhuis is dit in een stroomversnelling geraakt. Eind 2020 zijn alle medewerkers van de gemeente Oldenzaal waarvoor dit relevant was, voorzien van een mobiele telefoon. Met de verhuizing zijn de meeste vaste telefoons weggehaald. Dit is een belangrijke voorziening voor medewerkers om digitaal te kunnen werken en daarmee dragen we bij aan de doelstelling dat medewerkers overal hun werk moeten kunnen doen. Verantwoord doorwerken fysieke teams Binnen de organisatie is op een verantwoorde manier doorgewerkt, waarbij veelal vanuit de thuissituatie de werkzaamheden konden doorgaan. Anders lag het binnen onze organisatie in een aantal teams waarbij fysieke taken moeten worden uitgevoerd en thuiswerken niet tot de mogelijkheden behoort.

Binnen team buitenbeheer is in de eerste golf de meest kwetsbare medewerker tijdelijk naar huis gestuurd, zodat de bedrijfsvoering op een veilige manier kon worden ingericht waarbij de focus sterk op “samen veilig doorwerken” kwam te liggen. Er is daarom, mede gezien de kwetsbare groep (voormalige Top Crafters), op een tweetal momenten een protocol opgesteld. Hierin is onder andere opgenomen dat er gewerkt wordt met verschillende aanvangs- en sluitingstijden van de werkdag alsmede een aanpassing van de groep die samenwerkt. Dit om samenscholing van in totaliteit ca. 90 medewerkers te voorkomen om daarmee besmettingen te minimaliseren. Ook heeft bovenstaande gevolgen gehad voor de verschuiving van taken, om iedereen veilig te kunnen laten werken. Aanpassing was sowieso noodzakelijk, omdat thuiswerken van onze inwoners veel extra werk in het schoon houden heeft veroorzaakt van de openbare ruimte. Door het niet doorgaan van vele evenementen is deze ruimte ontstaan. Projecten De voorbereiding van de ruimtelijke projecten kende wel vertraging. Het thuiswerken met een digitaal teken-systeem en bijkomende werkzaamheden heeft behoorlijke beperkingen. Denk hierbij aan de lagere internetsnelheden, de lagere performance en het vaker uitvallen van het internet.

De thuiswerkopstelling in relatie tot het gebruik van meerdere beeldschermen en natuurlijk het ontbreken van de mogelijkheid de grote tekeningen/ontwerpen analoog(geplot) te kunnen bekijken en controleren speelden ons parten. Ook de afstemming tussen werkvoorbereiding/adviseur/ontwerper en projectleider (soms zijn deze taken ook uitbesteed) vergde meer inspanning en energie. Het bewaken van 20

planning en kosten is daardoor zondermeer moeilijker geworden. Ondanks de hoge mate van inzet kunnen we niet voorkomen dat soms de kwaliteit onder druk heeft gestaan. (Fysieke) aanpassingen in onze manier van werken 1,5 meter werkgroep Om de veiligheid van onze inwoners en medewerkers in het stadhuis zo goed mogelijk te borgen is de 1,5 meter werkgroep ingesteld. Deze groep heeft op basis van de landelijke richtlijnen het CMT geadviseerd over te nemen maatregelen in het stadhuis. Zo zijn een aantal fasen beschreven waarin de mogelijkheden om op kantoor te werken verder zijn uitgediept. Daarnaast is aangegeven welke werkplekken wel en niet beschikbaar waren, zijn looproutes aangegeven, voldoende desinfectiemiddelen aangeschaft en zijn extra schoonmaakrondes ingelast. Na elke persconferentie is opnieuw gekeken welke maatregelen op dat moment passend waren. Verhuizing Ondanks de coronacrisis is het gelukt om de verhuizing van het Maatschappelijk Plein naar het stadhuis en de daarbij behorende interne verschuivingen voor 1 januari af te ronden. Het feit dat weinig collega’s op kantoor waren had zowel voor- als nadelen. Doordat we al maanden overwegend thuis moesten werken konden collega’s ook tijdens de verhuizing gewoon doorwerken. Onze dienstverlening richting de inwoners kon hierdoor grotendeels gecontinueerd worden.

Ook in de nazorgfase heeft het voordelen dat we nog volop thuis werken. Nadeel was wel dat uiteindelijk alle collega’s minimaal één keer naar het stadhuis moesten komen om op te ruimen en in te pakken. Om de veiligheid te borgen is ervoor gekozen om dit in shifts te doen. Effecten op de organisatie Digitalisering Het belangrijkste positieve effect van corona is misschien wel het feit dat we gedwongen zijn om in korte tijd een enorme digitaliseringsslag te maken. Richting de inwoner zijn een aantal processen gedigitaliseerd, maar ook intern voerden we ontwikkelingen als de digitale handtekening en andere digitale tools versneld door, zodat we onze collega’s thuis goed konden faciliteren. We werden in feite gedwongen om onze werkprocessen waar mogelijk thuis, dus digitaal te doen. Al doende kwamen we er zo achter dat we meer digitaal konden, dan we wellicht dachten. De afgelopen maanden hebben we wel gemerkt dat naarmate we meer thuiswerken processen meer ‘stroperig’ verlopen. Discussies kosten meer tijd en wederzijds begrip creëren kost steeds meer energie. Onze digivaardigheid en ons vertrouwen in onze eigen digitale zelfredzaamheid is toegenomen. Het gebruik van de digitale overlegplatforms liet ons zien dat digitaal overleggen goede mogelijkheden biedt.

Hierbij maken we wel de kanttekening dat digitaal vergaderen niet in alle gevallen het fysiek vergaderen kan vervangen maar dat het een goede aanvulling is op onze oude werkwijze. Wel blijkt dat we nog niet voldoende zijn toegerust om in de toekomst de combinatie van fysiek en digitaal een bijeenkomst of vergadering bijwonen, te faciliteren. Hierin kunnen we nog een verbeterslag maken. Ziekteverzuim

Het gemiddelde verzuimpercentage is 5,6% in 2020. Onze doelstelling voor 2020 was 4,2%. In 2019 kwam ons verzuim uit op 4,9%. Ter vergelijking: in 2019 was het gemiddeld ziekteverzuim bij gemeenten van gelijke grootte 5,4%. De cijfers van het A&O fonds over 2020 zijn nog niet beschikbaar, maar 21

de verwachting is dat het verzuimpercentage van de gemeente Oldenzaal in 2020 niet hoger zal liggen dan het landelijk gemiddelde onder gemeenten van gelijke grootte. Geconcludeerd kan worden dat het effect van het coronavirus en de coronamaatregelen maar zeer beperkt zichtbaar zijn in de verzuimcijfers over 2020. In bovenstaande grafiek is te zien dat het verzuim vanaf het begin van de coronacrisis tot half september 2020 nauwelijks afweek van de cijfers in 2019. Pas vanaf half september 2020 stijgt het gemiddelde verzuim meer dan in dezelfde maanden van het jaar 2019. Deze stijging komt voort uit een toename van het langdurig verzuim, veelal veroorzaakt door medische problematiek. Een relatie met corona is niet of nauwelijks aanwezig. Wel is het aannemelijk dat de noodzaak tot thuis werken en -re-integreren, en de impact van de huidige tijd op het algehele gevoel van welbevinden, invloed heeft op het verloop van het werkhervattingstraject. Het kan hierdoor langer duren voordat een medewerker volledig gere-integreerd is. We vragen in de organisatie aandacht van de teamleiders voor het terugdringen van het langdurend verzuim. Vanuit goed werkgeverschap nemen we de nodige maatregelen om medewerkers te ondersteunen om gezond en vitaal te blijven.

Ondanks dat geen directe link is te leggen met corona lijkt in de cijfers toch wel sprake van een toename in de 1 e (vanaf maart) en vooral de 2e golf (vanaf september) van de ziekteverzuimcijfers. Het kortdurend verzuim is in 2020 met 0,2% gedaald ten opzichte van het jaar 2019. Coronabesmettingen of uitdagingen in de privésfeer door bijvoorbeeld de sluiting van de scholen, hebben in 2020 niet geleid tot een stijging van het kortdurend verzuim. Ook de verzuimfrequentie, het aantal keren dat een medewerker zich in een jaar ziekmeldt, lag in 2020 met 0,5 nog steeds ruim onder het landelijk gemiddelde van 1,06 bij gemeenten van gelijke grootte. Daar waar sprake was van verzuim door corona besmettingen heeft dit niet geleid tot problemen in de continuïteit van de bedrijfsvoering. Ook de verplichte quarantaine heeft door de mogelijkheid om thuis te werken, nauwelijks invloed gehad op de dienstverlening. Onze medewerkers zorgen nog steeds met veel loyaliteit, flexibiliteit en creativiteit voor dat de dienstverlening aan onze inwoners doorgaat, ondanks dat het voor velen een uitdagende en stressvolle tijd is en de werkdruk op diverse beleidsterreinen hoog is.

Duurzame verbindingen In de organisatie zijn duurzame verbindingen ontstaan in de diverse lichte samenwerkingsvormen die zijn opgezet, met als voorbeelden de ondersteuning voor de horeca, het kernteam corona en de ondersteuning rondom de invoering van de avondklok. Vanuit alle geledingen van de organisaties zijn collega’s bij elkaar gekomen om op diverse onderwerpen rondom de coronacrisis zaken op te pakken. Hiermee zijn voor de toekomst ook duurzame contacten gelegd. Financiële gevolgen Het anders en met nog nadrukkelijker met beschermingsmaatregelen werken, heeft geleid tot kosten. Hierbij kan worden gedacht aan de aanschaf van mondkapjes, handschoenen, maar ook spatschermen, bestickering in ons gebouw om de RIVM-richtlijnen zichtbaar te maken. Daarnaast hebben we diverse communicatiecampagnes gelanceerd om bijvoorbeeld de richtlijnen onder de aandacht te brengen of om onze inwoners een hart onder de riem te steken. De volledige uitgaven worden verantwoord in de jaarrekening. Wij gaan er vanuit dat deze (organisatie)kosten worden gedekt uit budgetten die door corona niet volledig zijn benut.

22

7.

Financiële gevolgen coronacrisis

De financiële verantwoording van de coronamiddelen in deze rapportage is een tussenstand van de stand van zaken per 31 januari 2021. De definitieve verantwoording van de gelden over 2020 vinden plaats in de jaarrekening 2020 en vervolgens de jaarrekening 2021. Twee scenario’s Als college hebben we de afweging tussen twee scenario’s gemaakt. Het door ons gekozen scenario motiveren we. Op diverse onderdelen hebben we vanuit het rijk compensatie gekregen voor hogere lasten of lagere inkomsten, voor onze eigen begroting, maar op een aantal onderdelen ook ter compensatie van gederfde inkomsten of gemaakte kosten bij externe partners. Partners moet in dit geval in de breedste zin van het woord worden uitgelegd: als iedere partij waarmee wij een professionele (financiële) relatie onderhouden. De compensatie vanuit het rijk is aan ons toegekend en uitgekeerd in het gemeentefonds. Waarschijnlijk ten overvloede, maar het geld dat via het gemeentefonds aan ons wordt uitgekeerd is vrij besteedbaar. Vanuit het rijk zijn echter wel omschrijvingen mee gegeven waarvoor de verschillende verhogingen in het gemeentefonds in de basis zijn bedoeld. Als college hebben we hier dus de keuze om het uitgekeerde geld voor corona-doeleinden te besteden aan daar waar wij het nodig achten (scenario 1), dan wel de lijn te volgen die het rijk heeft voorgesteld (scenario 2).

Uiteraard zitten tussen deze scenario’s vele varianten, maar in de basis zijn dit de twee hoofdmogelijkheden. Keuze scenario Wij stellen u voor om in de basis te kiezen voor scenario 2, waarbij wij de door het rijk ingestelde lijn aanhouden voor het bieden van financiële ondersteuning. Hiervoor hebben wij de volgende argumenten:  Op landelijk niveau is door diverse brancheorganisatie gelobbyd voor financiële compensatie voor specifieke branches. Van de lijn van het rijk afwijken betekent dus dat lokaal of regionaal dezelfde lobby wederom moet worden opgestart die bij het rijk al succesvol is geweest.  De door het rijk ingestelde lijn geeft intern ook duidelijkheid over de financiële ruimte die aanwezig is wanneer een verzoek tot financiële compensatie binnenkomt.  Het voorkomt in grotere mate de gedachte van wie het eerst komt, wie het eerst maalt dan wanneer we één grote ‘pot’ maken van de coronamiddelen.  Met deze manier van werken sluiten we aan bij de maatschappij in de volle breedte en niet enkel bij specifieke branches. Voorwaarden voor toekennen financiële compensatie Voor het toekennen van de financiële compensatie werken wij met een afwegingskader. Dit afwegingskader zorgt voor objectiveren van financiële aanvragen en voorkomt willekeur.

Het afwegingskader is ten eerste: Afwegingskader: Minder inkomsten bij gemeente Hogere uitgaven bij gemeente Minder inkomsten externe partij Hogere uitgaven externe partij (op verzoek gemeente) Compenseren van inwoners

A B C D E

Voorbeeld voor A: toeristen- en parkeerbelasting / derving detacheringsinkomsten participatie. Voorbeeld voor B: extra kosten voor verkiezingen / inhaalzorg jeugd. Voorbeeld voor C/D: noodopvang, en cultuurinstellingen. Voorbeeld voor E: compensatie abonnementstarief voor Wmo. Alle ontvangen middelen in het gemeentefonds categoriseren we volgens het bovenstaande afwegingskader (A t/m E).

23

Indien de ontvangen middelen vallen onder categorie C of D laten wij bij een aanvraag hier een uitgebreider afwegingskader op los. Hierbij kan worden gedacht aan:  Past de vraag binnen het doel waarvoor de middelen beschikbaar zijn gesteld?  Gaat het om hogere uitgaven voor het organiseren van activiteiten op verzoek van de gemeente of het rijk?  Zijn extra kosten gemaakt om coronaproof activiteiten te organiseren?  Is sprake van een daling van inkomsten als gevolg van corona?  Hoe is de financiële situatie bij aanvrager, qua vermogen en liquiditeit? Het afwegingskader A t/m E (op de vorige pagina) leidt tot onderstaand overzicht, gesplitst naar de tranches en de jaren waarin de compensatie vanuit het rijk is toegezegd.

A A A A

Door rijk aangegeven compensatie voor: 1. Toeristen en parkeerbelasting 2. Participatie 2020 3. Opschalingskorting 4. Precario, markt, evenementen leges

B B B B B B B B B B

5. Inhaalzorg Jeugdwet 6. Inhaalzorg WMO 2015 7. Toezicht en handhaving 8. Extra kosten verkiezingen 9. Continuïteit van de zorg 10. Compensatie quarantainekosten 11. Aanvullend pakket re-integratiekosten 12. Gemeentelijk schuldenbeleid 13. Bijzondere bijstand 14. Impuls re-integratie

1e tranche 2020 101.000 317.338

2e tranche 2020 2021 176.299 122.281 20.993

3e tranche 2020 2021

Totaal 101.000 493.637 401.780 20.993

279.499

61.152 24.068 83.336 52.407

61.152 24.068 83.336 97.160 42.150 6.546 159.224 78.806 27.247 59.259

44.753 42.150 6.546 48.251 25.886 8.950

111.607 28.087 13.898

110.973 52.920 18.297 59.259

C/D 15. Lokaal culturele voorzieningen C/D 16. Buurt en dorpshuizen C/D 17. Vrijw.organisaties jeugd

113.321

D

18. Noodopvang kinderen, ouders cruciaal beroep

45.258

45.258

E E

19. Voorschoolse voorziening peuters 20. Eigen bijdrage WMO (ab.tarief)

13.876 54.356

13.876 54.356

Totaal

730.369

608.908

204.597

279.499

131.783

490.799

429.525 28.087 13.898

2.241.358

In 2020 is in totaal voor een bedrag van afgerond € 1.471.000 aan compensatie in het gemeentefonds ontvangen. Voor 2021 betreft het tot op heden afgerond € 770.000. Per post maken we inzichtelijk waar het ontvangen bedrag voor bedoeld is en wat de huidige financiële stand van zaken is. 1. Toeristen- en parkeerbelasting Gemeenten zijn en worden geconfronteerd met dalende inkomsten uit toeristen- en parkeerbelasting als gevolg van de coronamaatregelen. Het kabinet heeft besloten de gemeenten voor de periode van 1 maart 2020 tot en met 1 juni 2020 te compenseren. Hiermee is een bedrag van € 225 miljoen gemoeid, waarvan € 100 miljoen voor de toeristenbelasting en € 125 miljoen voor gederfde parkeerinkomsten op grond van de geraamde gederfde inkomsten in deze periode. Voor het bepalen van de definitieve compensatie van de inkomstenderving over 2020 van gemeenten, provincies en waterschappen blijft de afspraak gelden dat dit in 2021 gebeurt op basis van de vastgestelde jaarrekeningcijfers 2020.

24

Voor onze gemeente heeft dit de volgende financiële consequenties: Gederfde inkomsten / hogere lasten: Parkeerinkomsten 2020 Toeristenbelasting 2020 Ontvangen compensatie rijk 2020 Nog te ontvangen compensatie rijk Saldo

Gevolgen: -100.000 Inkomstenderving wordt gecompenseerd -23.000 door het rijk. Er ontstaat een klein tekort in de jaarrekening 2020 i.v.m. vervanging 101.000 parkeerautomaten. 22.000 0

2. Participatie Als gevolg van het coronavirus zijn de Sociale Werkbedrijven geheel of gedeeltelijk gesloten geweest. Daardoor zijn bedrijfsopbrengsten weggevallen waarmee (deels) de loonkosten van medewerkers die werkzaam zijn voor een Sociale Werkbedrijf worden gefinancierd. Tekorten in de exploitatie worden in de reguliere systematiek opgevangen door een hogere gemeentelijke bijdrage. Deze financieringsbron staat onder druk, omdat gemeenten met meer financiële gevolgen van de coronacrisis te maken hebben. Het kabinet heeft daarom besloten om de rijksbijdrage Wet sociale werkvoorziening (Wsw) te verhogen met € 90 miljoen voor de periode 1 maart 2020 tot 1 juni 2020 ter compensatie van een deel van de loonkosten. Aanvullend heeft het kabinet voor ditzelfde doel € 50 miljoen beschikbaar gesteld voor de periode van 1 juni tot en met 31 december 2020. Voor onze gemeente heeft dit de volgende financiële consequenties: Gederfde inkomsten / hogere lasten: Lagere detachering WSW Omzetderving Larcom Extra m2 i.v.m. werken op 1,5 meter Ontvangen compensatie rijk 2020 Saldo

Gevolgen: -250.000 Restant bedrag reserveren voor toekom-159.000 stige algemene corona-compensatie. -62.000 494.000 23.000

Larcom heeft doordat het een aantal weken dicht heeft gezeten te maken met een inkomstenderving van € 159.000. Deze hebben wij gecompenseerd. Daarnaast kunnen een aantal collega’s van de doelgroep niet aan het werk of niet worden geplaatst, doordat begeleiding ontbreekt aangezien zoveel mogelijk bedrijven thuiswerken. Dit leidt tot lagere detacheringsinkomsten in 2020 en mogelijk ook 2021. Als laatste is door corona voor de collega’s die beschut (binnen) werken extra m 2 gehuurd in het bedrijfspand om te voldoen aan de 1,5 meter afstandsnorm. 3. Opschalingskorting Gezien de toegenomen financiële druk bij gemeenten door corona heeft het kabinet besloten de oploop in de opschalingskorting voor gemeenten in de jaren 2020 en 2021 incidenteel te schrappen. Dit leidt tot een verhoging van de algemene uitkering van het gemeentefonds van € 70 miljoen in 2020 en € 160 miljoen in 2021. Dit kan worden gezien als incidentele meevallers voor zowel 2020 als 2021. Voor onze gemeente heeft dit de volgende financiële consequenties: Gederfde inkomsten / hogere lasten: Aanpassing werkwijze GBT Ontvangen compensatie rijk 2020 Ontvangen compensatie rijk 2021 Saldo

Gevolgen: -18.240 Verwerken in de jaarrekening 2020 en 122.000 2021 als incidenteel voordeel. 280.000 383.760

Met het GBT hebben we afspraken gemaakt om soepel om te gaan met het uitstel van betaling door ondernemers en hebben we er voor gekozen om in plaats van een aanmaning eerst met betalingsherinneringen te gaan werken.

25

4. Precario, markt, evenementen leges Door de coronamaatregelen zijn er in de periode van 1 maart tot 1 juni 2020 geen terrassen opgesteld en zijn er geen markten en evenementen geweest. Gemeenten werden daardoor geconfronteerd met een terugval van inkomsten uit terrasprecario en uit markt- en evenementenleges. Het kabinet heeft besloten de gemeenten voor de periode van 1 maart 2020 tot en met 1 juni 2020 voor dit doel te compenseren met € 20 miljoen. Voor onze gemeente heeft dit de volgende financiële consequenties: Gederfde inkomsten / hogere lasten: Precario Marktleges Leges evenementen Opbrengst kermis Ontvangen compensatie rijk 2020 Nog te ontvangen compensatie rijk Saldo

Gevolgen: -14.000 Inkomstenderving wordt in principe ge-23.000 compenseerd door het rijk, zoals toegezegd in de decembercirculaire. -22.000 -25.000 21.000 63.000 0

We brengen in 2020 alleen precario in rekening voor die maanden dat het terras heeft gestaan en ook open was. Doordat een gedeelte van het jaar de markt alleen open was voor ‘food’ hebben we inkomsten misgelopen. Marktkooplieden zijn gecompenseerd in hun leges. Zij betalen alleen voor de dagen dat zij hun standplaats hebben ingenomen. De evenement zijn logischerwijs niet doorgegaan, wat leidt tot lagere leges. De najaarskermis was daarnaast kleiner dan normaal en heeft ook geleid tot een lagere inkomsten dan geraamd. 5./6./9. Inhaalzorg Jeugdwet en Wmo en Continuïteit van Zorg Omwille van de continuïteit van zorg voor cliënten tijdens coronamaatregelen én voor continuïteit van het stelsel nadien zijn maatregelen genomen, teneinde cliënten op grond van de Jeugdwet en de Wmo 2015 hulp en ondersteuning te kunnen blijven bieden. Het rijk heeft, in afstemming met de VNG, een zeer dringend beroep op gemeenten gedaan om hun aanbieders van jeugdhulp, jeugdbescherming, jeugdreclassering en maatschappelijke ondersteuning financieel zekerheid en ruimte te bieden, van 1 maart 2020 tot in elk geval 1 juni 2020. Deze afspraak is vervolgens verlengd naar 1 juli 2020. Het verleende voorschot is vastgesteld op € 170 miljoen. Vanuit OZJT is voorgesteld om de verwachten lasten op dit moment gelijk te stellen met de ontvangen compensatie. Het is afwachten hoe dit definitief gaat uitvallen.

Voor onze gemeente heeft dit de volgende financiële consequenties: Inhaalzorg Jeugd Gederfde inkomsten / hogere lasten: Extra lasten inhaalzorg Jeugdwet Ontvangen compensatie rijk 2020 Saldo Inhaalzorg Wmo Gederfde inkomsten / hogere lasten: Extra lasten inhaalzorg Wmo Ontvangen compensatie rijk 2020 Saldo Continuïteit van zorg Gederfde inkomsten / hogere lasten: Extra lasten continuïteit van zorg Ontvangen compensatie rijk 2020 Saldo

Gevolgen: -61.000 De omvang van de uitgaven wordt in Samen14 verband geïnventariseerd en be61.000 paald per gemeente, geadviseerd wordt dit budgetneutraal te verwerken. 0

Gevolgen: -24.000 De omvang van de uitgaven wordt in Samen14 verband geïnventariseerd en be24.000 paald per gemeente, geadviseerd wordt dit budgetneutraal te verwerken. 0

Gevolgen: -42.000 De omvang van de uitgaven wordt in Samen14 verband geïnventariseerd en be42.000 paald per gemeente, geadviseerd wordt dit budgetneutraal te verwerken. 0 26

7. Toezicht en handhaving Het kabinet heeft € 50 miljoen voor 2020 beschikbaar gesteld om gemeenten te compenseren voor de extra toezicht- en handhavingskosten als gevolg van onder andere de extra inzet van boa’s en de extra verkeersmaatregelen. Voor onze gemeente heeft dit de volgende financiële consequenties: Gederfde inkomsten / hogere lasten: Naheffingsaanslagen parkeren

Gevolgen: -45.000 Restant bedrag reserveren voor toekomstige algemene corona-compensatie.

Ontvangen compensatie rijk 2020 Saldo

83.000 38.000

8. Verkiezingen Het kabinet heeft € 30 miljoen beschikbaar gesteld om gemeenten te compenseren voor de extra kosten bij de herindelingsverkiezingen in november 2020 en de Tweede Kamerverkiezing in 2021 als gevolg van de coronamaatregelen. De extra kosten hangen onder meer samen met aanvullende kosten voor de inrichting van stemlokalen, voor het mogelijk moeten huren van alternatieve locaties die in de coronacrisis beter geschikt zijn om als stemlokaal in te richten, voor toegankelijkheid van die locaties en voor de aanvullende werkzaamheden die gemeenten moeten doen ter voorbereiding van de verkiezingen. Aansluitend is voor de Tweede Kamerverkiezing op basis van het wetsvoorstel tot wijziging van de Tijdelijke wet verkiezing COVID-19 besloten tot een aanvullende compensatie van € 22 miljoen. Voor onze gemeente heeft dit de volgende financiële consequenties: Gederfde inkomsten / hogere lasten: Begroting verkiezingen 2020-2021 Ontvangen compensatie rijk 2020 Ontvangen compensatie rijk 2021 Saldo

Gevolgen: -90.000 Restant bedrag reserveren voor toekom52.000 stige algemene corona-compensatie. 45.000 7.000

9. Continuïteit van zorg Zie onder 5. 10. Compensatie quarantainekosten Het kabinet heeft met gemeenten afgesproken dat zij een rol vervullen bij het ondersteunen van mensen die in quarantaine moeten. Het gaat daarbij vooral om praktische ondersteuning en het continueren van zorg en ondersteuning vanuit de sociaaldomeinwetten voor die burgers die in quarantaine moeten en niet in staat zijn de problemen die daardoor kunnen ontstaan zelf of met hun netwerk op te lossen. Ter compensatie van mogelijke extra kosten wordt in 2020 eenmalig € 4 miljoen toegevoegd. Voor onze gemeente heeft dit de volgende financiële consequenties: Gederfde inkomsten / hogere lasten:

Ontvangen compensatie rijk 2020 Saldo

Gevolgen: Bedrag reserveren voor toekomstige specifieke corona-compensatie. 7.000 7.000

11. Aanvullend pakket re-integratiekosten Als onderdeel van het steun- en herstelpakket heeft het kabinet in 2020 en 2021 extra middelen beschikbaar gesteld voor de re-integratie van bijstandsgerechtigden (€ 40 miljoen in 2020; € 90 miljoen in 2021 inclusief afdracht aan het BTW Compensatiefonds). Gemeenten ontvangen deze extra middelen zodat zij de reguliere dienstverlening op peil kunnen houden nu de instroom in de bijstand toeneemt. Voor onze gemeente heeft dit de volgende financiële consequenties:

27

Gederfde inkomsten / hogere lasten: Ontvangen compensatie rijk 2020 Ontvangen compensatie rijk 2021 Saldo

Gevolgen: Bedrag reserveren voor toekomstige spe48.000 cifieke corona-compensatie. 111.000 159.000

12. Gemeentelijke schuldenbeleid Het kabinet heeft in 2020 en 2021 extra middelen voor het gemeentelijk schuldenbeleid (€ 15 miljoen in 2020; € 30 miljoen in 2021) beschikbaar gesteld, gelet op de voorziene toename van de armoedeen schuldenproblematiek. Voor onze gemeente heeft dit de volgende financiële consequenties: Gederfde inkomsten / hogere lasten: Ontvangen compensatie rijk 2020 Ontvangen compensatie rijk 2021 Saldo

Gevolgen: Bedrag reserveren voor toekomstige spe26.000 cifieke corona-compensatie. 53.000 79.000

13. Bijzondere bijstand Het kabinet stelt in 2020 en 2021 extra middelen voor de bijzondere bijstand (€ 5 miljoen in 2020; € 10 miljoen in 2021) beschikbaar, gelet op de voorziene toename van de armoede- en schuldenproblematiek. Voor onze gemeente heeft dit de volgende financiële consequenties: Gederfde inkomsten / hogere lasten: Ontvangen compensatie rijk 2020 Ontvangen compensatie rijk 2021 Saldo

Gevolgen: Bedrag reserveren voor toekomstige spe9.000 cifieke corona-compensatie. 18.000 27.000

14. Impuls re-integratie Gemeenten ontvangen in 2021 een tijdelijk impuls voor re-integratie (€ 50 miljoen inclusief afdracht aan het BTW-Compensatiefonds). Met het aanvullend sociaal pakket investeert het kabinet tijdelijk in de re-integratiebudgetten van gemeenten voor dienstverlening aan bijstandsgerechtigden. Deze additionele verhoging van de middelen voor re-integratie stelt gemeenten in 2021 in staat om de dienstverlening aan mensen die nu als gevolg van de crisis de bijstand instromen, te intensiveren. Voor 2021 gaat het om € 48,3 miljoen. Voor onze gemeente heeft dit de volgende financiële consequenties: Gederfde inkomsten / hogere lasten:

Ontvangen compensatie rijk 2021 Saldo

Gevolgen: Bedrag reserveren voor toekomstige specifieke corona-compensatie. 59.000 59.000

15. Lokaal culturele voorzieningen De medeoverheden zijn verantwoordelijk voor twee-derde van alle subsidies aan cultuur en houden daarmee de lokale en regionale culturele infrastructuur overeind: openbare bibliotheken, muziekscholen, centra voor de kunsten, musea, monumenten, schouwburgen, concertzalen, vlakke vloer theaters, poppodia, filmhuizen, beeldende kunstinstellingen, amateurkunst, cultuureducatie en festivals. Voor het landelijke gesubsidieerde aanbod zijn de lokale podia essentieel als speelplekken. Het kabinet heeft een bevoorschotting op de compensatie aan medeoverheden verstrekt van € 60 miljoen voor de periode van medio maart 2020 tot en met 1 juni 2020. Dit met het oog op borging van de lokale en regionale culturele infrastructuur. Deze organisaties missen nu onder andere inkomsten uit kaartverkoop en horeca, terwijl de vaste lasten zoals huisvesting en beveiliging doorlopen. Het kabinet heeft vervolgens nogmaals € 60 miljoen beschikbaar gesteld. Dit keer voor de periode van 1 juni tot en met

28

31 december 2020. Gemeenten ontvangen in 2021 daarnaast € 149,7 miljoen ter ondersteuning van de lokale culturele infrastructuur. Voor onze gemeente heeft dit de volgende financiële consequenties: Gederfde inkomsten / hogere lasten: De Bondt Hydra Stadsjongerenkoor Midwinterhoornblazers Oldenzaalse Musea Semper Cresendo Regionaal steunfonds cultuur Ontvangen compensatie rijk 2020 Ontvangen compensatie rijk 2021 Saldo

Gevolgen: -60.000 Restant bedrag reserveren voor toekom-8.000 stige specifieke corona-compensatie. -10.000 -4.000 -21.000 -7.000 -20.000 225.000 205.000 300.000

16. Buurt- en dorpshuizen Het kabinet heeft € 17 miljoen voor 2020 beschikbaar gesteld om gemeenten te compenseren voor de extra uitgaven voor de dorps- en buurthuizen. Deze extra uitgaven bestaan onder andere uit het kwijtschelden van huur en compenseren van tegenvallende inkomsten uit bijvoorbeeld horeca en zaalverhuur van buurt- en dorpshuizen. Voor onze gemeente heeft dit de volgende financiële consequenties: Gederfde inkomsten / hogere lasten:

Ontvangen compensatie rijk 2020 Saldo

Gevolgen: Bedrag reserveren voor toekomstige specifieke corona-compensatie. 28.000 28.000

17. Vrijwilligersorganisaties jeugd Het kabinet heeft € 7,3 miljoen beschikbaar gesteld om lokale vrijwilligersorganisaties, zoals de scouting en speeltuinen, te compenseren. Voor onze gemeente heeft dit de volgende financiële consequenties: Gederfde inkomsten / hogere lasten:

Ontvangen compensatie rijk 2020 Saldo

Gevolgen: Bedrag reserveren voor toekomstige specifieke corona-compensatie. 14.000 14.000

18. Noodopvang kinderen met ouders cruciaal beroep Het kabinet heeft in de loop van 2020 besloten om voor kinderen van wie één of beide ouders een cruciaal beroep hebben, noodopvang te organiseren. Gemeenten coördineerden de noodopvang, in overleg met kinderopvangorganisaties en scholen. Zij moesten zorgen voor voldoende aanbod voor kinderen in de leeftijd van 0 tot circa 12 jaar (globaal tot het einde van hun basisschoolloopbaan, inclusief leerlingen van het speciaal (basis)onderwijs). Deze opvang was zonder extra kosten voor ouders. Het kabinet heeft besloten om hiervoor € 23 miljoen beschikbaar te stellen voor gemeenten voor de periode medio maart tot 1 juli. De (gratis) noodopvang voor overdag eindigde op 8 juni maar de (gratis) noodopvang voor avond, nacht en weekenden wordt langer beschikbaar gesteld. Over de wijze waarop de middelen beschikbaar worden gesteld vindt momenteel nader overleg met gemeenten plaats.

29

Voor onze gemeente heeft dit de volgende financiële consequenties: Gederfde inkomsten / hogere lasten: Compensatie noodopvang

Gevolgen: -29.000 Verwerken in de jaarrekening 2020

Ontvangen compensatie rijk 2020 Saldo

45.000 16.000

19. Voorschoolse voorzieningen peuters Vergoeden eigen bijdrage van ouders die gebruik maken van de gemeentelijke regelingen: peuteraanbod, SMI en Voorschoolse Educatie (VE) (circa € 8,3 miljoen tot 8 juni 2020). Voor onze gemeente heeft dit de volgende financiële consequenties: Gederfde inkomsten / hogere lasten: Uitbetaalde vergoedingen t.b.v. ouders Ontvangen compensatie rijk 2020 Saldo

Gevolgen: -4.000 Verwerken in de jaarrekening 2020 14.000 10.000

De ouders van de kinderen die gaan naar Kinderdagverblijf Kiekeboe (€ 1.923), Columbus Junior (€ 1.478) en Smallsteps (€ 138) zijn gecompenseerd. 20. Eigen bijdrage Wmo De minister van VWS heeft besloten de inning van de eigen bijdrage voor de Wmo (excl. beschermd wonen en opvang) stop te zetten voor de maanden april en mei 2020. Aanleiding hiervoor was het feit dat als gevolg van de coronacrisis een substantieel deel van de zorg en ondersteuning in de Wmo niet (volledig) kon worden geleverd. Vanwege een onevenredige uitvoeringslast voor gemeenten en aanbieders rond het tijdelijk opschorten van de eigen bijdrage is besloten om Wmo-cliënten in genoemde maanden vrij te stellen van de eigen bijdrage. De compensatie voor de inkomstenderving eigen bijdrage Wmo is € 18 miljoen, voor de maanden april en mei 2020. Voor onze gemeente heeft dit de volgende financiële consequenties: Gederfde inkomsten / hogere lasten: Minder eigen bijdrage inwoners

Gevolgen: -54.000 Verwerken in de jaarrekening 2020

Ontvangen compensatie rijk 2020 Saldo

54.000 0

30

Financiële samenvatting Bovenstaande compensatie en de wijze waarop we voorstellen hiermee om te gaan, leidt tot de volgende samenvatting: Financiële samenvatting corona-compensatie 2020-2021 Toegezegde compensatie rijk -/- gebruikte compensatie

Restantbudget verwerken in jaarrekening 2020 1. Toeristen en parkeerbelasting 3. Opschalingskorting 4. Precario, markt, evenementen leges 5. Inhaalzorg Jeugdwet 6. Inhaalzorg WMO 2015 18. Noodopvang kinderen, ouders cruciaal beroep 19. Voorschoolse voorziening peuters 20. Eigen bijdrage WMO (ab.tarief) Totaal saldo jaarrekening 2020

Saldo

Restantbudget beschikbaar voor specifieke bestrijding corona 10. Compensatie quarantainekosten 11. Aanvullend pakket re-integratiekosten 12. Gemeentelijk schuldenbeleid 13. Bijzondere bijstand 14. Impuls re-integratie 15. Lokaal culturele voorzieningen 16. Buurt en dorpshuizen 17. Vrijwilligersorganisaties jeugd Totaal saldo beschikbaar houden voor specifiek

Saldo 7.000 159.000 79.000 27.000 59.000 300.000 28.000 14.000 673.000

Restantbudget beschikbaar voor algemene bestrijding corona 2. Participatie 2020 7. Toezicht en handhaving 8. Extra kosten verkiezingen Totaal saldo beschikbaar houden voor algemeen

Saldo 23.000 38.000 7.000 68.000

Restantbudget verwerken in jaarrekening 2021 3. Opschalingskorting Totaal saldo jaarrekening 2021

Saldo 280.000 280.000

0 122.000 0 0 0 16.000 10.000 0 148.000

Op basis van bovenstaande samenvatting trekken wij de conclusie dat hoewel wij vanuit het rijk worden gecompenseerd, de compensatie die wij krijgen voornamelijk is bedoeld voor het dekken van hogere lasten en gederfde inkomsten die in onze begroting (zijn) ontstaan. Deze worden veroorzaakt door hogere facturen van onze partners of door het feit dat wij als gemeente leges niet in rekening brengen. Voor een aantal ontvangen bijdragen (cultuur, buurt- en dorpshuizen en vrijwilligersorganisaties jeugd) hebben we de mogelijkheid om onze externe partners financieel bij te staan. Daarnaast schatten wij in dat op een aantal onderdelen de toegezegde compensatie vanuit het rijk hoger is dan dat er benodigd is. Dit geld willen we beschikbaar houden voor algemene bestrijding van de gevolgen van de coronacrisis.

31

Overige financiële afspraken Naast de gelden die we ontvangen in het gemeentefonds lopen er ook nog diverse maatregelen via specifieke uitkeringen. Hierover zijn in een aanvullend pakket met medeoverheden in december een aantal afspraken gemaakt. Zwembaden en ijsbanen Op basis van nader onderzoek stelt het kabinet voor de exploitanten van zwembaden en ijsbanen via een specifieke uitkering aan gemeenten € 100 miljoen beschikbaar. Deze regeling wordt in nauw overleg met de sector nader uitgewerkt. Wij hebben hier al een voorschot op genomen door de exploitatiebijdrage van Sport Oldenzaal BV voor 2020 met een bedrag van € 209.000 te verhogen als gevolg van een acuut liquiditeitsprobleem door de sluiting van sportcentrum Vondersweijde en noodzakelijke maatregelen door het coronavirus. Verlenging steun aan sportverenigingen Op 27 oktober jl. heeft het kabinet laten weten dat met het oog op de aanscherping van de coronamaatregelen, die de sport hard treffen, dat het sport-specifieke pakket is aangepast en opnieuw is opengesteld voor de periode van 1 oktober t/m 31 december, met een uitvoering die erop is gericht om de nieuw ontstane financiële schade van amateursportverenigingen te compenseren. Hiervoor wordt € 60 miljoen ingezet. Over de periode 1 maart – 1 juni gaat het voor Oldenzaal om € 70.000. Dit is verwerkt in de 3e financiële bijstelling 2020.

Toezicht en Handhaving Om toezicht- en handhavingsorganisaties te ondersteunen stelt het kabinet € 60 miljoen voor tijdelijke coronabanen beschikbaar aan gemeenten. Hiermee kunnen ongeveer 3800 voltijds fte extra tijdelijke coronabanen in het toezicht en de handhaving gecreëerd worden. Met de huidige kwaliteit en capaciteit aan boa’s is het voor ons niet noodzakelijk om hier gebruik van te maken. Provinciale subsidies: Stadsarrangementen Vanuit de provincie Overijssel is een subsidie verstrekt aan Oldenzaal Promotie. Vanuit de Stadsbeweging van de provincie Overijssel is deze uitgekeerd aan gemeenten die tijdens deze coronacrisis samenwerkingsacties in het centrum wilden opzetten of versnellen. Bijvoorbeeld het opzetten van digitale platforms en bezorgdiensten, extra inzet op binnenstadmanagement of heropeningsacties na de crisis. Ook wij hebben hier gebruik van gemaakt. De gelden (€ 17.600) van deze subsidie zijn naar Oldenzaal Promotie gegaan ter ondersteuning van KoopinOldenzaal, Samensterk en trainingen voor ondernemers op het gebied van sociale media en internet. Een tweede aanvraag voor een subsidie heeft geleid tot een toegekende subsidie van € 37.000. Het arrangement voorziet in acties om de vitaliteit in de centrumgebieden te behouden, nu deze door de coronamaatregelen onder druk staan.

Tozo-gelden De tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandige ondernemers 2020 (Tozo) is in vier uitkeringen uitgesplitst. Tozo-3 loopt van 1 oktober 2020 tot en met 31 maart 2021. Tozo-4 gaat lopen van 1 april 2021 t/m 30 juni 2021. Begin 2021 wordt gecommuniceerd over Tozo 4 en de invoering van de toets op beschikbaar geld. In 2020 hebben wij € 3.695.000 ontvangen als voorschot voor de uitvoering van de Tozo-regeling. De Tozo-regeling wordt voor ons uitgevoerd door het Regionale Organisatie Zelfstandigen (ROZ) en de ontvangen bedragen zijn naar het ROZ overgemaakt. De TOZO is voor de gemeente een budgettair neutrale regeling. De uitgaven worden verantwoord richting het ministerie en vervolgens vindt er een verrekening plaats. Momenteel werkt het kabinet aan de Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten (TONK). Hierbij gaat het om ondersteuning van huishoudens die vanwege corona te maken hebben met een terugval van inkomsten en noodzakelijke kosten niet meer kunnen voldoen. Denk aan huishoudens waar een of beide partners geen inkomen uit werk meer hebben maar ook geen recht op een uitkering. Het gaat hierbij niet om een inkomensondersteunende regeling maar om een vergoeding voor daadwerkelijke noodzakelijke kosten. Voor deze tijdelijke ondersteuning zal het bestaande instrument van de bijzondere bijstand gebruikt worden. Momenteel krijgt de uitwerking hiervan vorm.

32

Er heeft (via het ROZ) additionele dienstverlening plaatsgevonden voor zelfstandigen in de vorm van de TOZO (Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers). Samen met de gemeente Dinkelland is georganiseerd dat de inwoners die gebruik maken van de TOZO ook gebruik kunnen maken van de Voedselbank. In onderstaande tabel staan de cijfers met betrekking tot de Tozo nader uitgesplitst. Tabel 1: Tozo cijfers Oldenzaal 2020: Tozo 1

Aanvragen inkomensaanvulling  waarvan toegekend  waarvan afgewezen  waarvan ingetrokken Totaalbedrag (netto) Aanvragen krediet  waarvan toegekend  waarvan afgewezen  waarvan ingetrokken Totaalbedrag

Tozo 2

575 544 (95%) 28 3 € 2.057.729 60 50 (83%) 8 2 € 442.268

Tozo 3 t/m 31 dec 2020[1] 155 138 (89%) 15 2 € 463.792 15 12 (80%) 3 0 € 96.192

139 127 (91%) 12 0 € 316.799 12 8 (67%) 4 0 € 70.604

In januari 2021 zijn 175 aanvragen binnengekomen bij het ROZ voor verlenging of nieuwe inkomensaanvullingen. Hiervan zijn op het moment van opstellen van deze rapportage 167 afgehandeld, waarvan 151 toegekend, 14 afgewezen en 2 ingetrokken. Daarnaast zijn in januari 2021 16 kredietaanvragen gedaan, waarvan 15 zijn afgehandeld. 11 aanvragers hebben een krediet gekregen en voor 4 aanvragers is de aanvraag afgewezen.

[1]

Dit betreft de Tozo 3-aanvragen tot en met 31 december 2020. Niet alle aanvragen waren op dat moment al afgehandeld én Tozo 3 kan nog tot en met maart 2021 aangevraagd worden, dus het aantal aanvragen neemt nog toe.

33

8.

Vooruitblik

Het afgelopen jaar hebben wij in nauw contact gestaan met onze partners en de Oldenzaalse samenleving. Wij hebben geprobeerd zo adequaat mogelijk in te spelen op signalen die ons bereikten tijdens deze uitzonderlijke situatie. En wij zijn actief in gesprek gegaan om op te halen hoe en waar wij als gemeente onze ondersteuning konden bieden. De coronacrisis is nog niet achter de rug, dus dit blijven wij doen. Onze insteek is tot op heden geweest om in te zetten op het behouden van wat we in Oldenzaal hebben en op het ondersteunen van de kwetsbaren in onze samenleving. Dat betekent dat we met name bestaande infrastructuren hebben ondersteund en blijven ondersteunen. Als college kijken we echter ook vooruit en proberen we mee te denken met onze partners om sterker uit de crisis te komen. Innovatie in sectoren en nieuwe samenwerkingsverbanden die ontstaan in onze stad juichen wij toe en proberen we waar nodig aan te jagen. Wij zien hier al mooie voorbeelden ontstaan. Een crisis biedt ook kansen om ten positieve dingen te veranderen. In dat licht kijken we ook op diverse beleidsterreinen wat in regionaal verband kan worden versterkt en verbeterd, door samenwerking. Bijvoorbeeld op het gebied van cultuur zien we dat in onze regio gezamenlijk wordt gewerkt aan innovatie.

De middelen die we vanuit het rijk beschikbaar gesteld hebben gekregen (en nog krijgen) zetten wij volledig in om de crisis het hoofd te bieden. Mochten er aanvullende middelen op korte termijn of in de verdere toekomst nodig zijn dan komen wij hier uiteraard bij u op terug.

In de vergadering van het politiek forum van 9 maart 2021 is besloten uw raad te adviseren tot behandeling en besluitvorming over te gaan.

Oldenzaal, 17 maart 2021 Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris,

de burgemeester,

J.H. Dijkstra

P.G. Welman

Bijlagen Bijlagen

34

Nr. 1067

De raad van de gemeente Oldenzaal;

gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 23 februari 2021 , nr.8/3, reg.nr. INTB-21-04867; gelet op artikel 58s, vierde lid van de Wet Publieke Gezondheid

besluit:

1. de (tussen)evaluatie Corona vast te stellen; 2. kennis te nemen van de effecten van corona op het gevoerde beleid; 3. in te stemmen met de financiële verwerking van de coronacompensatie in de reguliere P&C documenten conform het financiële overzicht op p.31 in deze (tussen)evaluatie. *) 4. Een Gemeentelijk Noodfonds in het leven te roepen ter grootte van € 75.000; 5. door het college nadere beleidsregels op te stellen voor bedrijven. In deze beleidsregels op te nemen onder welke voorwaarden bedrijven aanspraak kunnen maken op een bijdrage uit dit noodfonds en wat een ondernemer maximaal als vergoeding kan ontvangen. Bedrijven die in aanmerking willen komen voor steun vanuit het Gemeentelijk Noodfonds mogen vanzelfsprekend geen enkele landelijke coronasteun ontvangen of hebben ontvangen; 6. het Gemeentelijk Noodfonds zo snel mogelijk te openen en een heldere deadline te stellen voor ondernemers om zich te melden, zodat we snel in kaart hebben om hoeveel ondernemers het zou gaan en of een bedrag van € 75.000 voldoende is; 7. te starten met de uitvoer binnen het beschikbaar gestelde bedrag en indien het bedrag niet toereikend is te komen met een voorstel richting gemeenteraad voor een aanvulling; 8.

de kosten die met de opzet van dit Gemeentelijk Noodfonds (inclusief de uitkeringen) te dekken uit de coronagelden die wij ontvangen vanuit de landelijke overheid en die niet geoormerkt zijn.

Vastgesteld in de openbare vergadering van 22 maart 2021 de griffier,

de voorzitter,

J.H. Brokers

P.G. Welman

*) besluit aldus geamendeerd, de griffier,