07 Accommodatieplan binnensport - Bijlage accommodatieplan binnensport
Tekst van het document
schuknelpunten
Hoort bij raadsbesluitnr. 1352 van 18 december 2023, de griffier,
1 november 2023
I.I.
Accommodatieplan binnensport 2023-2034
1 november 2023
Accommodatieplan binnensport Gemeente Oldenzaal 2023-2034
Inhoudsopgave 1. Inleiding ........................................................................................................................... 3 1.1
Aanleiding .................................................................................................................................5
1.2
Doelstelling ................................................................................................................................6
1.3
Uitgangspunten .........................................................................................................................6
2 Proces accommodatieplan binnensport ....................................................................... 7 2.1
Opdrachtbeschrijving ................................................................................................................7
2.2
Participatieproces ......................................................................................................................7
3. Missie en visie .................................................................................................................. 9 4. Kaders en ontwikkelingen ............................................................................................. 10 4.1 Algemene kaders .......................................................................................................................10 4.2 Juridisch kader ...........................................................................................................................10 4.3 Beleidskader ...............................................................................................................................10 4.4 Ontwikkelingen ...........................................................................................................................11
5. Ruimtelijke normen ........................................................................................................ 13 5.1
Afmetingen gymzaal/sportzaal/sporthal en overige ruimten ...................................................13
6. Huidige situatie............................................................................................................... 15 6.1 Overzicht gemeentelijke en externe binnensportaccommodaties .............................................15 6.2 Bezettingsgraden .......................................................................................................................18 6.3 Exploitatie en beheer ..................................................................................................................20 6.4 Akoestiek ....................................................................................................................................20 6.4.1.
NOC*NSF/KVLO akoestieknorm ..................................................................................21 6.4.2 Akoestisch onderzoek ....................................................................................................21 6.5 Verhuur .......................................................................................................................................21 6.6 Tarieven......................................................................................................................................22 6.7 Bewegingsonderwijs...................................................................................................................22 6.8 Knelpunten in de huidige situatie ...............................................................................................26
7. Analyse, toekomstbeeld en scenario’s binnensportaccommodaties ....................... 28 7.1 Analyse en toekomstbeeld Zuid-Berghuizen..............................................................................28 7.2 Analyse en toekomstbeeld binnenstad en centrum ...................................................................30 7.3 Analyse en toekomstbeeld De Thij .............................................................................................40 7.4 Analyse en toekomstbeeld De Essen ........................................................................................43 7.5 Analyse en toekomstbeeld De Graven Es .................................................................................46
8. Conclusies en advies ..................................................................................................... 48
8.1 Conclusies ..................................................................................................................................48 8.2 Advies .........................................................................................................................................48
9. Financiële vertaling ........................................................................................................ 50 10. Bijlagen ......................................................................................................................... 52
2
1.
Inleiding
De gemeente Oldenzaal heeft in afstemming met de schoolbesturen, directies en vakleerkrachten van de Oldenzaalse scholen voor het basisonderwijs en voortgezet onderwijs en met de verenigingen voorliggend accommodatieplan binnensport ontwikkeld. Oldenzaal kent een diversiteit aan binnensportaccommodaties. In totaal gaat het om 3 sporthallen, een sportzaal en 10 gymzalen. Een deel van deze accommodaties is in eigendom en beheer van de gemeente. Het gaat hierbij om 3 sporthallen en 9 gymzalen. De overige accommodaties zijn eigendom van Stichting Carmelcollege en Stichting Sportzaal Nardusboer (hal Oldenzaalse Hockeyclub Bully). Deze externe binnensportaccommodaties worden in dit plan gedeeltelijk meegenomen. In het kaartje op de volgende pagina staat een overzicht van alle binnensportaccommodaties. In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de aanleiding, doelstelling en uitgangspunten van dit plan.
3
4
1.1 Aanleiding In de gewijzigde Programmabegroting 2023 op basis van het Raadsprogramma 2022-2026 van de gemeente Oldenzaal spreekt de gemeente de ambitie uit dat haar sportieve ecosysteem vitaal en toekomstbestendig is. Daarbij horen sportaccommodaties die aansluiten bij de hedendaagse normen (waaronder verduurzaming) en wensen van de gebruikers. Verouderde accommodaties De gymzalen en sporthallen dateren grotendeels uit de jaren ‘70 of daarvoor. Een deel is sterk verouderd en vraagt om een renovatie. Daarom moet er, in relatie tot het Integraal Huisvestingsplan onderwijs (IHP) en andere (o.a. demografische) ontwikkelingen, een besluit worden genomen over wat te doen met de verschillende accommodaties. Om uiteindelijk te komen tot toekomstbestendige binnensportaccommodaties. Om de veiligheid en hygiëne te blijven waarborgen is het nodig om te investeren in de gebouwen. Voor de komende jaren staan investeringen gepland voor de gymzalen. Deze worden meegenomen in de heroverweging. Ventilatie In verband met corona vraagt ook de ventilatie van de binnensportaccommodaties extra aandacht. De verouderde gymzalen en sporthallen worden nu nog geventileerd door het openzetten van deuren en ramen. Onderwijs De sporthallen en gymzalen zijn in eerste instantie gerealiseerd voor het onderwijs.
De gemeente heeft vanuit de onderwijshuisvestingsverordening de wettelijke verplichting om sportaccommodaties ter beschikking te stellen aan het onderwijs, omdat onderwijsinstellingen recht hebben op een aantal uren bewegingsonderwijs. Dit kan in accommodaties van de gemeente zelf zijn, maar ook in accommodaties die niet in eigendom zijn van de gemeente. Als de accommodatie van de school is, betaalt de gemeente een zogenaamde klokurenvergoeding aan de school en als wordt gehuurd van een externe partij, is de gemeente verantwoordelijk voor de huurbetaling. In de huidige situatie zijn vrijwel alle binnensportaccommodaties voor het basisonderwijs in eigendom van de gemeente. Het voortgezet onderwijs beschikt deels over eigen accommodaties en maakt daarnaast gebruik van binnensportaccommodaties van de gemeente. Vanaf schooljaar 2023-2024 geldt de wettelijke verplichting voor scholen in het primair onderwijs om ten minste 2 lesuren per week bewegingsonderwijs aan hun leerlingen te geven. Bezetting De scholen maken voornamelijk tijdens schooltijd gebruik van de binnensportaccommodaties. Naast de scholen maken sportverenigingen en instellingen overdag en ‘s avonds gebruik van de accommodaties. De bezettingsgraad wisselt per gebouw. Demografische ontwikkelingen Kijkend naar de demografische ontwikkelingen zal het aantal leerlingen in de komende jaren afnemen.
Over een periode van 10 jaar is een aanzienlijke daling van het aantal leerlingen te zien. Dit zal leiden tot minder vraag naar binnensportaccommodaties. Daarnaast treedt vergrijzing op. Echter is het doel om bewegen ook onder ouderen te stimuleren en daar ook faciliteiten voor aan te bieden om ook deze doelgroep zoveel mogelijk fit en vitaal te houden.
5
Bezuinigingen In 2012 is een bezuiniging op de binnensportaccommodaties vastgesteld. Bepaald is dat er minimaal één gymzaal in de toekomst afgestoten moest worden. Dit moet leiden tot een structurele bezuiniging van € 30.000. Tot op heden is deze bezuiniging nog niet gerealiseerd. Er hebben wel algemene bezuinigingen op sport plaatsgevonden in de vorm van tariefsverhogingen. Echter is deze bezuiniging niet zo groot als vooraf bepaald. In de Programmabegroting 2021 is een aantal voorstellen verwerkt om de bezuinigingen alsnog te realiseren. Het gaat hierbij om de volgende ombuigingen: het schrappen van de nieuwbouw van een sportzaal aan de Bernard van Meursstraat ter vervanging van de huidige gymzaal (€ 91.000); het schrappen van duurzaamheidsmaatregelen voor sporthal De Kolk (€ 48.000). Accommodatieplan binnensport Bovenstaande ontwikkelingen zorgen ervoor dat er behoefte bestaat aan een accommodatieplan binnensport. In dit plan wordt duidelijk wat de behoefte aan binnensportaccommodaties is voor nu en voor de toekomst. Hierbij is gekeken naar de huidige ontwikkelingen (zowel lokaal, regionaal alsook landelijk), het financiële kader en de behoefte bij zowel het onderwijs als de verenigingen in Oldenzaal.
1.2
Doelstelling
Het accommodatieplan binnensport bepaalt op basis van visie, gerichte analyse, scenarioontwikkeling en financiële vertaling de kaders waarbinnen de gemeente Oldenzaal investeert in de binnensportaccommodaties. Het accommodatieplan binnensport: vormt het beleidskader voor het accommodatiebeleid voor de komende 20 jaar. Het accommodatieplan binnensport wordt gelijktijdig met het IHP elke 4 jaar herijkt, zodat het beleidskader blijft aansluiten bij de vragen en behoeften van dat moment. stelt de gemeente in staat om op korte en lange termijn strategische keuzes te maken en proactief beleid te voeren; biedt een meerjarenperspectief waarop het eigen (investerings)beleid kan worden afgestemd;
1.3
Uitgangspunten
Bij het accommodatieplan binnensport hanteren wij de volgende procesmatige uitgangspunten: Het plan richt zich op de binnensportaccommodaties en niet op de buitensportaccommodaties. Het IHP is het uitgangspunt voor de keuzes van de binnensportaccommodaties. De binnensportaccommodaties blijven in eigendom van de gemeente. Er loopt geen onderzoek naar privatisering. Er zijn in het verleden diverse bezuinigingen doorgevoerd op de binnensportaccommodaties. Deze zijn leidend, maar waar de haalbaarheid wordt betwist wordt dit aangegeven. Voor de gymzalen van Twents Carmel College (TCC) locatie Lyceumstraat, locatie Potskampstraat en locatie Leliestraat geldt dat de onderwijsfunctie leidend is en de sportfunctie en daarmee de keuze van de gymzaal een afgeleide hiervan is. De ontwikkeling van deze gymzalen wordt meegenomen in het IHP. Besluitvorming over deze gymzalen vindt plaats binnen de besluitvorming van het onderwijs. Financiering van de gymzalen maakt hier onderdeel van uit.
6
2
Proces accommodatieplan binnensport
In dit hoofdstuk wordt beschreven welk proces is doorlopen om te komen tot een accommodatieplan binnensport. Er is daarbij aandacht voor de aanpak en de wijze waarop betrokkenen zijn geïnformeerd en invloed hebben uitgeoefend.
2.1 Opdrachtbeschrijving De opdracht voor het opstellen van een accommodatieplan binnensport luidde als volgt: 1. Breng de huidige situatie in beeld op de volgende onderdelen: overzicht binnensportaccommodaties in eigendom van de gemeente en in eigendom van derden, geldende normen en afmetingen van een gymzaal, exploitatie en beheer, verhuur van de binnensportaccommodaties, tarieven, bewegingsonderwijs, knelpunten in de huidige situatie. 2. Onderzoek de diverse scenario’s voor de diverse binnensportaccommodaties per wijk waarbij rekening wordt gehouden met de ontwikkelingen uit het IHP. 3. Bespreek de scenario’s met direct belanghebbenden en verwerk de uitkomsten van deze gesprekken in het rapport. 4. Breng de financiële gevolgen van de scenario’s in beeld. 5. Geef een advies met betrekking tot de toekomst van de binnensportaccommodaties. Doel van de opdracht Het bepalen van de scenario’s voor de binnensportaccommodaties over een periode van 20 jaar waarbij rekening wordt gehouden met de besluiten uit het IHP. Op te leveren eindresultaat Een rapport met de scenario’s voor de binnensportaccommodaties op basis waarvan een advies wordt gegeven welke scenario’s het beste de doelstelling uit paragraaf 1.2 kunnen vervullen.
2.2 Participatieproces Het participatieproces bestond uit de volgende onderdelen. Gesprekken met scholen en verenigingen Er hebben gesprekken plaatsgevonden met de directies en de vakleerkrachten van zowel de scholen voor het (speciaal) basisonderwijs als het voortgezet onderwijs. Ook zijn gesprekken met de verenigingen gevoerd. Van de gesprekken zijn gespreksverslagen gemaakt en de uitkomsten van de gesprekken zijn naar de betrokkenen teruggekoppeld. De rode draad van de totale input is verwerkt in dit plan. Het doel van de gesprekken was om de partijen te informeren over het toekomstbeeld van de gemeente wat betreft de sportaccommodaties en op te halen of er nog aandachtspunten waren vanuit de gebruikers die mogelijk het toekomstbeeld konden verscherpen.
7
Reactie op concept accommodatieplan binnensport Het concept accommodatieplan is naar alle betrokkenen gestuurd, zodat ze hierop konden reageren. De reacties zijn waar mogelijk in het plan verwerkt.
8
3. Missie en visie De missie en visie van de gemeente Oldenzaal voor de binnensportaccommodaties luiden als volgt. Missie Gemeente Oldenzaal vindt het belangrijk dat zoveel mogelijk inwoners met plezier kunnen sporten en bewegen in accommodaties die veilig, toegankelijk en toekomstbestendig zijn. Visie Gemeente Oldenzaal zet zich in voor voldoende, functionele en toekomstbestendige binnensportaccommodaties in Oldenzaal.
9
4. Kaders en ontwikkelingen 4.1 Algemene kaders
De binnensportaccommodaties moeten voldoen aan de eisen die voor het bewegingsonderwijs gelden voor zowel het basisonderwijs als het voortgezet onderwijs. Hierbij volgen we de huidige KVLO-normen (Koninklijke Vereniging voor Lichamelijke Opvoeding) (maart 2022). De accommodaties moeten worden ingericht naargelang de aard van de sport die hierin beoefend wordt. Aangewezen binnensportaccommodaties moeten voldoen aan de eisen die door de sportbonden voor wedstrijdsport zijn vastgesteld. Bij de ontwikkeling van (ver)nieuwbouwplannen moeten huidige en toekomstige gebruikers worden betrokken bij dit proces. Als de binnensportaccommodatie naast een schoolgebouw ligt, wordt de revitalisatie/ (ver)nieuwbouw van de binnensportaccommodatie zoveel mogelijk afgestemd op de revitalisatie/(ver)nieuwbouw van het schoolgebouw. In dit plan is uitgegaan van geprognotiseerde gymnastiekuren van de scholen, het gemiddelde van de komende 20 jaar.
4.2 Juridisch kader De wettelijke verplichtingen van de gemeente op het gebied van bewegen en sporten zijn beperkt. De gemeente heeft alleen een wettelijke taak op het gebied van bewegingsonderwijs, zoals vastgelegd in de Wet op het Primair Onderwijs (WPO) en de Wet op het Voortgezet Onderwijs (WVO). Het is de wettelijke taak van de gemeente om ervoor zorg te dragen dat voldoende capaciteit beschikbaar is in sporthallen, sportzalen en gymzalen voor bewegingsonderwijs van zowel het primair als voortgezet onderwijs. De hiervoor benodigde capaciteit is in landelijke wetgeving vastgelegd en wordt bepaald op basis van zogenaamde klokuren. Hiervoor gelden de volgende uitgangspunten: scholen in het primair onderwijs hebben de wettelijke verplichting om vanaf schooljaar 2023-2024 minimaal 2 lesuren per week bewegingsonderwijs aan hun leerlingen te geven; voor het voortgezet onderwijs is de norm dat elke leerling 2 uur per week gymles krijgt van een professionele docent.
4.3 Beleidskader Sport en bewegen zijn belangrijke voorwaarden voor een vitale en gezonde samenleving. Sport levert een grote bijdrage aan de (volks)gezondheid, zowel preventief als genezend. De gemeente Oldenzaal wil dan ook zoveel mogelijk individuen en groepen met sport in aanraking brengen en stimuleren om actief en/of passief mee te doen. De gemeente Oldenzaal heeft een breed sportaanbod en een rijk verenigingsleven en kent een grote betrokkenheid van leden en vrijwilligers. Het accommodatieplan binnensport staat dan ook niet op zichzelf, maar is nauw verbonden met andere beleidsterreinen, zoals onderwijs, sport, gezondheid en duurzaamheid. Daarnaast richt sport zich ook op leefbaarheid, betrokkenheid, participatie en normen en waarden. Met name de sportverenigingen zijn netwerken die voor de sociale betrokkenheid, leefbaarheid en participatie een belangrijke rol spelen. De binnensportaccommodaties spelen een indirecte rol bij de vitaliteit van sportverenigingen. De binnensportaccommodaties vormen soms het middel om doelstellingen uit andere beleidsplannen te halen. Het accommodatieplan binnensport is gerelateerd aan de volgende beleidsterreinen:
10
1. Onderwijs en het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP) De binnensportaccommodaties zijn op basis van de wet- en regelgeving direct verbonden met het onderwijs. Uiteindelijk is de verplichting vanuit het onderwijs de belangrijkste reden waarom gemeenten binnensportaccommodaties in eigendom hebben. Gymles is hét middel om kinderen in beweging te krijgen en te houden. Het aanbieden van binnensportaccommodaties met voldoende capaciteit en kwaliteit is hiervoor een voorwaarde. Op 22 maart 2021 heeft de gemeenteraad het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP) vastgesteld. De binnensportaccommodaties zijn gelieerd aan de onderwijsgebouwen. De keuzes die worden gemaakt in het IHP hebben daarom direct invloed op de locaties van de binnensportaccommodaties. Het IHP is daarin leidend. 2. Sportbeleidsplan / Twentse visie sport en bewegen In 2017 is de Twentse visie sport en bewegen vastgesteld tussen de 14 Twentse gemeenten. In 2023 wordt een nieuwe Twentse visie opgesteld. Naast deze Twentse visie is er ook een lokaal sportbeleid, dat specifiek op de situatie in Oldenzaal in gaat. De algemene visie is: ‘Sport gaat niet enkel om het verbeteren van de eigen prestatie of het winnen, maar vooral ook om gezondheid, fitheid, beleving en gezelligheid. Naast doel is sport een middel. Het is een leuke vrijetijdsbesteding en draagt bij aan thema’s als participatie/meedoen.
Binnen de sport vinden veel inwoners aansluiting, van jong tot oud, ongeacht beperking, sociale status en afkomst. En sport draagt bij aan normen en waarden in de samenleving.’ In de verschillende beleidsdocumenten staan doelstellingen die worden nagestreefd. De binnensportaccommodaties kunnen (als middel/ instrument) bijdragen aan het bereiken van deze doelstellingen. De koers die wordt uitgestippeld voor de binnensportaccommodaties mag dus niet strijdig zijn met deze beleidsdoelstellingen. 3. Gezondheid In 2021 is de nieuwe nota Publieke gezondheid door de raad goedgekeurd: ‘Samen voor een gezonde toekomst 2022-2026’. De Oldenzaalse ambitie binnen deze visie is: ‘Een vitaal Oldenzaal draagt bij aan een krachtige samenleving! Met kinderen die een goede start maken en daar hun leven lang profijt van hebben. Met actieve volwassenen die fit hun pensioen in gaan. En met ouderen die veel gezonde levensjaren hebben en zo lang mogelijk blijven meedoen in Oldenzaal. Een goede gezondheid is de basis. We starten daarom het programma ‘Een gezonde toekomst’ dat bijdraagt aan een krachtige samenleving waarin de inwoner meedoet, naar eigen kunnen bijdraagt en daar waar nodig ondersteund wordt.’ Sport en bewegen dragen op een belangrijke manier bij aan een gezonde leefstijl. Wel moeten daar dan ook de mogelijkheden voor aanwezig zijn in de gemeente in de vorm van accommodaties en middelen.
De binnensportaccommodaties dragen dus indirect bij aan het stimuleren van een gezonde leefstijl in relatie tot het bewegen en ontmoeten. 4. Sectorale routekaart maatschappelijk vastgoed Op het gebied van duurzaamheid gaan de ontwikkelingen in sneltreinvaart. De revitalisatie of nieuwbouw van de binnensportaccommodaties moet aansluiten bij de wettelijke verplichtingen rondom duurzaamheid. In de Klimaatwet is vastgelegd dat we in 2030 55% minder broeikasgassen (CO2) moeten uitstoten en in 2050 95% minder CO2 ten opzichte van 1990. Wij zijn bezig met een sectorale routekaart voor maatschappelijk vastgoed. Hierin wordt duidelijk op welke wijze het vastgoed CO2-arm en aardgasvrij wordt gemaakt richting 2050.
4.4 Ontwikkelingen Er is een aantal ontwikkelingen gaande dat van invloed is op de toekomst van de binnensportaccommodaties:
11
1. Demografische ontwikkelingen In de komende jaren krimpt het aantal inwoners in Oldenzaal. Dit betekent dat er vergrijzing optreedt en het aantal leerlingen op de scholen daalt. Dit heeft als gevolg dat in de komende jaren (10-20 jaar) minder bewegingsuren nodig zijn. In Oldenzaal is de krimp relatief minder dan in de omliggende gemeenten. Dit heeft echter wel gevolgen voor het aantal leerlingen in zowel het basisonderwijs alsook het voortgezet onderwijs in Oldenzaal. Steeds als er keuzes worden gemaakt over (ver)nieuwbouw of revitalisatie moet worden afgewogen hoeveel ruimte er nodig is en welke investering daarbij past. Een risico is dat we bouwen voor leegstand. Dit kan echter worden ingevuld door creatief met de programmering om te gaan en je als gemeente meer te richten op de oudere doelgroepen en daar het juiste bewegingsaanbod bij te creëren. 2. Corona De gevolgen van corona zijn vooral voor de binnensportverenigingen zichtbaar en voelbaar. Zij hebben in 2021 en deels in 2022 weinig tot geen gebruik kunnen maken van de binnensportaccommodaties. De activiteiten hebben stil gelegen. Binnensportverenigingen zijn begonnen aan de opbouw na corona. Daarnaast zijn ze ook creatiever geworden in hun aanbod, omdat ze gedwongen werden uit te wijken naar buitensportaccommodaties. 3.
Verduurzamen In de Klimaatwet is vastgelegd dat we in 2030 55% minder broeikasgassen (CO2) moeten uitstoten en in 2050 95% minder CO2 ten opzichte van 1990. Dit geldt ook voor het gemeentelijk maatschappelijk vastgoed. Daartoe wordt een routekaart opgesteld waarin duidelijk wordt hoe we de komende jaren de stappen naar duurzame gebouwen gaan zetten. Dit is ook van invloed op de binnensportaccommodaties. De CO2 reductiemaatregelen om de doelstelling van de Klimaatwet te halen, zijn grofweg terug te leiden naar het fors reduceren van energiegebruik en het uitbannen van fossiele brandstofbronnen voor energieopwekking (in 2050). De doelstelling om CO 2 te reduceren focust zich op duurzaam energiegebruik. Daarbij is het (aard)gasloos maken van de gebouwen een gegeven. Gebouwen moeten op grond van de Omgevingswet over een fris en gezond binnenklimaat beschikken waarin mensen goed en fijn kunnen wonen, werken en sporten. Dat geldt dus ook voor de binnensportaccommodaties. 4. Individueel versus vereniging Al enkele jaren was een trend gaande waarin individuele sporten als hardlopen en fitness een grote vlucht namen. Corona heeft daar nog extra aan bijgedragen. Men wil niet meer gebonden zijn aan de verplichtingen van een vereniging en vrij zijn in de momenten waarop wordt gesport. Dit is van invloed op het gebruik van de binnensportaccommodaties en de behoefte bij verenigingen. 5.
Samenwerking NOT-gemeenten binnensport In 2021 is onderzoek gedaan naar de samenwerking op het gebied van binnensportaccommodaties van de 4 Noordoost-Twentse gemeenten (Dinkelland, Losser, Tubbergen en Oldenzaal). Uit dit onderzoek blijkt dat samenwerking op het gebied van personeel, ICT, inkoop, marketing en communicatie kansen kan bieden. De 4 gemeenten staan over het algemeen positief ten opzichte van een samenwerking. Wel hebben ze aangegeven dat meer onderzoek nodig is om tot een besluit te komen. Begin 2022 heeft het college besloten een vervolgonderzoek te starten. Door omstandigheden wordt het vervolgonderzoek nu verder opgepakt. Voor de uitvoering van het onderzoek is een externe projectleider geworven. Het onderzoek richt zich in eerste instantie op de zwembaden en (nog) niet op de binnensportaccommodaties.
12
5. Ruimtelijke normen De gymzalen van vroeger zijn gebaseerd op een hoeveelheid vierkante meter ruimte per leerling. De lesgroepen zijn sinds die tijd veel groter geworden waardoor er meer beweegruimte nodig is. Maar ook het veranderende bewegingsonderwijs in de afgelopen decennia vraagt om een zaal met grotere afmetingen, in de lengte én in de breedte.
5.1 Afmetingen gymzaal/sportzaal/sporthal en overige ruimten De VNG hanteert een standaard maatvoering voor een gymlokaal van 21 meter (lengte) x 12 meter (breedte) x 5,5 meter (hoogte) (252 m2) (VNG-norm). Op deze afmeting is ook de normvergoeding van het onderwijs gebaseerd. Deze norm wordt als te krap beschouwd. Om goed bewegingsonderwijs aan te kunnen bieden worden daarom de voorschriften van de KVLO (vakorganisatie van vakleerkrachten in het bewegingsonderwijs) gehanteerd (maart 2022). De minimale afmeting van een gymzaal voor bewegingsonderwijs is 24 x 14 meter . De obstakelvrije hoogte van een gymzaal is tenminste 5,5 meter voor het basisonderwijs en 7,0 meter voor het voortgezet onderwijs. Met deze oppervlakte en afmetingen kunnen op veilige wijze alle kerndoelen en leerlijnen van het bewegingsonderwijs effectief worden uitgevoerd. Daarnaast zijn er nog KVLO-richtlijnen voor een goed te benutten gymzaal (Extra) en KVLO-aanbevelingen voor een optimaal te benutten gymzaal. De minimale afmeting van een sporthal is 44 x 26 meter en de obstakelvrije hoogte is 7,0 meter. Gymzaal basisonderwijs VNG-norm KVLO-norm (2019)
KVLO-norm Basis (2022) KVLO-norm Extra (2022) KVLO-norm Optimaal (2022)
21 x 12 x 5,5 meter (252 m2) 22 x 14 x 5,5 meter (308 m2)
24 x 14 x 5,5 meter (336 m2) 22,3 x 15,4 x 7 meter (343,4 m2) 26 x 16,4 meter (426,4 m2)
Gymzaal voortgezet onderwijs
Sportzaal voortgezet onderwijs
22 x 14 x 5,5 meter (308 m2) 26 x 14 x 7 meter (364 m2) 24 x 14 x 7 meter (336 m2) 23,3 x 15,4 x 7 meter (343,4 m2) 26 x 16,4 meter (426,4 m2)
Sporthal
44 x 26 x 7 meter (1144 m2) 22 x 28 x 7 meter (616 m2)
Accommodatie
Voldoet aan KVLO-norm: ja/nee
1. Gymzaal Bentheimerstraat 2. Gymzaal Lyceumstraat 3. Gymzaal Meijbreestraat 4. Gymzaal Tulpstraat 5. Sporthal Vondersweijde 6. Sporthal De Kolk 7. Gymzaal De Bongerd 8. Sporthal De Thij (PO en VO) 9. Gymzaal Helmichstraat 10. Sportzaal Bully 11. Gymzaal De Windroos 12. Gymzaal TCC Leliestraat (VO) 13. Gymzaal TCC Lyceumstraat (VO) 14. Gymzaal TCC Potskampstraat (VO)
nee nee nee nee ja ja nee nee nee ja nee nee nee nee
13
Normen voor nieuwbouw De meeste gymzalen in Oldenzaal voldoen niet aan de KVLO-norm qua afmetingen (zie bovenstaande tabel). Dit betekent niet direct dat ze niet goed inzetbaar zijn. Echter bij nieuwbouw is het verstandig de meest gangbare normen toe te passen, zodat multifunctionele inzet in de breedtesport mogelijk is. In het verleden zijn ook aanpassingen gedaan voor topsport. Dit laatste is niet waar Oldenzaal in de toekomst op inzet.
14
6. Huidige situatie Dit hoofdstuk beschrijft de huidige situatie rondom de binnensportaccommodaties in de gemeente Oldenzaal en de normen die hieraan worden gesteld. Daarnaast wordt beschreven op welke wijze de exploitatie en het beheer van de binnensportaccommodaties zijn geregeld.
6.1 Overzicht gemeentelijke en externe binnensportaccommodaties1 In de gemeente Oldenzaal zijn 12 gemeentelijke binnensportaccommodaties aanwezig: 3 sporthallen en 9 gymzalen. Daarnaast zijn er 2 binnensportaccommodaties, een gymzaal en een sportzaal, die niet in eigendom zijn van de gemeente. Naast de sportaccommodaties is het zwembad ook een binnensportaccommodatie. Het zwembad wordt meegenomen in de revitalisatie van sportcentrum Vondersweijde en is daarom niet meegenomen in dit plan. In onderstaande tabel staat vermeld: welke binnensportaccommodaties er in Oldenzaal zijn, in welke wijk de accommodatie is gelegen, wat het bouwjaar van de accommodatie is, wat de staat van onderhoud van de accommodatie is; wat de capaciteit van de accommodatie is, welke school gebruik maakt van de accommodatie, wie het beheer en de exploitatie van de accommodatie verzorgt. Staat van onderhoud De staat van onderhoud is onderverdeeld in 3 categorieën: 1. goed 2. matig 3. slecht Hierbij is onder andere gekeken naar de schil van het gebouw, de installaties, de kleedkamers, het sanitair en de (vaste) sportinventaris. Het verschilt per accommodatie op welke punten deze accommodatie goed, matig of slecht scoort.
Voor een aantal accommodaties is de staat van onderhoud op basis van een eerder maatwerkadvies bepaald en voor de overige accommodaties is dit gedaan op basis van visuele inspectie.
1
De cijfers van de accommodaties corresponderen met de cijfers op het kaartje op pagina 4.
15
Accommodatie
Wijk
Staat van onderhoud
Capaciteit
Gebruik door school
Beheer en exploitatie
Centrum
Bouw jaar 1981
1. Gymzaal Bentheimerstraat 2.Gymzaal Lyceumstraat (Franciscusschool) 3. Gymzaal Meijbreestraat 4.Gymzaal Tulpstraat
Matig
1 gymzaal
N.v.t.
Gemeente Oldenzaal
Centrum
1956
Slecht
1 gymzaal
Franciscusschool
Gemeente Oldenzaal
Centrum
1964
Slecht
1 gymzaal
Gemeente Oldenzaal
Centrum
1977
Slecht
1 gymzaal
5.Sporthal Vondersweijde 6. Sporthal De Kolk
Centrum
1968
Matig
2 gymzalen/zaaldelen
De Essen
1984
Matig
3 gymzalen/zaaldelen
De Drie-eenheid (locatie Meijbreestraat) De Drie-eenheid (locatie Noordwal) Nutsschool TCC locatie Lyceumstraat De Linde (De Essen) De Esch (De Essen) De Zevenster (m.i.v. schooljaar 2023-2024)
7.Gymzaal De Bongerd 8. Sporthal de Thij
Graven Es De Thij
2006 2011
Goed Goed
De Bongerd TCC locatie De Thij De Wendakker De Linde
9.Gymzaal Helmichstraat 11.Gymzaal De Windroos 12.TCC locatie Leliestraat 14.TCC locatie Potskampstraat
Berghuizen
1960
Matig
1 gymzaal 3 gymzalen/zaaldelen beneden 1 gymzaal boven 1 turnzaal 1 sportingruimte 1 gymzaal
De Leemstee
Gemeente Oldenzaal
Centrum
2014
Goed
1 gymzaal
De Windroos
De Windroos
Centrum
2007
Goed
1 gymzaal
TCC locatie Leliestraat
Twents Carmel College
Centrum
1960
2 gymzalen slecht 2 gymzalen matig
4 gymzalen
TCC locatie Potskampstraat
Twents Carmel College
Gemeente Oldenzaal
Sport Oldenzaal BV Beheer sporthal: Bas de Leeuw (eigenaar Sportcafé De Kolk) Exploitatie: gemeente Oldenzaal Gemeente Oldenzaal Gemeente Oldenzaal
16
Externe accommodaties 10.Sportzaal Sportlaan 12 (hockeyhal Bully)
Wijk
13.TCC locatie Lyceumstraat
Centrum
De Thij
Bouw jaar 2019
Staat van onderhoud
Capaciteit
Gebruik door school
Beheer en exploitatie
Goed
2 gymzalen
Stichting Sportzaal Nardusboer
1955 en 1970
Slecht
2 gymzalen
De Linde (De Thij) De Wendakker De Zevenster (tot zomervakantie 2023) Twents Carmel College locatie Lyceumstraat
Twents Carmel College
Conclusie Sporthal De Thij is de sporthal die in de beste staat is. Dat komt omdat deze gymzaal nog maar 12 jaar oud is. Dat zien we ook terug bij de jongere gymzalen, zoals gymzaal De Windroos, gymzaal De Bongerd en gymzaal TCC locatie Leliestraat . Deze gymzalen zijn ook in goede staat. De gymzalen aan de Tulpstraat en de Meijbreestraat, de gymzaal aan de Lyceumstraat bij de Franciscusschool, twee gymzalen van TCC locatie Potskampstraat en de gymzalen van TCC locatie Lyceumstraat zijn er het slechtst aan toe. Veelal is de techniek in deze gymzalen over het einde van zijn levensduur, zijn de gymzalen slecht of niet geïsoleerd, voldoen ze niet aan de laatste ventilatienormen en zijn de kleedkamers verouderd. Hoewel een aantal gymzalen als ‘slecht’ zijn beoordeeld, is het hier nog wel veilig om te sporten.
17
6.2 Bezettingsgraden De bezettingsgraden van de verschillende accommodaties zijn in kaart gebracht. Het gaat hierbij om het seizoen c.q. schooljaar 2022-2023. De gymzaal aan de Bentheimerstraat is niet meegenomen, omdat deze niet door scholen of verenigingen wordt gebruikt. De bezettingsgraad is berekend door de benutte capaciteit te delen door de beschikbare capaciteit. Bij de benutte capaciteit is uitgegaan van het aantal gereserveerde uren. Zoals in onderstaand schema is te zien, zijn de bezettingsgraden verdeeld in het gebruik tussen 8.00-16.00 uur en 16.00-22.00 uur. Hiermee wordt inzichtelijk hoe het gebruik van de accommodaties door de scholen is (8.00-16.00 uur) en daarnaast hoe de accommodaties buiten schooltijd worden ingezet (16.00-22.00 uur). Bij de bezettingsgraden is een onderscheid gemaakt tussen het huidig gebruik en het normgebruik (bezettingsgraad bij alleen gebruik wettelijke uren van de scholen die nu in de accommodatie zitten). Hierbij moet wel worden opgemerkt dat het roostertechnisch niet altijd mogelijk is om de normuren achter elkaar te plannen, zodat de accommodatie vaak voor meer uren wordt gereserveerd. Er zijn enkele accommodaties waar nog ruimte zit om de bezettingsgraad te verhogen. Dit wordt meegenomen in de toekomstbeelden en scenario’s. Accommodatie
Bezettingsgraad bij huidig gebruik 8.00-16.00
Bezettingsgraad bij normgebruik 8.00-16.00 uur
Verschil
2.Gymzaal Lyceumstraat (Franciscusschool) 3.Gymzaal Meijbreestraat
30%
21,3%
8,7%
95%
17,5%
77,5%
4.Gymzaal Tulpstraat
72,5%
30%
42,5%
5. Sporthal Vondersweijde2
2,5% (april-oktober) 91,3% (okt-april)
75%
16,3%
6.Sporthal De Kolk
50,3%
26,3%
24%
Bezettingsgraad toekomstscenario’s o.b.v. normgebruik 8.00-16.00 uur 43,8% Nutsschool komt erbij 26,3% Locatie Noordwal komt erbij n.v.t. Nutsschool verhuist naar gymzaal Lyceumstraat (Franciscusschool) Drie-Eenheid verhuist naar gymzaal Meijbreestraat 75%
Bezettingsgraad huidig gebruik 16.00-22.00
34,7% De Zevenster komt erbij
68,9%
15% 26,7%
31,7%
60%
2 Sporthal Vondersweijde wordt door TCC locatie Lyceumstraat gebruikt als overloop. De basis vormen de gymzalen bij de locatie zelf.
18
Accommodatie
Bezettingsgraad bij huidig gebruik 8.00-16.00
Bezettingsgraad bij normgebruik 8.00-16.00 uur
Verschil
Bezettingsgraad huidig gebruik 16.00-22.00
49,6%
Bezettingsgraad toekomstscenario’s o.b.v. normgebruik 8.00-16.00 uur 39,8%
7.Gymzaal De Bongerd
89,4%
39,8%
8.Sporthal de Thij
Sporthal: 84,4% Gymzaal: 86,3% Turnzaal: 46,9% Sportingruimte: 17,5%
Sporthal: 84,4% Gymzaal:16,6% Turnzaal: n.v.t.3 Sportingruimte: n.v.t.4
Sporthal: 0% Gymzaal: 69,7% Turnzaal: n.v.t. Sportingruimte: n.v.t.
Sporthal: 84,4% Gymzaal: 16,6% Turnzaal: n.v.t. Sportingruimte: n.v.t.
Sporthal: 31,1% Gymzaal: 54,2% Turnzaal: 61,7% Sportingruimte: 36,7%
9.Gymzaal Helmichstraat
65%
33,8%
31,2%
33,8%
0%
11.Gymzaal De Windroos
81,3%
77,8%
3,5%
77,8%
50%
12.TCC locatie Leliestraat
70%
91%
-21%
91%
20%
Externe accommodaties
Bezettingsgraad bij huidig gebruik 8.00-16.00
Bezettingsgraad bij normgebruik 8.00-16.00 uur
Bezettingsgraad huidig gebruik 16.00-22.00
10.Sportzaal Sportlaan 12 (hockeyhal Bully)
95% (8.30-15.30 uur)
45%
50%
13.TCC locatie Lyceumstraat
71%
98%
-27%
Bezettingsgraad toekomst-scenario’s o.b.v. normgebruik 8.00-16.00 uur 41,7% De Zevenster gaat naar sporthal De Kolk 98%
30,0%
n.v.t.
13,3% (2 gymzalen)
Conclusie Uit bovenstaande tabel blijkt dat het verschil tussen het huidig gebruik en het normgebruik erg groot is. De bezettingsgraad bij het huidig gebruik ligt over het algemeen hoger dan bij het normgebruik. Dit is bij alle drie sporthallen het geval en ook bij de gymzalen, met uitzondering van de gymzaal bij TCC locatie Leliestraat. Bij deze gymzaal ligt het normverbruik hoger dan het huidig gebruik en zouden de leerlingen dus meer uren van de gymzaal gebruik kunnen maken. Bij de gymzaal bij TCC locatie Lyceumstraat ligt het normverbruik voor de gymzalen bij de eigen locatie hoger, omdat de eigen gymzalen de basislocaties voor het bewegingsonderwijs zijn. 3 4
Quick Gym maakt hoofdzakelijk gebruik van deze ruimte. Hierop zijn de normuren niet van toepassing. Alleen Quick Gym maakt gebruik van deze ruimte. Hierop zijn de normuren niet van toepassing.
19
6.3 Exploitatie en beheer De exploitatie en het beheer van de gymzalen en sporthallen die eigendom zijn van de gemeente vallen grotendeels onder de verantwoordelijkheid van de gemeente. De gemeente is daarbij verantwoordelijk voor de exploitatie en het dagelijks beheer van de accommodaties. Een uitzondering hierop is de gymzaal bij Speciaal Basisonderwijs (SBO) De Windroos en de gymzalen bij Twents Carmel College locaties Lyceumstraat, Leliestraat en Potskampstraat. Van deze gymzalen verzorgt respectievelijk Stichting Katholiek Onderwijs Noord Oost Twente (KONOT) en Twents Carmel College de exploitatie en het beheer. Schoonmaak De schoonmaak wordt, bij de accommodaties waar de gemeente verantwoordelijk voor is, door een externe partij uitgevoerd die wordt geselecteerd door middel van een aanbesteding. Onderhoud Voor het groot onderhoud geldt dat via het gebouwenbeheerplan en jaarlijkse inspecties wordt bepaald welk onderhoud op welk moment nodig is. Dit onderhoud wordt vervolgens ingepland. Bij locaties die sterk verouderd zijn, wordt een afweging gemaakt of onderhoud nog een meerwaarde heeft of dat grootschalige revitalisatie noodzakelijk is. De gemeente is ook verantwoordelijk voor het klein dagelijks onderhoud. Dit zijn naast het oplossen van meldingen, ook kleine zaken, zoals bijvoorbeeld het vervangen van lampen.
Dit wordt gedaan door een medewerker van het team buitenbeheer. Beheer van de accommodaties Om toegang te krijgen tot de gymzalen ontvangen de huurders een sleutel. Hier is geen beheerder aanwezig. Dat is wel het geval bij de sporthallen. Het beheer van de sporthallen is op dit moment wisselend geregeld. Sporthal Vondersweijde wordt beheerd door Sport Oldenzaal BV die daar ook zelf de verhuur en schoonmaak regelt. Sporthal De Kolk wordt in de avonduren en weekenden beheerd door de eigenaar van het sportcafé. Sporthal De Thij wordt geopend en gesloten door een beveiligingsbedrijf. Dit is echter geen vorm van beheer zoals dat bij de andere sporthallen het geval is. De sporthalbeheerder treedt op als gastheer voor de scholen, de verenigingen, sporters en toeschouwers. In die contacten vertegenwoordigt hij de gemeente en informeert hij de huurders over het praktisch gebruik van de sporthal en toestellen. Daarnaast houdt hij toezicht op sporters en publiek, informeert hij hen over de huisregels en spreekt hen indien nodig aan op het naleven van de regels en afspraken. Beheer van de inventaris In iedere gymzaal en sporthal moet een basisinventaris aanwezig zijn, die is bedoeld voor het bewegingsonderwijs. Deze basisinventaris is vastgesteld op basis van de KVLO-lijst. Jaarlijks wordt de gyminventaris geïnspecteerd en waar nodig gerepareerd en/of aangevuld.
Waar de gemeente de reparaties zelf kan uitvoeren, gebeurt dit door een medewerker van het team buitenbeheer en anders doet een externe partij dit.
6.4 Akoestiek Een langdurige blootstelling aan een te hoog geluidsniveau veroorzaakt niet alleen gehoorschade en/of stemproblemen, maar het zorgt ook voor vermoeidheid, verminderde alertheid en/of ziekteverzuim.
20
6.4.1. NOC*NSF/KVLO akoestieknorm NOC*NSF heeft een norm opgesteld waar een sportaccommodatie aan zou moeten voldoen. Daarbij moet de nagalmtijd5 van een gymzaal minder dan 1,0 seconde zijn. Bij grotere sportaccommodaties is deze nagalmtijd wat ruimer, afhankelijk van het volume van de sportaccommodatie. Deze norm is overgenomen in de Arbocatalogus voor het primair en voortgezet onderwijs en wordt ook gehanteerd door de Nederlandse Arbeidsinspectie. Ook wordt deze norm gevolgd door de KVLO. s 6.4.2 Akoestisch onderzoek Uit de gesprekken die met de scholen zijn gevoerd kwam meerdere keren naar voren dat de akoestiek in de verschillende gymzalen en sporthallen erg slecht is. De meeste vakleerkrachten dragen al oordopjes, maar ze zijn bang voor gehoorschade op korte of lange termijn. Daarom is vooruitlopend op dit accommodatieplan binnensport een akoestisch onderzoek uitgevoerd. Uit dit onderzoek is gebleken dat alleen sporthal De Thij, sporthal Vondersweijde (zonder tussenwand) en de gymzaal aan de Leliestraat aan de norm voor nagalmtijd voldoen. Sporthal De Kolk en de overige gymzalen voldoen niet aan deze normering. Geadviseerd wordt om voor sporthal De Kolk en de overige accommodaties gebruik te maken van akoestische wandpanelen. Dit zijn geluidsabsorberende panelen die de galm in een ruimte verminderen.
Indien mogelijk kan er boven de wandpanelen ook nog een akoestisch scherm worden geplaatst, dat eventueel full-colour kan worden bedrukt. Behalve geluidsabsorptie kan dit akoestische scherm een extra dimensie geven aan het uiterlijk van de accommodatie. In sporthal De Kolk kunnen eventueel de wandvlakken van een scheidingswand worden vervangen door akoestische scheidingswand vlakken. Zonder het vervangen van de wandvlakken van ten minste een scheidingswand voldoet het middenzaaldeel in sporthal De Kolk niet aan de norm.
6.5 Verhuur Met ingang van het seizoen en schooljaar 2021-2022 heeft Sport Oldenzaal BV de verhuur van de gemeentelijke binnensportaccommodaties van de gemeente Oldenzaal overgenomen. Kaders Voor de verhuur van binnensportaccommodaties zijn de volgende kaders geformuleerd: 1. Onderwijs gaat vóór verenigingen. 2. Verenigingen gaan vóór commerciële partijen. 3. Junioren hebben voorrang op senioren. 4. Vaste verhuur gaat vóór incidentele verhuur. 5. Huur van een volledige ruimte gaat vóór op de huur van een gedeelte van de ruimte. 6. Lange verhuur (verhuur van meer uren) gaat vóór op korte verhuur (verhuur van minder uren). 7. Een sport die in een gymzaal kan plaatsvinden, hoeft niet per se plaats te vinden in een sporthal. 8. Het streven is dat een vereniging zoveel mogelijk gebruik maakt van dezelfde sporthal en/of gymzaal. Bij het inplannen van de reserveringen wordt zoveel mogelijk rekening gehouden met bovenstaande kaders. Online reserveringssysteem De gemeente zet in op de doorontwikkeling van de digitale dienstverlening. Een online reserveringssysteem voor de sportaccommodaties is een veel geuite wens van de huidige huurders. Hiervoor is het huidige reserveringssysteem uitgebreid met een online module. Op dit moment vindt een pilot plaats met het online reserveringssysteem.
Als deze pilot succesvol is, kunnen de huidige en nieuwe huurders via het online reserveringssysteem op elk moment van de dag een reservering voor een 5
De nagalmtijd is de tijd die nodig is om een geluid binnen die ruimte te laten uitsterven, na alle weerkaatsingen op de wanden.
21
gymzaal of sporthal maken en wijzigen. Voor een goede dienstverlening is het echter ook nodig om de toegang en het sleutelbeheer te automatiseren. Bij nieuwbouw of vernieuwbouw van binnensportaccommodaties zullen we deze afweging maken. Sleutelbeheer Zolang er nog niet met een systeem voor toegangscontrole wordt gewerkt, kunnen incidentele huurders de sleutels van een sportaccommodatie bij sportcentrum Vondersweijde ophalen. Vaste huurders hebben een sleutel of de beheerder van de sporthal opent de deur voor hen. Toegangscontrole Bij een toegangscontrole kan er sprake zijn van diverse mogelijkheden, zoals een druppel, een pasje, een app of een pinlock (pincode die je kunt intoetsen). Het is raadzaam om bij de keuze van een reserveringssysteem rekening te houden met de toegangscontrole. Hierbij moet ook een eventuele koppeling met verlichting en verwarming worden meegenomen. Hoewel er al gesprekken met diverse leveranciers hebben plaatsgevonden, is er nog geen keuze gemaakt voor een definitief reserveringssysteem. Voorlopig wordt van het huidige reserveringssysteem van sportcentrum Vondersweijde gebruik gemaakt.
De reden hiervan is dat eerst de gesprekken over een eventuele samenwerking van de binnensportaccommodaties tussen de Noordoost Twente (NOT)-gemeenten worden afgewacht, aangezien andere gemeenten ook op zoek zijn naar een dergelijk reserveringssysteem en het dan effectiever en efficiënter is om met hetzelfde systeem te werken.
6.6 Tarieven De tarieven voor de binnensport zijn opgedeeld in: tarieven per (gedeelte van een) accommodatie, tarieven voor junioren en senioren tarieven voor wekelijks gebruik of incidenteel gebruik. Jaarlijks worden de tarieven voor de sportaccommodaties vastgesteld. De tarieven worden jaarlijks geïndexeerd. Vanaf 2019 is door fiscale regelgeving de tarievenlijst gewijzigd van seizoens- naar kalenderjaartarieven. Omdat vanuit de binnensportverenigingen het verzoek kwam om de tarieven te vereenvoudigen, is over de huidige tarieven gebrainstormd. Een werkgroep Tarieven, bestaande uit vertegenwoordigers van binnensportverenigingen, heeft gekeken naar een eenheidstarief, maar dit is voor verenigingen met veel jeugdleden erg ongunstig, ook al is rekening gehouden met de jeugdsportsubsidie. Wel is afgesproken dat tijdens schoolvakanties geen huur in rekening wordt gebracht. Uiteraard moet wel betaald worden, als gebruik wordt gemaakt van een zaal tijdens de schoolvakanties. In relatie tot de samenwerking in NOT-verband blijven de tarieven voorlopig even zoals ze nu zijn. Op korte termijn kijken we hoe we hier meer eenheid in kunnen aanbrengen, zodat de tarieven in lijn zijn met die van de andere NOT-gemeenten. Er moet dan ook een duidelijk onderscheid komen in commerciële huurprijzen en huurprijzen voor stichtingen en verenigingen (mogelijk met subsidie).
6.7 Bewegingsonderwijs Vanuit het onderwijs bestaat de verplichting om binnen een bepaalde afstand een accommodatie voor bewegingsonderwijs te hebben. Een gymzaal voor het basisonderwijs en het speciaal onderwijs ligt op maximaal 1 kilometer volgens de normverordening van de VNG. De KVLO adviseert een maximum van 750 meter voor het basisonderwijs en een maximum van 300 meter voor het speciaal onderwijs als er geen mogelijkheid is voor een gymlokaal direct bij de school. Voor praktijkonderwijs en 22
voortgezet onderwijs hanteert de VNG een norm van 2 kilometer. De KVLO adviseert een maximum van 1 kilometer, als er geen mogelijkheid is voor een gymlokaal dicht bij de school. Dit is gedaan om te voorkomen dat de reistijd te lang wordt en ten koste gaat van de lestijd. In Oldenzaal wordt aan deze norm voldaan. Op de volgende pagina zijn de onderwijsinstellingen en binnensportaccommodaties in kaart gebracht. Uren bewegingsonderwijs Basisscholen moeten voor groep 3 t/m 8 vanaf het schooljaar 2023-2024 2 lesuren bewegingsonderwijs per week aanbieden volgens de wet. Dat gaat om: 90 minuten in het regulier basisonderwijs (2 lessen van 45 minuten) 135 minuten voor speciale scholen voor basisonderwijs (3 lessen van 45 minuten) De groepen 1 en 2 gymmen normaalgesproken in een speellokaal op school. Als er geen speellokaal aanwezig is en de groepen 1 en 2 gebruik maken van een gymzaal, hebben zij recht op 225 minuten (3,75 klokuur) bewegingsonderwijs per week. In de tabel op de volgende pagina staat aangegeven op hoeveel uren een school recht heeft en hoeveel uren zij gebruik maken van een gymzaal of sporthal. Op dit moment kunnen alle scholen in de gymzalen worden ondergebracht.
23
24
Basisonderwijs School
Leerlingen aantal6
Wijk
Gymzaal
Speel zaal
Huidig gebruik (aantal uur per week)
Klokuren gym per week obv leerlingenprognoses6 (normgebruik)
Franciscusschool Nutsschool
192 212
Centrum Centrum
Lyceumstraat Tulpstraat
Ja Ja
11 12
7,5 9
Verschil huidig gebruik t.o.v. normgebruik (aantal uur per week) 3,5 3
SBO de Windroos Drie-eenheid (locatie Meijbreestraat) Drie-eenheid (locatie Noordwal) De Leemstee
218
Centrum
De Windroos
Ja
32,5
31,1
1,4
255 (totaal)
Centrum
Meijbreestraat
Ja
35
10,75 (totaal)
38,25 (totaal)
Centrum
Tulpstraat
Nee
14
233
Berghuizen
Helmichstraat
Ja
23
10,5
12,5
De Bongerd De Esch De Linde (locatie De Essen) De Linde (locatie De Thij)
372 192 316
Graven Es De Essen De Essen
De Bongerd Sporthal De Kolk Sporthal De Kolk
Ja Ja Ja
31.25 16,5 23,75
15,9 7,5 13,5
15,35 9 10,25
112
De Thij
Ja
13
4,5
8,5
De Zevenster
59
De Thij
Nee
10,5
6,75
3,75
De Maten De Wendakker
103 200
De Thij De Thij
Hockeyhal Bully (Sporthal Sportlaan 12) Sporthal De Thij Hockeyhal Bully Sporthal De Thij Hockeyhal Bully
Ja Ja
14 12
4,5 8
9,5 4
6 Leerlingenaantallen en klokuren gymnastiek zijn op basis van de nieuwe onderwijsprognoses 2022, opgesteld door Pronexus in opdracht van de gemeente, waarbij een gemiddelde is genomen
van de komende 20 jaar.
25
Voortgezet onderwijs School Leerlingen aantal6
Twents Carmel College locatie Potskampstraat Twents Carmel College locatie De Thij Twents Carmel College locatie Lyceumstraat Twents Carmel College locatie Leliestraat
Wijk
Gymzaal
Normuren gym (aantal uur per week) 88,1
Verschil (aantal uur per week)
Gymzalen Potskampstraat
Huidig gebruik (aantal uur per week) 135
1002
Centrum
822
De Thij
Sporthal De Thij
101,25
90,0
11,25
1480
Centrum
Eigen gymzalen
57
76,1
51,9
191
Centrum
Sporthal Vondersweijde Gymzaal Leliestraat
71 28
36,4
-8,4
6.8 Knelpunten in de huidige situatie De huidige situatie kent een aantal knelpunten die zijn aangegeven door verenigingen en het onderwijs tijdens de gesprekken die hebben plaatsgevonden. Algemeen De gymzalen zijn over het algemeen sterk verouderd. Er zijn veel klachten over gladde en gevaarlijke vloeren, niet hygiënische douches en installaties die niet werken. Uitbreiding van uren is niet altijd mogelijk door krapte in de beschikbare uren op sommige locaties. De akoestiek laat bij de meeste accommodaties te wensen over. Vakleerkrachten klagen hierover en maken zich zorgen over eventuele gehoorschade op korte of langere termijn. Onderwijs Gezamenlijk gebruik van een sporthal door leerlingen van het voortgezet onderwijs en het basisonderwijs is niet wenselijk, tenzij ze volledig gescheiden kleedruimtes kunnen gebruiken. Afstanden afleggen met kinderen om bij een verder gelegen gymzaal te komen is niet optimaal (tijd gaat van de gymles af) en vraagt soms ook om de inzet van ouders. Een aantal scholen heeft bijvoorbeeld aangegeven dat gebruik maken van een gymzaal buiten de eigen locatie veel vraagt van leraren, ondersteunend personeel en ouders. Bij sporthal Vondersweijde is alleen maar losse inventaris beschikbaar en geen vaste inventaris, zoals ringen en een klimrek. Het Twents Carmel College locatie Lyceumstraat heeft hier behoefte aan.
Verenigingen Er zijn kaders opgesteld voor de verhuur (wie heeft voorrang en waarom?), maar een aantal verenigingen is hierin niet of weinig flexibel waardoor de kaders niet worden gehandhaafd. Verenigingen zijn soms gebonden aan één locatie en hebben daar een voorrecht (voorbeeld is jeugdcircus Tubantino) en daardoor kunnen andere verenigingen niet de gehele sporthal huren en staan twee delen leeg. Door verspreiding over verschillende accommodaties missen de verenigingen een clubgevoel; zij willen graag een eigen ruimte om te vergaderen en een eigen ruimte c.q. kantine om gasten te ontvangen. De tarieven voor de huur van een gymzaal of sporthal zijn hoog in vergelijking tot andere gemeenten.
26
46,9
Promotie van de vereniging of via sponsoren kan niet plaatsvinden in de sporthallen, terwijl daar wel behoefte aan is.
27
7.
Analyse, toekomstbeeld en scenario’s binnensportaccommodaties
In dit hoofdstuk wordt per accommodatie en wijk een analyse gegeven op de accommodaties om deze vervolgens te vertalen naar een advies en financiële gevolgen. In het toekomstbeeld met verschillende scenario’s wordt rekening gehouden met de ontwikkelingen uit het IHP. Er wordt alleen gekeken naar de binnensportaccommodaties die in eigendom van de gemeente zijn. Over de andere accommodaties heeft de gemeente geen zeggenschap. Echter, waar een verbinding gelegd kan worden met deze accommodaties, wordt dit uiteraard gedaan.
7.1 Analyse en toekomstbeeld Zuid-Berghuizen
In de wijk Zuid- Berghuizen is alleen de gymzaal Helmichstraat gevestigd. Deze gymzaal is direct verbonden met basisschool de Leemstee en maakt integraal onderdeel uit van het gebouw Breedwijs. De gymzaal wordt met name door de school gebruikt. Scenario’s IHP Zuid- Berghuizen Kijkend naar het scenario in het IHP blijft basisschool de Leemstee ook in de toekomst bestaan als enige school in de wijk Zuid-Berghuizen. Er wordt slechts een lichte daling van het aantal leerlingen
28
verwacht. De Leemstee heeft in het IHP prioriteit 3 gekregen, wat betekent dat in de komende 10 jaar geen revitalisatie of vernieuwbouw wordt gerealiseerd. Gymzaal Helmichstraat
Bouw jaar 1960
Staat van onderhoud Matig
Capaciteit 1 gymzaal
Bezettingsgraad 8.00-16.00 65%
Bezettingsgraad bij wettelijke norm 33,8%
Bezettingsgraad 16.00-22.00 0%
Gebruik door school De Leemstee
Met het voortbestaan van basisschool de Leemstee moet ook een gymzaal in de wijk ZuidBerghuizen gehandhaafd blijven. De gymzaal aan de Helmichstraat is qua omvang voldoende voor de wijk Zuid-Berghuizen. Het aantal uren bewegingsonderwijs waar de basisschool recht op heeft, kan in de gymzaal worden ondergebracht. De verwachting is dat met het dalende leerlingenaantal hier geen verandering in komt en er voldoende capaciteit beschikbaar is. De gymzaal aan de Helmichstraat is qua staat van onderhoud matig. Om de gymzaal ook in de toekomst te handhaven, moet de gymzaal worden gerevitaliseerd. Met deze revitalisatie is de gymzaal in ieder geval inzetbaar voor de komende 10-15 jaar. Dit ligt in lijn met het IHP, waarbij basisschool de Leemstee prioriteit 3 heeft gekregen. Als basisschool de Leemstee volgens het IHP aan de beurt is voor nieuwbouw is het wenselijk om de gymzaal hierin mee te nemen. Advies: Revitalisatie gymzaal Helmichstraat voor 10-15 jaar. Daarna nieuwbouw in combinatie met nieuwbouw basisschool de Leemstee. Financiën In de Programmabegroting 2020 is voor de revitalisatie van de gymzaal aan de Helmichstraat € 278.926 beschikbaar gesteld. Dit bedrag is voldoende om de gymzaal te revitaliseren. Voor de nieuwbouw van de gymzaal is een aanvullend krediet van € 2.566.162 nodig.
29
7.2 Analyse en toekomstbeeld binnenstad en centrum
In het centrum zijn meerdere gymzalen en een sporthal gevestigd, die in eigendom zijn van de gemeente. Per accommodatie wordt een toekomstbeeld geschetst. Scenario’s IHP centrum/ binnenstad De scholen in de binnenstad/het centrum hebben de hoogste prioriteit gekregen in het IHP. In de praktijk betekent dit het volgende: De Nutsschool is nieuw gebouwd op dezelfde locatie. Daarbij is geen aparte gymzaal gerealiseerd. Dit betekent dat de bewegingsuren van de Nutsschool ondergebracht worden in bestaande accommodaties. Op dit moment maakt de Nutsschool gebruik van de gymzaal aan de Tulpstraat. Voor de Franciscusschool staat vernieuwbouw gepland in 2024/2025. De school blijft op de huidige locatie aan de Lyceumstraat. De Franciscusschool maakt gebruik van de gymzaal Lyceumstraat. Deze gymzaal is naast de school op gemeentelijk terrein gevestigd. In 2026 vindt nieuwbouw plaats van basisschool Drie-eenheid aan de Meijbreestraat. Dit betekent dat de locatie aan de Noordwal wordt gesloopt en de Drie-eenheid school wordt geconcentreerd op 1 locatie aan de Meijbreestraat. Bij de Meijbreestraat is een gymzaal gevestigd waar de leerlingen van de Drie-eenheid locatie Meijbreestraat gebruik van maken. De leerlingen van de huidige locatie aan de Noordwal maken gebruik van de gymzaal aan de Tulpstraat.
30
3 locaties van het Twents Carmel College zijn gevestigd in het centrum, namelijk de locaties Potskampstraat, Leliestraat en de Lyceumstraat. Alleen de locatie Lyceumstraat is als prioriteit opgenomen in het IHP in de vorm van vernieuwbouw op de huidige locatie. Daarbij vindt ook nieuwbouw van de gymzalen plaats. Het verzoek vanuit de school is om de gymzalen te vervangen door een sporthal. De locaties van het Twents Carmel College maken grotendeels gebruik van gemeentelijke binnensportaccommodaties.
Scenario’s binnensportaccommodaties binnenstad/centrum
Gymzaal Lyceumstraat (Franciscusschool)
Bouw jaar 1956
Staat van onderhoud Slecht
Capaciteit 1 gymzaal
Bezettingsgraad 8.00-16.00 30%
Bezettingsgraad bij wettelijke norm 21,3%
Bezettingsgraad 16.00-22.00 15%
Gebruik door school Franciscusschool
De gymzaal aan de Lyceumstraat is verbonden aan de Franciscusschool. Met het voortbestaan van de school op de huidige locatie aan de Lyceumstraat is het wenselijk om ook deze gymzaal te handhaven. Adviesbureau Synarchis heeft 3 scenario’s uitgewerkt voor deze gymzaal: Scenario 1: renovatie en verduurzaming van de huidige gymzaal Scenario 2: nieuwbouw gymzaal op bestaand bouwvlak Nadeel: ontbreken sportvoorziening tijdens bouwperiode en geen aanpassing aan hedendaagse (KVLO-)normen Scenario 3: nieuwbouw gymzaal die voldoet aan KVLO ruimtenormering. Dit scenario vraagt een groter bouwvlak. Synarchis adviseert optie 3. Deze optie kan volgens Synarchis niet worden gerealiseerd binnen de huidige kadastrale grenzen. Daarom adviseert zij om de mogelijkheid voor een alternatieve locatie te overwegen, bijvoorbeeld op het schoolplein in de hoek van de zandbak. Volgens Leferink Architecten kan een nieuwe gymzaal volgens de oude KVLO-normen op het bestaand bouwvlak worden gerealiseerd. De afmeting van de gymzaal is dan 22 x 14 meter (308 m2) in plaats van 24 x 14 meter (336 m 2). De gymzaal voldoet dan weliswaar niet aan de huidige KVLO-norm (2022), maar wel aan de Handreiking Bewegingsonderwijs die is opgesteld door Kenniscentrum Ruimte-OK.
Het is wenselijk om de nieuwe gymzaal op het bestaande bouwvlak te realiseren, omdat de gymzaal anders gedeeltelijk op grond van de parochie komt te staan. 31
Scenario 4: gebruik nieuwe sporthal bij TCC Lyceumstraat TCC Lyceumstraat heeft verzocht om in plaats van 2 nieuwe gymzalen een nieuwe sporthal te realiseren, die in 3 ruimtes kan worden opgedeeld. Deze school is op loopafstand van de Franciscusschool gelegen. In principe zouden de leerlingen van de Franciscusschool (en de Nutsschool) gebruik kunnen maken van de nieuw te bouwen sporthal. De leerlingen van TCC locatie Lyceumstraat maken nu zowel gebruik van de eigen gymzalen alsook van sporthal Vondersweijde. In de toekomst kan het bewegingsonderwijs van alle leerlingen plaatsvinden in een sporthal. Als de leerlingen van de Franciscusschool en de Nutsschool ook gebruik zouden maken van 1 van de 3 ruimtes, is dat in verband met de roosterbaarheid van de ruimte niet wenselijk. Ook is TCC dan niet flexibel in het gebruik van de ruimte. Het is verstandig om de nieuwbouw van de gymzaal bij de Franciscusschool gelijk te trekken met de vernieuwbouw van de school. Dan kunnen de leerlingen gebruik maken van de gymzalen bij de tijdelijke huisvesting (TCC locatie Potskampstraat). Het bewegingsonderwijs van de Nutsschool kan bij sloop van de gymzaal aan de Tulpstraat worden ondergebracht in de gymzaal aan de Lyceumstraat.
Advies: nieuwbouw van de gymzaal aan de Lyceumstraat in combinatie met vernieuwbouw van de Franciscusschool Financiën In de Programmabegroting 2021 is € 278.000 opgenomen voor revitalisatie van de gymzaal aan de Lyceumstraat (Franciscusschool). Voor nieuwbouw van de gymzaal is een aanvullend krediet van € 2.548.736 nodig.
Gymzaal De Windroos
Bouw jaar 2014
Staat van onderhoud Goed
Capaciteit 1 gymzaal
Bezettingsgraad 8.00-16.00 81,3%
Bezettingsgraad bij wettelijke norm 77,8%
Bezettingsgraad 16.00-22.00 50%
Gebruik door school De Windroos
32
De gymzaal De Windroos aan de Lariksstraat is verbonden aan SBO de Windroos. Met het voortbestaan van de school op de huidige locatie aan de Lariksstraat is het wenselijk om ook deze gymzaal te handhaven. Advies: handhaving gymzaal De Windroos en te zijner tijd nieuwbouw gymzaal in combinatie met nieuwbouw van BSO de Windroos (volgens IHP). Financiën Gymzaal De Windroos staat op het taakveld Onderwijs. Dat betekent dat het krediet voor een nieuwe gymzaal via het IHP moet worden aangevraagd.