Document · PDF

06 Rekenkamerrapport Binnenstadsplan - Rekenkamerrapport Binnenstadsplan

Gemeenteraad 6 maart 2023, gemeente OldenzaalBij agendapunt: Rapport Binnenstadsplan van de Rekenkamercommissie Noordoost-Twente16.949 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Hoort bij raadsbesluitnr. 1255 van 6 maart 2023, de griffier,

I.I.

RAPPORT

De binnenstad van Oldenzaal In opdracht van de Rekenkamercommissie Oldenzaal

Roel Lauwerier Carmen Hendriks

6 december 2022

Bestuurlijke reactie

2 / 57

3 / 57

4 / 57

Nawoord Aan: het college van Oldenzaal cc gemeenteraad van Oldenzaal

Oldenzaal, 29 november 2022

Betreft: nawoord bij het rekenkamerrapport ‘De binnenstad van Oldenzaal’

Geacht college, Op 18 oktober 2022 heeft u een bestuurlijke reactie gegeven op het rekenkamerrapport “De binnenstad van Oldenzaal” . De rekenkamer heeft kennisgenomen van de inhoud van uw reactie. Het doel van het onderzoek was “na te gaan hoe het binnenstadsplan tot stand is gekomen, welke visie daaraan ten grondslag ligt, welke doelen er zijn gesteld, hoe de monitoring is geregeld, hoe het plan wordt geëvalueerd en hoe lang de looptijd van het plan is.”1 De rekenkamer gaat ervan uit dat het onderzoeksrapport inzicht biedt in de doelmatigheid en doeltreffendheid van het gemeentelijk beleid inzake het binnenstadsplan en in het bijzonder de rolverdeling tussen de gemeente en de binnenstadspartners. Daarnaast is beoogd inzicht te bieden in de kaderstellende en controlerende rol van de gemeenteraad. Uit de rapportage blijkt onder meer dat de relatie tussen de opeenvolgende plannen niet duidelijk is. De verschillende insteken en doelen van de plannen kunnen volgens de rekenkamercommissie leiden tot verwarring over de verhouding tussen de stukken en de rollen van alle betrokkenen. Hierdoor is het voor de betrokkenen wellicht ook niet duidelijk welk plan leidend is voor de binnenstad van Oldenzaal. Met instemming constateren wij dat het college de ambities en nadere samenwerking met de stakeholders verder wil ontwikkelen.

Wij betreuren echter dat het college niet nader ingaat op de conclusies uit het onderzoeksrapport. Het college doet ons inziens de uitkomsten van het onderzoek zelfs tekort met de opmerking uit de bestuurlijke reactie: “getuige onze rol en naar aanleiding van punt 3 (van de bestuurlijke reactie) achten wij het niet zinvol te reageren op de inhoudelijke conclusies en laten wij het bij deze 3 bevindingen.”

1 Wij roepen hierbij graag het vorige rekenkamerrapport “Sturen met (beleids)indicatoren” in herinnering.

5 / 57

De rekenkamer zal met belangstelling blijven volgen hoe de gemeenteraad en het college nadere invulling gaan geven aan de ambities voor de binnenstad van Oldenzaal. Een optie zou kunnen zijn dat de raad het college vraagt een plan van aanpak te maken op de aanbevelingen die gedaan zijn.

Met vriendelijke groet, De rekenkamer van Dinkelland-Losser-Oldenzaal,

Fons Lohuis, voorzitter

6 / 57

Inhoudsopgave Bestuurlijke reactie

Nawoord

1. Inleiding

1.1. Aanleiding en doelstelling 1.2. Vraagstelling 1.2.1. Hoofdvraag 1.2.2. Deelvragen 1.3. Normenkader 1.4. Scope 1.5. Aanpak 1.6. Leeswijzer

2. Waarom wordt samengewerkt? 2.1. Beschrijving 2.1.1. Masterplan Binnenstad (2009) 2.1.2. Plan Boeskoolhart, boost jouw binnenstad (2019) 2.1.3. Plan 2021 2.1.4. Ambitieplan 2030 2.2. Analyse 2.3. Toetsing aan het normenkader – waarom wordt samengewerkt?

3. Hoe wordt samengewerkt? 3.1. Beschrijving 3.1.1. Structuur van de samenwerking 3.1.2. Middelen 3.1.3. Monitoring 3.2. Analyse 3.3. Toetsing aan het normenkader – hoe wordt samengewerkt?

4. Wat levert de samenwerking op? 4.1. Beschrijving 4.1.1. Resultaten: plan Boeskoolhart 4.1.2. Resultaten: Plan 2021 4.2. Analyse

9 9 9 9 10 10 10 11

12 12 12 13 16 18 19 20

21 21 21 22 24 25 26

28 28 28 30 33

7 / 57

4.3. Toetsing aan het normenkader – wat levert de samenwerking op?

5. Wat is de positie van de raad in de samenwerking? 5.1. Beschrijving 5.2. Analyse 5.3. Toetsing aan het normenkader – wat is de positie van de raad in de samenwerking?

6. Conclusies en aanbevelingen 6.1. Hoofdconclusie en deelconclusies 6.1.1. Hoofdconclusie: beantwoording van de hoofdvraag 6.1.2. Deelconclusies: beantwoording van de deelvragen 6.2. Lessen voor een toekomstbestendige samenwerking

Bijlage 1: rapportage resultaten Boeskoolhartplan – maart 2021 Profilering van Oldenzaal Sfeer, evenementen en cultuur Groen en duurzaamheid Creatief ondernemerschap Bereikbaarheid en parkeren Kanslocaties (leegstand)

Bijlage 2: overzicht van geïnterviewde personen

35 35 35 36

38 38 38 38 40

41 41 43 46 50 52 53

8 / 57

1. Inleiding 1.1. Aanleiding en doelstelling In het coalitieprogramma 2018-2022 heeft de gemeente Oldenzaal de ambitie opgenomen om de vitaliteit van de binnenstad te versterken. Het uitgangspunt hierbij is samenwerking tussen de gemeente en de binnenstadspartners. De binnenstadspartners zijn verbanden van verschillende betrokkenen, zoals de Stadsnoabers, ondernemers en de alliantie Oldenzaal Promotie. Ook wordt er samengewerkt met culturele instellingen in de stad en is er ruimte voor de inbreng van jongeren. Dit onderzoek biedt inzicht in de doelmatigheid en doeltreffendheid van deze samenwerking en in de samenwerking tussen de gemeente en de binnenstadspartners. Het doel van dit onderzoek is dan ook “om na te gaan hoe het binnenstadsplan tot stand is gekomen, welke visie daaraan ten grondslag ligt, welke doelen er zijn gesteld, hoe de monitoring is geregeld, hoe het plan wordt geëvalueerd en hoe lang de looptijd van het plan is.” Daarnaast is het doel van dit onderzoek ook om inzicht te bieden in de wijze waarop de huidige werkwijze bijdraagt aan de kaderstellende en controlerende rol van de gemeenteraad. Hiermee wordt bijgedragen aan het lerend vermogen van de gemeente, waarmee het proces en de inhoud van het plan voor de toekomst wordt versterkt.

1.2. Vraagstelling 1.2.1. Hoofdvraag Is de gemeente er in de afgelopen raadsperiode in geslaagd om samen met de betrokken partners de binnenstad vitaler te maken en/of dit voor de toekomst te borgen?

1.2.2. Deelvragen 1. Waarom wordt samengewerkt? a. Zijn de ambities helder geformuleerd en vertaald in doelen? b. Zijn de doelen helder en meetbaar geformuleerd? 2. Hoe wordt samengewerkt? a. Zijn er duidelijke afspraken gemaakt tussen de gemeente en de partners over de uitvoering van het binnenstadsplan en hoe kijken partners tegen de rol van de gemeente aan? b. Is de inzet van gemeentelijke middelen (personeel en geld) doelmatig, doeltreffend en voldoende toekomstbestendig? c. Hoe wordt het plan gemonitord? 3. Wat levert de samenwerking op? a. Zijn de beoogde doelen behaald of liggen deze op koers om te worden behaald? b. Welke invloed heeft de gemeente gehad op de bereikte resultaten?

9 / 57

4. Wat is de positie van de raad in de samenwerking? a. Heeft de raad bij het opstellen van het binnenstadsplan zijn kaderstellende rol kunnen invullen? b. Is het plan zodanig inzichtelijk dat de raad ook zijn controlerende rol kan vervullen? 5. Hoe kan de samenwerking in de toekomst worden ingericht? a. Hoe kan de gemeente, en in het bijzonder de gemeenteraad, in de toekomst bijdragen aan het behalen van de doelen?

1.3. Normenkader De (normatieve) deelvragen zijn vertaald in onderstaand normenkader. Omdat de vijfde deelvraag toekomstgericht is en niet normatief van aard is, zijn hiervoor geen normen opgenomen. Aspect Waarom wordt samengewerkt?

Norm 1. De ambities van het binnenstadsplan zijn helder en concreet geformuleerd. 2. De doelen van het binnenstadsplan vloeien duidelijk voort uit de ambities en zijn concreet en meetbaar geformuleerd.

Hoe wordt samengewerkt?

1. 2. 3. 4.

Er zijn duidelijke afspraken gemaakt over de rol van de gemeente en de partners bij de realisatie van de doelen. Er zijn voldoende mensen en middelen beschikbaar voor de realisatie van het binnenstadsplan. De inzet van mensen en middelen is doelmatig en doeltreffend. Het plan wordt periodiek geëvalueerd en waar nodig bijgesteld of aangepast.

Wat levert de samenwerking op?

1. 2.

De beoogde doelen zijn behaald of liggen op koers om te worden behaald. De gemeente heeft een duidelijke en herkenbare rol gespeeld bij de realisatie van de doelen.

Wat is de positie van de raad in de samenwerking?

De raad is bij het opstellen van het binnenstadsplan voldoende in positie gebracht om haar kaderstellende rol in te vullen. De raad wordt voldoende in positie gebracht om haar controlerende rol in te vullen.

1.4. Scope De scope van het onderzoek bedraagt de afgelopen raadsperiode waarin het coalitieprogramma van kracht is geweest. Dit is de periode van 2018 tot februari 2022.

1.5. Aanpak Het onderzoek bestaat uit drie stappen: de documentenstudie, interviewronde en rapportage. In de documentenstudie zijn documenten gerelateerd aan het binnenstadsplan onderzocht, zoals de kaderstellende documenten, de evaluatie van het plan uit maart 2021, de kwartaalsessies met de raad, de resultaten van het binnenstadsplan (zie hiervoor ook bijlage 1) en documenten gerelateerd aan Oldenzaal Promotie. In de tweede stap – de interviewronde – is gesproken met betrokkenen uit het bestuur en de ambtelijke organisatie. Daarnaast is gesproken met Oldenzaal Promotie en betrokken ondernemers. Een volledige lijst van geïnterviewden is opgenomen in bijlage 2.

10 / 57

1.6. Leeswijzer In dit rapport komen de volgende hoofdstukken aan bod: Hoofdstuk 2. Waarom wordt samengewerkt? In dit hoofdstuk wordt gekeken naar de ambities en doelen van de verschillende plannen voor de Oldenzaalse binnenstad. Deelvraag 1 wordt in dit hoofdstuk beantwoord. Hoofdstuk 3. Hoe wordt samengewerkt? In dit hoofdstuk wordt gekeken naar de structuur van de samenwerking tussen de partners in de binnenstad, alsmede de middelen die hiervoor beschikbaar zijn en de monitoring op de samenwerking. In dit hoofdstuk wordt deelvraag 2 beantwoord. Hoofdstuk 4. Wat levert de samenwerking op? In dit hoofdstuk wordt gekeken naar de doelrealisatie van de verschillende plannen voor de Oldenzaalse binnenstad. In dit hoofdstuk wordt deelvraag 3 beantwoord. Hoofdstuk 5. Wat is de positie van de raad in de samenwerking? In dit hoofdstuk wordt gekeken naar de mate waarin de raad in staat wordt gesteld om haar kaderstellende en controlerende rol in te vullen. In dit hoofdstuk wordt deelvraag 4 beantwoord. Hoofdstuk 6. Conclusies en aanbevelingen. In dit hoofdstuk worden op basis van bovenstaande hoofdstukken conclusies geformuleerd waarmee de hoofdvraag van dit onderzoek wordt beantwoord. Ook formuleren we aanbevelingen waarmee de samenwerking in de toekomst kan worden verbeterd. Daarmee wordt in dit hoofdstuk deelvraag 5 beantwoord. Bijlage 1.

Rapportage resultaten Boeskoolhartplan – maart 2021. Een tabel met de resultaten van het Boeskoolhartplan, afkomstig uit de evaluatie van maart 2021. Bijlage 2. Overzicht van geïnterviewde personen. Een overzicht van de personen die geïnterviewd zijn voor dit onderzoek.

11 / 57

2. Waarom wordt samengewerkt? 2.1. Beschrijving Voor de revitalisering en herontwikkeling van de binnenstad in Oldenzaal zijn verschillende visies en agenda’s vastgesteld: het Masterplan Binnenstad uit 2009, het plan Boeskoolhart uit 2019, het Plan 2021 van Oldenzaal Promotie uit 2020 en het ambitieplan 2030 van Oldenzaal Promotie uit 2021. In deze paragraaf wordt beschreven welke ambities en doelen in de verschillende plannen worden nagestreefd.

2.1.1. Masterplan Binnenstad (2009) De ambitie voor het Masterplan uit 2009 komt voort uit de Stadsvisie voor Oldenzaal, geformuleerd door de gemeente en vastgesteld door het college en de gemeenteraad. In de stadsvisie zijn de volgende ambities geformuleerd:2 • Oldenzaal: binnenstad met sfeer. • Bedrijvigheid: succes van heden en toekomst. • Oldenzaal: de glimlach van Landgoed Twente. • Oldenzaal: waar je graag woont en leeft. • Verbinden en samenwerken: sleutel tot succes. • Oldenzaal: behouden van inwonertal voor behoud van voorzieningen. Deze ambities zijn in het Masterplan vervolgens vertaald in de volgende doelen:3 • Wonen in de binnenstad: - Minder uitbreiding, meer inbreiding en vervanging: woningaanbod passend bij veranderende samenstelling van de inwoners (vergrijzing). • Winkelstructuur: versterken van aantrekkelijkheid van het centrum en profilering ten opzichte van andere steden. • Verkeer en vervoer: - Bereikbaarheid per auto: parkeergarages realiseren; maatregelen voor het behoud van de bereikbaarheid zoals eenrichtingswegen. - Bereikbaarheid per fiets: goede, voldoende en veilige fietsroutes; voldoende fietsenstallingen; volledige bewegwijzering. - Relatie met spoorweg- en busstation: looproutes tussen het station en de binnenstad. - Parkeerbeleid: zo veel mogelijk parkeren in kleine (waar mogelijk ondergrondse) parkeergarages.

• Cultuur in de binnenstad: - Bevorderen van cultuurtoerisme: profilering van cultuurhistorisch erfgoed. - Multifunctionele accommodatie voor cultuur in de binnenstad. - Culturele activiteiten: kwalitatief en gevarieerd activiteitenaanbod; voorzieningen voor culturele ontwikkeling (bibliotheek, muziekschool) in het centrum. • Monumenten: - Investeren in erfgoed: bevorderen van toegankelijkheid en uitstraling; erfgoed in beeld brengen. • Onderwijs: behouden van primair onderwijs in de binnenstad.

Masterplan Binnenstad, d.d. juni 2009

12 / 57

• •

Evenementen: plaats voor evenementen in de binnenstad behouden. Horecavoorziening: - Aandacht voor cultuurhistorie in de horeca. - Verblijven in Oldenzaal: vergroten van verblijfsrecreatieve mogelijkheden. - De markten: herinrichting van de Groote Markt in samenspel met horeca- en retailondernemers. - Water in de binnenstad: waterbergende en watervoerende voorzieningen in de binnenstad; inventariseren of de Fonteijnbeek weer zichtbaar gemaakt kan worden.

Het Masterplan wordt getypeerd als de ‘basis voor de verdere planvorming voor de binnenstad van Oldenzaal’ en is opgesteld door de gemeente en vastgesteld door het college en de raad.

2.1.2. Plan Boeskoolhart, boost jouw binnenstad (2019) Het plan Boeskoolhart borduurt voort op het Masterplan en op het coalitieakkoord 2018-2022 waarin de revitalisering van de binnenstad als één van de centrale thema’s wordt gezien.4 Dit plan is opgesteld door de gemeente na zeven thema-avonden waar de gemeente in gesprek is gegaan met bewoners en ondernemers. Het plan is vastgesteld door het college5 en de raad6. De ambitie is dan ook om de binnenstad (economische) te revitaliseren om hiermee sociale veiligheid, werkgelegenheid en een hoge belevingswaarde voor de stad mee te realiseren. De gemeente ziet zichzelf als één van de partners die samen investeren in de binnenstad. Uit het coalitieakkoord komen zeven onderwerpen naar voren die centraal staan bij de herontwikkeling van de binnenstad:7 • Een aantrekkelijke binnenstad waarbij de beleving van de bezoeker en consument centraal staat. • Een compact en herkenbaar stadshart met aanloopstraten met een uniek karakter. • Een bruisende binnenstad met volop sfeer, evenementen en cultuur. • Een goed bereikbare binnenstad en parkeervoorzieningen. • Een groene en duurzame binnenstad. • Stimulering van creatief ondernemerschap. • Het benutten van het onderscheidende Oldenzaalse karakter. Om het coalitieakkoord verder uit te werken zijn er vier thema-avonden georganiseerd.

Hieruit komen vijf thema’s naar voren, die centraal staan in het plan Boeskoolhart. Bij de thema’s zijn allianties opgezet. Dit zijn samenwerkingen tussen partners om specifieke doelen te kunnen uitvoeren. De volgende thema’s – met bijhorende allianties – komen voort uit het plan Boeskoolhart:8 1. Creatief ondernemerschap Dit thema is vooral gericht op ondernemerschap in een veranderende omgeving, met de focus op flexibiliteit en aanpassingsvermogen. Vanuit dit thema zijn de volgende aanbevelingen aangedragen: a. Zorg voor een eenduidige en samenhangende communicatie: de communicatie rond de binnenstad kan zich richten op de drie profielen van de stad. b. Blurring (het experimenteren met een combinatie tussen horeca en retail): deze experimenten kunnen worden opgezet, onder voorwaarde dat de gemeente haar regelgeving hierop aanpast.

Binnenstadsplan ‘Boeskoolhart, boost jouw binnenstad’, d.d. februari 2019

Collegebesluit ‘vaststellen Binnenstadsplan ‘Boeskoolhart, boost jouw binnenstad’, d.d. 26 februari 2019

Raadsbesluit ‘vaststellen van het Binnenstadsplan ‘Boeskoolhart, boost jouw binnenstad’, d.d. 25 maart 2019

Coalitieakkoord 2018-2022

Binnenstadsplan ‘Boeskoolhart, boost jouw binnenstad’, d.d. februari 2019

13 / 57

c. Onderscheid je als winkelgebied: hierbij horen creatieve winkel- en horecaconcepten die ervoor zorgen dat consumenten langer in de binnenstad verblijven. d. Betrek ondernemers bij kunst en andersom: hieronder vallen samenwerkingen tussen ondernemers, maar ook een intensievere samenwerking met Tourist Info Oldenzaal. e. Ontwikkel een kortingspas voor de binnenstad: hiermee kunnen ondernemers consumenten naar elkaar doorverwijzen. Ook een combinatie met parkeren is hierbij mogelijk. Bij dit thema zijn de volgende allianties opgezet: • Online platform binnenstad: diverse ondernemers en binnenstadsmanager. • Food, fashion en lifestyle-event: diverse ondernemers. • Kunststraatje: Rabobank, Kide en diverse ondernemers. 2. Sfeer, evenementen en cultuur Dit thema is vooral gefocust op het ontwikkelen van een levendige en leefbare stad. Evenementen en cultuur speelt hierbij een belangrijke rol. Vanuit het thema zijn een aantal punten aangedragen voor het ontwikkelen van de stad: a. Zorg voor voldoende en passend aanbod voor de jongeren in Oldenzaal: hieronder vallen bijvoorbeeld een cultuurcentrum, speelplekken en aanbod voor jongeren tijdens bestaande evenementen als Koningsdag en Bevrijdingsdag. b.

Organiseer evenementen die passen bij de identiteit van de stad en bijdragen aan het imago van de stad: hieronder valt onder andere het aansluiten van culturele instellingen op profielen van de stad en regio, zoals het profiel ‘Oldenzaal, glimlach van Twente’. c. Laat culturele instellingen hun krachten bundelen: hieronder valt onder andere het meelopen van organisatoren van evenementen bij elkaar, het gebruik maken van elkaars branding en informele bijeenkomsten voor organisatoren. d. Maak het bezoek aan het centrum een ervaring: dit kan door het plein en de Plechelmus bij evenementen te betrekken, door de stad sfeervoller te maken met zitplaatsen en door kunst in etalages te hangen. e. Richt je in de doelgroepbenadering meer op onze oosterburen: dit kan door in te spelen op Duitse feestdagen of door het organiseren van vlooienmarkten. Ook kan worden ingespeeld op het imago van Oldenzaal als Hanzestad. Deze zaken hebben geleid tot een aantal allianties: • Nachtburgemeester: diverse ondernemers en inwoners. • Jeugdclub: jeugdraad, Kaliber en Filmhuis. • Kunst in de etalage & jongeren: jeugdraad en Kide. • Oldenzaal Hanzestad. • Jeugdhonk: kunstenaar en jeugdraad. 3. Groene en duurzame binnenstad Dit thema is gefocust op leefbaarheid en het bereiken van landelijke en provinciale doelstellingen rond duurzaamheid.

Het is de ambitie om ook de binnenstad te verduurzamen, waarvoor een aantal acties zijn aangedragen: a. Gebruik de bestaande stadssingel om de duurzaamheidsambities te realiseren: dit kan door het vergroenen van de singels en het introduceren van water-, speel- en ontmoetingsplakken. b. Stimuleer het gebruik van elektrisch vervoer: dit kan door bevoorrading van winkels en postbezorging met elektrische auto’s, het verhogen van het aantal laadpalen en het toegankelijker maken van deelauto’s. c. Gebruik LED verlichting in de binnenstad. d. Stimuleer de reductie van energie: dit kan door het toepassen van zonnepanelen, warmtepompen en zuinige koeltechnieken. e. Stimuleer hergebruik van materialen: dit kan door het hergebruiken van materialen bij nieuwe plannen en door ondernemers na te laten denken over papier- en plasticgebruik.

14 / 57

Dit heeft geleid tot de volgende allianties: • Geveltuintjes: IVN, binnenstadsmanager en diverse ondernemers. • Tiny forest: IVN, Twents Carmel College en ondernemers. • Welzijnsommetjes: IVN en Oldenzaal Promotie. • Vergroening van ondernemers: IVN, jeugdraad en ondernemers. 4. Parkeren en bereikbaarheid Dit thema is gefocust op bereikbaarheid, waarbij zowel gekeken wordt naar bereikbaarheid per auto als bereikbaarheid per fiets en openbaar vervoer. Hierbij spelen ook zaken als parkeren en fietsstallingen een rol. Vanuit dit thema zijn de volgende acties aanbevolen: a. Zorg dat de customer journey goed geregeld is: hierbij wordt bijvoorbeeld gekeken naar het optimaliseren van bewegwijzering richting het centrum en parkeerlocaties. b. Maak parkeertarieven helder: hierbij kan worden gedacht aan één tarief voor parkeren binnen de ring of het faciliteren van gratis parkeergelegenheden buiten de ring. Ook kan worden gekeken naar achteraf betalen bij parkeerterreinen en parkeergarages. c. Experimenteer met een pilot voor gratis parkeren, die kan worden doorgezet door ondernemers: hierbij kan worden gedacht aan een loyaliteitssysteem, puntensysteem of gratis uitrijkaarten verstrekt door ondernemers bij aankopen in hun winkels. d.

Stimuleer fietsgebruik richting het centrum: hierbij kan worden gedacht aan zaken als duidelijkere, snellere en veiligere fietsroutes naar het centrum en meer en beter bereikbare fietsenstallingen. Hiervoor kan worden gekeken naar leegstaande panden. e. Onderzoek de wenselijkheid van fietsverboden in bepaalde delen van het centrum: hierbij zijn goede fietsenstallingen en handhaving van belang. Een fietsverbod zou kunnen worden ingesteld op piekmomenten van drukte. Voor dit thema is de volgende alliantie opgezet: • Parkeren buiten de stad: een mogelijkheid voor een parkeerterrein buiten de stad, waarna bussen of fietsen mensen naar het centrum brengen. 5. Leegstand Dit thema is gericht op kanslocaties door leegstand in het centrum. Aan dit thema zijn de volgende acties gekoppeld: a. Zorg voor budget voor het actueel houden van de pandenbank om overzicht te bieden aan alle partijen. b. Houdt één centraal aanspreekpunt aan huurders die zich willen vestigen in Oldenzaal, bijvoorbeeld de binnenstadmanager: hieronder valt ook het versoepelen van regels rond nieuwe concepten door de gemeente. c. Geef de werkgroep kanslocaties een formelere rol die zich richt op vernieuwende concepten en acquisitie, met de binnenstadsmanager als trekker. d.

Laat de binnenstadmanager contact leggen met eigenaren van leegstaande panden voor het afstemmen van branchering en uitstraling: hierbij kan gefocust worden op de synergie tussen planmatige winkelcentra en de historische binnenstad. e. Blijf investeren in het transformeren van panden naar woningen: ook kan hierbij worden gekeken naar het stimuleren van centrumwaardige winkels naar de binnenstad Voor dit thema zijn geen allianties gesmeed.

15 / 57

Om de acties vorm te geven zijn de volgende aanbevelingen gedaan richting het opstellen van de uitvoeringsagenda: 1. Stimuleer de allianties die zijn gesmeed, door ruimte te maken voor een stimuleringsbijdrage zonder te veel voorwaarden. 2. Onderzoek als gemeente mogelijkheden voor het versoepelen van regelgeving. 3. Continueer en verstevig de positie van de binnenstadsmanager, werk verder aan de profielen voor Oldenzaal en koppel deze aan een communicatieboodschap. 4. Richt je ook op Duitse bezoekers en leg het verband met de digitale Hanzestad. 5. Maak een bereikbaarheidsplan voor de binnenstad en durf hierin keuzes te maken. 6. Houd de energie vast die er nu is met een digitaal platform. 7. Zorg voor een eenduidige samenwerking in de stad waarin duidelijk is welk verband welke rol heeft in de binnenstad. Na het vaststellen van het plan in de gemeenteraad is er een uitvoeringsagenda opgezet.9 In de uitvoeringsagenda worden de aanbevelingen en allianties uit het plan Boeskoolhart gebundeld. Hieraan is een planning gekoppeld voor 2019 en 2020. In de uitvoeringsagenda is ook opgenomen welke partners betrokken zijn bij de verschillende acties. De uitvoeringsagenda wordt gekarakteriseerd als ‘dynamisch’, zodat acties aan de agenda kunnen worden toegevoegd of van de agenda af kunnen worden gehaald.10

2.1.3. Plan 2021 Naast de acties die worden ontplooid is ook de samenwerking gedurende de looptijd van het plan verder opgebouwd. In 2020 is dan ook besloten om de budgetten voor de ontwikkeling van de binnenstad, alsmede budgetten voor promotie en marketing, onder te brengen bij Oldenzaal Promotie.11 Uit de evaluatie van het binnenstadsplan in maart 2021 (zie voor de resultaten paragraaf 4.1 en bijlage 1) komt naar voren dat de uitvoeringsagenda grotendeels voltooid is en dat nieuwe initiatieven vooral vanuit Oldenzaal Promotie en de gemeente komen.12 Er is dan ook besloten om de overgebleven acties vanuit de uitvoeringsagenda (zoals activiteiten voor de jeugd, de digitale Oldenzaalpas, het doorontwikkelen van het marketingplan en het in kaart brengen van de doelgroepen) onder te brengen in een nieuw plan: Plan 2021.13 Dit plan is opgesteld door Oldenzaal Promotie en is voorgelegd (maar niet vastgesteld) in het college. Op basis van het plan heeft het college besloten tot het verstrekken van (tijdelijk) meer subsidie.14 Er is in interviews aangegeven dat dit plan ook is gepresenteerd in de raad. Uit interviews komt daarnaast naar voren dat andere doelen uit het binnenstadsplan – bijvoorbeeld rond mobiliteit – worden verwerkt in andere visie- en beleidsstukken. De doelen rond bereikbaarheid en parkeren zijn bijvoorbeeld opgenomen in de mobiliteitsvisie.

Uitvoeringsagenda Binnenstad Oldenzaal 2019-2020, d.d. 24 september 2019

Collegeadvies ‘Binnenstadsplan Oldenzaal’, d.d. 25 juli 2019

Raadsmemo ‘uitvoeringsagenda binnenstad Oldenzaal’, d.d. 30 maart 2021

Collegebesluit ‘plan Oldenzaal Promotie’, d.d. 13 oktober 2020

16 / 57

De ambitie vanuit het Plan 2021 is om “Oldenzaal te herstellen naar het euregionale economische centrum van Noordoost Twente”. Hierbij zijn de volgende doelstellingen geformuleerd:15 • Toename aantal bezoekers. • Toename aantal bestedingen. • Toename aantal overnachtingen. • Positieve waardering. • Groei werkgelegenheid. In het plan wordt aangegeven dat deze doelstellingen pas kunnen worden behaald op het moment dat Oldenzaal eenduidig kan worden neergezet in de marketing. Hiervoor is het nodig om de kennis (de doelgroep weet wat Oldenzaal te bieden heeft), houding (de doelgroep vindt Oldenzaal een aantrekkelijke locatie voor een dagje uit of een verblijf) en gedrag (de doelgroep bezoekt Oldenzaal en praat positief over het aanbod) te verbeteren. Om dit te bereiken zijn er per taak van Oldenzaal Promotie doelstellingen geformuleerd:16 • Tourist Info: - 20% meer traffic op www.uitinoldenzaal.nl, waarvan 50% Duits. - 2.000 extra volgers op de Facebookpagina. - Ontwikkeling van twee nieuwe themamarkten. - 15% meer Duitse bezoekers. - Platform voor de digitale Oldenzaal Pas. • Binnenstadmanagement: - Eén uniform beleid ten aanzien van openingstijden en koopmomenten. - Daling van 5% van de huidige 22% leegstand. - 75% van centrumwinkels doet mee aan acties. - Visie voor detailhandel is gereed. - Alle leegstaande etalages aangekleed.

• Marketing: - Directe vindbaarheid van Oldenzaal gerelateerde zoekopdrachten door SEO17 optimalisatie. - Ingerichte datasets voor het ophalen, analyseren en presenteren van resultaten. - 300.000 nieuwe unieke bezoekers voor www.uitinoldenzaal.nl door Adwords-campagne. - 5.000 leden voor mailinglist. - Realisatie van vier themacampagnes. • Evenementencoördinatie: - Centrale coördinatie van evenementen, gepresenteerd in één duidelijke agenda.

Plan 2021 Oldenzaal Promotie, d.d. september 2020

SEO: search engine optimalisation: Activiteiten om ervoor te zorgen dat een webpagina hoger komt te staan in de lijst van resultaten bij een zoekopdracht

17 / 57

Hieruit komen de volgende acties voort:18 • Tourist Info: - Productontwikkeling gericht op doelgroep. - Moderniseren van souvenirs en inrichten van winkel. - Verbeteren van de euregionale toeristenstroom. - Digiborden opstarten. - Promotioneel pakket uitbreiden en intensivering van verspreidingsgebied. - Camping in het centrum van Oldenzaal. - Voorjaarsmarkt. • Binnenstadmanagement: - Periodiek overleg van vastgoedeigenaren. - Inrichten overlegstructuur met gemeente, ondernemers en vastgoed. - Bijdrage aan visie detailhandel. - Verbeteren van de uniformiteit van de binnenstad. - Opstarten van BusinessClub. - Aankleden van leegstaande etalages. - Meer sfeer in de straten; aankleding, versiering en activiteiten. - Workshops en trainingen. - Twee mystery guests. • Marketing: - SEO optimalisatie. - Website optimaliseren; online platform bouwen. - Data inrichten. - Mailingsystematiek inrichten - Contentkalender. - Doelgroep-analyse. - Ambassadeurs benoemen en begeleiden. - Zes campagnes. • Evenementencoördinatie: - Maken van toolbox voor evenementenorganisaties. - Centrale agenda voor evenementen. - Bieden van ondersteuning en advies.

2.1.4. Ambitieplan 2030 In het ambitieplan voor 2030 – waarvan het eerste concept nu wordt opgesteld – wordt een nieuwe ambitie geformuleerd: “ervoor zorgen dat elke bezoeker aan Oldenzaal de gastvrijheid en sfeer van de stad kan voelen.”.19 Dit plan wordt opgesteld door Oldenzaal Promotie. Er zijn hierbij vier doelstellingen geformuleerd: • Omzet van 77 miljoen naar 80 miljoen. • Bezoekersaantallen van 26.300 naar 32.000. • Een hogere klanttevredenheid van 8+. • De samenwerking als basis: besluitvorming in de stadsstructuur.

Plan 2021 Oldenzaal Promotie, d.d. september 2020

Ambitieplan 2030, Oldenzaal Promotie

18 / 57

Deze doelstellingen dienen te worden behaald via drie werkgroepen:20 • Infra: het overbrengen van gastvrijheid; duidelijk maken waar geparkeerd kan worden; overbrengen hoe de binnenstad bereikt kan worden; overbrengen hoe de binnenstad in elkaar zit. • Beleving: het creëren van een onuitwisbare beleving; straten mooi aankleden; een diepere laag van gastvrijheid aanboren; Oldenzaal inrichten als één warenhuis; verbondenheid tussen ondernemers en zorgen voor het aanbod dat de bezoeker verlangt. • Ondernemen: organiseren dat meer ondernemers zich welkom voelen in de stad; organiseren dat bestaande ondernemers zich welkom blijven voelen. Het realiseren van de doelstellingen gebeurt vanuit:21 • Het samenwerken in een duidelijke structuur, zonder afsplitsingen en subgroepen. • Het inrichten van de werkgroepen die een onderwerp bij de kop pakken. • Het besef dat dit een meerjarig plan is, dat een constante inzet van mensen en middelen nodig heeft.

2.2. Analyse De doelstellingen zijn beperkt SMART geformuleerd. Zo zijn er doelen geformuleerd als ‘zorg voor een passend aanbod voor jongeren’ en ‘maak het bezoek aan het centrum een ervaring’. Het is relatief lastig om deze doelen meetbaar te maken om inzichtelijk te maken in welke mate de doelen zijn bereikt. Betrokkenen typeren daarnaast de doelstellingen – vooral in het plan Boeskoolhart – als relatief ‘abstract’ waardoor het lastig wordt om inzichtelijk te maken wat er precies bereikt dient te worden. Zo is de centrale ambitie van revitalisering niet geconcretiseerd of geoperationaliseerd. Hierdoor kan lastig worden bepaald in welke mate is bijgedragen aan de revitalisering. Hier zijn bijvoorbeeld geen indicatoren of streefniveaus voor opgezet die gemonitord kunnen worden. De doelstellingen uit het Plan 2021 zijn in grote mate wel SMART geformuleerd, maar door de abstractheid van de centrale ambitie – revitalisering van de binnenstad – blijft de verbinding tussen doelstelling en ambitie onvoldoende inzichtelijk. De ambities en doelstellingen zijn door de jaren heen sterk veranderd. Het originele plan Boeskoolhart – en het Masterplan Binnenstad dat hieraan ten grondslag ligt – is vooral gefocust op het revitaliseren van de binnenstad via een aantal thema’s als ondernemerschap, sfeer en bereikbaarheid.

De latere plannen – Plan 2021 en het Ambitieplan 2030 – zijn aan de andere kant vooral gericht op het economische aspect van revitalisering. De doelstellingen van deze plannen zijn dan ook vooral gericht op het aantal bezoekers en de hoogte van de gegenereerde omzet. Hoewel deze plannen van andere aard zijn – ze zijn beide opgesteld door Oldenzaal Promotie – laat dit onverlet dat de verhouding tussen de plannen onduidelijker wordt en het onduidelijker wordt welk plan leidend is voor de binnenstad. Uit interviews komt naar voren dat deze veranderingen in de doelstellingen er daarnaast voor kunnen zorgen dat de uiteindelijke ambitie voor de binnenstad uit het zicht kan worden verloren. Dit wordt versterkt door de weinige verwijzingen naar het Boeskoolhartplan in andere visies – zoals de mobiliteitsvisie – waarin doelstellingen voor de binnenstad zijn overgenomen. Vooral voor de raad kan het verloop in plannen ervoor zorgen dat de ambitie voor de binnenstad uit het zicht raakt. Hoewel is aangegeven dat het plan wel is gepresenteerd in de raad, is niet te zien dat het plan expliciet is geagendeerd of besproken in de raad. Zie hiervoor ook hoofdstuk 5.

Ambitieplan 2030, Oldenzaal Promotie

19 / 57

Een voorbeeld van het verloop van plannen is de wijziging in de ambitie voor een compacte binnenstad. Betrokkenen vanuit de gemeente geven aan dat de binnenstad compact dient te zijn – met transformaties naar woningen -, terwijl andere betrokkenen ook voordelen zien in het aantrekken van ondernemers van buiten de binnenstad. De vraag is hierbij of het loslaten van de ambitie voor de compacte binnenstad in het Plan 2021 een bewuste keuze is geweest. De vraag is daarnaast of de compacte binnenstad ergens anders wel terugkomt als ambitie – en hoe dit vervolgens in verhouding staat met de plannen uit Plan 2021. Betrokkenen missen dan ook een gezamenlijke gedragen agenda waarin scherp is verwoord wat er gedaan en bereikt dient te worden in de binnenstad, op alle thema’s van de binnenstad.

2.3. Toetsing aan het normenkader – waarom wordt samengewerkt? Groen: aan de vastgestelde norm is geheel voldaan Oranje: aan de vastgestelde norm is gedeeltelijk voldaan Rood: aan de vastgestelde norm is niet voldaan Aspect Waarom wordt samengewerkt?

De ambities van het binnenstadsplan vormen een abstract punt op de horizon – de revitalisering van de binnenstad. Hieraan dragen vier aspecten bij: bereikbaarheid, demografie, ruimtelijke kwaliteit en voorzieningenaanbod. In het Plan 2021 is de ambitie concreter – Oldenzaal als euregionaal economisch centrum van Noordoost Twente – waaraan vijf concrete thema’s en doelstellingen zijn gekoppeld. Plan 2021 heeft een ander karakter dan het binnenstadsplan – aangezien dit plan door één stakeholder is opgesteld in plaats van in co-creatie – maar dit plan is alsnog het enige plan dat op dit moment expliciet is gericht op de binnenstad. Het is echter nog onvoldoende inzichtelijk op welke wijze de ambities van Plan 2021 zich verhouden tot de ambities die zijn geformuleerd voor het binnenstadsplan. Dit heeft tot gevolg dat de gezamenlijke stip op de horizon nog wordt gemist. Hiermee is aan de eerste norm niet voldaan. De doelen uit het Plan 2021 zijn grotendeels concreet en meetbaar geformuleerd, maar onvoldoende is inzichtelijk gemaakt hoe deze doelen zich verhouden tot de centrale ambitie (revitalisering) en de aspecten (bereikbaarheid, demografie, ruimtelijke kwaliteit en voorzieningenaanbod) die ten grondslag lagen aan het originele plan Boeskoolhart. Hiermee is aan de tweede norm niet voldaan.

20 / 57

3. Hoe wordt samengewerkt? 3.1. Beschrijving 3.1.1. Structuur van de samenwerking Samenwerking in het binnenstadsplan De structuur van de binnenstad is door de jaren heen veranderd. Voorafgaand aan het binnenstadsplan waren de partners los georganiseerd in verbanden als SOBO of MKB. Sinds het begin van de samenwerking zijn de partners verenigd in de Stadsnoabers. Dit is een verband van onder andere vastgoedondernemers; horecaondernemers, cultuurinstellingen, retailondernemers, Stichting Ondernemersfonds Binnenstad Oldenzaal (SOBO), Tourist Info (later Oldenzaal Promotie), MKB, WBO Wonen en gemeente Oldenzaal. Dit samenwerkingsverband staat centraal bij de realisatie van het plan Boeskoolhart en bij de latere plannen. Tourist Info is gedurende de uitvoering van het plan Boeskoolhart verder ontwikkeld tot Oldenzaal Promotie, met daarbij vier taken: binnenstadmanagement, Tourist Info, evenementencoördinatie en marketing. In een convenant tussen Oldenzaal Promotie en SOBO uit november 2020 is opgenomen dat de financiën van SOBO (reclamebelasting) naar Oldenzaal Promotie wordt overgedragen.22 Bij de start van het plan Boeskoolhart zijn er daarnaast allianties gevormd tussen de verschillende partners (zie ook paragraaf 2.1) om specifieke doelen te realiseren. Uit interviews komt naar voren dat de allianties niet terugkomen bij het Plan 2021.

De gemeente heeft zichzelf in het coalitieakkoord gepresenteerd als één van de partners in de binnenstad. In het uitvoeringsprogramma dat hoort bij het plan Boeskoolhart is opgenomen welke partners een rol spelen bij de verschillende acties. Voor de acties rond het thema bereikbaarheid en parkeren is de volgende verdeling gemaakt:23

Convenant binnenstad Oldenzaal, d.d. november 2020

Uitvoeringsagenda binnenstad Oldenzaal, d.d. 24 september 2019

21 / 57

Gedurende de samenwerking in de binnenstad heeft de structuur verder vorm gekregen. Zo zijn er werkgroepen ingericht – rond ondernemen, beleven en infra – waarin gemeente, ondernemers en Oldenzaal Promotie zijn vertegenwoordigd. Ook de Stadsnoabers spelen een centrale rol, in samenwerking met SOBO, een de centrummanager (vanuit Oldenzaal Promotie). Deze structuur – die ingezet wordt voor de realisatie van Plan 2021 en het Ambitieplan 2030 – kan als volgt worden weergegeven:24

In het ambitieplan wordt aangegeven dat de werkgroepen (infra, beleving en ondernemen) strategische vraagstukken voor de binnenstad gaan uitwerken.25 Deze worden vervolgens door de Stadsnoabers uitgewerkt tot acties. De rol van de gemeente zit hierbij vooral op het verlenen van budget, het faciliteren van de uitvoering en het realiseren van een gezond ondernemersklimaat (in samenwerking met de ondernemers). Daarnaast is vastgelegd dat de gemeente en gemeenteraad de plannen te zien krijgen, maar dat de besluitvorming is geborgd in de stadsstructuur.26 Samenwerking binnen de gemeente Binnen de gemeente heeft de interne samenwerking ook een veranderslag doorgemaakt. Zo was de interne samenwerking aan het begin van het binnenstadsplan nog nauwelijks georganiseerd. Nu is er een interne werkgroep opgezet waarin verschillende ambtenaren – die ook zitting hebben in de werkgroepen beleving, ondernemen en infra – zijn vertegenwoordigd. Uit interviews komt naar voren dat deze ambtenaren ook optreden als ambassadeurs binnen hun werkveld in de werkgroepen. Naast de interne werkgroep heeft de gemeente ook een procesmanager die stuurt op het proces van de samenwerking. Daarnaast is er ook een ambtelijk opdrachtgever aangesteld die de schakel vormt tussen de procesmanager en het college.

3.1.2. Middelen Gemeentelijke middelen De gemeente heeft – naast de rol in de uitvoering – ook een rol gedefinieerd in de uitvoeringsagenda rond het stimuleren van acties door middel van stimuleringsbijdragen. In de uitvoeringsagenda is dan ook opgenomen “maak ruimte voor deze stimuleringsbijdrage en verbindt daar, behalve het doel van de alliantie, niet te veel voorwaarden aan. Beleg de toewijzing van de stimulering binnen de stad [bijvoorbeeld bij] de Stadsnoabers, waar de gemeente een onderdeel van is, en laat deze doorslaggevend zijn of een alliantie [of] initiatief in aanmerking komt voor een stimuleringsbijdrage”.27 De gemeente heeft hiervoor in 2018 budget vrijgemaakt in de derde bestuursrapportage.

Ambitieplan 2030, Oldenzaal Promotie

Uitvoeringsagenda binnenstad Oldenzaal, d.d. 24 september 2019

22 / 57

Na het opstellen van Plan 2021 heeft Oldenzaal Promotie eenmalig incidenteel subsidie ontvangen vanuit de gemeente. Deze subsidie omvat zowel de taken rond binnenstadsmanagement, marketing, Tourist Info als evenementencoördinatie.28 Daarnaast – sinds het sluiten van het convenant – beheert Oldenzaal Promotie ook de opbrengsten uit de reclamebelasting. Sinds de kadernota 2022 ontvangt Oldenzaal Promotie structureel subsidie voor haar taken in de binnenstad. Dit is € 40.000 structureel voor binnenstadmanagement, ruim € 85.000 structureel voor Tourist Info (waarvan €10.000 voor evenementencoördinatie) en budget voor promotie en marketing, te beginnen met € 130.000 in 2022. Voor het budget van promotie en marketing is een staffeling 29 aangebracht, waarbij het budget afneemt tot € 70.000 in 2026. Voor de taak evenementencoördinatie is nog geen structurele subsidie opgenomen; dit gebeurt na het vaststellen van het nieuwe evenementenbeleid.30 Daarnaast stelt de gemeente ook budget beschikbaar voor vastgoed en de aanpak van leegstand in de binnenstad – één van de thema’s uit het plan Boeskoolhart. Hiervoor is € 30.000 structurele subsidie beschikbaar gesteld.31 Oldenzaal Promotie ontvangt naast de gemeentelijke subsidies ook de reclamebelastingen vanuit SOBO. Dit gaat om een bedrag van € 120.000, structureel.

Daarnaast worden per activiteit middelen gezocht bij de verschillende partners in de binnenstad. Begroting Oldenzaal Promotie In het Plan 2021 is de volgende begroting opgenomen om de activiteiten uit te kunnen voeren:

Programmabegroting 2022

Een staffeling is het bieden van korting bij hogere afname, bijvoorbeeld ‘product X kost €10 per stuk bij 5 stuks en €8 per stuk bij 10 stuks’. De hoeveelheid

subsidie die Oldenzaal Promotie ontvangt van de gemeente is in dit geval niet afhankelijk van de afname van diensten door de gemeente, maar door de verwachting dat er een verdienmodel kan worden ontwikkeld rondom reclame en digitale informatieschermen. Bij meer opbrengsten door dit verdienmodel ontvangt Oldenzaal Promotie minder subsidie. 30

Programmabegroting 2022

23 / 57

3.1.3. Monitoring Het binnenstadsplan is gemonitord middels kwartaalsessies waarbij de raad geïnformeerd werd over de binnenstad van Oldenzaal – breder dan alleen het binnenstadsplan. In de kwartaalsessies kreeg de raad te horen welke acties er zijn ondernomen in de binnenstad. Daarnaast is door middel van de planning-en-controlcyclus gerapporteerd over de acties die zijn uitgevoerd. Ten slotte is er in maart 2021 een evaluatie uitgevoerd naar het binnenstadsplan. In deze evaluatie zijn de resultaten gepresenteerd (zie hiervoor ook bijlage 1) en werd de raad geadviseerd over de toekomst van het binnenstadsplan. Uit de evaluatie is naar voren gekomen dat de overgebleven acties uit het binnenstadsplan konden worden ondergebracht bij Oldenzaal Promotie.32 Na de overdracht van een aantal binnenstadtaken naar Oldenzaal Promotie wordt op een andere manier gemonitord. Met Oldenzaal Promotie zijn prestatieafspraken gemaakt. Oldenzaal Promotie dient bij te dragen aan het verbeteren van het (vrijetijds-)economische klimaat. Onder andere door:33 • Toename aantal bezoekers. • Toename aantal bestedingen. • Toename aantal overnachtingen. • Positieve waardering. • Groei werkgelegenheid. • Verlengen verblijfsduur in stad. • Toename herhalingsbezoek.

Evaluatie binnenstad, d.d. april 2021.

Voortgangsrapportage tot juni 2021

24 / 57

Onderdeel van deze afspraken is een halfjaarlijkse rapportage over de voortgang van de activiteiten. Deze wordt gedeeld met de raad, het college en de partners in de binnenstad. De laatste rapportage is tot juni 2021 (besproken in de raad op 6 december 2021), de volgende rapportage wordt gepresenteerd bij de jaarstukken. Naast de halfjaarlijkse rapportages worden de resultaten sinds 2021 ook gemonitord via een binnenstadsmonitor. Deze monitor houdt cijfers bij rond een aantal kernindicatoren: aantal bezoekers, aantal winkels in de detailhandel, aantal horecavestigingen, aantal leegstaande panden, aantal werkzame personen en het aantal inwoners.34

3.2. Analyse Ten tijde van het binnenstadsplan is in de uitvoeringsagenda per actie aangegeven welke partners betrokken zijn bij de realisatie. Echter, hier is verder geen rolverdeling voor gemaakt. Uit interviews komt naar voren dat dit ervoor zorgde dat partners nog vooral naar de gemeente keken en later Oldenzaal Promotie voor initiatieven, en voor de uitvoering van de plannen. Bij het binnenstadsplan heeft de gemeente echter wel vastgelegd dat zij optreedt als partner en niet als trekker van de plannen. Gelijktijdig met de ontwikkeling van Plan 2021 is de samenwerking verder opgezet in een samenwerkingsstructuur, de stadsstructuur. Betrokkenen stellen dat de samenwerking hierdoor is verbeterd. De samenwerkingsstructuur wordt dan ook gezien als het belangrijkste resultaat van Plan 2021. Echter, in Plan 2021 is geen rolverdeling vastgelegd voor de realisatie van de acties. Een dergelijke rolverdeling is echter wel van belang wanneer de gemeente zich opstelt als partner. Hoewel in het ambitieplan 2030 de stadsstructuur verder is uitgewerkt, wordt aangegeven dat nog vooral naar de gemeente moet worden gekeken voor budget, gelet op de coronacrisis. Op dit moment bestaat daarmee alsnog het risico dat de gemeente zich op dient te stellen als (financiële) trekker om de acties te realiseren.

Daarnaast is in de verschillende plannen een expliciete rol weggelegd voor de vastgoedeigenaren voor het uitvoeren van verschillende plannen, zoals rond de ontwikkeling van het Singelpark, de aanlichting van panden of het Kunststraatje. Uit interviews komt naar voren dat deze groep nog nauwelijks georganiseerd is. Eventuele bijdrage van vastgoedeigenaren – bijvoorbeeld rond leegstand of het aankleden/opknappen van panden – is daarmee niet geborgd. Dit kan ervoor zorgen dat realisatie van de acties wordt belemmerd. Daarnaast is het door het uitblijven van de organisatie van vastgoedeigenaren ook lastig om ervoor te zorgen dat deze groep investeert in de acties voor de binnenstad. Uit interviews komt daarnaast naar voren dat er binnen de ambtelijke organisatie nog niet expliciet integraal wordt gewerkt. Hoewel er een brede werkgroep is opgesteld met ambtenaren uit verschillende domeinen, werkt dit volgens betrokkenen nog onvoldoende door in de rest van de organisatie. De beperkte integrale samenwerking is bijvoorbeeld te zien bij de ontwikkeling van woningen in het oude postkantoor. Binnenstadspartners geven hierbij aan dat zij zich onvoldoende betrokken hebben gevoeld bij dit project, al is het project wel van invloed op de inrichting van de binnenstad.

Een sterkere integrale benadering van de binnenstad door de gemeentelijke organisatie is van belang om de samenwerkingsstructuur optimaal te benutten voor de ontwikkeling van de binnenstad. Oldenzaal Promotie krijgt vanaf 2022 een structurele subsidie, na eerst incidentele subsidie te hebben ontvangen. Daarnaast ontvangt Oldenzaal Promotie ook reclame-inkomsten middels de reclamebelasting. De begroting is echter nog niet sluitend. Voor financiering kan ook gekeken worden naar partners, zoals ondernemers, maar zij zien na twee jaar corona weinig mogelijkheden om te investeren in de binnenstad. Betrokkenen zien wel mogelijkheden voor investeringen vanuit vastgoedeigenaren, maar doordat deze groep niet is georganiseerd, investeert deze groep ook

Binnenstadsmonitor Oldenzaal, https://www.binnenstadsmonitoroldenzaal.nl/. Laatst geraadpleegd op 10 mei 2022.

25 / 57

niet in de acties. Het is dan ook de vraag of de huidige financiering en investeringen voor de binnenstad voldoende zijn om de acties te realiseren. Voor het ambitieplan is nog geen begroting of actieprogramma opgenomen. De monitoring van het binnenstadsplan vindt plaats door middel van kwartaalsessies. Er wordt hierin echter onvoldoende inzichtelijk gemaakt hoe de doelstellingen bijdragen aan de ambities voor de binnenstad. Dit is ook het gevolg van het feit dat de doelen in het binnenstadsplan beperkt SMART en meetbaar zijn geformuleerd. Daarnaast is ook het doel – revitalisering – niet geconcretiseerd of geoperationaliseerd. Het bepalen van de bijdrage aan revitalisering door het binnenstadsplan is hierdoor lastig te bepalen. Het Plan 2021 wordt gemonitord middels voortgangsrapportages, maar ook deze voortgangsrapportages leggen onvoldoende een link tussen de acties en de doelen voor de binnenstad. Daarnaast worden zijn de resultaten in de voortgangsrapportages minder inzichtelijk omdat de acties uit het Plan 2021 weinig SMART zijn geformuleerd, al zijn de doelen dat wel. De mate waarin de acties geleid hebben tot de gewenste resultaten is hiermee lastig te monitoren. Daarnaast maakt de gemeente gebruik van een binnenstadsmonitor om de doelen van Plan 2021 te meten. Deze monitor kijkt onder andere naar de leegstand van panden en bezoekersaantallen.

In deze monitor worden echter niet alle doelen (zoals het waarderingscijfer of de omzetcijfers) meegenomen. Niet alle doelen kunnen dus worden gemonitord met de voorgangsrapportage en de binnenstadsmonitor

3.3. Toetsing aan het normenkader – hoe wordt samengewerkt? Groen: aan de vastgestelde norm is geheel voldaan Oranje: aan de vastgestelde norm is gedeeltelijk voldaan Rood: aan de vastgestelde norm is niet voldaan Aspect

Norm

Hoe wordt samengewerkt?

1. 2. 3. 4.

De samenwerkingsstructuur is door de jaren heen sterk verbeterd. Dit wordt door betrokkenen alom gezien als het belangrijkste resultaat van de samenwerking. De samenwerkingsstructuur heeft ervoor gezorgd dat men minder kijkt naar de gemeente en Oldenzaal Promotie voor initiatieven en doelrealisatie, en dat binnenstadspartners structureel betrokken zijn via de werkgroepen. In de structuur zijn een aantal rollen vastgelegd, maar de aanhaking van de vastgoedeigenaren is tot op heden niet gerealiseerd. Daarnaast geeft de ambtelijke organisatie ook aan dat inwoners niet vertegenwoordigd zijn in de stadsstructuur. Hierbij wordt aangegeven dat hier het gesprek wel over plaatsvindt, maar dat de vertegenwoordiging van inwoners nog lastig vorm te geven is. Hiermee is aan de eerste norm gedeeltelijk voldaan. Er zijn middelen en mensen beschikbaar gesteld voor de uitvoering – via de structurele subsidies van de gemeente en de reclame-inkomsten – maar dit is nog onvoldoende om de meerjarenbegroting van Oldenzaal Promotie te dekken. Betrokkenen beleven de middelen dan ook nog als (te) schaars om de acties te kunnen realiseren. Daarnaast blijkt uit interviews dat het lastig is om andere partners te laten investeren in de acties, zoals ondernemers – vanwege corona –

26 / 57

en vastgoedeigenaren – vanwege het uitblijven van de organisatie van deze groep. De realisatie van de doelen uit het binnenstadsplan kan hierdoor worden gelimiteerd. Hiermee is aan de tweede norm gedeeltelijk voldaan. Door de beleefde schaarse middelen en de weinige afspraken over de realisatie kan de doeltreffendheid en doelmatigheid van de realisatie afnemen. Hierdoor is aan de derde norm gedeeltelijk voldaan. Het plan Boeskoolhart is periodiek geëvalueerd middels de kwartaalsessies, voortgangsrapportages, P&C-stukken en de binnenstadsmonitor. Hierbij is het mogelijk geweest om projecten aan de agenda toe te voegen of van de agenda af te halen. Voor het Plan 2021 heeft deze periodieke evaluatie nog niet plaatsgevonden aangezien deze vorig jaar is gestart. Hiermee is aan de vierde norm geheel voldaan.

27 / 57

4. Wat levert de samenwerking op? 4.1. Beschrijving Er is tweemaal – in een rapportage – gerapporteerd over de resultaten in de binnenstad: bij de evaluatie van het plan Boeskoolhart in maart 2021 en bij de voortgangsrapportage tot juni 2021. Aanvullend hierop zijn is de voortgang van een aantal acties ook besproken in de kwartaalsessies.

4.1.1. Resultaten: plan Boeskoolhart In maart 2021 is de evaluatie uitgevoerd naar het plan Boeskoolhart. Hierbij is ook gekeken naar de uitvoering van de acties uit het binnenstadsplan. Er wordt onder andere gekeken naar de actie die moet worden uitgevoerd en de status hiervan.35 Ook wordt aangegeven welke partners verantwoordelijk zijn voor de acties. De volledige tabel met resultaten is opgenomen in bijlage 1. Hieronder wordt als voorbeeld weergegeven wat de resultaten zijn van het thema bereikbaarheid en parkeren. Legenda Groen: de actie is uitgevoerd of geïmplementeerd Geel: de actie is opgestart of loopt Blauw: de actie is nieuw/nog niet opgestart Rood: de actie wordt door omstandigheden niet uitgevoerd Actie 1

Wat

Parkeren • Parkeren en parkeertarieven moeten voor alle bezoekers helder en eenduidig zijn. Neem het onderscheid in zones weg binnen de ring en werk daar met een eenduidig tarief. • Overal achteraf parkeren mogelijk maken. • Kijk of het mogelijk is om voor werknemers en ondernemers gratis parkeerfaciliteiten buiten de centrumring te realiseren. Bezoekers mogen hier ook gebruik van maken. • Mogelijkheid bekijken voor een groot parkeerterrein buiten de stad. Bussen en/of fietsen brengen mensen dan naar het centrum. • Pilot parkeren. Een door de gemeente gefinancierde (in tijd gelimiteerde) pilot van een half jaar om aan te tonen of gratis (bijv. eerste uur of eerste twee uur) parkeren helpt om de bezoekduur te verlengen en de bestedingen te verhogen. Als de pilot succesvol is en de ondernemers de voordelen ervaren, dan zouden ondernemers ook bereid moeten zijn de pilot voort te zetten op eigen kosten. Dat kan bijv. via een bijdrage in een ‘gratis-parkerenfonds’ of door een loyaliteitssysteem of gratis uitrijdkaarten. • Een onderzoek naar de bewegwijzering in de binnenstad.

Raadsmemo ‘uitvoeringsagenda binnenstad Oldenzaal’, d.d. 30 maart 2021

28 / 57

Actie 2

Actie 3

Status

GEREED In juni 2019 is de kadernota parkeren ingevoerd. In de kadernota zijn een aantal zaken geregeld. • In de kadernota zijn nieuwe kaders gemaakt voor parkeren en parkeertarieven. Die worden per 1 januari 2021 ingevoerd. • Er is gestart met de pilot achteraf parkeren. In voorjaar van 2021 wordt de pilot parkeren aan de Molkenboer geëvalueerd, waaronder een enquête bij de bezoekers van de Molkenboer. • De nieuwe betaalautomaten zijn geplaatst in de stad, waarbij nu digitaal betaald kan worden. • De gemeenteraad heeft besloten dat het budget van de pilot gratis parkeren die gereserveerd stond, terugvloeit naar de algemene middelen. De pilot is daarom van de baan.

Wie Wat

Gemeente, ondernemers, bewoners. Bewegwijzering binnenstad Een onderzoek naar de bewegwijzering in de binnenstad. Zorg dat de reis van de elke bezoeker van huis naar het centrum Oldenzaal goed geregeld is. Dat betekent dat de bewegwijzering naar het centrum voor automobilisten, treinreizigers, fietsers en wandelaars vanuit alle windrichtingen geoptimaliseerd moet worden. Deze moet helder, eenduidig en goed zichtbaar zijn. Aandachtspunten: parkeerroute, parkeerlocaties, bewaakte en onbewaakte fietsstallingen, route station naar het centrum, routing in het centrum omdat er geen duidelijk rondje is.

Status

NOG NIET OPGESTART In haar Plan 2021 heeft Oldenzaal Promotie bewegwijzering als een van haar actiepunten in haar plan opgevoerd. In 2021 zullen hiervoor de gesprekken opgestart worden.

Wie

Gemeente, NS, Regio Twente, provincie Overijssel, ondernemers.

Wat

Oldenzaal fietsvriendelijk maken • Routes naar het centrum nog fietsvriendelijker, duidelijker, sneller en veiliger maken. • Bewaakte en onbewaakte fietsstallingen op logische en strategische locaties maken. • Bewegwijzering naar fietsstallingen verbeteren. • Onderzoek fietsvrij maken van de Grootestraat en de Steenstraat.

Status

NOG NIET OPGESTART In 2021 zal het mobiliteitsplan uitgewerkt worden. Fietsen zal hier een belangrijk onderdeel van zijn.

Wie

Gemeente, Oldenzaal Promotie, Regio Twente

Zoals uit bovenstaande tabel kan worden opgemaakt, zijn de acties rond parkeren grotendeels gereed of zijn deze opgenomen in de kadernota. De twee andere acties (bewegwijzering en fietsvriendelijkheid) worden opgepakt in het mobiliteitsplan of door Oldenzaal Promotie in het Plan 2021. De ambtelijke organisatie geeft aan dat actie 2 en 3 worden opgepakt door de werkgroep infrastructuur.

29 / 57

Uit de volledige tabel blijkt dat er één plan niet wordt uitgevoerd. Dit is het plan rond het creëren van een Kunststraat met drie leegstaande panden. Andere plannen zijn nieuw (deze worden door Oldenzaal Promotie of in andere visiestukken opgepakt). De meeste plannen hebben de status gekregen van ‘lopend/wordt gepland’ of ‘gereed/geïmplementeerd’.36 Planning en control Ook in de planning-en-controlcyclus komen resultaten naar voren van het binnenstadsplan. In de stukken worden de ambities, plannen en resultaten uiteengezet. Voor de ambitie ‘Behouden en versterken (van het historische karakter) van een aantrekkelijke binnenstad met inbreng van ideeën uit de samenleving’ zijn voor 2020 de volgende acties en resultaten beschreven:37

Een vergelijkbare tabel is gemaakt voor de andere ambities van het plan Boeskoolhart, zoals het vergroten van de sfeer en de aanpak van leegstaande panden.

4.1.2. Resultaten: Plan 2021 Voortgangsrapportage In de voortgangsrapportage tot juni 2021 is per taak (evenementencoördinatie, binnenstadmanagement, Tourist Info en marketing) opgenomen wat de resultaten zijn. Ook zijn de gegevens van de website opgenomen. Per taak wordt aangegeven wat de activiteiten waren en welke resultaten daarop zijn behaald.38 Ter illustratie zijn de resultaten van de taak binnenstadsmanagement hieronder opgenomen.

Raadsmemo ‘uitvoeringsagenda binnenstad Oldenzaal’, d.d. 30 maart 2021

Jaarstukken 2020

Voortgangsrapportage tot juni 2021

30 / 57

31 / 57

In de voortgangsrapportage geeft Oldenzaal ook meer duiding aan de werkzaamheden van 2021.39 Zo stelt Oldenzaal Promotie dat er gefocust is op de communicatie richting inwoners over lokaal inkopen, het professionaliseren van de marketing (met digital marketeers), het inrichten van de rol van binnenstadmanager en evenementencoördinator. Hiervoor is gekeken naar het samenbrengen van ondernemers (in SOBO), en het opzetten van een organisatie voor het coördineren van evenementen (CAFE).

Voortgangsrapportage tot juni 2021

32 / 57

Binnenstadsmonitor Naast de voortgangsrapportage biedt ook de binnenstadsmonitor inzicht in de resultaten van de plannen.40 Zo laat de binnenstadsmonitor zien hoeveel bezoekers er per jaar naar de binnenstad toekomen of hoeveel leegstaande panden er zijn in de stad. Hiermee worden een aantal van de doelstellingen gemonitord. Zo is bijvoorbeeld te zien dat het percentage leegstaande panden is gedaald van 21.3% in 2020 naar 19.7% in 2021. De cijfers over het aantal bezoekers in 2021 aan de binnenstad zijn nog niet bekend. Naast de binnenstadsmonitor – die door Kennispunt Twente41 wordt uitgegeven – heeft de gemeente ook een abonnement op Locatus. Dit is een privaat bureau dat zaken als winkelleegstand, aantal overnachtingen of omzet meet. Deze cijfers worden meegenomen in de voortgangsrapportages.

4.2. Analyse Wanneer betrokkenen gevraagd wordt naar de belangrijkste resultaten van het binnenstadsplan wordt vooral de samenwerkingsstructuur en de professionalisering van Oldenzaal Promotie genoemd. Verder noemen betrokkenen ook specifieke projecten zoals het Singelpak, de ontwikkeling van het plein rond de Sint-Plechelmusbasiliek, de renovatie van de Vijfhoek en het transformeren van winkelpanden naar woningen. De acties die zijn afgesproken in het Boeskoolhartplan zijn overwegend uitgevoerd of zijn gestart. Het is echter niet altijd zichtbaar of de acties ervoor zorgen dat de ambities en doelen voor de binnenstad worden bereikt, omdat de ambities en doelen nauwelijks concreet zijn geformuleerd. Ook zorgt de wijze van rapportage met de kwartaalsessies, monitor, voortgangsrapportage en jaarstukken ervoor dat de verbinding tussen de acties en de ambities/doelen lastig kan worden gemaakt. Zo wordt er over de algehele ambitie van de binnenstad niet gerapporteerd. De doelen in het plan van Oldenzaal Promotie zijn concreter dan de doelen in het Boeskoolhartplan – ook omdat deze overwegend SMART zijn geformuleerd – maar de realisatie hiervan is nog niet volledig vast te stellen omdat de voortgangsrapportage rapporteert tot juni 2021.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/12454474/2