04 transcriptverslag 8 november 2021

TRANSCRIPT VAN DE RAADSVERGADERING VAN DE GEMEENTE OLDENZAAL van 8 november 2021

Aanvang 15.00 uur Aanwezig:

de heer P.G. Welman, voorzitter

de dames:

M. Ailo-Zaia, J.M. Egbers, N. Nevels-ter Brake, N. Oorthuis, M.E.A. Rödel-Ouwens en P.J.H. Weideveld

de heren:

S.W.I. Ankone, J.A.M. Bekke, L.J. Gelevert, B.F.E.J. Kosterink, L.T. Lulofs, H.J.M. Maartens, G.F.M. Nijland, W.H. Oosterwijk, K.H. Otter, H.W.M. Snijders, S.H.F. ten Vergert, M.R.A. Uitslag, X.E.N. Visscher, R.T. Wienk, H.H.W. Winkelhuis en M. Yildirim de heer J.H. Brokers, griffier de heer R.G.H. Christenhusz mevrouw A.J. Renkema, wethouder mevrouw E.C. Zinkweg-Ankone, wethouder

Afwezig:

mevrouw J.J. van der Woning

Algemeen 1. Opening De voorzitter: Goed, welkom allemaal bij deze raadsvergadering, die vooral in het teken zal staan van de programmabegroting 2022. Wij hebben een bericht van verhindering en dat is mevrouw Van der Woning van het CDA. Voor de rest bent u allemaal aanwezig, dus dat is mooi. Dat betekent dat we 22 raadsleden hebben en ook het college is voltallig, zie ik. 2. Vaststellen agenda De voorzitter: Wij hebben het volgende programma voor u uitgedacht. En dat is allereerst een eerste termijn met de beschouwingen vanuit de zes fracties die we hier in de raad van Oldenzaal kennen. U heeft een volgorde al via de griffier tot u kunnen nemen. De bedoeling is om zo rond kwart over 4 tot een schorsing te komen, mocht dat nodig zijn. En dan vervolgens is het college aan bod voor de eerste termijn. En dan even kijken of die schorsing ook nodig is, maar dan zal ik tegen die tijd wel even richting het college kijken. Dan zo rond de klok van 6 is de maaltijd gedacht met een pauze. En de bedoeling is om vervolgens zo rond 7 uur weer te beginnen met de tweede termijn. En dan zien we wel hoe lang dat duurt en dan hebben we nog het agendapunt nieuwbouw carnavalshallen ook nog op de agenda staan. Nou, al met al volgens mij een mooi programma, ook voor de mensen thuis. En even kijken, u zit allemaal weer in een kring.

Voelt u zich vooral niet bezwaard als dat het geval is, maar heeft u het idee: ik vind dat toch niet helemaal prettig. Dan kunt u ook gewoon een rolletje naar achteren doen om daarmee wat ruimte voor uzelf, maar ook voor anderen te creëren. Maar dat laat ik graag aan u over. Want er is genoeg ruimte in deze raadszaal om dat te doen. Goed, dat waren even de mededelingen van mijn kant. Ik kijk nog even richting de griffier of ik nog iets vergeten ben. Dat is -1-

niet het geval. U heeft allemaal voor de eerste termijn een kwartier, dat zeg ik ook goed? Mag ook korter. 10 minuten is ook goed, zes minuten hoor ik zelfs. Nou, we gaan het merken. En als ik naar de bijdragen kijk, dan gaat dat volgens mij allemaal netjes lukken. Goed, ik ga de volgorde aanhouden zoals die ook met u gecommuniceerd is. En mag ik mijnheer, ik wou zeggen mijnheer Snijders, maar die zet nu nog even een handtekening, waarschijnlijk onder een koopcontract. Goed, mijnheer Snijders, mag ik u uitnodigen om als eerste namens uw fractie in deze raadszaal het woord te voeren. Bij de programmabegroting 2022. En ik ga er trouwens vanuit dat de agenda zoals voor u ligt akkoord is, want dat had ik nog niet gevraagd. Maar dat is wel goed om dat nog even te stellen. Ik zie niemand aanstalten maken om. Goed, dan gaan we daar vanuit. Bespreek-voorstellen 3. Programmabegroting 2022 De voorzitter: Goed, dan gaan we daarvan uit en dan staat mijnheer Snijders hier terecht. Mijnheer Snijders. De heer Snijders: Dank u wel, voorzitter. De programmabegroting 2022. Als GroenLinks hadden we graag wat meer inzet gezien op groen en op rood. En wij vinden ook eigenlijk dat het coalitieprogramma misschien wat bijgesteld had moeten worden na grote veranderingen die je hebt meegemaakt.

Maar misschien is de werkwijze die we als raad gewoon volgen niet zo flexibel dat een coalitie zich zomaar kan aanpassen aan de veranderingen in de wereld. En na drie keer tegenstemmen vinden we dat dat ook wel eens een keer voorgestemd mag worden, en dat gaan we ook doen. Voorzichtig, weliswaar. Kan het überhaupt trouwens, maar. Klimaat, naast de explosieve coronacrisis rolt er langzaam maar zeker een veel grotere crisis op ons af, die van de opwarming van de aarde. Groter dan de pandemie, maar ook minder direct, minder tastbaar en voor de gewone man ook veel minder zichtbaar. Voor de ouderen die veelal aan het roer staan, dat zijn wij, zal het allemaal nog wel goedkomen, maar de jeugd die gaat last krijgen van onze lusten. Moeten we het probleem en de oplossing niet dichterbij brengen? Wat kunnen we in Oldenzaal doen om bij te dragen aan vermindering van de opwarming van de aarde? Wat kunnen we doen om minder CO2 uit te stoten? Als gemeente zijn we al met veel zaken bezig en dat is ook te lezen in de programmabegroting. Maar wat hebben we eigenlijk tot dusver bereikt? Er staat vooral inspanning in de begroting en alleen voor hernieuwbare elektriciteit vinden wij een indicator opgenomen. Wat hebben we bereikt? Hoeveel minder CO2 stoten we uit? En maak dat nou eens zichtbaar. Per wijk of per straat, en doe daarmee gericht een beroep op ieders verantwoordelijkheid.

En daarvoor gaan wij een motie indienen, motie van het klimaat en het dictum mag ik nog niet voorlezen heb ik begrepen, uit de vorige vergadering in ieder geval. Ik moest het even opzoeken, ik wist het niet meer. De voorzitter: Als u het dictum niet helemaal, maar in ieder geval wel het besluit, dan vind ik dat prima. Dus dan heeft iedereen ook thuis daar kennis van. De heer Snijders: Dat is nou jammer, want dat had ik niet voorbereid en ik ken het niet uit mijn hoofd. De voorzitter: Oh, maar dan pakt u hem er nog even snel bij. Anders heeft u de tweede termijn nog. Maar u heeft hem in ieder geval ingediend, dan mag u hem zo dadelijk lezen. De heer Snijders: O, je hebt hem daar gewoon? Hebben jullie hem ook? Ja, ik lees het straks wel even voor. Zo lang heb ik ook niet. Samenwerking sociaal domein. Het sociaal domein is ingewikkeld, kostbaar, maar ook heel erg belangrijk. Want het gaat hier over kwetsbare mensen die het zelf niet

-2-

helemaal redden en een of andere vorm van hulp nodig hebben. Dit kwartaal zijn we onaangenaam verrast met de enorme stijging in de kosten in het sociaal domein, veroorzaakt door autonome groei. Weer een herhaling van corona. GroenLinks is bang dat door deze kostenstijging de bezuiniging op het sociaal domein meer aandacht krijgt dan investeren in noodzakelijke transformatie en preventie. Autonome groei is niet bestuurbaar, maar je kunt het in sommige gevallen wel zien aankomen als er signalen zijn. En als je over de juiste antennes beschikt om die signalen op te vangen. En die dan vervolgens goed doorgeeft en juist interpreteert. Wij verwachten van onze partners in het veld dat zij over dergelijke antennes beschikken, maar is dat ook zo? En worden de signalen goed doorgegeven en goed geïnterpreteerd? Dat zullen wij als GroenLinks graag uitgezocht zien en daarvoor dienen we de volgende motie in, samenwerking sociaal domein. En dan, onzichtbaar in het sociaal domein. Behalve zorgen over de stijgende kosten maakt GroenLinks zich ook zorgen over de onzichtbare. En daarmee bedoelen wij die mensen die het zelf eigenlijk niet redden, recht hebben op ondersteuning maar daar niet om vragen om verschillende redenen.

Hoe groot is deze groep? Hoe ernstig is de situatie? En hoe ziet de ontwikkeling naar de toekomst met de stijgende ongelijkheid tussen arm en rijk eruit? Worden zij de nieuwe cliënten van het domein? GroenLinks wil graag inzicht in de aard en de omvang van de problematiek van deze groep, zodat we daar uiteindelijk op kunnen acteren. En daarvoor dienen we de volgende motie in, het onzichtbare sociaal domein. Tenslotte, wat GroenLinks ook graag kwijt wil over het klimaat. Als wij zien hoe moeizaam besluiten worden genomen, hoe er wordt vastgehouden aan verworvenheden, aan maatschappelijke uitzichten en technologische oplossingen die niet op korte termijn realiseerbaar zijn. En ons realiseren dat in het IPCC-rapport staat dat juist haast geboden is, al hoeft het niet eens meer. Nou, en nog een kleine teleurstelling als we dan horen dat het college goed werk verkiest boven een weekje meedoen aan een voorbeeld om energie te besparen door de temperatuur iets lager te zetten. Ja, voorzitter, daar maken wij ons grote zorgen. Echt grote zorgen. Het lijkt er inderdaad op dat we drukker bezig zijn met wat we zeggen dan wat we doen, bla, bla, bla. Tot zover. De voorzitter: Ja, dank u wel. Ik denk dat het goed is om, ook voor de mensen thuis, nog even heel kort de drie moties die u heeft ingediend in ieder geval het dictum even, dus het besluit, even voor te lezen.

De heer Snijders: Ja, wat ik het college oproep, toch. Nou, voor het klimaat is dat: roept het college op om de klimaatdoelen voor Oldenzaal kwantificeerbaar in de begroting mee te nemen middels een indicator die de voortgang inzichtelijk maakt en voorstellen aan te dragen hoe de voortgang voor het bereiken van de doelen versneld kan worden. Het gaat er dus specifiek om dat zeg maar wat voor Oldenzaal geldt, dat dat zichtbaar wordt gemaakt. De volgende. Als die meewerkt. Dat is de motie samenwerking sociaal domein. Die roept het college op om inzichtelijk te maken hoe de samenwerking in het sociaal domein vorm is gegeven, aan te geven welke antennes er zijn en hoe signalen worden doorgegeven. En dit mee te nemen in de motie die is aangenomen vorige keer, samen met sociale partners activiteiten voor transformatie en preventie uit te werken, inclusief een planning. En dan de laatste, de onzichtbare in het sociaal domein. Roept het college op om een inschatting te geven van de omvang van het probleem, inzichtelijk te maken op welke wijze proactief gezocht wordt naar onzichtbare en wat gedaan wordt om het probleem op te lossen. Met een voorstel te komen om het proces te verbeteren als de omvang en de groei van het probleem daartoe aanleiding geven. De voorzitter: Mooi, dank u wel. Dan even voor de raadsleden.

Voor uw eigen boekhouding, wij hebben de drie moties van GroenLinks als volgt genummerd. De motie van GroenLinks betreffende klimaat, dat is motie 1. Dan de motie van GroenLinks betreffende samenwerking sociaal domein, dat

-3-

is motie 2. En de motie van GroenLinks betreffende onzichtbare sociaal domein, dat is motie 3. Goed, ik ga naar de Partij van de Arbeid. Mijnheer Ankone. De heer Ankone: Ja, voorzitter, dank u wel. Even voor de voorzetten van GroenLinks, de fractievoorzitter de vraag van: motie 3, daarin heeft u een inschatting gemaakt van zaken die onzichtbaar zijn. Dat vind ik vrij cryptisch. Dus wellicht dat u daar wat meer verfijning op kunt aangeven van op welke smart manier u dit zich voor u ziet. De voorzitter: Ik zie dat als een interruptie. Ik ga naar mijnheer Snijders. De heer Snijders: Ja, dat is een hele goede vraag. Iets wat onzichtbaar is zie je niet. Maar niet alles is 100 procent onzichtbaar. Ik ben geen specialist in het sociaal domein, dus ik weet niet precies hoe dat werkt. Maar ik zit te denken aan de tijd energiecoach. Uit die energiecoach dan heb je bijvoorbeeld dat mensen hun huur niet meer betalen aan de WWO. En dat zou een signaal kunnen zijn. Dus dat is een heel simpel signaal. Maar ik denk dat de mensen in de schuld veel beter weten waar je op zou moeten letten. Misschien verouderde kleding of kinderen die niet meegaan op schoolreisjes. Of nou, dat soort dingen. De voorzitter: Dank u wel. Ik zie nog een interruptie van mijnheer Visser. De heer Visscher: Dank u wel, voorzitter.

Ik had ook dezelfde vraag als meneer Ankone eigenlijk maar nu heeft meneer Snijders al wat gezegd. Maar alles wat meneer Snijders noemt, dat zijn allemaal zichtbare dingen. Dus ik ben toch nog steeds benieuwd wat voor onzichtbaars we dan moeten gaan zoeken. En ook wie en hoe we dat dan zouden moeten doen, daar ben ik wel heel benieuwd naar. En ik had overigens nog een tweede vraag, dat gaat over uw beginstukje waarin meneer Snijders stelt dat de coalitie zijn programma had moeten bijstellen. Ik wil toch ook wel graag wat meer specifieke informatie. Want ik heb een college gezien de afgelopen vier jaar die alleen maar bezig is geweest om de dingen die veranderd zijn aan te pakken. Dus ik ben wel even benieuwd hoe u dat specifiek ziet. De voorzitter: Mijnheer Snijders. De heer Snijders: Ja, op de eerste kan ik zeggen: als je kijkt in de moties. Nee, in de motie of in het verhaal daartoe, daar staat dat er soms toch signalen zijn. Dus helemaal onzichtbaar zijn ze dan niet, je moet het niet al te letterlijk nemen. Dus het gaat om die mensen die we nu gewoon niet in het systeem hebben staan, wat dat betreft onzichtbaar, maar wel signalen uitzenden die je op zou kunnen vangen als je op de juiste manier kijkt. Dus de WBO zou kunnen zeggen van: ah, hier betaalt iemand geen huur, dat is verdacht, dat geef ik door. Dus in die zin is die wel zichtbaar, want die betaalt zijn huur niet.

De tweede, die had ik ook wel verwacht, maar dat heb ik niet zo heel goed voorbereid. Dus ik heb niet direct de buiging die we zouden moeten doen. Maar we hebben ook geen poging gedaan om het überhaupt te veranderen, denk ik dan. Tenminste, niet vanuit de coalitie. Daar is niet een periode geweest om het coalitieprogramma bij te schrapen, zeg maar. En nou weet ik niet precies of dat normaal gesproken wel het geval is in een bepaalde raadsperiode, maar dat zit niet in het systeem volgens mij. De voorzitter: ik zie mijnheer Visscher nog een keer willen interrumperen. Mijnheer Visscher. De heer Visscher: Kijk, dat het coalitieprogramma zelf niet is veranderd, dat document, ja, daar zijn allerlei redenen voor. Maar het college voert dat uit en volgens mij als ik praat over tekorten sociaal

-4-

domein, het college is vier jaar lang bezig geweest om die tekorten weer ergens te compenseren. Dus ik vind dat ze juist heel erg adaptief geweest zijn aan de veranderde samenleving. De voorzitter: Mijnheer Snijders. De heer Snijders: Ja, dat is dan misschien wat je vindt is persoonlijk en dat is altijd waar. Ja, wij vinden wat anders. Ja, sorry. De voorzitter: Ik hoorde daar een duidelijke punt. Dat was het? Goed, ik kijk nog even voor de zekerheid rond of er nog andere fracties zijn die willen interrumperen. Dat is niet het geval. Dan dank ik mijnheer Snijders en dan ga ik door naar de WG, mijnheer Yildirim. De heer Yildirim: Dank u wel, voorzitter. In maart van volgend jaar is het al zover en zijn er weer verkiezingen. Dit betekent dat deze programmabegroting alweer de laatste is van deze periode van raad en college. Met de algemene beschouwingen kijken we altijd vooruit wat een komend jaar ons allemaal gaat brengen en doen we een terugblik op het afgelopen jaar. En als wij dan nog wat te wijzigen hebben, dan kunnen we dat ook altijd nog aangeven. En dat geldt voor de coalitie, maar ook voor de oppositie. Met de laatste wil, met de terugblik willen we als WG beginnen. In 2018, wat lijkt het alweer lang geleden, zijn we gestart met een ambitieus programma.

In de inleiding van de programmabegroting heeft het college heel goed weergegeven wat we in de bijna vier jaar tijd allemaal hebben gerealiseerd. Natuurlijk zijn er ook punten die we beter of anders hadden kunnen doen. En natuurlijk zijn er punten waar we zelfs helemaal niet aan toe zijn gekomen. Maar toch vinden wij als WG Oldenzaal dat we met elkaar trots mogen zijn op alles wat we gerealiseerd hebben. Het waren immers geen makkelijke en zeker geen gewone jaren in deze raadsperiode. Het waren niet alleen voor onze gemeente, maar vooral ook onze inwoners, gen gemakkelijke tijden. En helaas zitten wij nog steeds er gewoon middenin. De impact van de coronapandemie is enorm en de gevolgen zijn nog lang niet volledig zichtbaar. Wel is het duidelijk dat de afgelopen moeilijke periode ons ook kansen heeft geboden. We zijn verheugd om te zien dat de samenleving klaar stond voor elkaar. Het ging niet meer over ik, maar over wij. We hebben laten zien dat we met zijn allen om Oldenzaal geven. Het college heeft ervoor gekozen om een gezonde financiële begroting op te stellen, welke ruimte geeft voor een nieuw college om nieuw beleid vast te stellen, ook in de komende jaren. WG Oldenzaal kan zich vinden in deze keuze. U heeft vast ergens een cartoon met de steeds groter wordende golven gezien.

En mocht u toch geen beeld hebben van hoe of wat, dan hebben we het eigenlijk over deze cartoon hier. Daar zien we golven van COVID, recessie, klimaatverandering en instorten van de biodiversiteit. En deze cartoon heeft ons aan het denken gezet en geïnspireerd in de opzet van ons betoog. Wij gaan geen negatief verhaal voorspiegelen, maar willen juist aandacht vragen voor de steeds groter wordende uitdagingen voor de komende jaren. Naast het grote plaatje blijven we ook oog houden voor de lokale ontwikkelingen en zeer belangrijke zaken in onze mooie stad. In de lijn van de golven willen we in ons betoog aandacht vragen voor de volgende drie thema’s: binnenstad, financiën en duurzaamheid, oftewel klimaat. De eerste thema, binnenstad. In de afgelopen jaren hebben we onze ambitie uitgesproken, programma’s gemaakt en heel veel geïnvesteerd in de binnenstad van Oldenzaal. Dit wordt steeds meer zichtbaar en voelbaar, kijkt u maar eens naar de Vijfhoek, de stadstuinen en het Singelpark. Er vindt over allerlei vlakken en thema’s en tussen steeds meer partijen en inwoners samenwerking plaats. Ook zijn we goed op weg met het opzetten van een organisatie voor het binnenstad-management en op de motie van onze stad. We doen graag een oproep aan al onze partners hierin: zorg voor nog meer samenwerking en draagvlak. Want u bent nu aan zet.

Laten we er met elkaar voor zorgen dat we een ontwikkelde binnenstad blijven houden voor alle doelgroepen rondom alle thema’s. Of het nou gaat om winkelen, bewegen, sport, ontmoeting, cultuurhistorie, alles bij elkaar. We willen dit graag kracht bijzetten en -5-

stimuleren door twee moties in te dienen. Al jaren is er vraag naar het realiseren van een openbaar stadstoilet. Er zijn diverse stappen gezet, allerlei samenwerkingen opgezocht, maar toch is het helaas niet gelukt om het te realiseren. Daarom een motie voor een stadstoilet, waarbij we het college vragen om nog voor de decembernota 2021, samen met Oldenzaal Promotie, te komen tot minstens drie concrete voorstellen voor de realisatie van een stadstoilet met bijbehorende budget. Zodat wij als raad keuzes kunnen maken. En daarna ook hopelijk het geheel kunnen realiseren. Ook willen we graag cultuur en historie nog meer zichtbaar maken. We hebben een tijdje terug kunnen genieten van de prachtige opgravingen bij de Deurningerpoort, die de rijke geschiedenis van Oldenzaal letterlijk zichtbaar maakte. Graag willen we dit nog langer doen en ook hiervoor dienen we een motie in. En hierbij roepen we het college op om ruimte te geven en medewerking te verlenen aan de verschillende ideeën en initiatieven van de Oldenzaalse bevolking, een gedragen plan te maken voor het zichtbaar maken van archeologische vondsten rondom de Poort. En voor de verdere uitwerking hiervan aanvullende financiële middelen in de decembernota 2021 op te nemen. Dan het tweede thema, financiën.

We hebben onze financiën goed voor elkaar, maar we hebben er allemaal behoefte aan nog meer inzicht en nog meer controle hierover. Monitoring, evaluatie, data-analyse, benchmarking en de ontwikkeling van een dashboard worden steeds belangrijker om tijdig in te kunnen grijpen wanneer dit dreigt mis te gaan. Onze inwoners en burgerinitiatieven staan hierbij voor WG Oldenzaal centraal. We maken ons als raad zorgen over de financiële ontwikkelingen binnen het sociaal domein, in het bijzonder in de jeugdhulp. Wij kunnen de toenemende kosten als gemeente niet alleen opvangen in een handreiking of financiële tegemoetkoming vanuit Den Haag blijft uit. Er is door het Rijk nog steeds geen besluit genomen om gemeenten financieel adequaat te ondersteunen in de tekorten. De taken die we moeten uitvoeren worden steeds complexer, denk daarbij ook aan de thema’s van de omgevingsvisie, goede zorg en klimaat. En ook hiervoor dienen wij een motie in. En de motie heet: geen knaken, geen taken. Hierbij roepen we het college op om actief en samen met andere gemeenten de provincie, het VNG en het Rijk onverkort duidelijk te maken dat op korte termijn de structurele oplossing moet komen door middel van geen knaken, geen taken. En vooral hierbij gaat het om de toekomstige taken die overgeheveld zullen worden. En als laatste het derde thema, duurzaamheid, oftewel de uitdaging in de klimaatverandering.

Een groot en blijvend thema voor de komende jaren is verduurzaming. De noodzaak om programma’s te versnellen en concreter te maken wordt steeds groter. Met de vaststelling en uitwerking van de regionale energiestrategie, de plannen op het gebied van wind, warmte en zon, zijn er in Oldenzaal al hele belangrijke stappen gezet. De onlangs explosief stijgende energieprijzen laten ons opnieuw zien dat we maar een kleine schakel zijn in het grote thema energievoorziening. Verbonden aan het thema verduurzaming. Er wordt al gesproken over energiearmoede en het is nog niet duidelijk hoe groot de financiële gevolgen hiervan zullen zijn. We zijn als WG Oldenzaal van mening dat we hier lokaal meer aandacht voor zouden moeten vragen. In het verleden hebben we als gemeente Oldenzaal al eerder voor grote projecten grote bedragen gereserveerd in de vorm van fondsen. Denk bijvoorbeeld aan Oldenzaal Centraal. Dit zouden we ook voor verduurzaming moeten doen. Hoe mooi zou het zijn als wij met snelheid, professioneel handelen en financiële flexibiliteit onze inwoners, instellingen en bedrijven kunnen ondersteunen om zo veel mogelijk klimaat-neutrale aanpassingen aan te brengen. In de programmabegroting wordt op pagina 136 een schatting gegeven van deze investering. Als we dit als gemeente zelf zouden willen doen. Een bedrag tussen de 1 en de 2,5 miljoen.

En daarom bieden we een motie duurzaamheidsfonds in. En daarbij roepen we het college op om zichtbaar te maken hoeveel budgetten en maatregelen er momenteel beschikbaar zijn, met de bedoeling een laagdrempelig fonds op te zetten. En met deze fonds, de samenwerkende partners eigenlijk hierin, organisaties, allemaal toch de mogelijkheid te geven om bij te dragen aan de verduurzaming. En graag willen we hier dan over de uitkomsten van het haalbaarheidsonderzoek uiterlijk het eerste kwartaal van 2022 geïnformeerd worden. Voorzitter, ik ga naar een afronding. We hebben met elkaar, en hiermee bedoel ik het college van burgemeester en wethouders, de ambtelijke ondersteuning, de -6-

gemeenteraad en al onze inwoners, ondanks alle beperkingen de schouders eronder gezet. We zijn doorgegaan en hebben gezamenlijk onze verantwoordelijkheid genomen. Als WG Oldenzaal danken wij iedereen hiervoor. We spreken vooral onze dank en waardering uit voor de vele inwoners die zich allemaal op hun eigen manier tijdens deze coronacrisis zijn blijven inzetten voor hun sportclub, vereniging, school, buurthuis en/of de mensen en dierbaren om hen heen. We gaan opnieuw een periode in van onzekerheid, maar we hebben al veel ervaring opgedaan in de afgelopen jaren. We zijn weerbaarder geworden. We hebben geleerd dat samen leven ons vraagt om oog te hebben voor elkaar. Laten we dit vooral vasthouden en naar onze mening zal dat ons ook samen gaan lukken. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Ik zie vanuit de Partij van de Arbeid mijnheer Ankone. De heer Ankone: Ja, voorzitter, dank u wel. Toen ik het stuk las van u moest ik toch ook een terugdenken aan van: geen knaken, geen taken. En als ik dan de oneliners hoor, dan begin ik hem zo langzamerhand te noemen: wij geven om Oldenzaal, maar geen knaken, geen taken. Hoe ziet u dat dan van tegen het licht van kwetsbaren? Dus kwetsbaren die vragen om taken, die vragen om acties van de gemeente. En we hebben geen knaken. Laat u dan die kwetsbaren in de steek of hoe moet ik deze motie van u interpreteren? De voorzitter: Gaat uw gang.

De heer Yildirim: Dank u wel. Ook dank voor deze kritische vraag. Als u als de raad ook de WG een beetje heeft kunnen volgen, en volgens mij ook het merendeel van de partijen hier in Oldenzaal ook, zullen we zeker de kwetsbaren, de onzichtbaren, zeker niet vergeten in het totaalplaatje. En ook altijd ook aandacht voor vragen. Alleen de vraag is soms: waar geef je het geld dan aan uit? En bij ons staan toch onze inwoners, de mensen, centraal. En wat er dus nodig is, dan zullen we die knaken ook daarvoor gaan gebruiken. De voorzitter: Dank u wel. Mijnheer Ankone nog een keertje. Gaat uw gang. De heer Ankone: Dus dan hoor ik u heel helder en scherp zeggen: als het gaat over geen geld en kwetsbaren, dan stelt u de kwetsbaren boven het geld en dan gaan we het geld ergens anders van weghalen? De voorzitter: Mijnheer Yildirim. De heer Yildirim: Dank u wel. Het is juist om goed te kijken waar je dat geld aan uitgeeft inderdaad, zeker. De voorzitter: Ik kijk nog even rond of er vanuit andere fracties. Ja, mijnheer Visscher, VVD. De heer Visscher: Dank u wel, voorzitter. Ik heb nog drie vragen aan meneer Yildirim. Eerste vraag eigenlijk over de toiletten. Als ik de website van onze promotie zie, dan zijn er al zes invalidetoiletten. Goed, eentje erbij, dat kan natuurlijk misschien geen kwaad. Maar ik vroeg me eigenlijk af, u schrijft heel nadrukkelijk drie voorstellen.

Maar als we er een vinden is dat toch ook goed, lijkt mij. Dan de motie over de Deurningerpoort, die begrijp ik niet goed. Want ik lees namelijk bij punt 1 dat we ruimte willen gaan geven aan initiatieven vanuit de samenleving. Maar in punt 2 schrijft u dat we ook een plan moeten maken. Dus ik ben even benieuwd hoe dat nou tegenover elkaar zou staan. En dan een stukje over de financiën. Nou, ik vind het eigenlijk wel jammer dat de WG alleen naar Den Haag kijkt. Maar goed, ik kijk ook mee naar Den Haag. Maar als ik de motie lees, dan denk ik: we hebben raden -7-

in verzet met elkaar gesteund. Is dat niet hetzelfde? Hebben we dat niet al voor elkaar met elkaar? Dat waren de vragen, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Mijnheer Yildirim. De heer Yildirim: Dank u wel, voorzitter. Eerste vraag rondom de toiletten. Inderdaad, we hebben in het kader van nette toiletten hebben wij wat toiletten al kunnen realiseren in Oldenzaal. Maar als u goed kijkt naar zeg maar het gebruik, dan is dat wel heel erg beperkt tot bepaalde tijden. En wij willen eigenlijk juist verruiming van die tijden, zodat ze eigenlijk zeven dagen, 24 uur gewoon de beschikking hebt over een stadstoilet. Dat is dus eigenlijk waarom we hier deze motie indienen. Ja, drie voorstellen. Natuurlijk als wij een goede hebben dan is dat ook voldoende. Dus het is mooi om keuzes te kunnen maken, en daar gaat het ons met name om. De Deurningerpoort, ja, inderdaad. Waarvoor zou je dan plannen moeten hebben? Nou, de plannen die zijn juist om het geheel bij elkaar te brengen. En niet zeg maar alleen de losse onderdelen te houden. Er zijn al initiatieven, er zijn al zaken die misschien al bekend zijn. En bij ons ook, maar ook waarschijnlijk bij de gemeente zelf. En zo zou je de plannen bij elkaar moeten brengen en de kans moeten geven aan initiatieven van onze inwoners. En als laatste Den Haag, ja, wij kijken niet alleen maar naar Den Haag.

Maar het is wel iets waar wij nu op dit moment ontzettend van afhankelijk zijn geworden, omdat er zoveel eigenlijk bij de gemeente is neergelegd. Dus vandaar dat wij ook eigenlijk Den Haag toch een keer willen aansporen van: joh, kijk eens alstublieft met elkaar van wat doen we nou hier. En wat doet u eigenlijk met de gemeente? Dus het is een extra signaal. Raden van verzet was stap 1, dit is stap 2. En laatste stap, dat is eigenlijk dat tweede punt ook in onze motie, daarna moeten we maar eens gaan overwegen van: wat gaan we dan doen? Gaan we een keer inderdaad die bus in en dan gaan we naar Den Haag met heel veel gemeenten om ons heen. Maar dat zijn overwegingen, daarom staat er ook duidelijk: overwegen om. Dus het is niet meteen van: we gaan het doen. Maar het is wel belangrijk om dus de volgende stappen al wel over na te denken met elkaar. Want anders blijven we alleen maar roepen en hiermee willen we het eigenlijk gewoon kracht zetten. Dat is het. De voorzitter: Dank u wel. Ik ga nog even weer terug naar mijnheer Visscher. De heer Visscher: Ja, dus eigenlijk als het gaat om Deurningerpoort, dan is het niet zo dat de gemeente een plan moet gaan schrijven, maar dan is het meer dat de gemeente de coördinatie van de aanwezige plannen moet gaan oppakken. De heer Yildirim: Ik zal het meer zo op die manier eigenlijk willen invullen, ook vanuit de WG inderdaad. Klopt, ja.

De voorzitter: Mooi, dank u wel. Ik kijk nog even rond. Dan dank ik meneer Yildirim en daarmee de WG. Ik constateer, ook dat is weer even voor de administratie dat u een viertal moties heeft ingediend. Ik zal ze even langslopen. Het stadstoilet, dat is motie 4. Dan de motie archeologische vondsten Deurningerpoort, motie 5. Geen knaken, geen taken, motie 6. En tot slot het duurzaamheidsfonds, dat is motie nummer 7. Goed, dan ga ik naar de Partij van de Arbeid, als ik het goed zeg, en dat doe ik. Mijnheer Lulofs. De heer Lulofs: Voorzitter, dank u wel. Laat ik beginnen met het college te bedanken voor het dankwoord waarmee u het voorwoord van de programmabegroting 2022 heeft afgesloten. Inderdaad is de raad steeds constructief geweest. We zijn het niet altijd met elkaar eens, maar we komen er voor Oldenzaal en haar inwoners meestal wel met elkaar uit. Verder wil ik het bedanken hierbij laten, want u krijgt evenals uw ambtenaren regelmatig een bedankje in politieke fora en -8-

raadsvergaderingen. En we moeten oppassen dat het niet aan inflatie begint te lijden. Ook dit jaar heeft de presentatie van de begroting weer stappen gemaakt. En het is voor de ervaren lezer goed te volgen welke richting u met dit stuk aangeeft. Wat de fractie van de PvdA Oldenzaal betreft zou het nog mooier zijn als we ook nog een eenvoudiger stuk kunnen produceren. Een begroting die ook voor de niet in de materie ingevoerde lezer leesbaar en begrijpelijk zou zijn. We hebben nu al bijna twee jaren ervaring met corona. Het enige wat echt zeker is met deze epidemie is dat het vooralsnog allemaal onzeker is wat de toekomst ons gaat brengen. De coronagelden die de gemeente Oldenzaal in 2020 en 2021 heeft ontvangen zijn zo goed als mogelijk bij de betreffende doelgroepen terecht gekomen. Het blijft spannend hoe dit bij een voortzettende coronacrisis verder zal gaan. Komt er dan nog steeds geld van de landelijke overheid en zijn wij in staat om alle ballen in de lucht te houden? Tot nu toe hebben we de inwoners, verenigingen en ondernemers maximaal kunnen ondersteunen. Hopelijk kunnen we de corona, met de maatregelen die zijn genomen en die zijn aangekondigd, beteugelen en kunnen we overgaan naar een meer normale samenleving waarin ook plaats is voor grote activiteiten, waar iedereen van kan genieten. Persoonlijk heb ik er een zwaar hoofd in.

Misschien moeten we wederom het carnaval mijden, worden jubilea van verenigingen verpest en zullen grootschalige evenementen worden afgelast of verboden. Toch ben ik overtuigd van de veerkracht van de Oldenzalers en zullen we een weg vinden om weer een normale samenleving te hebben. Corona heeft ons allemaal laten beseffen dat onze gezondheid het allergrootste goed is, misschien wel een eye opener, omdat we alles voor corona zo normaal leek. Laten we met elkaar nadenken over een duurzaam gezondheidsbeleid, waarin de focus ligt op gelukkig oud worden en kijken welke rol de gemeente daarin kan vervullen. Corona heeft ook voor de medewerkers op ons stadhuis impact gehad. Laten we hier ook lessen uit leren door het goede voorbeeld van thuiswerken verder te stimuleren. Aan de andere kant hebben we ook bepaalde categorieën van onze inwoners behoefte aan dienstverlening op maat. Bij de invoering van het nieuwe dienstverleningsconcept moeten we daar als raad zeer alert op zijn. De oplossing ligt zeker niet in verdere digitalisering. Dit is voor veel mensen een brug te ver. Mensen die een probleem ervaren moeten zich ten alle tijden kunnen melden bij de gemeente Oldenzaal. Vaak is een persoonlijk gesprek in levende lijve de kortste weg naar een juiste oplossing.

Op voorhand pleit de PvdA Oldenzaal er dan ook voor om op momenten dat het stadhuis geopend is, er ook een publieksbalie geopend is waar inwoners met hun vragen terecht kunnen. Zo krijgen we een gemeente met een gezicht en een plek waar mensen echt geholpen kunnen worden. Nu wordt van de raad een oordeel gevraagd over de voorliggende programmabegroting 2022. Opvallend in deze begroting is het ontbreken van een post onvoorzien. Die was in de begroting van 2021 in eerste instantie ook niet opgenomen, maar door een meevaller er uiteindelijk toch in opgenomen. Gebleken is dat deze post noodzakelijk is en er is afgelopen jaar dankbaar gebruik van gemaakt. Ik heb een amendement, ik dien een amendement in om ook deze begroting een post onvoorzien op te nemen. Veel beslissingen worden met de verkiezingen in zicht doorgeschoven naar de volgende raadsperiode. Het kan niet zo zijn dat voor de nieuwe raad geen enkele financiële speelruimte aanwezig is. Natuurlijk willen wij als PvdA en oppositiepartijen wel wat aanpassingen, waarbij we meer kunnen betekenen voor de woningzoekende jongeren en starters op de woningmarkt. Natuurlijk willen we werken aan een belastingvereenvoudiging om de perceptiekosten te verlagen en zo van iedere euro meer over te houden. Per saldo zou dit moeten leiden tot een belastingverlaging.

Natuurlijk willen we graag meer doen op het gebied van duurzaamheid en milieu, en wel op een dusdanige wijze dat mensen het motiveert om mee te doen. Natuurlijk willen we graag meer doen op het gebied van werkgelegenheid en meer mensen mee te laten doen door voor hen passende arbeid te organiseren. Natuurlijk zoeken we samenwerking met andere gemeenten in Noordoost Twente. Vanzelfsprekend hebben we oog voor de Oldenzalers die door welke reden dan ook een beroep moeten doen op ondersteuning. Hierbij willen we voorkomen dat zij uitsluitend als financiële last worden gezien. Voorop staat dat deze mensen passende hulp kunnen krijgen en dit mag door de raad niet gereduceerd worden tot een financieel probleem. Veel -9-

van deze wensen zijn reeds door ons vaak in samenwerking met andere partijen verwoord in moties en amendementen. Deze zijn door een meerderheid van de raad aangenomen en liggen voor een deel op de plank. Het is aan de portefeuillehouder om hier uitvoering aan te geven. Nu we het eind van deze coalitieperiode naderen, in maart 2022 zijn immers de gemeenteraadsverkiezingen, trek ik de conclusie dat het huidige college de uitvoering overlaat aan een volgend college. Toch is dit college nog niet klaar en zal ze de komende maanden nog flink aan de slag moeten. Wat mijn fractie betreft maken we werk van het afschaffen van de hondenbelasting in Oldenzaal en trekken we het tarief van de toeristenbelasting op naar minimaal het gemiddelde niveau wat momenteel in Twente wordt gehanteerd. En besteden we deze opbrengst onverkort aan het nog aantrekkelijker maken van Oldenzaal. Ik neem aan dat deze suggesties mee worden genomen in de nog uit te voeren moties toeristenbelasting en belastingvereenvoudiging. Wanneer kunnen we de uitwerking van het college tegemoet zien? Dan duurzaamheid in het kader van de klimaatverandering en energietransitie. Hiervoor wil ik een motie indienen. Als gemeente kopen we groot in. Hiermee kunnen we ook grotere kortingen bedingen dan de particulieren.

Als we nu bijvoorbeeld Sedum inkopen om hiermee de daken van openbare gebouwen te bedekken, dan zouden we ook meer kunnen inkopen en dit door kunnen leveren aan geïnteresseerde inwoners. Dit is in principe een win-win situatie. Grotere korting voor zowel de inwoners als de gemeente en goede duurzaamheidsinvesteringen. Sedum is hier als voorbeeld genoemd, maar dit kunnen meer groene investeringen zijn. Vaak vragen inwoners waarom wij niet subsidiëren, maar met een flink inkoopvoordeel is dit niet noodzakelijk. En een subsidie is vaak eindig. Met deze motie vraag ik het college om met een uitwerking te komen van dit voorstel. Als Oldenzaal staan we aan de lat van het bieden van passende woningen. Wat ons betreft vallen hier ook de tiny houses onder. Momenteel constateren we dat wij daar ook in samenwerking met de WBO niet of onvoldoende invulling aan geven. Starters op de woningmarkt hebben moeite om een passende woonruimte te kopen. Mensen verdienen te veel voor een betaalbare huurwoning en verdienen tegelijk te weinig voor een passende hypotheek. Met de uitbreiding van de starterslening door twee wel uitgevoerde amendementen is het budget aan startersleningen voor 2022 vastgesteld op 600 duizend euro. Wij hopen dat we hier genoeg aan hebben.

Anders rest ons niets anders dan in de loop van 2022 bij het vaststellen van de kadernota wederom met een amendement te komen om het inwoneraantal van Oldenzaal op peil te houden en daarmee ook ons voorzieningenniveau te kunnen handhaven zijn dit noodzakelijke maatregelen. Dan het sociaal domein. Dit behelst 50 procent van het totaal bedrag van deze begroting. In de voorgaande jaren hebben we binnen het sociaal domein zeer voorzichtige stappen gezet. Het gesprek is er geweest, maar het heeft ontbroken aan doen-vermogen. Een paar voorbeelden, het overgewicht, drankgebruik, laaggeletterdheid en eenzaamheid. Deze zaken hebben we niet positief weten te beïnvloeden. PvdA Oldenzaal heeft de wethouder onlangs op het hart gedrongen om hier nog een keer extra nadruk op te leggen. Voor de PvdA is preventief handelen noodzakelijk in de gehele keten. Voorbeeld: een gezin met kinderen en een gezinsinkomen onder modaal heeft het zwaar in onze stad. Dit kan en mag niet waar zijn. Hierbij heb ik het nog niet eens over de extra lasten voor energie die op ons allen afkomen, maar de laagste inkomens het hardste treffen. Hoe denkt het college die mogelijke extra vraag naar ondersteuning binnen de kaders van deze begroting op te lossen? Voor ons is het ondenkbaar dat kinderen geen betaalde bijles kunnen krijgen, vanwege de financiële gezinssituatie.

Daarnaast moeten kinderen ook op een veilige plek kunnen studeren. Met name in de coronaperiode is gebleken dat binnen grote gezinnen in kleine woningen het voor kinderen moeilijk is om een goede huiswerkplek te vinden. Laten we in samenwerking met scholen kijken wat we deze kinderen te bieden hebben. Zoals zojuist aangegeven staat voor PvdA Oldenzaal de mens centraal. We hebben als lokale overheid de plicht om al onze keuzes vanuit de mens te beschouwen. Dit betekent dat welzijn, gezondheid, altijd voorrang krijgen op investeringen in stenen. Het bedanken voor de inzet en de samenwerking heb ik aan het begin al gedaan, dus hierbij sluit ik mijn eerste termijn af. Maar ik heb nog een motie en een amendement. Het dictum van de motie, dat is een proef te beginnen om door gezamenlijke inkoop, -10-

gemeente, woningbouwvereniging, inwoners, van Sedum dakbedekking en een versnelling te organiseren om te komen tot vergroening van daken. Inwoners middels begeleiding en advies hierdoor extra gestimuleerd worden en vanuit de gezamenlijke inkoop voordeel milieudoelstellingen sneller geëffectueerd kunnen worden. Als dit succesvol is, dit ook voor andere duurzaamheidsmaatregelen in te zetten. En dan bij het amendement. Voor de post onvoorzien zijn de overwegingen dat de raad eerder heeft aangegeven dat een post onvoorzien in de begroting opgenomen dient te worden. in deze begroting voor het college een aantal beslissingen worden doorgeschoven naar een volgende raadsperiode. De raad in de volgende raadsperiode wordt geconfronteerd met een begroting waar weinig ruimte in is opgenomen voor nieuw en/of aanvullend beleid. En een post onvoorzien eigenlijk onontbeerlijk is om de raad en het college in de volgende raadsperiode enige ruimte te geven voor zaken die op dit moment niet te voorzien zijn. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Ik kijk even rond of er vanuit de raad nog vragen voor u zijn. Dat is het geval. Mijnheer Visscher. De heer Visscher: Ja, dank u wel, voorzitter. Ik heb drie vragen. Mijnheer Lulofs begon met corona, enerzijds over het stimuleren van thuiswerken en anderzijds dat er altijd plek moet zijn voor een persoonlijk gesprek.

Volgens mij staat dat haaks op elkaar. Als de mensen hier allemaal gaan thuiswerken, dan valt er weinig persoonlijk te praten, denk ik. Dus dat is vraag 1. Het tweede is, daar heb ik me de afgelopen maanden sowieso over verbaasd, over het begrip de post onvoorzien. We hebben met elkaar afgesproken dat we 1 procent van de begroting over willen houden. En ja, of we daar nou een post onvoorzien op hangen of dat we het geld gewoon op de begroting hebben staan, ik zie absoluut niet waarom daar een post onvoorzien voor nodig zou zijn. Als we namelijk gewoon een procent overhouden, dan is er voor de volgende raad ook nog wat te besteden. En laatste vraag, dat gaat dan over de motie van inkoop van duurzaamheidsmaatregelen. Nou, dat klinkt natuurlijk heel sympathiek, maar ik ben wel benieuwd hoe meneer Lulofs dan denkt dat dat geregeld moet gaan worden. Want dan moeten we een soort van inkoopbureau gaan worden en dan moeten we een website gaan bouwen en dan moeten we verkopers in dienst gaan nemen. ik vind het erg commercieel worden allemaal. Dank u wel. De voorzitter: Mijnheer Lulofs. De heer Lulofs: Goed, thuiswerken, dat is iets wat in corona is opgekomen en wat zeg maar vaste voet heeft gekregen, ook binnen deze organisatie. Maar dat houdt natuurlijk niet in dat zeg maar loketten niet bemenst hoeven te worden. Dus daar is altijd een mouw aan te passen.

Waar het om gaat is, en dat staat gewoon primair en dat heeft u ook zeg maar uit mijn bijdrage kunnen horen, de mens staat voorop. Als de mensen hulp nodig hebben, dan moet hier de deur open zijn en moet daar ook iemand kunnen zijn die daar adequaat antwoord op geeft. Of zeg maar die dat op een goede manier kan doorgeleiden. Dan onvoorzien. Ja, u heeft het dan weer over zeg maar die Zinkwegnorm. Nou, een post onvoorzien die moet je gewoon vrij in de begroting kunnen opnemen, dat is zeg maar die smeerolie om je organisatie op de been te houden. Dus wat dat betreft lijkt me dat niet zo’n heel moeilijk gebeuren. De voorzitter: Nee, ik zag u non-verbaal naar meneer Visscher kijken en die voelde zich ook nonverbaal uitgenodigd om nu te reageren. Dus mijnheer Visscher, interruptie. Ja, als mijnheer Lulofs het knopje even wil indrukken. Mijnheer Visscher. De heer Visscher: Als ik nou privé, het geld wat ik overheb kan ik in een spaarpot stoppen. En ik kan ook in mijn boekhouding een post onvoorzien opnemen en dat geld daar dan inzetten. Dat maakt -11-

toch voor het principe van geld overhouden toch niet uit of dat een post onvoorzien is of dat dat gewoon er is? De voorzitter: Mijnheer Lulofs. De heer Lulofs: Nou, als we het dan over principe hebben, dan maakt het wel wat uit. Als ik zeg maar spaar, dan wil ik het echt apart houden en dan wil ik het zeg maar voor echt hele zware tijden overhouden of daarmee nog later een investering doen. Als je een post onvoorzien hebt, dan weet je gewoon dat je binnen een begroting, en in dit geval van zeg maar ruim 97 miljoen, ja, 400 duizend euro waar je eigenlijk al van weet: dit heb je nodig als een oliekannetje om je organisatie zeg maar goed te kunnen laten functioneren. En ook voor ons als raad als wij eens een keer een verzoek hebben richting het college, dat ze daarmee zeg maar in ieder geval een financiering hebben om dat te kunnen dekken. In feite zeg je bij een post onvoorzien, die neem ik eigenlijk al op waarvan ik weet: die ga ik dit jaar eigenlijk wel uitgeven. Wat je eraan overhoudt, dat is meegenomen. De voorzitter: Mooi, dat was het antwoord op vraag 2. En volgens mij had u nog een derde. De heer Lulofs: Die zal ik ook doen. Inkoop duurzaamheid.

Kijk, op het moment dat de gemeente een grote investering doet of een grote kostenpost gaat maken voor wat betreft in dit geval Sedum, dan zou het heel sympathiek zijn om bijvoorbeeld de inwoners hier ook van mee te kunnen laten profiteren. Daar hoef je geen groot inkoopbureau voor op te zetten, daar hoef je ook geen hele grote organisatie voor neer te leggen. Dat zou je kunnen doen in wat bijvoorbeeld is geweest in september, die groenmarkt die we hier in de binnenstad hebben gehad. Als je dat daar op dat moment mee kunt combineren en mensen schrijven daar in, dan is het allemaal niet zo heel moeilijk. De voorzitter: Ja, u maakt er een eind aan, zie ik in uw woorden. Dus ik kijk even rond of er nog andere fracties zijn. Dat is niet het geval. Dan dank ik de Partij van de Arbeid in de persoon van mijnheer Lulofs. En ook even wederom voor de boekhouding, ik heb een amendement hier voor mij liggen die als ingediend mag beschouwd worden. Dus het amendement van de fractie van de Partij van de Arbeid, dat gaat over de 400 duizend euro bij aanvullend nieuw beleid, dus de post onvoorzien. Dat mag u noteren als amendement 1. En dan nog een motie betreffende het vergroeningsvoordeel bij gezamenlijke inkoop of aanbesteding. En dat is motie 8 geworden. Dan ga ik bij deze nu naar het CDA. Mevrouw Rödel. Mevrouw Rödel: Dank u wel, voorzitter.

Het CDA maakt tijdens deze laatste beschouwingen gebruik van het moment om als fractie terug te kijken op een aantal van onze verkiezingspunten, c.q. coalitiepunten, en welke wij als raad in Oldenzaal de afgelopen drie jaar hebben gerealiseerd. Ik wil er een aantal benoemen. Vakdocenten op alle Oldenzaalse basisscholen, super dat dit gelukt is. Mooi voor alle kinderen en een must wat ons betreft om te continueren. De structurele bijdrage aan de cultuur ter bevordering van de sport en cultuur onder de Oldenzaalse jeugd en ook ouderen. Vroeg werken aan een gezonde leefstijl en de toekomst om ons verenigingsleven in bloei te houden. Sloop van de poort van de Deurningenstraat in winkelcentrum de Vijfhoek. Het heeft lang op zich laten wachten, maar we hebben begrepen dat de sloop binnenkort start. De Vijfhoek is prachtig geworden, moet ik eerlijk zeggen, maar we willen graag nog wel een beeld van de wethouder van de huidige stand van zaken, ook ten aanzien van het postkantoor. Het aanpakken van diverse verkeersonveilige situaties in de stad hebben we kunnen zien, zoals Thorbeckestraat eerste fase, binnenkort de Schipleiderlaan, de Berkstraat die nu aangepakt wordt, de Rondweg, ik kan nog wel even doorgaan.

Graag willen we nog benadrukken dat de Dokter de Kuipersstraat het volgende project moet zijn en gelijktijdig moet verlopen met de herinrichting rond Kuipers Supermarkt, gezien -12-

het vele vrachtverkeer dat daar straks overheen gaat. Deze weg wordt alleen maar onveiliger en er hebben inmiddels ook al weer inwoners zich gemeld, ook naar aanleiding van het plan Kuipers. Dus fietsers maken gebruik van de stoep, geven deze mensen aan, en wij willen graag uw reactie om te kijken of u van plan bent om dat samen te laten lopen met de aanpak van het plan Kuipers. En wellicht dienen we dan nog een motie in om de straat hoger op de prioriteitenlijst te krijgen, afhankelijk van uw antwoord. Dan wijziging van de openingstijden van het afval brengpunt die beter aansluiten bij de behoeften. De eerste stappen zijn gezet, we vragen de wethouder wel te monitoren of dit voldoende is. Dit heeft ze ook al eerder toegezegd. Aanzienlijke verlaging van de hondenbelasting, op naar volledige afschaffing. Nou, we hebben net gehoord dat wij daar in ieder geval steun hebben van de PvdA, dus dat is mooi. Verder stimuleren van gas-loos en duurzaam verbouwen in onze stad. Ontwikkelen van de Vondersweide naar een multifunctioneel sportcentrum voor de stad, waarin ontmoeten, bewegen en een gezonde leefstijl centraal staan. De plannen zijn zodanig in voorbereiding, weliswaar in afgeslankte vorm, maar we zien toch wel steeds meer activiteiten zich ontwikkelen vanuit dit centrum.

Passende zorg en voldoende woningen voor ouderen in de wijken en het stimuleren van activiteiten om ouderen actief en betrokken te houden, dat zien wij ook veelvuldig terug in onze mooie stad. Wij zijn trots op deze resultaten. En ook in de resterende maanden van deze raadsperiode willen wij door blijven gaan met onze inzet voor Oldenzaal, samen met de huidige raad en het college, om het stokje netjes over te kunnen dragen aan de volgende raad. Een nieuwe raadsperiode, waar ongetwijfeld het sociaal domein en de tekorten die dit domein steeds oplevert zal behoren tot de zorgpunten ook van de nieuwe raad. We willen daarom benadrukken dat we voor de jeugd en ouders hopen op een vanzelfsprekende structurele samenwerking tussen onderwijs, gemeente en welzijn. Als partners. Dit kunnen wij niet vaak genoeg benadrukken. We vragen daar ook vaak om en we vragen de wethouder ook ons toe te willen zeggen dat u uw best doet om dit over te dragen aan een nieuw college. Graag worden wij ook geïnformeerd over de stand van zaken betreffende de Twentse samenwerking aan de ontwikkeltafels van Twente. Onbegrijpelijk vinden we het dat de motie om de kosten met betrekking tot de collectieve zorgverzekering terug te dringen niet allang is uitgevoerd. Een snelle manier om kosten te besparen, zonder dat de inwoners daar veel last van gaan hebben.

Kan de wethouder uitleggen waarom dit zo lang op zich laat wachten en waardoor we nu extra moeten bezuinigen? Graag een toezegging dat nog in deze raadsperiode een voorstel naar de raad komt. Ook vinden we dat het creëren van de centrale toegang van het sociaal domein in de vorm van een loket veel te lang op zich laat wachten. Een loket bevordert de gezamenlijke dienstverlening naar onze inwoners toe die dit nodig hebben. En dit moet altijd prioriteit hebben. Bovendien mag je verwachten dat daardoor meer mensen gebruik gaan maken van algemene voorzieningen, wat weer een bezuiniging oplevert. Recent was er in de Hofkerk een bijeenkomst waar raadsleden in gesprek zijn gegaan met zorgverleners. Daaruit is gebleken dat het zelf indiceren door een tweetal zorgpartners als succesvol wordt ervaren. Wat ons betreft mag dat de gangbare werkwijze worden met de zorgaanbieders die wij als partners zien. Ook hebben wij gehoord van huisartsen dat de POH Jeugd optimaler ingezet kan worden door de agendering te centraliseren. Samen met de VVD dienen wij hiervoor moties in. En die worden straks ook voorgelezen, voorzitter, door de VVD. Tot slot nog de vraag over de POH Jeugd.

Kan de wethouder aangeven of de gesprekken met mensen al gevoerd zijn om een bijdrage te leveren in de kosten hiervan? We willen een advies meegeven voor de nieuwe raad, gezien de kosten die er in de toekomst op ons afkomen op het gebied van onderwijshuisvesting en sportaccommodaties. Het lijkt ons goed dat hier structureel geld voor gereserveerd gaat worden, ook al deden wij dat in het verleden nooit. Wij zijn benieuwd hoever het college gevorderd is met een motie die wij bij de kadernota hebben ingediend betreffende het realiseren van een representatief Oldenzaal panel. Wanneer kunnen wij een voorstel verwachten? Zoals u weet vinden wij een tijdige en zo volledig mogelijke communicatie met onze inwoners van groot belang. Dat betekent dat deze communicatie altijd aan de voorkant van het proces moet plaatsvinden. Wij noemen de Jumbo als voorbeeld. Het -13-

begin van het traject met betrekking tot de vier woningen was communicatief een drama. Echter verderop in het proces is de planvorming door inwoners, ondernemers en gemeente in gezamenlijkheid prima verlopen, een voorbeeld voor de toekomst inspraak en meedenken van inwoners vinden wij van groot belang en een StadsID is hier een mooi voorbeeld van. Daarom komen we met een amendement om in de begroting een bedrag van 25 duizend euro op te nemen, niet bedoeld voor de realisatie, maar om het proces soepel te kunnen laten verlopen. En wij vragen de andere fracties deze te steunen. Tot slot, we zijn begonnen met een aantal resultaten die we in deze raadsperiode bereikt hebben. Dat hadden we niet kunnen bereiken zonder de samenwerking met al onze collega’s in de raad, het college van B&W en de inzet van het ambtenarenkorps. Allen dank daarvoor, dat wordt bijna lastig om te zeggen, gezien ook dit net benoemd werd. Gezien daar ook al eerder een column over is geweest in de Tubantia. Maar wij vinden dat je altijd positief moet waarderen voor het werk. En soms is het namelijk zomaar dat je iemand wil bedanken en dat dat niet meer kan. Dus wat ons betreft moet dat altijd kunnen. De voorzitter: Dankjewel. Ik kijk nog even rond. Ja, Maaike, mevrouw Rödel, lukt dat? Dan doen we het zo. Dus meneer Visscher heeft nog een vraag aan u, dus vanaf die plek is prima.

Anders kunnen we ook nog eventjes schorsen als dat nodig is. Oké, dan doen we dat zo meteen. Alle begrip. Dan heb ik even voor de boekhouding. Ja, dat klinkt wat gek om dat nu zo uit te spreken, maar dat doe ik toch even. Om het voor iedereen eventjes nog weer helder te hebben. Ik heb even kijken, een amendement van het CDA staan en dat betreft het voorstel tot het toevoegen van een budget van 25 duizend euro, StadsID. Dat is een amendement, en dat heb ik genoteerd staan als amendement 2. En daarnaast komen nog een aantal moties die de VVD zal toelichten. En die zullen we ook dan in de boekhouding een nummering geven. Oké, dat was dat. Dan ben ik volgens mij niets vergeten en dan ga ik door naar D66. Mevrouw Ailo. Mag ik u uitnodigen om deze kant op te komen? Gaat uw gang. Mevrouw Ailo: Ja, voorzitter, dank u wel. De afgelopen vier jaar zijn als een rollercoaster voorbij gegaan. Wie had aan het begin van deze collegeperiode kunnen denken dat we met het coronavirus te maken zouden krijgen? En hier tot de dag van vandaag wereldwijd maatregelen voor nodig zouden hebben om het de baas te zijn? COVID-19 heeft ons ook positieve ontwikkelingen meegebracht. De natuur kon opleven, gezinnen kregen meer tijd voor elkaar en digitalisering heeft een nieuwe plek in de samenleving gekregen. En nu zijn wij hier om de balans op te maken.

Ik herinner mij nog goed hoe enthousiast het coalitieakkoord aan de raad werd gepresenteerd. Meteen gaf D66 aan dat de plannen te ambitieus waren. Er is gewerkt aan doelen die ook voor D66 na aan het hart zijn. Denk aan huisvestingsplannen voor het onderwijs, samenwerken met omliggende gemeentes en meer woningbouw. Een begin is gemaakt, maar het doorpakken hapert. Voor het thema sociaal domein, duurzaamheid en binnenstad zijn wij teleurgesteld. Voorzitter, te beginnen met het sociaal domein. Dankzij het masterplan heeft onze raad masterclasses gevolgd die ons een inkijk hebben gegeven in de ingewikkelde beleidsstructuur. Sindsdien stokt de voortgang. De bedoeling was dat tijdens deze collegeperiode de oranje maatregelen besproken zouden worden. Nee, laat ik het specifieker formuleren. De raad heeft niet eens de mogelijkheid gekregen de discussie aan te gaan over wat wij in het vervolg verstek laten gaan of juist meer energie in moeten steken. Oorzaak is dat de ladder hoger is dan het bespreken van de oranje maatregelen. Het gaat niet om brandjes blussen, maar om een visie en strategiebepaling. De essentie van het sociaal domein zou moeten zijn dat wij de mindset van onze inwoners willen veranderen. Wij, D66, willen een duurzaam zorgstelsel dat uitgaat van de kwaliteit van leven van inwoners en het meedoen aan de samenleving.

Wie ben je? Wat kun je? En wat is voor jou belangrijk? We willen inzetten op wat bewoners wel kunnen. Want voorzitter, iedere inwoner heeft wensen, behoeften en eventuele beperkingen. Maatwerk en preventie zijn nodig, wat uiteraard op korte termijn de nodige kosten met zich meebrengt. Anders tackel je geen problemen. En nee, kijk niet alleen naar het Rijk als de grote boeman. We kunnen immers alleen -14-

lessen trekken door te doen wat we wel kunnen, en dat is aan onszelf werken. Laten we het goede voorbeeld geven. Ga de problemen binnen het sociaal domein anders benaderen. Durf, ga de uitdaging aan en zorg voor licht aan het einde van de tunnel. Denk niet enkel aan deze collegeperiode, anders zullen onze inwoners aan het kortste eind trekken. We hebben vanaf het begin hiervoor om een planning gevraagd. Voorzitter, voor wat betreft het sociaal domein zeggen wij tegen het college: stop met procesvertraging en kom met een visie. Kies voor preventie. Durf te investeren om op de lange termijn de vruchten daarvan te plukken. Misschien zouden we dit meer richting het nieuwe college kunnen aangeven. Dan duurzaamheid. In de krant lijkt het of Oldenzaal teveel doet aan duurzaamheid. Als we goed kijken, dan valt het mateloos tegen. Toen wij in een vroeg stadium kritische vragen stelden over het tijdig betrekken van inwoners bij de RES, werd dit door de raad en college nog niet gehonoreerd. En toen wij in het politiek forum spraken over zon op dak, toen wilde de wethouder daar ook niks van weten. En kijk nu. Het Rijk verplicht gemeentes om duurzaamheid te agenderen. Om die reden werken wij samen om zowel regionaal als op Noordoost Twents niveau. D66 vindt het mooi dat wij deze samenwerkingsverbanden hebben. We mogen ons echter niet achter onze partners verschuilen.

En juist dat is in onze optiek deze collegeperiode wel gebeurd. Doen wat moet en niet meer dan dat. Windmolens, die komen niet bij ons te staan. Zonneparken, daar hebben we de ruimte niet voor. We kunnen meehelpen door duurzaamheidsambtenaren aan het werk te zetten en dat is gebeurd. Maar voorzitter, dan proef je toch geen enkele vorm van ambitie? Energiebesparing binnen Oldenzaal, we zien geen doelstelling of ambitie. We doen slechts ons best. We moeten toch onze inwoners overtuigen dat iedereen een steentje kan bijdragen, hoe groot of klein dat ook mag zijn? Dat betekent toch ook door juist als gemeente duurzaamheid uit te dragen en te promoten? Dit gebeurt nu onvoldoende. U denkt nu vast aan de duurzaamheidscheque die is uitgegeven, maar deze komt niet vanuit het college maar is een initiatief vanuit het Rijk. Waar blijven Oldenzaalse initiatieven? Ook kleinschalige prikkels kunnen signalen afgeven richting onze inwoners. Daarom kan D66 met de twee aangenomen moties groene schoolpleinen en een elektrisch laadpalenplan. Voor een duurzame inrichting van Oldenzaal komen wij nu met de motie stimulering actie regenton, waarbij wij het college oproepen om een regentonactie in gang te zetten met dien verstande dat de gemeente de aankoop van de regenton voor inwoners stimuleert, door middel van een kortingsactie via lokale ondernemers.

Voor we overgaan naar een nieuw onderwerp willen wij van het college weten hoe de inzet van de energiecoaches beïnvloed is door corona. Bij de bespreking van de gevolgen van de corona viel dat buiten het kader. Voorzitter, onze reserves zijn opgeslokt. Begin 2018 hadden wij ruim 56 miljoen aan totale reserves. Op 1 januari 2022 zijn wij gezakt naar minder dan 31 miljoen. Dat is ruim 25 miljoen. In vier jaar tijd is nog maar 55 procent van de totale reserves over en daar moet het nieuwe college het maar mee doen. En deze resultaten komen niet door de corona, noch door het sociaal domein. Dit is te wijten aan te veel ambities, te veel ambitieuze plannen uit het coalitieakkoord. En deze gaan uiteraard gepaard met grote investeringen. Dit heet met een mooi woord potverteren. Daarnaast waren en zijn wij het niet eens met de weerstandsratio die voorheen stond op 6,6 procent en nu verlaagd is naar twee procent. De meerderheid in de raad stond hier wel achter. Geen wonder dat er dan aangegeven wordt dat Oldenzaal er nog goed voor staat, als we net boven die twee procent uitkomen. Het is maar hoe je hier tegenaan kijkt, voorzitter. Dan willen we nog benoemen dat we blij zijn met onze aangenomen motie over sturen op beleidsindicatoren, dat hebben we net eigenlijk ook heel veel over gehoord.

De begroting is lastig te beoordelen en niet transparant, wat in lijn is met het advies van de rekenkamercommissie. We blijven het bijzonder vinden dat een budget dat nu bekend is nog niet concreet in een begroting staat. De keuze is om de gelden uit rondgezaaide getallen te halen. Wij vinden dat als je potjes voor iets anders gebruikt, je dat ook als zodanig dient te begroten. Houdt de begroting toegankelijk en transparant voor inwoners en raadsleden. We hopen dat tegen het eind van een volgend collegeperiode goede stappen voorwaarts zijn gezet met betrekking tot de beleidsindicatoren, die hebben immers tijd nodig. D66 was aan het begin van deze collegeperiode -15-