04 Jaarrekening 2024 - Bijlage 1 - Oldenzaal Jaarstukken 2024 - Versie 3 juli 2025
Tekst van het document
Wat hebben we ervoor gedaan? Ontwikkelen van lokale inclusieagenda We ontwikkelen een lokale inclusieagenda.
In de Najaarsnota 2024 is afgesproken dat deze actie in 2025 wordt opgepakt. Invulling geven aan actieprogramma Eén tegen eenzaamheid We geven lokale invulling aan het landelijk actieprogramma Eén tegen eenzaamheid.
66
Een extern projectleider heeft invulling gegeven aan het landelijk actieprogramma Eén tegen eenzaamheid. Vervolgen onderzoek rondom casuscoördinatie We vervolgen het onderzoek rondom casuscoördinatie en bekijken breed hoe dit past binnen de ondersteuning aan personen met onbegrepen gedrag.
Het onderzoek rondom casuscoördinatie is voortgezet, waarbij breed is gekeken hoe dit past binnen de ondersteuning aan personen met onbegrepen gedrag.
Wat zijn onze doelen? Een gezonde leefstijl Een gezonde leefstijl van jong tot oud.
Wat hebben we ervoor gedaan? Ontwikkelen preventiebeleid roken, overmatig alcoholgebruik en drugsgebruik We ontwikkelen een preventiebeleid om roken, overmatig alcoholgebruik en drugsgebruik te verminderen.
In de Najaarsnota 2024 is afgesproken dat het preventie- en handhavingsplan in 2025 wordt opgesteld.
Wat zijn onze doelen? Verkleinen gezondheidsverschillen Gezondheidsverschillen tussen sociaaleconomische groepen zijn verkleind.
Wat hebben we ervoor gedaan? Ontwikkelen preventiebeleid roken, overmatig alcoholgebruik en drugsgebruik We ontwikkelen een preventiebeleid om roken, overmatig alcoholgebruik en drugsgebruik te verminderen.
In de Najaarsnota 2024 is afgesproken dat het preventie- en handhavingsplan in 2025 wordt opgesteld.
67
Wat zijn onze doelen? Sterkere sociale veerkracht Sterkere sociale veerkracht doordat inwoners naar elkaar omkijken en mede zorg dragen voor elkaars welzijn.
Wat hebben we ervoor gedaan? Vergroten zelfredzaamheid van inwoners die gebruik maken van doelgroepenvervoer We onderzoeken hoe we de zelfredzaamheid van inwoners die gebruik maken van het doelgroepenvervoer verder kunnen vergroten met gebruik van het aanbod van onze nieuwe vervoerder.
Het aanbod is onderzocht en we zijn gestart met een zelfstandig reizen pas voor het leerlingenvervoer. Vervolgen onderzoek rondom casuscoördinatie We vervolgen het onderzoek rondom casuscoördinatie en bekijken breed hoe dit past binnen de ondersteuning aan personen met onbegrepen gedrag.
Het onderzoek rondom casuscoördinatie is voortgezet, waarbij breed is gekeken hoe dit past binnen de ondersteuning aan personen met onbegrepen gedrag.
Wat zijn onze doelen? Vergroten participatie door inzet diverse activiteiten Cultuur-, sport- en beweegactiviteiten worden ingezet om participatie te vergroten.
Wat hebben we ervoor gedaan? Invulling geven aan actieprogramma Eén tegen eenzaamheid We geven lokale invulling aan het landelijk actieprogramma Eén tegen eenzaamheid.
Een extern projectleider heeft invulling gegeven aan het landelijk actieprogramma Eén tegen eenzaamheid. Vergroten zelfredzaamheid van inwoners die gebruik maken van doelgroepenvervoer We onderzoeken hoe we de zelfredzaamheid van inwoners die gebruik maken van het doelgroepenvervoer verder kunnen vergroten met gebruik van het aanbod van onze nieuwe vervoerder.
68
Het aanbod is onderzocht en we zijn gestart met een zelfstandig reizen pas voor het leerlingenvervoer.
2.5.2.5 Ambitie: Oldenzaal voldoet aan de opgaven rondom het migratievraagstuk en doet dit met een menselijke maat
Wat zijn onze doelen? Binnen de migratieketen is passende ondersteuning voor integreren Binnen de migratieketen is passende ondersteuning voor het integreren in de samenleving.
Wat hebben we ervoor gedaan? Organiseren opvang en ondersteuning voor doelgroepen We organiseren de opvang en ondersteuning voor de doelgroepen: asielzoekers, statushouders en Oekraïners en werken daarbij samen binnen de Twentse regietafel asiel.
De gemeente Oldenzaal voldoet nog niet aan de spreidingswet voor wat betreft de opvang van asielzoekers. De taakstelling voor de huisvesting van statushouders over de tweede helft van 2024 hebben wij gehaald. Voor wat betreft de opvang van Oekraïnse ontheemden (een indicatieve taakstelling) zit Oldenzaal in 2024 op een gemiddeld aanbod van plekken ten opzichte van het aanbod in de regiogemeenten.
Wat zijn onze doelen? Leveren passende bijdrage in de migratieketen In regionaal verband wordt een passende bijdrage in de migratieketen geleverd.
Wat hebben we ervoor gedaan? Inzetten op doorontwikkeling van nieuwe Wet Inburgering We zetten in op de doorontwikkeling van de nieuwe Wet Inburgering. Dit doen we lokaal maar ook in (sub)regionaal verband.
Dit is een doorlopend en dynamisch proces, waarin we als gemeente - maar ook in (sub)regionaal verband op planning lopen.
69
2.5.3 Beleidsindicatoren
2.5.4 Betrokkenheid verbonden partijen Verbonden partij
Bijdrage aan te realiseren beleidsdoelstellingen
GR Gezondheid (GGD) (voormalig Regio Twente)
De nieuwe gemeenschappelijke Regeling Openbaar Lichaam Gezondheid voert de publieke gezondheid en jeugdgezondheidzorg uit. Het OZJT voert een aantal taken uit op het gebied van jeugdhulp en Wmo.
Stadsbank Oost Nederland
De Stadsbank voert namens de gemeenten de integrale schuldhulpverlening uit. Dit geldt ook voor de preventie en nazorg activiteiten.
Stichting Werkprojecten Oldenzaal
De stichting Werkprojecten Oldenzaal treedt namens de gemeente Oldenzaal op als werkgever voor de Oldenzaalse Wsw-medewerkers. De uitvoering van de Wsw gebeurt door het Maatschappelijk Plein.
70
2.5.5 Wat heeft het gekost? Programma: P5 Maatschappelijke Ondersteuning Wat heeft het gekost?
Lasten Baten
Raming voor wijziging
Raming na wijziging
Realisatie Verschil realisatie-raming na wijziging
(bedragen x € 1.000) Maatschappelijke Ondersteuning
Lasten
61.599
64.641
64.002
639 V
Baten
-12.643
-15.600
-16.129
528 V
48.956
Saldo MRV2 Mutaties Reserves en voorzieningen
49.041
47.873
1.167 V
Lasten
53
53
0V
Baten
-1.357
-1.250
-107 N
Saldo Resultaat
48.956
-1.304
-1.197
-107 N
47.737
46.676
1.060 V
De uitgebreide financiële analyse van programma 5 Maatschappelijke ondersteuning is opgenomen in hoofdstuk 4.5 Toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening 2024.
71
2.6 Financiële algemene dekkingsmiddelen Algemeen Onder dit programma vallen de volgende wettelijk verplichte taakvelden: OZB woningen en niet woningen
Vennootschapsbelasting
Belastingen overig
Overhead
Beheer overige gebouwen en gronden
Treasury
Algemene uitkering en gemeentefonds
Mutaties reserves en voorzieningen
Overige baten en lasten
2.6.1 Algemeen Algemeen In dit, volgens de BBV tot het programmaplan behorende onderdeel, wordt inzicht verschaft in de baten en lasten die niet als zodanig in de verschillende programma’s zijn opgenomen. Ook worden hier nieuwe beleidsvoornemens en heroverwegingen opgenomen die (vooralsnog) niet rechtstreeks aan een concreet programma toebedeeld kunnen worden. Daarvoor worden dezelfde tabellen gebruikt die u ook aantreft in de verschillende programma’s. De algemene doelstelling, met betrekking tot de financiële positie van de gemeente, is het jaarlijkse streven naar een structureel en reëel evenwicht van onze (meerjarige) begroting. 2.6.2. Beleidsindicatoren Beleidsindicatoren
2.6.3 Betrokkenheid verbonden partijen Verbonden partijen Verbonden partij
Bijdrage aan te realiseren beleidsdoelstellingen
Gemeentelijk Belastingkantoor Twente (GBTwente)
Het GBTwente voert, in opdracht en onder verantwoordelijkheid van de gemeente, de aanslagoplegging, heffing en invordering uit van de in dit 72
Verbonden partij
Bijdrage aan te realiseren beleidsdoelstellingen programma genoemde lokale heffingen en belastingen. Dit doen ze eveneens voor de in de overige paragrafen aangegeven lokale heffingen, o.a. voor afvalstoffen- en rioolheffing. Bovendien ondersteunt het GBTwente bij het verstrekken van informatie, uitbrengen van rapportages en de handhaving en toezicht. Voor de belangrijkste bron van inkomsten, de OZB, verzorgt het GBTwente de taxaties en de daarvan afgeleide werkzaamheden. In eerste instantie worden ook de klachten, bezwaren, beroepszaken behandeld en afgedaan. Dit gebeurt in nauwe samenwerking met de gemeentelijke organisatie. Vanaf 2018 geldt voor dit pakket aan werkzaamheden de nieuwe Dienstverleningsovereenkomst (DVO 2018-2021) als basis.
2.6.4 Wat heeft het gekost? Wat heeft het gekost? Programma: FAD Financiële algemene dekkingsmiddelen Wat heeft het gekost?
Lasten Baten
Raming voor wijziging
Raming na wijziging
Realisatie Verschil realisatie-raming na wijziging
(bedragen x € 1.000) Financiering alg. dekkingsmiddelen Lasten
16.021
19.100
20.786
-1.686 N
Baten
-86.317
-92.628 -100.370
7.742 V
-70.296
Saldo MRV2 Mutaties Reserves en voorzieningen
-73.528
-79.584
6.056 V
Lasten
6.055
6.005
50 V
Baten
-1.154
-590
-564 N
Saldo Resultaat
-70.296 V
4.901
5.415
-514 N
-68.627 V
-74.169
5.542 V
De uitgebreide financiële analyse van Financiële algemene dekkingsmiddelen in hoofdstuk 4.5 Toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening 2024.
73
2.6.5 Overzicht algemene dekkingsmiddelen Overzicht algemene dekkingsmiddelen Saldi van baten en lasten Financiële Algemene Dekkingsmiddelen per taakveld (bedragen x 1.000) Algemene uitkering
Raming voor wijziging
Raming na wijziging
-72.371
Realisatie
-74.894
-75.940
Lokale heffingen, waarvan de besteding niet gebonden is
-9.744
-9.727
-9.928
Overhead
12.108
14.714
15.256
Overige algemene dekkingsmiddelen
1.128
-1.233
-7.398
Saldo van financieringsfunctie, incl. dividenden
-1.443
-2.415
-1.575
27
27
0
Vennootschapsbelasting
74
3. Paragrafen Algemeen Als gevolg van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) dienen in de begroting, naast de diverse programma’s, in afzonderlijke paragrafen de beleidslijnen vastgelegd te worden met betrekking tot relevante beheersmatige aspecten. Doel van de paragrafen is dat onderwerpen die versnipperd in de begroting staan worden gebundeld in een kort overzicht, waardoor uw raad voldoende inzicht ten aanzien van het betreffende onderwerp kan krijgen. De paragrafen geven een dwarsdoorsnede van de begroting. Met de paragrafen is een groot financieel belang gediend. Ze geven daardoor extra informatie voor de beoordeling van de financiële positie op de korte en langere termijn. In titel 2.3 van het BBV wordt per verplichte paragraaf aangegeven welke informatie de betreffende paragraaf minimaal dient te bevatten. In de financiële verordening (ex art. 212 gemeentewet) is dit nog weer nader uitgewerkt. Naast de verplichte paragrafen kennen we, gelet op het inhoudelijke en financiële belang van deze beleidsterreinen, al jaren een tweetal facultatieve paragrafen, te weten handhaving en sociaal domein. Met ingang van de Programmabegroting 2023 is er voor gekozen om de paragraaf Sociaal Domein te laten vervallen.
Dit is mede ingegeven doordat het, met ingang van het nieuwe verdeelstelsel van het Gemeentefonds per 1 januari 2023, niet meer mogelijk is de baten voor het Sociaal Domein in het gemeentefonds separaat te volgen. Met ingang van de Programmabegroting 2023 is een paragraaf Taakstellingen toegevoegd, waarin wordt gerapporteerd over de te realiseren gemeentelijke ombuigingen. De wijze waarop invulling wordt gegeven aan de paragrafen kan verschillen. Indien er voor een onderwerp een actuele notitie bestaat kan in de betreffende paragraaf worden volstaan met een korte berichtgeving van de stand van zaken. Indien deze actuele notitie ontbreekt wordt een uitvoerigere paragraaf gemaakt; de paragraaf vervult dan nadrukkelijker een rol in de kaderstelling. Het streven is erop gericht voor elke paragraaf over een beleidsnotitie te beschikken, welke vervolgens met een bepaalde frequentie geactualiseerd gaat worden. In de jaarlijkse paragrafen van de programmabegroting kan dan volstaan worden met een verwijzing naar de laatst vastgestelde beleidsnotitie en behoeft slechts ingegaan te worden op de actuele stand van zaken, en de verwachtingen voor de korte termijn, gebaseerd op de vastgestelde beleidslijn.
Voor de goede orde merken wij op dat op basis van de financiële verordening (ex artikel 212 van de Gemeentewet) financiële kengetallen zijn opgenomen in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicomanagement. De Oldenzaalse paragrafenstructuur bestaat uit: • • • • • • • • • •
Weerstandsvermogen en risicomanagement Onderhoud kapitaalgoederen Financiering Bedrijfsvoering Verbonden Partijen Grondbeleid Lokale heffingen Handhaving Taakstellingen Wet Open Overheid
75
3.1 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Inleiding Bij het weerstandsvermogen gaat het om de relatie tussen weerstandscapaciteit en alle risico’s waarvoor geen maatregelen zijn getroffen. Het gaat dus om de mate waarin de gemeente in staat is middelen vrij te maken om substantiële tegenvallers op te vangen, zonder dat dit betekent dat direct het beleid gewijzigd moet worden. In de programmabegroting 2024 wordt gewerkt met een beschrijving van de risico’s en een koppeling met de beschikbare reserves (weerstandscapaciteit). Daarin zijn niet betrokken de verzekerde risico’s en de risico’s waarvoor een voorziening in het leven is geroepen. Bij het gemeentelijk grondbedrijf vindt de risicoberekening in verband met het complexe vakgebied separaat plaats in paragraaf 3.6. Deze paragraaf heeft vooral als doel om ingeschatte risico’s zo goed mogelijk te kwantificeren en een relatie te leggen tot de beschikbare weerstandscapaciteit. Op basis hiervan kan een uitspraak worden gedaan in hoeverre de gemeente Oldenzaal in staat is substantiële financiële tegenvallers op te vangen. Dat betekent niet dat er verder geen risico’s zijn. We staan daarnaast stil bij niet financieel kwantificeerbare risico’s en waar mogelijk nemen we maatregelen om de risico’s zoveel mogelijk te beperken.
Incidentele componenten weerstandscapaciteit Van de reserves, waarmee invulling wordt gegeven aan de incidentele component van het weerstandsvermogen, kan op basis van de huidige informatie (t/m voorstellen aanvullend beleid uit de begroting 2024. In onderstaande paragraaf 3.1.3 is deze info voor wat betreft de algemene reserve geactualiseerd) het volgende overzicht worden gemaakt:
Verloop reserves
1-1-2024
1-1-2025
1-1-2026
1-1-2027
17.767
18.318
18.443
18.568
(bedragen x € 1.000) Algemene reserve Alg.dienst Algemene reserve Grondexploitatie
3.186
4.971
4.971
4.971
Bestemmingsreserves Alg.dienst
20.990
24.263
24.259
24.256
Bestemmingsreserves Grondexploitatie
11.418
11.646
11.699
11.752
Totaal reserves
53.361
59.197
59.372
59.547
Omvang algemene reserve De algemene reserve wordt gevormd door vermogensbestanddelen die nog geen bestemming hebben gekregen en in bedrijfseconomisch opzicht vrij aanwendbaar zijn. Daarom vormt de algemene reserve ook de buffer van de gemeente en is in die zin ook een belangrijk onderdeel van de gemeentelijke weerstandscapaciteit. De norm wordt gekoppeld aan de risico’s en wordt dit inzichtelijk gemaakt met behulp van de weerstandsratio. De weerstandsratio wordt berekend door de som van de algemene reserves (31-12-2024) algemene dienst (18 mln.) en grondexploitatie (4,9 mln.) te delen door de som van de geïnventariseerde risico’s in deze paragraaf (4,3 mln.) en de ondergrens van de algemene reserve grondexploitatie (3,3 mln.). Concreet betekent dit ultimo 2024 een verwachte weerstandsratio van 3,01. Het weerstandsratio in Oldenzaal is vastgesteld 2. Dus ultimo 2024 komen we uit boven de door ons zelf bepaalde norm . Resultaten Om een uitspraak te kunnen doen over de hoogte van de aan te houden reserves (de benodigde weerstandscapaciteit) zijn de risico’s geselecteerd, die opgenomen worden in deze paragraaf. De 76
inventarisatie en bepaling van risico’s heeft plaatsgevonden met behulp van diverse ambtelijke collega’s en bespreking in het managementteam. De geselecteerde risico’s zijn het uitgangspunt geweest voor de bespreking in het managementteam van de gemeente Oldenzaal. Van alle risico’s is de volgende informatie verzameld en vastgesteld: • vaststellen van het risicoprofiel; • een inschatting van de kans van optreden; • een inschatting van de financiële gevolgen. Terugkijkend op de Programmabegroting 2024 Hieronder wordt op een aantal punten een nadere toelichting gegeven. Effecten nieuw Twents inkoopmodel WMO en Jeugdzorg vallen tegen Het risico heeft zich niet voorgedaan. De effecten van de nieuwe aanbestedingen, met ingangsdatum van de contracten op 1 januari 2025, zijn verwerkt in de Programmabegroting 2025. Risico Informatiebeveiliging waaronder ‘gehackt worden’ (ransom) De afgelopen jaren zien we een steeds sterker toenemende cybercriminaliteit. Daarom hebben we een onderzoek laten doen naar de status van Informatieveiligheid en privacy binnen de gemeente Oldenzaal. Het onderzoeksrapport heeft een aantal aanbevelingen opgeleverd, welke in 2023 zijn opgepakt en in 2024 zijn afgerond. In 2024 hebben zich geen noemenswaardige incidenten voorgedaan.
Afrekening bodemsanering Ootmarsumsestraat met Provincie De aanvankelijke verwachting was dat de bodemsanering aan de Ootmarsumsestraat al in 2021/2022 zou worden afgerekend. Tot daadwerkelijke afrekening is het tot dusver nog niet gekomen. De berekening is complex. We lopen risico bij het opstellen van de afrekening en de kostenopstelling. De sanering en de uitvoering wordt ter beperking van dit risico al zoveel mogelijk kortgesloten met de Provincie. In 2024 heeft zich dit risico niet voorgedaan. Aanzuigende werking verlaging Eigen Bijdrage WMO Het aanzuigende effect van het abonnementstarief is net als voorgaande jaren ook in 2024 aanwezig. We zien dit met name terug in het gebruik van de maatwerkvoorziening Huishoudelijke Ondersteuning. De aanzuigende werking en de verdere vergrijzing van de bevolking leidt tot een toename. In 2024 maakten 1450 inwoners gebruik van deze voorziening. Ten opzichte van 2023 is dat een stijging van 4,0%. Ten opzichte van voorgaande jaren vlakt de stijging wel af. Onvoorspelbaarheid aantallen cliënten en typen zorg WMO & Jeugd Ten opzichte van 2023 is het aantal unieke cliënten binnen Jeugd gestegen met 3,5%. In totaal maken eind 2024 635 jongeren gebruik van geïndiceerde jeugdhulp. We zien een lichte daling bij verblijf, de stijging deed zich in 2024 met name voor bij de individuele ondersteuningsbehoeften 3 en 4 (therapie en behandeling).
Binnen de Wmo is de stijging in het aantal unieke cliënten 5,7% t.o.v. 2023. Dit betreft zowel incidentele ondersteuning als structurele ondersteuning. We zien nog steeds een toename wat betreft huishoudelijke ondersteuning. De ondersteuningsbehoefte wat betreft dagbesteding is ten opzichte van 2022 stabiel. De vraag naar individuele begeleiding is toegenomen. Doelstellingen uitvoering WSW blijken niet haalbaar De 3 doelstellingen van de Wsw zijn behaald. De inwoners die aangewezen zijn op de Wsw zijn in 77
dienst bij Stichting Werkprojecten Oldenzaal (SWO). Een deel heeft een beschutte werkplek bij Larcom en ander deel is gedetacheerd bij reguliere werkgevers. In 2024 is de governance in relatie tot SWO onderzocht. Dit heeft geleid tot een dienstverleningsovereenkomst tussen de gemeente en SWO.. Renteontwikkeling De kapitaalmarktrente is in 2024 gestegen. Begin 2025 is deze vervolgens weer gedaald en het lijkt er op dat deze nu vrij stabiel blijft. Mocht de rente toch verder gaan stijgen, zal de gemiddelde rente die we betalen ook stijgen. Dit zal minder snel gaan dan de stijging van de marktrente, omdat we een aantal grote leningen in de portefeuille langjarig hebben vastgelegd. Per kwartaal bepaalt de Europese Centrale Bank of er een aanpassing van de rente nodig is. Ervan uitgaande dat dit in enig jaar gebeurt, houden wij er rekening mee dat onze gemiddelde rente in voorkomend geval met 0,25 procentpunt stijgt. Inflatieontwikkelingen De ECB-projecties wijzen op een inflatie van gemiddeld 2,5% in 2024, dalend naar 2,2% in 2025 en 1,9% in 2026, terwijl de economische groei naar verwachting zal toenemen van 0,8% in 2024 tot 1,5% in 2026. De ontwikkeling van de inflatie is moeilijk te voorspellen.Wij monitoren de inflatie aan de hand van de gepubliceerde maatstaven door het CBS. We schatten een mogelijke impact van € 500.000 voor meer dan trendmatige inflatieontwikkelingen.
We houden er rekening mee dat dit eens per 2 jaar gebeurt. Dit leidt dan tot extra lasten/benodigde algemene reserve van € 250.000. Prijsstijgingen IHP Onderwijs De inflatie heeft effecten op de stichtingskosten voor diverse investeringen in het kader van het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs. In 2024 bleef dit effect weliswaar nog beperkt, maar de calculaties voor diverse onderwijsprojecten (o.a. Franciscusschool) vallen fors hoger uit. Voor de bepaling van het weerstandsvermogen schatten we een mogelijke impact van € 2.000.000 voor meer dan trendmatige inflatieontwikkelingen. We houden er rekening mee dat dit eens per 2 jaar gebeurt. Dit leidt dan tot extra lasten van € 1.000.000. Extreme weersomstandigheden In 2024 hebben zich twee soorten van extreme weersomstandigheden voorgedaan, beide van het type wateroverlast. In de winter van ’23-’24 is extreem veel langdurige neerslag gevallen, het heeft weken/maanden geregend. Hierdoor is heeft het grondwaterpeil zeer hoge standen bereikt. Dit heeft veel grondwateroverlast veroorzaakt. In veel gevallen was de schade aan kelders/woningen de verantwoordelijkheid voor de eigenaar. Tegelijkertijd kijkt de gemeente naar de impact op buurtniveau, hiervoor zijn onderzoeken uitgevoerd. Op basis van de uitkomsten (beschikbaar in 2025) zullen eventueel extra maatregelen getroffen worden.
Op zowel 12 als 21 juli 2024 is er sprake geweest van extreme neerslag (70 en 100+ mm regen). Wat deze twee momenten bijzonder maakt is dat het grootste deel van deze regenbuien niet op de stad maar op de stuwwal viel. En door de ligging van Oldenzaal probeerde dit water zich een weg door de stad te banen. Hierdoor kwam tijdelijk de ligging van historische beken van Oldenzaal weer ‘boven water’. De resultaten van de onderzoeken van deze effecten worden meegenomen in toekomstige risico evaluaties en te programmeren maatregelen. 78
Meer cliënten vanuit het gedwongen kader c.q. rechtstreeks doorverwezen dan verwacht Het risico heeft zich in 2024 niet voorgedaan. Het aantal jeugdigen met een verwijzing uit het gedwongen kader is ten opzichte van 2023 stabiel. De kosten zijn ten opzichte van 2023 als gevolg van tariefstijgingen gestegen met 24,2%. Prijsstijgingen ten gevolge van AMvB Reële prijs Wmo 2015 De prijsstijgingen zijn in 2024 verwerkt in de aanpassing van de tarieven voor Wmo-ondersteuning en Jeugdhulp de effecten zijn verwerkt in de begroting 2024. Bij het vaststellen van tarieven voor het inkoopmodel 2025 zijn de uitgangspunten van de AMvB betrokken. De effecten daarvan zijn verwerkt in de begroting 2025. Regeling Specifieke Uitkering Sport en bewegen (SPUK) De regeling is bedoeld om de ontwikkeling en instandhouding van sportaccommodaties en de aanschaf van sportmaterialen te stimuleren als deze btw-plichtig zijn, bijvoorbeeld: Verbouwingskosten van sportfaciliteiten, bijvoorbeeld de aanleg van een kunstgrasveld of de bouw van een sporthal. Indien er wordt overvraagd zullen gemeenten naar rato worden gekort op de subsidie. Dit risico heeft zich naar verwachting niet voorgedaan in 2024. De SPUK is op verschillende projecten volledig ontvangen en wordt na de jaarlijkse SISA-verantwoording definitief.
Incidenten bij evenementen Er hebben zich in 2024 geen noemenswaardige incidenten voorgedaan met financiële gevolgen of risico’s. Legesinkomsten In 2023 zijn er licht minder legesinkomsten geweest uit bijvoorbeeld uitgegeven rijbewijzen en IDkaarten. Dit kan worden verklaard als reactie op de aankomende paspoortpiek en de hierbij verwachtte aantallen nieuw aan te vragen reisdocumenten. Vastgoedportefeuille leegstand en huurderving De omvang van de huurderving is niet zodanig geweest dat er in 2024 beroep op het weerstandsvermogen hoefde te worden gedaan. Risico AVG-incident waaronder boete bij meldplicht datalekken. In 2024 hebben zich geen meldingswaardige incidenten voorgedaan. Gladheidbestrijding In 2024 heeft de winter niet geleid tot extreme kosten in verband met het bestrijden van gladheid. Verbonden partijen In 2024 zijn de aandelen Twence verkocht, waardoor het risico op afnemende dividendinkomsten lager is geworden. Daarnaast is in het kader van de energietransitie het risico op afnemende dividendinkomsten bij enexis toegenomen. In 2024 is er van Enexis € 15.000 minder aan dividend ontvangen t.o.v. voorgaande jaren. Nieuwe financieringssystematiek gemeentefonds Ingeschat wordt dat de kans op een nieuwe financieringssystematiek voor het gemeentefonds iedere 10 jaar 3 keer voorkomt.
In dat kader had het (demissionaire) kabinet het voornemen om voor de periode vanaf 2026 een nieuwe financieringssystematiek voor het gemeentefonds uit te werken.
79
In de praktijk is de nieuwe financieringssystematiek al in 2024 ingezet. Deze wijziging leidt voor 2024 tot een fors nadeel, dit is echter via een incidentele compensatie binnen het gemeentefonds geneutraliseerd. Stroomuitval (nieuw voor 2025) Risico dat reëel lijkt is dat de stroom één keer de komende 10 jaar voor 2 dagen uit zou kunnen vallen. Netcongestie zou dit kunnen veroorzaken, maar ook bijvoorbeeld een DDOS-aanval op het stroomnetwerk, of een iets anders waardoor we langdurige stroomuitval hebben. Het betreft 2 dagen loonkosten en eenmalige opstartkosten. Kosten 300 (werknemers) x 8 (uur) x 2 (dagen) x €75,- = €360.000,Plus opstartkosten na uitval en eventuele kosten tijdens uitval (generator, nood-communicatie, beveiliging etc): €40.000,Op basis van de informatie uit de inventarisatie zijn de risico’s gekwantificeerd. Hierdoor is een uitspraak gedaan over de gewenste omvang van de algemene reserve die benodigd is ter dekking van de financiële gevolgen van de risico’s. In de onderstaande tabel is de omvang van de ingeschatte risico’s weergegeven. Bij kans wordt een inschatting gemaakt van hoe vaak zich dit risico zou kunnen voordoen. Een score van 1 betekent jaarlijks, een score van 0,5 betekent eens per twee jaar. Een score van 0,3 betekent dan 3 keer per 10 jaar en bij een score van 0,8 is de kans groter dan eens per 2 jaar, maar niet jaarlijks.
Bij impact wordt een inschatting gemaakt van de financiële impact die het risico met zich mee brengt als het zich voordoet.
80
Beschrijving van het risico
Kans
Impact
Risico
aantal / jaar Schatting € Effecten nieuw Twents inkoopmodel WMO en Jeugdzorg vallen tegen
0,5
€ 500.000
€ 250.000
Risico Informatiebeveiliging waaronder ‘gehackt worden’ (ransom).
0,1 € 5.000.000
€ 500.000
Afrekening bodemsanering Ootmarsumsestraat met Provincie
0,5
€ 360.000
€ 180.000
Aanzuigende werking verlaging Eigen Bijdrage WMO
0,5
€ 300.000
€ 150.000
Onvoorspelbaarheid aantallen cliënten en typen zorg WMO & Jeugd
0,3
€ 500.000
€ 150.000
Doelstellingen uitvoering WSW blijken niet haalbaar
0,5
€ 300.000
€ 150.000
Renteontwikkeling
0,5
€ 500.000
€ 250.000
Inflatieontwikkeling
0,5
€ 500.000
€ 250.000
Prijsstijgingen realisatie IHP Onderwijs
0,5 € 2.000.000 € 1.000.000
Extreme weersomstandigheden
0,5
€ 250.000
€ 125.000
Meer cliënten vanuit het gedwongen kader c.q. rechtstreeks doorverwezen dan verwacht
0,3
€ 300.000
€ 90.000
Prijsstijgingen ten gevolge van AMvB Reële prijs Wmo 2015
0,5
€ 150.000
€ 75.000
Regeling Specifieke Uitkering Sport (SPUK)
0,5
€ 100.000
€ 50.000
Incidenten bij evenementen
0,1
€ 500.000
€ 50.000
Legesinkomsten
0,5
€ 500.000
€ 250.000
Vastgoedportefeuille leegstand en huurderving
0,2
€ 200.000
€ 40.000
Risico AVG incident waaronder boete bij meldplicht datalekken
0,1
€ 500.000
€ 50.000
Gladheidbestrijding
0,3
€ 60.000
€ 18.000
Verbonden partijen
0,1
€ 100.000
€ 10.000
Nieuwe financieringssystematiek gemeentefonds
0,3 € 2.000.000
€ 600.000
Stroomuitval
0,1
TOTAAL
€ 400.000
€ 40.000 € 4.278.000
Op basis van de output in deze fase kan een gefundeerde keuze gemaakt worden betreffende de aan te houden reserves in relatie tot de geïdentificeerde risico’s uit het risicoprofiel. Hierbij dient een koppeling te worden gelegd met de beschikbare, vrij aanwendbare reserves.
Grondexploitaties De omvang van de algemene risico’s voor het grondbedrijf is afhankelijk van de omvang van het onderhanden werk (hiervan wordt minimaal 1 en maximaal 2% opgenomen in de algemene reserve grondexploitatie) en de algemene risico’s die in de plannen worden gelopen. Het onderhanden werk is hierbij als volgt gedefinieerd: • • •
Positieve boekwaarden van grondexploitaties (negatieve boekwaarden vormen geen risico); De nog te maken kosten op grond van de vastgestelde grondexploitaties; De beschikbaar gestelde voorbereidingskredieten onder de MVA’s.
Om risico’s bij de grondexploitatie in beeld te brengen worden alle plannen nagelopen en worden de risico’s zoveel mogelijk gekwantificeerd. Daarnaast wordt gekeken naar de kans dat het risico zich voordoet. Project specifieke risico’s worden afgedekt in de grondexploitaties en algemene risico’s die voor het hele grondbedrijf gelden worden afgedekt in de algemene reserve grondexploitatie
81
Beschrijving van het risico
Kans (%)
Impact in €
€ 2.080.000
Risico
1 Bodemonderzoeken en aanscherpingen bodemeisen
30
2 Retrospectieve beoordeling belastingdienst (BTW en Bcf)
10
€ 957.000
€ 96.000
3 Retrospectieve beoordeling belastingdienst (Vpb)
20
€ 4.890.000
€ 978.000
4 Inbrengwaarde complexen na 2018 (Vpb)
30
€ 21.262.000
€ 6.379.000
5 Marktrisico’s
10
€ 39.193.000
€ 3.919.000
6 Conjunctuurrisico/ prijsrisico
10
€ 40.082.000
€ 4.008.000
7 Wijzigingen in wet- en regelgeving
5
€ 9.926.000
€ 496.000
8 Onvermijdelijk onderhoud bij huurcontracten
50
€ 130.000
€ 65.000
TOTAAL
€ 624.000
€ 16.565.000
Van deze omvang wordt 15% (vermeerderd met een algemene risicobuffer voor de ondergrens van € 500.000) tot 30% meegenomen bij de bepaling van de omvang van de algemene reserve grondbedrijf omdat de risico’s zich niet allemaal (gelijktijdig) voor zullen doen Ondergrens
Omvang
Percentage
Saldo t.b.v. reserve
Onderhanden werk
€ 30.431.000
1%
€ 304.000
Risicoparagraaf
€ 16.565.000
15%
€ 2.485.000
Risicobuffer
€ 500.000
Totaal
Bovengrens
€ 3.289.000
Omvang
Percentage
Saldo t.b.v. reserve
Onderhanden werk
€ 30.431.000
2%
€ 608.000
Risicoparagraaf
€ 16.565.000
30%
€ 4.969.000
Totaal
€ 5.577.000
Uitgaande van risico’s van in totaal € 4,3 mln. voor het concern en de minimale omvang van het weerstandsvermogen van het grondbedrijf van € 3,3 miljoen moet de gemeente minimaal € 7,6 miljoen beschikbaar hebben in de algemene reserve en de algemene reserve grondexploitatie om te voldoen aan de vastgestelde weerstandsratio. De stand van de algemene reserve grondbedrijf bedroeg ultimo 2024 € 4,9 mln., de algemene reserve voor het concern bedroeg afgerond € 18 mln.; samen € 22,9 mln. De algemene reserve van het concern bevindt zich boven de bovengrens. De omvang van deze reserves is dus voldoende voor afdekking van de mogelijke risico’s Verplichte kengetallen BBV Conform de voorschriften in het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) worden in deze paragraaf een aantal verplichte kengetallen opgenomen. Deze kengetallen maken het gemakkelijker om inzicht te krijgen in de financiële positie van een gemeente en omdat de definities zijn vastgelegd in het BBV, zijn deze ook tussen gemeenten vergelijkbaar.
82
Kengetallen
Jaarrekening 2023
Begroting 2024
Jaarrekening 2024
Netto schuldquote
25%
52%
15%
Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
21%
47%
21%
Solvabiliteitsratio
48%
34%
52%
Structurele exploitatieruimte
0%
-1%
0%
Grondexploitatie
-2%
28%
1%
Belastingcapaciteit
96%
95%
99%
Toelichting per kengetal uit de BBV: • •
• •
•
•
De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de totale baten (excl. reserves). Het geeft zodoende een indicatie in welke mate de rentelasten en aflossingen op de exploitatie drukken (voorgestelde norm Oldenzaal < 100%); Bij de netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen wordt de netto schuld gesaldeerd met de verstrekte leningen. Schulden aangegaan om vervolgens leningen te kunnen verstrekken veroorzaken namelijk per saldo geen lasten. In combinatie met de niet gecorrigeerde netto schuldquote wordt duidelijk wat het aandeel is van de verstrekte leningen in de exploitatie. Deze quote is per definitie lager dan de netto schuldquote. Omdat er bij leningen onzekerheid kan bestaan of ze worden terugbetaald, wordt er veelal uitgegaan van de ongecorrigeerde netto schuldquote. Ook de eerdergenoemde uitleg van de gewenste hoogte van de quote heeft betrekking op de niet gecorrigeerde netto schuldquote; De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan zijn financiële verplichtingen te voldoen.
Het is het verhoudingsgetal tussen het eigen vermogen en het balanstotaal (voorgestelde norm Oldenzaal > 30); De structurele exploitatieruimte is van belang om te kunnen beoordelen welke structurele ruimte de gemeente heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. In dit verband wordt het saldo van de structurele baten en lasten, inclusief structurele mutaties in de reserves, gedeeld door de totale baten (excl. reserves); De grondexploitatie geeft weer hoe de waarde van de grond zich verhoudt tot de totale baten (excl. reserves). Voor de berekening van dit kengetal wordt de niet in exploitatie genomen grond en de bouwgrond in exploitatie bij elkaar opgeteld en gedeeld door de totale baten (excl. reserves). De boekwaarde van de voorraad grond is van belang omdat deze moet worden terugverdiend bij verkoop; De belastingcapaciteit geeft inzicht in hoe de belastingdruk van een meerpersoonshuishouden in de gemeente, in enig jaar, zich verhoudt ten opzichte van de landelijk gemiddelde woonlasten in het voorafgaande jaar. Onder de woonlasten worden verstaan: de OZB, de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. Omdat er vooralsnog geen sprake is van tariefsaanpassingen na de eerste jaarschijf van deze begroting blijft dit kengetal vanaf t+1 ongewijzigd.
83
3.2 Onderhoud kapitaalgoederen Algemeen (onderhoud kapitaalgoederen) Wij zijn de beheerder van de openbare ruimte en hebben een belangrijke rol in de realisering en instandhouding daarvan. Conform de BBV bevat deze paragraaf de kapitaalgoederen wegen, riolering, water, groen en gebouwen. Het overzicht wordt uitgebreid met civiele kunstwerken, verkeersregelinstallaties, speelvoorzieningen en sportvoorzieningen. Per kapitaalgoed wordt het beleidskader inclusief ambitieniveau aangegeven, hoe het beheer en onderhoud wordt uitgevoerd en wat het onderhouds-niveau is. Per kapitaalgoed wordt het beleidskader en ambitieniveau beschreven, evenals de wijze van beheer en onderhoud en het bijbehorende onderhoudsniveau. Daarnaast worden de beschikbare financiële middelen inzichtelijk gemaakt. De keuzes, die de komende jaren gemaakt worden om de gemeentelijke begroting evenwichtig te houden, hebben ook gevolgen voor het onderhoud van de openbare ruimte. Er wordt van uitgegaan dat de inzet van middelen in de openbare ruimte zodanig gekozen wordt dat er geen sprake is van kapitaalvernietiging. Wel kan dit inhouden dat, als een onderdeel in de openbare ruimte op termijn in zijn geheel vervangen moet worden, de keuze gemaakt kan worden deze vervanging enige jaren uit te stellen.
Het betreffende onderdeel wordt dan gedurende die periode op een lager niveau beheerd en onderhouden, maar zodanig dat in ieder geval de veiligheid gewaarborgd is. Hierbij kan men bijvoorbeeld denken aan geoormerkte wegvakken die op termijn in zijn geheel met fundatie en onderliggende riolering vervangen moeten worden, gebouwen die op termijn op de nominatie staan om gesloopt te worden, stukken openbaar groen die op termijn geheel heringericht worden. In 2019 is hiervoor een integrale beleidsvisie voor de openbare ruimte “Visie beheer openbare ruimte Oldenzaal 2020-2024” opgesteld en door de raad in haar vergadering van november 2019 vastgesteld. Deze visie voldoet nog aan de huidige kijk tegen de openbare ruimte en is gebaseerd op de volgende bouwstenen: • • • • • •
Wij zorgen dat de openbare ruimte overal in Oldenzaal goed en veilig gebruikt kan worden; We beheren de openbare ruimte duurzaam, met oog voor mens en milieu; Ons beheer zorgt voor een aantrekkelijke en verzorgde openbare ruimte; Waar mogelijk beheren we samen met bewoners en bedrijven; We beheren slagvaardig en kosteneffectief. De budgetten die beschikbaar zijn gesteld door de raad voor het opwaarderen van de openbare ruimte zijn vanaf 2019 geïndexeerd.
Integraal beheer en onderhoud In vervolg op de vastgestelde visie is in 2020 het eerste meerjaren uitvoeringsplan (MJUP) opgesteld. In de raadsvergadering van november 2023 is de laatste versie van dit uitvoeringsplan vastgesteld. In 2024 is, overeenkomstig de programmering van dit plan gewerkt aan de uitvoering. Op deze manier willen we het beheer van de wegen, rioleringen, openbare verlichting, groen, civieltechnische kunstwerken en speelvoorzieningen in Oldenzaal inzichtelijker maken. Het onderhoud kan hierdoor meer integraal, efficiënter en doelmatiger worden uitgevoerd. Hierbij wordt gezorgd voor zoveel mogelijk synergie door onderhoudsmaatregelen te combineren en af te stemmen op ruimtelijke, autonome en maatschappelijke ontwikkelingen. Dit gebeurt met de beschikbare financiële middelen. Daarnaast wordt goed gekeken naar de mogelijkheden van subsidies. We beschikken over veel kennis en ervaring op het gebied van integraal onderhoud van de openbare ruimte. De kwaliteit wordt jaarlijks gemonitord en regelmatig onafhankelijk getoetst. De resultaten worden ingevoerd in de beheerapplicaties zodat alle gegevens centraal en up to date beschikbaar
84
zijn. De beheerdata zijn gekoppeld aan het kaartmateriaal zodat de gegevens ook goed op tekening gepresenteerd kunnen worden. Wegen Product
Onder het product wegen vallen alle wegen binnen en buiten de bebouwde kom. Het betreft de wegen eigendom van de gemeente. Totaal asfalt: 781.767 m² Totaal elementen: 1.221.404 m², waaronder elementen rijbanen: 405.964 m², elementen fiets en voetpaden: 530.420 m², elementen overig: 285.020 m² Totaal half verhard: 19.837 m², totaal onverhard:14.758 m² Totale lengte van de wegen in Oldenzaal bedraagt: ca. 68 km.
Doel
Goed ingerichte en veilige wegen.
Beleid
De gemeenteraad heeft in 2009 het beleidsplan wegbeheer “Beheren is vooruitzien” vastgesteld. De oorspronkelijke looptijd van dit plan liep formeel tot en met 2013. In de afgelopen jaren waren de beleidsvoornemens uit het plan nog niet verouderd. In 2023 is er een weginspectie uitgevoerd dat basis is voor een geactualiseerd beleidsplan.
Uitvoering
Alle onderhoudswerkzaamheden voor het asfalt is uitgevoerd door derden. De onderhoudswerkzaamheden aan de elementverharding gebeurt door derden, aangevuld met de inzet van de eigen dienst. De werkzaamheden die uitgevoerd door derden worden conform de regels aanbesteed.
Kwaliteit
De gegevens van de wegen zijn opgenomen in het wegbeheerprogramma ‘Obsurve’. In het voorjaar van 2023 zijn alle wegen geïnspecteerd (2-jarige cyclus). De onderhoudswerkzaamheden zijn, waar nodig, afgestemd op deze inspecties.
Planning/toekomst In het MJUP, dat eind 2023 aan de raad is aangeboden, is de planning voor de komende twee jaar gepresenteerd. In het nieuwe beleidsplan 2025 wordt een aangepaste budgettering opgenomen. Budget
Het huidige budget van uitbestede werkzaamheden was voor 2024: € 536.000 elementenverharding € 418.000 onderhoud asfalt Het totale budget voor wegen bedraagt: € 1.307.000 dagelijks onderhoud wegen € 809.000 structureel onderhoud verhardingen € 2.116.000 In het nieuwe beleidsplan 2025 komt een nieuwe budgettering.
Confrontatie
Het onderhoudsbudget voor elementenverhardingen was in 2024 toereikend om de wegen op een basisniveau te handhaven volgens de huidige systematiek. Echter, het jaarlijkse budget voor asfaltonderhoud is niet langer voldoende om al het benodigde onderhoud uit te voeren. Bovendien wordt er regelmatig asfaltonderhoudsbudget ingezet voor civiele projecten. Daarnaast beïnvloeden werkzaamheden van netwerkbeheerders aan kabels en leidingen de kwaliteit van onze wegen. Het meerjarenuitvoeringsplan, opgesteld in 2022, biedt de mogelijkheid om het onderhoud op een integrale en efficiënte manier aan te pakken. Hierdoor worden de beschikbare budgetten optimaal benut om het gewenste kwaliteitsniveau te handhaven en kapitaalverlies te beperken.
Conclusie
De wegen voldoen aan het onderhoudsniveau basis.
Openbare verlichting Product
Onder het product openbare verlichting valt alles met betrekking tot straatverlichting, aanlichten van gebouwen, monumenten en bomen
Doel
Goed ingerichte en veilige verlichting. Het verhogen van persoonlijke- en verkeersveiligheid.
Beleid
In december 2013 heeft de gemeenteraad het beleidsplan openbare verlichting (2013-2017) vastgesteld. Het beheerplan is vastgesteld door het college. De belangrijkste beleidsuitgangspunten zijn: Gewenste onderhoudsniveau Onderhoudsniveau basis geldt voor de hele stad met uitzondering van winkelcentra/ busstation en groene loper, daar geldt niveau A (conform CROW) i.v.m. representatieve uitstraling. Verlichtingsniveaus Huidige verlichtingsniveaus geven geen problemen. Bij nieuw aanleg, en indien nodig bij reconstructies, wordt
85
aangesloten bij de aanbevelingen van de Nederlandse Stichting voor verlichtingskunde. Vervanging In het beleidsplan wordt aangegeven op basis van welke prioriteit masten en/of armaturen worden vervangen: 1. Extreem verouderde lichtmasten (>50 jaar): armaturen waarvan de lampen niet meer leverbaar zijn; (Inmiddels zijn deze uitgefaseerd.) 2. Lichtmasten en armaturen die niet duurzaam zijn en of ouder zijn dan 40, respectievelijk 20 jaar; 3. Niet- energiezuinige armaturen. Indien lampen/armaturen/masten worden vervangen wordt gekozen voor de ledlamp. In “Visie beheer openbare ruimte Oldenzaal 2020-2024” zijn deze beleidsuitgangspunten overgenomen. In 2022 is een uitvoeringsplan voor de openbare verlichting opgesteld dat aansluit op de “Visie beheer openbare ruimte Oldenzaal 2020-2024”. Uitvoering
Wij laten alle onderhoudswerkzaamheden uitvoeren door derden en deze worden conform de regels aanbesteed.
Kwaliteit
We bezitten een actueel overzicht van alle beheerobjecten. Een externe partij verzorgt via een prestatieafspraak dat altijd minimaal 98% van de openbare verlichting brandt, en dat storingsmeldingen, binnen vastgestelde tijdsnormen, worden opgelost. De in 2019 gehouden inventarisatie geeft een volledig overzicht van de aanwezige lichtmasten en armaturen, de technische en economische levensduur. Oldenzaal beschikt over 8079 lichtmasten en 8305 armaturen. 43 masten, 0,53% zijn ouder dan 40 jaar (= einde technische levensduur). 46 masten,0,57% zijn ouder dan 50 jaar. Voor de armaturen is dit percentage iets hoger. Bijna 20% (19,6%) van alle armaturen nadert het einde van de technische levensduur (20 jaar). Door actualisatie en renovatie van de arealen is het aantal lichtmasten iets gedaald.
Planning/toekomst In het meerjaren uitvoeringprogramma dat eind 2020 aan de raad is aangeboden is er een planning voor vervanging opgesteld. in 2025 komt er een nieuw uitvoering/beleidsplan. Budget
Het huidige budget in de begroting is toereikend om het hierboven genoemde beheer uit te voeren. Budget is € 688.000. Dit bedrag is inclusief aardgas en elektriciteit verbruik (kostenplaats 621021).
Confrontatie
Het onderhoudsbudget is in 2024 voldoende geweest om de openbare verlichting op het niveau te houden, zoals in het geldende beleidsplan omschreven.
Conclusie
Wij voldoen aan de prestatieafspraken dat 98% van de verlichting brandt.
Verkeersregelinstallaties (VRI’s) Product
Onder het product verkeersregelinstallaties (VRI’s) vallen de 10 VRI’s in Oldenzaal
Doel
Goed ingerichte, voldoende werkende installaties en daarmee het borgen van de verkeersveiligheid.
Beleid
In december 2013 heeft de gemeenteraad het beleidsplan openbare verlichting (2013-2017) vastgesteld. Hierin is het onderdeel verkeersregelinstallaties opgenomen. De VRI’s zijn aangesloten op het lichtmastennetwerk. We hanteren bij het ontwerp, beheer en onderhoud van de verkeersregelinstallaties de richtlijnen van CROW (CROW-Publicatie 213 'Handboek verkeerslichtenregelingen’). In de “Visie beheer openbare ruimte Oldenzaal 2020-2024” zijn tevens de VRI’s opgenomen.
Uitvoering
Correctief onderhoud aan de VRI’s wordt uitgevoerd door een extern onderhoudsbedrijf. Wij vervullen de regierol en zorgen voor inzicht in storingen en onderhoud. Een informatiesysteem helpt ons bijsturen waar nodig. Storingen kunnen gemeld worden via het Meldpunt Openbare Ruimte of het digitaal loket. De beheerapplicatie leest storingen uit, en voor urgente problemen in de automaatschakelkast wordt een externe dienst ingeschakeld.
Kwaliteit
De gemeente Oldenzaal heeft 10 VRI’s in beheer. Deze installaties zijn aangesloten op het laagspanningsnet van Coteq netbeheer en hebben daardoor een relatie met de openbare verlichting. Er wordt uitsluitend correctief onderhoud uitgevoerd.
Planning/toekomst Beheer en onderhoud wordt uitgevoerd binnen de uitgangspunten van het geldende beleidsplan. Budget
Het onderhoudsbudget in 2024 bedraagt € 29.000 (kostenplaats 621032104).
Confrontatie
Het huidige budget dekt het onderhoud. Bij uitval van oudere VRI’s waarbij reparatie niet volstaat, is een voorstel nodig voor extra financiering voor vervanging.
Conclusie
Waar nodig wordt aan de VRI’s onderhoud gepleegd. Het budget in 2024 is voldoende geweest om het noodzakelijke onderhoud uit te voeren en de kwaliteit te behouden.
86
Civiel technische kunstwerken Product
De in Oldenzaal te beheren civieltechnische kunstwerken zijn te verdelen over de groepen: houten bruggen, betonnen bruggen, stalen bruggen, duikers, tunnels, keerwanden & muren en overige.
Doel
De civieltechnische kunstwerken moeten heel en veilig zijn.
Beleid
Op 4 februari 2010 heeft de gemeenteraad het beleid voor het beheer van de kunstwerken vastgesteld (Planperiode 2010-2020). In het plan is beschreven hoe de kunstwerken planmatig in stand moeten worden gehouden. Daarbij heeft de raad ervoor gekozen kunstwerken te beheren volgens het scenario heel en veilig. Deze scenario’s van beheer gelden nog steeds. In de “Visie beheer openbare ruimte Oldenzaal 2020-2024” zijn ook de Civiel technische kunstwerken opgenomen.
Uitvoering
Wij laten alle onderhoudswerkzaamheden uitvoeren door derden, aangevuld met eigen dienst. De werkzaamheden worden conform de regels aanbesteed.
Kwaliteit
De inspectie van kunstwerken is uitbesteed aan een extern deskundig bureau. Zij beheren ook de inspectie gegevens via het programma iASSET. In november en december 2024 is er een nieuwe inspectieronde uitgevoerd. Ook wordt incidenteel gebruik gemaakt van een betontechnisch adviesbureau. Aan de hand hiervan is het uitvoeringsprogramma voor de komende 2 jaar opgesteld. In 2025 zal het onderhoud op basis van dit programma worden uitgevoerd. De staat van de civieltechnische kunstwerken is over het algemeen goed te noemen.
Planning/toekomst Het aantal geïnspecteerde kunstwerken bedraagt op dit moment 99 objecten. De areaaluitbreidingen van de afgelopen jaren zijn op dit moment relatief nieuw en vragen nu nog relatief weinig onderhoud. De uitkomsten van de inspectieronde van eind 2024 en de daaruit volgende meerjaren planning die voor de komende periode is opgesteld laat zien dat het budget toereikend is. Volgende inspectierondes zullen meer inzicht moeten geven in de benodigde (extra) middelen om het noodzakelijke onderhoud voor de komende jaren uit te kunnen voeren. Budget
Het budget voor het noodzakelijke onderhoud bedroeg in 2024 een kleine € 150.000 (kostenplaats 621004090). Dit budget is voldoende gebleken.
Confrontatie
Het bedrag in de begroting is in 2025 toereikend om het hierboven genoemde beheer uit te voeren. Echter, door het gestaag toenemen van het aantal kunstwerken is het mogelijk dat het huidige budget op termijn niet meer toereikend is. Hier zullen te zijner tijd passende financiële maatregelen voor worden genomen. De viaducten vormen de grootste investering en hebben een lange levensduur van 60 jaar. Ze zijn bijna allemaal van recente datum; vervangingen van deze kunstwerken worden niet op korte termijn verwacht.
Conclusie
De staat van de civieltechnische kunstwerken is goed en we hebben de werkzaamheden kunnen uitvoeren met het budget dat ons in 2024 ter beschikking stond.
Openbaar groen Product
Onder het product openbaar groen vallen bomen, heesters, grassen, water en paden/(half)verhardingen
Doel
De aanwezigheid van goed onderhouden openbaar groen, draagt bij aan de leefbaarheid, de vitaliteit en een gevoel van veiligheid voor onze inwoners. De kwaliteit van de openbare ruimte draagt bij aan de aantrekkelijkheid van onze stad.
Beleid
Begin 2016 heeft de gemeenteraad het visiedocument op het openbaar groen “Anders kijken anders doen in het openbaar groen”, voor de planperiode 2015-2025 vastgesteld. In het visiedocument is beschreven hoe het openbaar groen de komende jaren onderhouden wordt. Het onderhoudsniveau van het openbaar groen in Oldenzaal is B ( beeld/kwaliteit conform CROW systematiek). Voor enkele delen, zoals de binnenstad, wordt op een A-niveau onderhouden. Biodiversiteit en duurzaamheid blijven uitgangspunten voor het toekomstig beheer en ontwerp van de groene ruimte. In 2017 is door de gemeenteraad de groenstructuurvisie vastgesteld waarin ook het beleid voor de bomen in Oldenzaal is opgenomen. In de “Visie beheer openbare ruimte Oldenzaal 20202024” is ook het openbaar groen opgenomen.
Uitvoering
Wij laten beheer- en onderhoudswerkzaamheden uitvoeren door de eigen dienst, waarbinnen mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt werkzaam zijn. Daarnaast worden werkzaamheden uitgevoerd door derden. Dit gebeurt via aanbestedingen. Daarnaast blijven wij meer inwonerinitiatieven voor (openbaar) groen stimuleren. Hierbij krijgen de inwoners steeds meer een rol in aanleg, beheer en onderhoud.
Kwaliteit
Het openbaar groen wordt standaard onderhouden op een CROW-beeldkwaliteit niveau B (Basis), uitgezonderd het stadscentrum en de begraafplaatsen (niveau A). Hiermee wordt de leefbaarheid, de vitaliteit, de veiligheid en de aantrekkelijkheid van de stad op het gewenste niveau gehouden. Ook is het de bedoeling om, vanuit de visie, uitgangspunten zoals biodiversiteit, duurzaamheid en participatie steeds meer vorm te geven. Waar mogelijk worden groenstructuren aan elkaar gekoppeld. Om het kwaliteitsniveau van het openbaar groen te controleren wordt maandelijks een schouw uitgevoerd. Dat is inclusief onkruid op elementverharding. Deze schouw wordt digitaal verwerkt met ons eigen beheersysteem van Obsurv. Waar nodig wordt direct gestuurd op de uitvoering. Binnen Obsurv is ook een module voor het bomenbestand opgenomen. Hierin worden de controles en de vervolgacties bewaakt. De boominspecties worden uitgevoerd via het programma GRIB 2.0.
87
Planning/toekomst Zowel in het dagelijks beheer en onderhoud van het openbaar groen, maar ook bij grootschalige renovatie, wordt er zoveel mogelijk aansluiting gezocht bij de overige aanpassingen in de openbare ruimte, waardoor een zo integraal mogelijke aanpak wordt nagestreefd. De planning hierin wordt in het Meerjaren uitvoeringsprogramma (MJUP) gepresenteerd. De daadwerkelijke realisatie gebeurt middels een uitvoeringsplan. Jaarlijks zal het proces van inspectie, inventarisatie vervolgacties en uitvoering plaatsvinden. Budget
Het budget voor Openbaar Groen, bedraagt in 2024 € 2.754.365. Dat is inclusief een bedrag van € 200.681 dat bedoeld is voor het vergroenen van Oldenzaal (“Groen er maar op los!). Voor Openbaar Groen; bomen is totaal een budget beschikbaar van € 352.980. Het budget is afgestemd op het overeengekomen onderhoudsniveau en areaal. Het budget wordt jaarlijks geïndexeerd.
Confrontatie
Het budget voor het Openbaar groen is voor dit moment toereikend om het openbaar groen te onderhouden. Voor Bomen is het budget onvoldoende toereikend op dit moment. Dit heeft in 2024 geleid tot een overschrijding van € 42.000 op zowel onderhoudskosten als inzet van medewerkers. De uitgaven voor de bestrijding van de eikenprocessierups zijn lager uitgevallen. De overlast is in 2024 beperkt gebleven, waardoor bestrijding beperkt noodzakelijk was. De terugloop van de overlast blijkt ook uit het aantal meldingen dat ten opzichte van 2020 met 95% gedaald is. Dit heeft tot een voordeel van € 72.000 geleid, waarmee het knelpunt voor het bomenonderhoud minder zichtbaar is.
Conclusie
Het openbaar groen voldoet aan het afgesproken onderhoudsniveau en wordt geborgd door periodieke schouw. De verwachting is dat het budget in 2025 toereikend is. Het budget voor Bomen is in 2025 niet toereikend. Hier zal een advies naar extra financiële middelen voor worden opgesteld.
Speelvoorzieningen Product
Onder het product speelvoorzieningen vallen speelplekken in de openbare ruimte en speelplekken bij de scholen.
Doel
Goed ingerichte en veilige speelplekken die een stimulans zijn voor ontmoeten en spelen.
Beleid
In 2016 is door de gemeenteraad het speelbeleid Oldenzaal 2016 – 2025 vastgesteld. Uitgangspunten in dit plan zijn onder andere meer aandacht voor natuurlijk spelen en ruimte voor buurtparticipatie. Het speelbeleid is in 2020 verder uitgewerkt in het ‘Beheersplan Spelen’. Op de 121 speelplekken zijn in totaal 735 speeltoestellen aanwezig.
Uitvoering
De beheers- en onderhoudswerkzaamheden en de aanschaf van nieuwe speeltoestellen worden door het Team Buitenbeheer uitgevoerd.
Kwaliteit
De speeltoestellen (ook bij natuurlijk spelen) moeten voldoen aan het warenwetbesluit attractie- en speeltoestellen (WAS). Hierin is aangegeven hoe om te gaan met onderhoud en vervanging. Minimaal 1x per jaar (scholen 2 x per jaar) worden de speeltoestellen geïnspecteerd en de bevindingen worden vastgelegd in inspectierapporten in het systeem ABS-spelen. Eens per 5 jaar worden er nulmetingen door externen verricht. De data en de logboeken zijn actueel en betrouwbaar.
Planning/toekomst In 2020 is het beheersplan opgesteld en dit vormt de basis voor langdurige afspraken over de werkprocessen voor het beheer en het onderhoud van de speeltoestellen in de openbare ruimte en bij de scholen. Uitgangspunt is dat er een kwalitatief goed en veilig speelaanbod is dat duurzaam in stand kan worden gehouden. Daarnaast geeft het beheersplan inzicht in de kosten en de daarvoor benodigde budgetten, kredieten en reserves. Budget
Openbare ruimte Het opgestelde beheersplan spelen geeft inzicht in de kosten en de daarvoor benodigde budgetten, kredieten en reserves voor de langere termijn. Voor 2024 is een budget opgenomen van € 85.000 voor het uitvoeren van inspecties en herstelwerkzaamheden aan de toestellen in de openbare ruimte. Voor het vervangen van speeltoestellen was in de openbare ruimte voor 2024 een krediet beschikbaar van € 125.000. Scholen Voor de basisscholen is een bedrag opgenomen van € 58.000 voor beheer/onderhoud en vervanging van toestellen
Confrontatie
Het beschikbare budget is de afgelopen jaren aangewend voor reparatie en onderhoud van de speeltoestellen. Daarnaast zijn er investeringen gedaan voor de aanschaf van nieuwe toestellen. Het in 2020 vastgestelde beheersplan is onder andere opgesteld om de benodigde investeringen in de toekomst te borgen.
Conclusie
De speeltoestellen voldoen aan het Warenwet besluit Attractie en speeltoestellen. Het speelbeleid 2016-2025 wordt uitgevoerd. In 2020 is het beheersplan opgesteld en vormt de basis voor langdurige afspraken over de werkprocessen voor het beheer en het onderhoud van de speeltoestellen in de openbare ruimte en bij de scholen. Bij het niet beschikbaar stellen van het in het beheersplan gevraagde krediet kan een kwalitatief goed en veilig speelaanbod niet duurzaam in stand worden gehouden conform het vastgestelde beheersplan. Afgelopen jaar was het budget voldoende om het speelaanbod kwalitatief goed en veilig in stand te houden.
88
Riolering Product
Riolering
Doel
Oldenzaal wil de beschikking hebben over een goed functionerend rioolstelsel, waardoor we gezondheidsrisico’s zoveel mogelijk beperken. Daarnaast heeft riolering een belangrijke rol in het klimaatadaptief maken van Oldenzaal.
Beleid
Op 14 december 2020 heeft de gemeenteraad het Gemeentelijk Rioleringsplan 2021-2025 (GRP) vastgesteld voor de periode van 5 jaren. Hierin zijn de zorgplichten voor hemel-, grond- en afvalwater opgenomen. Via jaarlijkse voortgangsnotities wordt het bestuur op de hoogte gehouden van actualiteiten binnen de rioleringszorg. In het huidige GRP wordt het bestaande beleid voortgezet. Wel komt er steeds meer aandacht voor de effecten van de klimaatverandering en de manier hoe we daar in Oldenzaal (overheid, inwoner en ondernemer, enz.) mee om willen gaan. In de “Visie beheer openbare ruimte Oldenzaal 2020-2024” is ook de riolering opgenomen en zal deel uit maken van een integrale aanpak. In 2025 wordt een nieuw beleidsplan (Water Klimaat Programma; opvolger van het GRP) opgesteld. Hierin komt naar verwachting nog meer aandacht voor de effecten van de klimaatverandering en de manier hoe we daar in Oldenzaal (overheid, inwoner, ondernemer, etc.) mee om willen gaan. En ook hoe we dat willen betalen als we ook de bestaande riolering moeten onderhouden.
Uitvoering
Door projecten uit te voeren, het bewustzijn te vergroten door goede communicatie, de kwaliteit in stand te houden door goed risico gestuurd beheer en onderhoud wordt invulling gegeven aan de visie, doelen en ambities uit het GRP en visie beheer openbare ruimte. De werkzaamheden worden door onze eigen teams Projecten en Buitenbeheer uitgevoerd, maar ook door aannemers.
Kwaliteit
Kwaliteitsniveau B Basis is uitgangspunt. Hoewel voor de gemeente Oldenzaal het beeld is dat de riolering in redelijke staat verkeert zien we dat de vervangingspiek in Glinde Hooiland en elders nu echt van start is gegaan. Hier wordt op geanticipeerd; in 2024 is begonnen met de rioolvervanging en aanleg van blauwe aders in de Primulastraat en Hyacinthstraat. Ook is gestart met de voorbereiding van het project Zeeheldenbuurt. In dit kader moet ook de toestand van de riolering in Zuid Berghuizen vermeld worden. Inspecties laten zien dat ook hier de toestand van de riolering minder wordt; vooralsnog zetten we hier in op relining en zullen we de toestand de komende jaren goed monitoren. Voor een betere monitoring hebben we sinds 2023 de beschikking over het programma Rasmariant. Dit systeem helpt ons beter te analyseren welke riolering welk onderhoud nodig heeft en op welke termijn.
Planning/toekomst In de jaarlijkse voortgangsnotitie wordt per situatie omschreven welke doelen we stellen en door middel van welke strategie en maatregelen de gestelde doelen worden verwezenlijkt. Speerpunten daarbij zijn samenwerken in de waterketen, inzet op duurzaamheid en klimaatverandering. Komende jaren ligt de focus op de wijk GlindeHooiland. Over een jaar of 5 zal een wijkgerichte aanpak voor Zuid Berghuizen ontwikkeld gaan worden. Budget
Structurele lasten voor de uitvoering van het GRP zijn opgenomen in de meerjarenbegroting en worden gedekt uit het rioolrecht. De voor beheer en onderhoud van het huidige stelsel benodigde middelen zijn beschikbaar. Het budget voor 2024 bedroeg: Ruim € 1.7 miljoen voor Dagelijks onderhoud riolering (672201). Dit budget hebben we zonder overschrijdingen kunnen gebruiken. Ruim € 3 miljoen voor nieuwe investeringen. Hier zien we dat het lastig is dit bedrag geheel te benutten, met name doordat projecten een steeds langere doorlooptijd krijgen. Dit komt vooral door lange termijnen voor Nutsaanleg en langere participatietrajecten.
Confrontatie
In het GRP is een balans gezocht tussen de ambitie voor goed rioolbeheer en aanpassing aan de klimaatverandering (vernieuwen riolering/blauwe aders) versus het beheersbaar houden van de rioolheffing (toepassen relining). In de jaren ’50 en ’60 is bijna 50 km nieuwe riolering aangelegd. We voorzien hier een onderhouds/vervangingspiek voor de komende 10-20 jaar. Binnen het huidige budget wordt het steeds lastiger om naast "beheer op orde" de ambitie voor waterberging goed te houden.
Conclusie
De riolering voldoet over het algemeen aan het onderhoudsniveau, maar het niveau gaat achteruit. Door de noodzaak eerder te vervangen in delen van de wijk Glinde Hooiland en de toestand van de riolen in Zuid Berghuizen is de voorspelde vervangingspiek aan het beginnen. Dat gaat de komende 10-20 jaar extra druk op de rioolheffing leggen.