04 Jaarrekening 2024 - Bijlage 1 - Jaarstukken 2024

Verder voorbereiden (ver)nieuwbouw van de Drie-eenheid school Omschrijving (toelichting) We bereiden in het kader van het IHP de (ver)nieuwbouw van de Drie-eenheid verder voor en starten met de realisatie.

Voortgang (indicator)

Voortgang (toelichting) Het haalbaarheidsonderzoek is in de zomer van 2024 van start gegaan en wordt in het voorjaar van 2025 afgerond. De realisatie van de werkzaamheden zal naar verwachting in 2026 plaatsvinden. In het IHP staat dat de nieuwbouw van de Drie-Eenheid volgt op de vernieuwbouw van de Franciscusschool. Door vertraging in dit proces schuift ook de planning van de Drie-Eenheid op.

Wat zijn onze doelen? Vergroten eigen kracht van het gezin De eigen kracht van het gezin wordt vergroot en het zorgend en probleemoplossend vermogen van het gezin wordt versterkt.

Wat hebben we ervoor gedaan? Implementeren en uitvoeren hervormingsagenda jeugd Omschrijving (toelichting)

We implementeren en geven uitvoering aan de hervormingsagenda jeugd.

Voortgang (indicator)

Voortgang (toelichting) We hebben de landelijke Hervormingsagenda Jeugd vertaald naar de lokale situatie en implementeren dit.

Wat zijn onze doelen? Versterken regierol van de gemeente De regierol van de gemeente (ten opzichte van de externe verwijzers) wordt versterkt, zodat de best passende en betaalbare ondersteuning aan de inwoner wordt geboden.

Wat hebben we ervoor gedaan? Voorbereiden op de inkoop jeugdhulp Omschrijving (toelichting) We kopen de jeugdhulp 2025 e.v. regionaal in.

Voortgang (indicator)

Voortgang (toelichting) Het inkooptraject jeugdhulp is afgerond. Er zijn langjarige contracten afgesloten. De implementatie van het vernieuwde Twentse inkoopmodel vindt plaats onder toepassing van een overgangsjaar.

Besluiten of en hoe we de bestaande programma’s continueren Omschrijving (toelichting) We besluiten of en hoe we de bestaande programma’s continueren: • actief na school in het PO en VO; • intercultureel werken. Dit doen we op basis van het effect op onze ambities.

Voortgang (indicator)

Voortgang (toelichting) Er is geconstateerd dat beide programma's bijdragen aan onze ambities binnen de Lokale Educatieve Agenda. Daarom worden de programma's gecontinueerd.

2.5.2.3 Ambitie: Alle inwoners hebben bestaanszekerheid Wat zijn onze doelen? Zelf voorzien in eerste levensbehoeften Inwoners zijn in staat te voorzien in hun eerste levensbehoeften.

Wat hebben we ervoor gedaan? Ontwikkelen visie voor basisvaardigheden lezen, schrijven, rekenen en digitale kennis Omschrijving (toelichting) We ontwikkelen een visie en een plan van aanpak voor de basisvaardigheden lezen, schrijven, rekenen en digitale kennis (taaloffensief Oldenzaal digiTaal).

Voortgang (indicator)

Voortgang (toelichting) De visie - Oldenzaal digiTAAL - is gereed. Inmiddels wordt gewerkt aan de acties en prioriteiten zoals omschreven in het uitvoeringsplan.

Wat zijn onze doelen? Stimuleren inwoners tot betaald werk of participatie Inwoners worden gestimuleerd tot het verkrijgen en behouden van betaald werk of participatie.

Wat hebben we ervoor gedaan? Opstellen nieuwe samenwerkingsovereenkomst voor beschutte werkplekken

Omschrijving (toelichting) We stellen een nieuwe samenwerkingsovereenkomst op voor beschutte werkplekken voor de doelgroepen WSW en Nieuw Beschut.

Voortgang (indicator)

Voortgang (toelichting) De uitgangspunten voor een toekomstbestendige inrichting van beschut werk zijn opgesteld. De voorbereidingen om te komen tot een nieuwe samenwerkingsovereenkomst zijn in gang gezet. We liggen op schema om per 1 januari 2026 tot een nieuwe samenwerking te komen.

Voorbereiden op de invoering van wetsvoorstel Participatiewet in Balans Omschrijving (toelichting) We bereiden ons voor op de invoering van het wetsvoorstel Participatiewet in Balans door ons huidige beleid op Werk en Inkomen te evalueren en te kijken hoe wij de ‘menselijke maat’ optimaal kunnen toepassen.

Voortgang (indicator)

Voortgang (toelichting) We bereiden de wijzigingen op het eerste deel (spoor 1) van de wijzigingen van het wetsvoorstel Participatiewet in Balans voor.

Samen met praktijkonderwijs implementeren van goede nazorg voor jongeren die uitstromen Omschrijving (toelichting) We implementeren samen met het praktijkonderwijs een goede nazorg voor jongeren die uitstromen uit het onderwijs om uitval op een vervolgplek (werk) te voorkomen.

Voortgang (indicator)

Voortgang (toelichting)

Samen met praktonderwijs en voortgezet speciaal onderwijs is een nazorgprotocol opgesteld. Hierin is opgenomen hoe de twee jaar nazorg voor jongeren die uitstromen naar werk eruit ziet.

Implementeren wetswijziging uit Breed Offensief Omschrijving (toelichting) We implementeren de wetswijziging uit het Breed Offensief.

Voortgang (indicator)

Voortgang (toelichting) Deze wetswijzigingen zijn geïmplementeerd.

Wat zijn onze doelen? Armoede is doorbroken Armoede is doorbroken zodat iedereen meedoet en vooruitkomt.

Wat hebben we ervoor gedaan? Uitvoeren verbeterpunten uit evaluatie van Wet schuldhulpverlening Omschrijving (toelichting) We voeren de verbeterpunten uit die voortkomen uit de evaluatie van de Wet schuldhulpverlening en het verwachte rapport van de Ombudsman over vroegsignalering schulden.

Voortgang (indicator)

Voortgang (toelichting) In de aanpak vroegsignalering en in het project Jongeren en schulden worden de aanbevelingen meegenomen.

Uitvoering van Regeling noodfonds Oldenzaal individuele inwoner

Omschrijving (toelichting) We geven uitvoering aan het (overgehevelde) noodfonds voor de ondersteuning van de individuele inwoners in het kader van de Regeling noodfonds Oldenzaal individuele inwoner.

Voortgang (indicator)

Voortgang (toelichting) Er zijn minder uitgaven uit het Noodfonds gedaan dan verwacht. Eind 2024 is gestart met de opzet van een hernieuwde werkwijze.

Vormgeven aan actielijnen uit armoedebeleid Omschrijving (toelichting) We geven vorm aan de actielijnen uit het armoedebeleid (waar nodig met inzet vanuit het noodfonds voor maatschappelijke organisaties).

Voortgang (indicator)

Voortgang (toelichting) Met de gevormde regie- en werkgroep, bestaande uit partners en gemeente, wordt gewerkt aan de uitvoering van de actielijnen. Er is een prioritering aangebracht en de eerst acties zijn inmiddels uitgevoerd. Het verhogen van het bijdragefonds is daar een voorbeeld van.

Wat zijn onze doelen? Een passende, toegankelijke en veilige woon- en leefomgeving Een passende, toegankelijke en veilige woon- en leefomgeving voor alle doelgroepen.

Wat hebben we ervoor gedaan? Inspelen op de toenemende vraag in thema wonen en zorg Omschrijving (toelichting) We spelen in op de toenemende vraag in het thema wonen en zorg. Dit doen we: • op basis van de lokale woonzorgvisie en woonzorgagenda.

• vanuit ontwikkelingen rondom (de landelijk vereiste) regionale woonzorgvisie en op te stellen urgentieverordening (voor bepaalde doelgroepen bij sociale woningbouw).

Voortgang (indicator)

Voortgang (toelichting) De lokale wonen-, welzijn- en zorgvisie is samen met betrokken partijen/inwoners ontwikkeld en vastgesteld door de raad. Daarnaast is de regionale woonzorgvisie vastgesteld. Er heeft een kick-off bijeenkomst plaatsgevonden waarbij ontmoetingstafels zijn georganiseerd, om samen met betrokken partijen te komen tot de uitvoering van de bijbehorende opgaves. Het traject rondom regionale urgentie-verordening is nog in ontwikkeling.

2.5.2.4 Ambitie: Elke inwoner kan actief deelnemen aan een inclusieve samenleving en keuzes maken die gezond leven makkelijker maakt Wat zijn onze doelen? Toewerken naar een inclusieve samenleving Toewerken naar een inclusieve samenleving, waarin iedereen erbij hoort en kan deelnemen.

Wat hebben we ervoor gedaan? Ontwikkelen van lokale inclusieagenda Omschrijving (toelichting) We ontwikkelen een lokale inclusieagenda.

Voortgang (indicator)

Voortgang (toelichting) In de Najaarsnota 2024 is afgesproken dat deze actie in 2025 wordt opgepakt.

Invulling geven aan actieprogramma Eén tegen eenzaamheid Omschrijving (toelichting) We geven lokale invulling aan het landelijk actieprogramma Eén tegen eenzaamheid.

Voortgang (indicator)

Voortgang (toelichting) Een extern projectleider heeft invulling gegeven aan het landelijk actieprogramma Eén tegen eenzaamheid.

Vervolgen onderzoek rondom casuscoördinatie Omschrijving (toelichting) We vervolgen het onderzoek rondom casuscoördinatie en bekijken breed hoe dit past binnen de ondersteuning aan personen met onbegrepen gedrag.

Voortgang (indicator)

Voortgang (toelichting) Het onderzoek rondom casuscoördinatie is voortgezet, waarbij breed is gekeken hoe dit past binnen de ondersteuning aan personen met onbegrepen gedrag.

Wat zijn onze doelen? Een gezonde leefstijl Een gezonde leefstijl van jong tot oud.

Wat hebben we ervoor gedaan? Ontwikkelen preventiebeleid roken, overmatig alcoholgebruik en drugsgebruik Omschrijving (toelichting) We ontwikkelen een preventiebeleid om roken, overmatig alcoholgebruik en drugsgebruik te verminderen.

Voortgang (indicator)

Voortgang (toelichting) In de Najaarsnota 2024 is afgesproken dat het preventie- en handhavingsplan in 2025 wordt opgesteld.

Wat zijn onze doelen? Verkleinen gezondheidsverschillen Gezondheidsverschillen tussen sociaaleconomische groepen zijn verkleind.

Wat hebben we ervoor gedaan? Ontwikkelen preventiebeleid roken, overmatig alcoholgebruik en drugsgebruik Omschrijving (toelichting) We ontwikkelen een preventiebeleid om roken, overmatig alcoholgebruik en drugsgebruik te verminderen.

Voortgang (indicator)

Voortgang (toelichting) In de Najaarsnota 2024 is afgesproken dat het preventie- en handhavingsplan in 2025 wordt opgesteld.

Wat zijn onze doelen? Sterkere sociale veerkracht Sterkere sociale veerkracht doordat inwoners naar elkaar omkijken en mede zorg dragen voor elkaars welzijn.

Wat hebben we ervoor gedaan? Vergroten zelfredzaamheid van inwoners die gebruik maken van doelgroepenvervoer Omschrijving (toelichting) We onderzoeken hoe we de zelfredzaamheid van inwoners die gebruik maken van het doelgroepenvervoer verder kunnen vergroten met gebruik van het aanbod van onze nieuwe vervoerder.

Voortgang (indicator)

Voortgang (toelichting) Het aanbod is onderzocht en we zijn gestart met een zelfstandig reizen pas voor het leerlingenvervoer.

Vervolgen onderzoek rondom casuscoördinatie Omschrijving (toelichting) We vervolgen het onderzoek rondom casuscoördinatie en bekijken breed hoe dit past binnen de ondersteuning aan personen met onbegrepen gedrag.

Voortgang (indicator)

Voortgang (toelichting) Het onderzoek rondom casuscoördinatie is voortgezet, waarbij breed is gekeken hoe dit past binnen de ondersteuning aan personen met onbegrepen gedrag.

Wat zijn onze doelen? Vergroten participatie door inzet diverse activiteiten Cultuur-, sport- en beweegactiviteiten worden ingezet om participatie te vergroten.

Wat hebben we ervoor gedaan? Invulling geven aan actieprogramma Eén tegen eenzaamheid Omschrijving (toelichting) We geven lokale invulling aan het landelijk actieprogramma Eén tegen eenzaamheid.

Voortgang (indicator)

Voortgang (toelichting) Een extern projectleider heeft invulling gegeven aan het landelijk actieprogramma Eén tegen eenzaamheid.

Vergroten zelfredzaamheid van inwoners die gebruik maken van doelgroepenvervoer Omschrijving (toelichting) We onderzoeken hoe we de zelfredzaamheid van inwoners die gebruik maken van het doelgroepenvervoer verder kunnen vergroten met gebruik van het aanbod van onze nieuwe vervoerder.

Voortgang (indicator)

Voortgang (toelichting) Het aanbod is onderzocht en we zijn gestart met een zelfstandig reizen pas voor het leerlingenvervoer.

2.5.2.5 Ambitie: Oldenzaal voldoet aan de opgaven rondom het migratievraagstuk en doet dit met een menselijke maat Wat zijn onze doelen? Binnen de migratieketen is passende ondersteuning voor integreren Binnen de migratieketen is passende ondersteuning voor het integreren in de samenleving.

Wat hebben we ervoor gedaan? Organiseren opvang en ondersteuning voor doelgroepen Omschrijving (toelichting) We organiseren de opvang en ondersteuning voor de doelgroepen: asielzoekers, statushouders en Oekraïners en werken daarbij samen binnen de Twentse regietafel asiel.

Voortgang (indicator)

Voortgang (toelichting)

De gemeente Oldenzaal voldoet nog niet aan de spreidingswet voor wat betreft de opvang van asielzoekers. De taakstelling voor de huisvesting van statushouders over de tweede helft van 2024 hebben wij gehaald. Voor wat betreft de opvang van Oekraïnse ontheemden (een indicatieve taakstelling) zit Oldenzaal in 2024 op een gemiddeld aanbod van plekken ten opzichte van het aanbod in de regiogemeenten.

Wat zijn onze doelen? Leveren passende bijdrage in de migratieketen In regionaal verband wordt een passende bijdrage in de migratieketen geleverd.

Wat hebben we ervoor gedaan? Inzetten op doorontwikkeling van nieuwe Wet Inburgering Omschrijving (toelichting) We zetten in op de doorontwikkeling van de nieuwe Wet Inburgering. Dit doen we lokaal maar ook in (sub)regionaal verband.

Voortgang (indicator)

Voortgang (toelichting) Dit is een doorlopend en dynamisch proces, waarin we als gemeente - maar ook in (sub)regionaal verband op planning lopen.

2.5.3 Beleidsindicatoren

2.5.4 Betrokkenheid verbonden partijen

Verbonden partij

Bijdrage aan te realiseren beleidsdoelstellingen

GR Gezondheid (GGD) (voormalig Regio Twente)

De nieuwe gemeenschappelijke Regeling Openbaar Lichaam Gezondheid voert de publieke gezondheid en jeugdgezondheidzorg uit. Het OZJT voert een aantal taken uit op het gebied van jeugdhulp en Wmo.

Stadsbank Oost Nederland

De Stadsbank voert namens de gemeenten de integrale schuldhulpverlening uit. Dit geldt ook voor de preventie en nazorg activiteiten.

Stichting Werkprojecten Oldenzaal

De stichting Werkprojecten Oldenzaal treedt namens de gemeente Oldenzaal op als werkgever voor de Oldenzaalse Wsw-medewerkers. De uitvoering van de Wsw gebeurt door het Maatschappelijk Plein.

2.5.5 Wat heeft het gekost?

Programma: P5 Maatschappelijke Ondersteuning Wat heeft het gekost?

Lasten Baten

Raming voor wijziging

Raming na wijziging

Realisatie Verschil realisatie-raming na wijziging

(bedragen x € 1.000) Maatschappelijke Ondersteuning

Lasten

61.599

64.641

64.002

Baten

-12.643

-15.600

-16.129

528 V

48.956

49.041

47.873

1.167 V

Saldo MRV2 Mutaties Reserves en voorzieningen

639 V

Lasten

53

53

0 V

Baten

-1.357

-1.250

-107 N

-1.304

-1.197

-107 N

47.737

46.676

1.060 V

Saldo Resultaat

48.956

De uitgebreide financiële analyse van programma 5 Maatschappelijke ondersteuning is opgenomen in hoofdstuk 4.5 Toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening 2024.

2.6 Financiële algemene dekkingsmiddelen Algemeen Onder dit programma vallen de volgende wettelijk verplichte taakvelden:

OZB woningen en niet woningen

Vennootschapsbelasting

Belastingen overig

Overhead

Beheer overige gebouwen en gronden

Treasury

Algemene uitkering en gemeentefonds

Mutaties reserves en voorzieningen

Overige baten en lasten

2.6.1 Algemeen Algemeen In dit, volgens de BBV tot het programmaplan behorende onderdeel, wordt inzicht verschaft in de baten en lasten die niet als zodanig in de verschillende programma’s zijn opgenomen. Ook worden hier nieuwe beleidsvoornemens en heroverwegingen opgenomen die (vooralsnog) niet rechtstreeks aan een concreet programma toebedeeld kunnen worden. Daarvoor worden dezelfde tabellen gebruikt die u ook aantreft in de verschillende programma’s. De algemene doelstelling, met betrekking tot de financiële positie van de gemeente, is het jaarlijkse streven naar een structureel en reëel evenwicht van onze (meerjarige) begroting.

2.6.2. Beleidsindicatoren Beleidsindicatoren

2.6.3 Betrokkenheid verbonden partijen Verbonden partijen Verbonden partij

Bijdrage aan te realiseren beleidsdoelstellingen

Gemeentelijk Belastingkantoor Twente (GBTwente)

Het GBTwente voert, in opdracht en onder verantwoordelijkheid van de gemeente, de aanslagoplegging, heffing en invordering uit van de in dit programma genoemde lokale heffingen en belastingen. Dit doen ze eveneens voor de in de overige paragrafen aangegeven lokale heffingen, o.a. voor afvalstoffen- en rioolheffing. Bovendien ondersteunt het GBTwente bij het verstrekken van informatie, uitbrengen van rapportages en de handhaving en toezicht. Voor de belangrijkste bron van inkomsten, de OZB, verzorgt het GBTwente de taxaties en de daarvan afgeleide werkzaamheden. In eerste instantie worden ook de klachten, bezwaren, beroepszaken behandeld en afgedaan. Dit gebeurt in nauwe samenwerking met de gemeentelijke organisatie. Vanaf 2018 geldt voor dit pakket aan werkzaamheden de nieuwe Dienstverleningsovereenkomst (DVO 2018-2021) als basis.

2.6.4 Wat heeft het gekost? Wat heeft het gekost? Programma: FAD Financiële algemene dekkingsmiddelen Wat heeft het gekost?

Lasten Baten

Raming voor wijziging

Raming na wijziging

Realisatie Verschil realisatie-raming na wijziging

(bedragen x € 1.000) Financiering alg. dekkingsmiddelen Lasten

16.021

19.100

20.786

-1.686 N

Baten

-86.317

-92.628

-100.370

7.742 V

-70.296

-73.528

-79.584

6.056 V

Lasten

6.055

6.005

50 V

Baten

-1.154

-590

-564 N

Saldo MRV2 Mutaties Reserves en voorzieningen Saldo Resultaat

-70.296 V

4.901

5.415

-514 N

-68.627 V

-74.169

5.542 V

De uitgebreide financiële analyse van Financiële algemene dekkingsmiddelen in hoofdstuk 4.5 Toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening 2024.

Wat heeft het gekost FAD sub 1 Omschrijving (toelichting) dit veld kan verwijderd worden.

2.6.5 Overzicht algemene dekkingsmiddelen Overzicht algemene dekkingsmiddelen Excel-tabel Financiële Algemene Dekkingsmiddelen per taakveld (bedragen x 1.000)

Raming voor wijziging

Raming na wijziging

Realisatie

Algemene uitkering

-72.371

-74.894

Lokale heffingen, waarvan de besteding niet gebonden is

-9.744

-9.727

-9.928

Overhead

12.108

14.714

15.256

Overige algemene dekkingsmiddelen

1.128

-1.233

-7.398

Saldo van financieringsfunctie, incl. dividenden

-1.443

-2.415

-1.575

27

27

0

Vennootschapsbelasting

-75.940

3. Paragrafen Algemeen Als gevolg van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) dienen in de begroting, naast de diverse programma’s, in afzonderlijke paragrafen de beleidslijnen vastgelegd te worden met betrekking tot relevante beheersmatige aspecten. Doel van de paragrafen is dat onderwerpen die versnipperd in de begroting staan worden gebundeld in een kort overzicht, waardoor uw raad voldoende inzicht ten aanzien van het betreffende onderwerp kan krijgen. De paragrafen geven een dwarsdoorsnede van de begroting. Met de paragrafen is een groot financieel belang gediend. Ze geven daardoor extra informatie voor de beoordeling van de financiële positie op de korte en langere termijn. In titel 2.3 van het BBV wordt per verplichte paragraaf aangegeven welke informatie de betreffende paragraaf minimaal dient te bevatten. In de financiële verordening (ex art. 212 gemeentewet) is dit nog weer nader uitgewerkt. Naast de verplichte paragrafen kennen we, gelet op het inhoudelijke en financiële belang van deze beleidsterreinen, al jaren een tweetal facultatieve paragrafen, te weten handhaving en sociaal domein. Met ingang van de Programmabegroting 2023 is er voor gekozen om de paragraaf Sociaal Domein te laten vervallen.

Dit is mede ingegeven doordat het, met ingang van het nieuwe verdeelstelsel van het Gemeentefonds per 1 januari 2023, niet meer mogelijk is de baten voor het Sociaal Domein in het gemeentefonds separaat te volgen. Met ingang van de Programmabegroting 2023 is een paragraaf Taakstellingen toegevoegd, waarin wordt gerapporteerd over de te realiseren gemeentelijke ombuigingen. De wijze waarop invulling wordt gegeven aan de paragrafen kan verschillen. Indien er voor een onderwerp een actuele notitie bestaat kan in de betreffende paragraaf worden volstaan met een korte berichtgeving van de stand van zaken. Indien deze actuele notitie ontbreekt wordt een uitvoerigere paragraaf gemaakt; de paragraaf vervult dan nadrukkelijker een rol in de kaderstelling. Het streven is erop gericht voor elke paragraaf over een beleidsnotitie te beschikken, welke vervolgens met een bepaalde frequentie geactualiseerd gaat worden. In de jaarlijkse paragrafen van de programmabegroting kan dan volstaan worden met een verwijzing naar de laatst vastgestelde beleidsnotitie en behoeft slechts ingegaan te worden op de actuele stand van zaken, en de verwachtingen voor de korte termijn, gebaseerd op de vastgestelde beleidslijn.

Voor de goede orde merken wij op dat op basis van de financiële verordening (ex artikel 212 van de Gemeentewet) financiële kengetallen zijn opgenomen in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicomanagement. De Oldenzaalse paragrafenstructuur bestaat uit: • Weerstandsvermogen en risicomanagement • Onderhoud kapitaalgoederen • Financiering • Bedrijfsvoering • Verbonden partijen • Grondbeleid • Lokale heffingen • Handhaving • Taakstellingen

3.1 Weerstandsvermogen en risicomanagement Inleiding Bij het weerstandsvermogen gaat het om de relatie tussen weerstandscapaciteit en alle risico’s waarvoor geen maatregelen zijn getroffen. Het gaat dus om de mate waarin de gemeente in staat is middelen vrij te maken om substantiële tegenvallers op te vangen, zonder dat dit betekent dat direct het beleid gewijzigd moet worden. In de programmabegroting 2024 wordt gewerkt met een beschrijving van de risico’s en een koppeling met de beschikbare reserves (weerstandscapaciteit).

Daarin zijn niet betrokken de verzekerde risico’s en de risico’s waarvoor een voorziening in het leven is geroepen. Bij het gemeentelijk grondbedrijf vindt de risicoberekening in verband met het complexe vakgebied separaat plaats in paragraaf 3.6. Deze paragraaf heeft vooral als doel om ingeschatte risico’s zo goed mogelijk te kwantificeren en een relatie te leggen tot de beschikbare weerstandscapaciteit. Op basis hiervan kan een uitspraak worden gedaan in hoeverre de gemeente Oldenzaal in staat is substantiële financiële tegenvallers op te vangen. Dat betekent niet dat er verder geen risico’s zijn. We staan daarnaast stil bij niet financieel kwantificeerbare risico’s en waar mogelijk nemen we maatregelen om de risico’s zoveel mogelijk te beperken.

Incidentele componenten weerstandscapaciteit Van de reserves, waarmee invulling wordt gegeven aan de incidentele component van het weerstandsvermogen, kan op basis van de huidige informatie (t/m voorstellen aanvullend beleid uit de begroting 2024. In onderstaande paragraaf 3.1.3 is deze info voor wat betreft de algemene reserve geactualiseerd) het volgende overzicht worden gemaakt:

Verloop reserves

1-1-2024

1-1-2025

1-1-2026

1-1-2027

Algemene reserve Alg.dienst

17.767

18.318

18.443

18.568

Algemene reserve Grondexploitatie

3.186

4.971

4.971

4.971

Bestemmingsreserves Alg.dienst

20.990

24.263

24.259

24.256

Bestemmingsreserves Grondexploitatie

11.418

11.646

11.699

11.752

Totaal reserves

53.361

59.197

59.372

59.547

(bedragen x € 1.000)

Omvang algemene reserve De algemene reserve wordt gevormd door vermogensbestanddelen die nog geen bestemming hebben gekregen en in bedrijfseconomisch opzicht vrij aanwendbaar zijn. Daarom vormt de algemene reserve ook de buffer van de gemeente en is in die zin ook een belangrijk onderdeel van de gemeentelijke weerstandscapaciteit. De norm wordt gekoppeld aan de risico’s en wordt dit inzichtelijk gemaakt met behulp van de weerstandsratio. De weerstandsratio wordt berekend door de som van de algemene reserves (31-12-2024) algemene dienst (18 mln.) en grondexploitatie (4,9 mln.) te delen door de som van de geïnventariseerde risico’s in deze paragraaf (4,3 mln.) en de ondergrens van de algemene reserve grondexploitatie (3,3 mln.). Concreet betekent dit ultimo 2024 een verwachte weerstandsratio van 3,01. Het weerstandsratio in Oldenzaal is vastgesteld 2. Dus ultimo 2024 komen we uit boven de door ons zelf bepaalde norm .

Resultaten Om een uitspraak te kunnen doen over de hoogte van de aan te houden reserves (de benodigde weerstandscapaciteit) zijn de risico’s geselecteerd, die opgenomen worden in deze paragraaf. De inventarisatie en bepaling van risico’s heeft plaatsgevonden met behulp van diverse ambtelijke collega’s en bespreking in het managementteam. De geselecteerde risico’s zijn het uitgangspunt geweest voor de bespreking in het managementteam van de gemeente Oldenzaal. Van alle risico’s is de volgende informatie verzameld en vastgesteld: • vaststellen van het risicoprofiel; • een inschatting van de kans van optreden; • een inschatting van de financiële gevolgen. Terugkijkend op de Programmabegroting 2024

Hieronder wordt op een aantal punten een nadere toelichting gegeven. Effecten nieuw Twents inkoopmodel WMO en Jeugdzorg vallen tegen Het risico heeft zich niet voorgedaan. De effecten van de nieuwe aanbestedingen, met ingangsdatum van de contracten op 1 januari 2025, zijn verwerkt in de Programmabegroting 2025. Risico Informatiebeveiliging waaronder ‘gehackt worden’ (ransom) De afgelopen jaren zien we een steeds sterker toenemende cybercriminaliteit. Daarom hebben we een onderzoek laten doen naar de status van Informatieveiligheid en privacy binnen de gemeente Oldenzaal. Het onderzoeksrapport heeft een aantal aanbevelingen opgeleverd, welke in 2023 zijn opgepakt en in 2024 zijn afgerond. In 2024 hebben zich geen noemenswaardige incidenten voorgedaan. Afrekening bodemsanering Ootmarsumsestraat met Provincie De aanvankelijke verwachting was dat de bodemsanering aan de Ootmarsumsestraat al in 2021/2022 zou worden afgerekend. Tot daadwerkelijke afrekening is het tot dusver nog niet gekomen. De berekening is complex. We lopen risico bij het opstellen van de afrekening en de kostenopstelling. De sanering en de uitvoering wordt ter beperking van dit risico al zoveel mogelijk kortgesloten met de Provincie. In 2024 heeft zich dit risico niet voorgedaan.

Aanzuigende werking verlaging Eigen Bijdrage WMO Het aanzuigende effect van het abonnementstarief is net als voorgaande jaren ook in 2024 aanwezig. We zien dit met name terug in het gebruik van de maatwerkvoorziening Huishoudelijke Ondersteuning. De aanzuigende werking en de verdere vergrijzing van de bevolking leidt tot een toename. In 2024 maakten 1450 inwoners gebruik van deze voorziening. Ten opzichte van 2023 is dat een stijging van 4,0%. Ten opzichte van voorgaande jaren vlakt de stijging wel af. Onvoorspelbaarheid aantallen cliënten en typen zorg WMO & Jeugd Ten opzichte van 2023 is het aantal unieke cliënten binnen Jeugd gestegen met 3,5%. In totaal maken eind 2024 635 jongeren gebruik van geïndiceerde jeugdhulp. We zien een lichte daling bij verblijf, de stijging deed zich in 2024 met name voor bij de individuele ondersteuningsbehoeften 3 en 4 (therapie en behandeling). Binnen de Wmo is de stijging in het aantal unieke cliënten 5,7% t.o.v. 2023. Dit betreft zowel incidentele ondersteuning als structurele ondersteuning. We zien nog steeds een toename wat betreft huishoudelijke ondersteuning. De ondersteuningsbehoefte wat betreft dagbesteding is ten opzichte van 2022 stabiel. De vraag naar individuele begeleiding is toegenomen. Doelstellingen uitvoering WSW blijken niet haalbaar De 3 doelstellingen van de Wsw zijn behaald.

De inwoners die aangewezen zijn op de Wsw zijn in dienst bij Stichting Werkprojecten Oldenzaal (SWO). Een deel heeft een beschutte werkplek bij Larcom en ander deel is gedetacheerd bij reguliere werkgevers. In 2024 is de governance in relatie tot SWO onderzocht. Dit heeft geleid tot een dienstverleningsovereenkomst tussen de gemeente en SWO.. Renteontwikkeling De kapitaalmarktrente is in 2024 gestegen. Begin 2025 is deze vervolgens weer gedaald en het lijkt er op dat deze nu vrij stabiel blijft. Mocht de rente toch verder gaan stijgen, zal de gemiddelde rente

die we betalen ook stijgen. Dit zal minder snel gaan dan de stijging van de marktrente, omdat we een aantal grote leningen in de portefeuille langjarig hebben vastgelegd. Per kwartaal bepaalt de Europese Centrale Bank of er een aanpassing van de rente nodig is. Ervan uitgaande dat dit in enig jaar gebeurt, houden wij er rekening mee dat onze gemiddelde rente in voorkomend geval met 0,25 procentpunt stijgt. Inflatieontwikkelingen De ECB-projecties wijzen op een inflatie van gemiddeld 2,5% in 2024, dalend naar 2,2% in 2025 en 1,9% in 2026, terwijl de economische groei naar verwachting zal toenemen van 0,8% in 2024 tot 1,5% in 2026. De ontwikkeling van de inflatie is moeilijk te voorspellen.Wij monitoren de inflatie aan de hand van de gepubliceerde maatstaven door het CBS. We schatten een mogelijke impact van € 500.000 voor meer dan trendmatige inflatieontwikkelingen. We houden er rekening mee dat dit eens per 2 jaar gebeurt. Dit leidt dan tot extra lasten/benodigde algemene reserve van € 250.000. Prijsstijgingen IHP Onderwijs De inflatie heeft effecten op de stichtingskosten voor diverse investeringen in het kader van het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs. In 2024 bleef dit effect weliswaar nog beperkt, maar de calculaties voor diverse onderwijsprojecten (o.a. Franciscusschool) vallen fors hoger uit.

Voor de bepaling van het weerstandsvermogen schatten we een mogelijke impact van € 2.000.000 voor meer dan trendmatige inflatieontwikkelingen. We houden er rekening mee dat dit eens per 2 jaar gebeurt. Dit leidt dan tot extra lasten van € 1.000.000. Extreme weersomstandigheden In 2024 hebben zich twee soorten van extreme weersomstandigheden voorgedaan, beide van het type wateroverlast. In de winter van ’23-’24 is extreem veel langdurige neerslag gevallen, het heeft weken/maanden geregend. Hierdoor is heeft het grondwaterpeil zeer hoge standen bereikt. Dit heeft veel grondwateroverlast veroorzaakt. In veel gevallen was de schade aan kelders/woningen de verantwoordelijkheid voor de eigenaar. Tegelijkertijd kijkt de gemeente naar de impact op buurtniveau, hiervoor zijn onderzoeken uitgevoerd. Op basis van de uitkomsten (beschikbaar in 2025) zullen eventueel extra maatregelen getroffen worden. Op zowel 12 als 21 juli 2024 is er sprake geweest van extreme neerslag (70 en 100+ mm regen). Wat deze twee momenten bijzonder maakt is dat het grootste deel van deze regenbuien niet op de stad maar op de stuwwal viel. En door de ligging van Oldenzaal probeerde dit water zich een weg door de stad te banen. Hierdoor kwam tijdelijk de ligging van historische beken van Oldenzaal weer ‘boven water’.

De resultaten van de onderzoeken van deze effecten worden meegenomen in toekomstige risico evaluaties en te programmeren maatregelen. Meer cliënten vanuit het gedwongen kader c.q. rechtstreeks doorverwezen dan verwacht Het risico heeft zich in 2024 niet voorgedaan. Het aantal jeugdigen met een verwijzing uit het gedwongen kader is ten opzichte van 2023 stabiel. De kosten zijn ten opzichte van 2023 als gevolg van tariefstijgingen gestegen met 24,2%. Prijsstijgingen ten gevolge van AMvB Reële prijs Wmo 2015 De prijsstijgingen zijn in 2024 verwerkt in de aanpassing van de tarieven voor Wmo-ondersteuning en Jeugdhulp de effecten zijn verwerkt in de begroting 2024. Bij het vaststellen van tarieven voor het inkoopmodel 2025 zijn de uitgangspunten van de AMvB betrokken. De effecten daarvan zijn verwerkt in de begroting 2025.

Regeling Specifieke Uitkering Sport en bewegen (SPUK) De regeling is bedoeld om de ontwikkeling en instandhouding van sportaccommodaties en de aanschaf van sportmaterialen te stimuleren als deze btw-plichtig zijn, bijvoorbeeld: Verbouwingskosten van sportfaciliteiten, bijvoorbeeld de aanleg van een kunstgrasveld of de bouw van een sporthal. Indien er wordt overvraagd zullen gemeenten naar rato worden gekort op de subsidie. Dit risico heeft zich naar verwachting niet voorgedaan in 2024. De SPUK is op verschillende projecten volledig ontvangen en wordt na de jaarlijkse SISA-verantwoording definitief. Incidenten bij evenementen Er hebben zich in 2024 geen noemenswaardige incidenten voorgedaan met financiële gevolgen of risico’s. Legesinkomsten In 2023 zijn er licht minder legesinkomsten geweest uit bijvoorbeeld uitgegeven rijbewijzen en IDkaarten. Dit kan worden verklaard als reactie op de aankomende paspoortpiek en de hierbij verwachtte aantallen nieuw aan te vragen reisdocumenten. Vastgoedportefeuille leegstand en huurderving De omvang van de huurderving is niet zodanig geweest dat er in 2024 beroep op het weerstandsvermogen hoefde te worden gedaan. Risico AVG-incident waaronder boete bij meldplicht datalekken. In 2024 hebben zich geen meldingswaardige incidenten voorgedaan.

Gladheidbestrijding In 2024 heeft de winter niet geleid tot extreme kosten in verband met het bestrijden van gladheid. Verbonden partijen In 2024 zijn de aandelen Twence verkocht, waardoor het risico op afnemende dividendinkomsten lager is geworden. Daarnaast is in het kader van de energietransitie het risico op afnemende dividendinkomsten bij enexis toegenomen. In 2024 is er van Enexis € 15.000 minder aan dividend ontvangen t.o.v. voorgaande jaren. Nieuwe financieringssystematiek gemeentefonds Ingeschat wordt dat de kans op een nieuwe financieringssystematiek voor het gemeentefonds iedere 10 jaar 3 keer voorkomt. In dat kader had het (demissionaire) kabinet het voornemen om voor de periode vanaf 2026 een nieuwe financieringssystematiek voor het gemeentefonds uit te werken. In de praktijk is de nieuwe financieringssystematiek al in 2024 ingezet. Deze wijziging leidt voor 2024 tot een fors nadeel, dit is echter via een incidentele compensatie binnen het gemeentefonds geneutraliseerd. Stroomuitval (nieuw voor 2025) Risico dat reëel lijkt is dat de stroom één keer de komende 10 jaar voor 2 dagen uit zou kunnen vallen.

Netcongestie zou dit kunnen veroorzaken, maar ook bijvoorbeeld een DDOS-aanval op het stroomnetwerk, of een iets anders waardoor we langdurige stroomuitval hebben. Het betreft 2 dagen loonkosten en eenmalige opstartkosten. Kosten 300 (werknemers) x 8 (uur) x 2 (dagen) x €75,- = €360.000,Plus opstartkosten na uitval en eventuele kosten tijdens uitval (generator, nood-communicatie, beveiliging etc): €40.000,Op basis van de informatie uit de inventarisatie zijn de risico’s gekwantificeerd. Hierdoor is een uitspraak gedaan over de gewenste omvang van de algemene reserve die benodigd is ter dekking van de financiële gevolgen van de risico’s. In de onderstaande tabel is de omvang van de ingeschatte risico’s weergegeven. Bij kans wordt een inschatting gemaakt van hoe vaak zich dit risico zou kunnen voordoen. Een score van 1 betekent jaarlijks, een score van 0,5 betekent eens per twee jaar. Een score van 0,3 betekent dan 3 keer per 10 jaar en bij een score van 0,8 is de kans groter dan eens per 2 jaar, maar niet jaarlijks. Bij impact wordt een inschatting gemaakt van de financiële impact die het risico met zich mee brengt als het zich voordoet.

Beschrijving van het risico

Kans

Impact

Risico

aantal / jaar Schatting € Effecten nieuw Twents inkoopmodel WMO en Jeugdzorg vallen tegen

0,5

€ 500.000

€ 250.000

Risico Informatiebeveiliging waaronder ‘gehackt worden’ (ransom).

0,1 € 5.000.000

€ 500.000

Afrekening bodemsanering Ootmarsumsestraat met Provincie

0,5

€ 360.000

€ 180.000

Aanzuigende werking verlaging Eigen Bijdrage WMO

0,5

€ 300.000

€ 150.000

Onvoorspelbaarheid aantallen cliënten en typen zorg WMO & Jeugd

0,3

€ 500.000

€ 150.000

Doelstellingen uitvoering WSW blijken niet haalbaar

0,5

€ 300.000

€ 150.000

Renteontwikkeling

0,5

€ 500.000

€ 250.000

Inflatieontwikkeling

0,5

€ 500.000

€ 250.000

Prijsstijgingen realisatie IHP Onderwijs

0,5 € 2.000.000 € 1.000.000

Extreme weersomstandigheden

0,5

€ 250.000

€ 125.000

Meer cliënten vanuit het gedwongen kader c.q. rechtstreeks doorverwezen dan verwacht

0,3

€ 300.000

€ 90.000

Prijsstijgingen ten gevolge van AMvB Reële prijs Wmo 2015

0,5

€ 150.000

€ 75.000

Regeling Specifieke Uitkering Sport (SPUK)

0,5

€ 100.000

€ 50.000

Incidenten bij evenementen

0,1

€ 500.000

€ 50.000

Legesinkomsten

0,5

€ 500.000

€ 250.000

Vastgoedportefeuille leegstand en huurderving

0,2

€ 200.000

€ 40.000

Risico AVG incident waaronder boete bij meldplicht datalekken

0,1

€ 500.000

€ 50.000

Gladheidbestrijding

0,3

€ 60.000

€ 18.000

Verbonden partijen

0,1

€ 100.000

€ 10.000

Nieuwe financieringssystematiek gemeentefonds

0,3 € 2.000.000

€ 600.000

Stroomuitval

0,1

TOTAAL

€ 400.000

€ 40.000 € 4.278.000

Op basis van de output in deze fase kan een gefundeerde keuze gemaakt worden betreffende de aan te houden reserves in relatie tot de geïdentificeerde risico’s uit het risicoprofiel. Hierbij dient een koppeling te worden gelegd met de beschikbare, vrij aanwendbare reserves.

Grondexploitaties

De omvang van de algemene risico’s voor het grondbedrijf is afhankelijk van de omvang van het onderhanden werk (hiervan wordt minimaal 1 en maximaal 2% opgenomen in de algemene reserve grondexploitatie) en de algemene risico’s die in de plannen worden gelopen. Het onderhanden werk is hierbij als volgt gedefinieerd: • Positieve boekwaarden van grondexploitaties (negatieve boekwaarden vormen geen risico); • De nog te maken kosten op grond van de vastgestelde grondexploitaties; • De beschikbaar gestelde voorbereidingskredieten onder de MVA’s. Om risico’s bij de grondexploitatie in beeld te brengen worden alle plannen nagelopen en worden de risico’s zoveel mogelijk gekwantificeerd. Daarnaast wordt gekeken naar de kans dat het risico zich voordoet. Project specifieke risico’s worden afgedekt in de grondexploitaties en algemene risico’s die voor het hele grondbedrijf gelden worden afgedekt in de algemene reserve grondexploitatie

Beschrijving van het risico

Kans (%)

Impact in € € 2.080.000

Risico

1 Bodemonderzoeken en aanscherpingen bodemeisen

30

2 Retrospectieve beoordeling belastingdienst (BTW en Bcf)

10

€ 957.000

€ 96.000

3 Retrospectieve beoordeling belastingdienst (Vpb)

20

€ 4.890.000

€ 978.000

4 Inbrengwaarde complexen na 2018 (Vpb)

30

€ 21.262.000

€ 6.379.000

5 Marktrisico’s

10

€ 39.193.000

€ 3.919.000

6 Conjunctuurrisico/ prijsrisico

10

€ 40.082.000

€ 4.008.000

7 Wijzigingen in wet- en regelgeving

5

€ 9.926.000

€ 496.000

8 Onvermijdelijk onderhoud bij huurcontracten

50

€ 130.000

€ 65.000

TOTAAL

€ 624.000

€ 16.565.000

Van deze omvang wordt 15% (vermeerderd met een algemene risicobuffer voor de ondergrens van € 500.000) tot 30% meegenomen bij de bepaling van de omvang van de algemene reserve grondbedrijf omdat de risico’s zich niet allemaal (gelijktijdig) voor zullen doen

Ondergrens

Omvang

Percentage

Saldo t.b.v. reserve

Onderhanden werk

€ 30.431.000

1%

€ 304.000

Risicoparagraaf

€ 16.565.000

15%

€ 2.485.000

Risicobuffer

€ 500.000

Totaal Bovengrens

€ 3.289.000 Omvang

Percentage

Saldo t.b.v. reserve

Onderhanden werk

€ 30.431.000

2%

€ 608.000

Risicoparagraaf

€ 16.565.000

30%

€ 4.969.000

Totaal

€ 5.577.000

Uitgaande van risico’s van in totaal € 4,3 mln. voor het concern en de minimale omvang van het weerstandsvermogen van het grondbedrijf van € 3,3 miljoen moet de gemeente minimaal € 7,6 miljoen beschikbaar hebben in de algemene reserve en de algemene reserve grondexploitatie om te voldoen aan de vastgestelde weerstandsratio. De stand van de algemene reserve grondbedrijf bedroeg ultimo 2024 € 4,9 mln., de algemene reserve voor het concern bedroeg afgerond € 18 mln.; samen € 22,9 mln. De algemene reserve van het concern bevindt zich boven de bovengrens. De omvang van deze reserves is dus voldoende voor afdekking van de mogelijke risico’s

Verplichte kengetallen BBV Conform de voorschriften in het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) worden in deze paragraaf een aantal verplichte kengetallen opgenomen. Deze kengetallen maken het gemakkelijker om inzicht te krijgen in de financiële positie van een gemeente en omdat de definities zijn vastgelegd in het BBV, zijn deze ook tussen gemeenten vergelijkbaar.

Excel-tabel Kengetallen

Jaarrekening 2023

Begroting 2024

Jaarrekening 2024

Netto schuldquote

25%

52%

15%

Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen

21%

47%

21%

Solvabiliteitsratio

48%

34%

52%

Structurele exploitatieruimte

0%

-1%

0%

Grondexploitatie

-2%

28%

1%

Belastingcapaciteit

96%

95%

99%

Toelichting per kengetal uit de BBV: • De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de totale baten (excl. reserves). Het geeft zodoende een indicatie in welke mate de rentelasten en aflossingen op de exploitatie drukken (voorgestelde norm Oldenzaal < 100%); • Bij de netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen wordt de netto schuld gesaldeerd met de verstrekte leningen. Schulden aangegaan om vervolgens leningen te kunnen verstrekken veroorzaken namelijk per saldo geen lasten. In combinatie met de niet gecorrigeerde netto schuldquote wordt duidelijk wat het aandeel is van de verstrekte leningen in de exploitatie. Deze quote is per definitie lager dan de netto schuldquote. Omdat er bij leningen onzekerheid kan be-staan of ze worden terugbetaald, wordt er veelal uitgegaan van de ongecorrigeerde netto schuld-quote. Ook de eerdergenoemde uitleg van de gewenste hoogte van de quote heeft betrekking op de niet gecorrigeerde netto schuldquote; • De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan zijn financiële verplichtingen te voldoen.

Het is het verhoudingsgetal tussen het eigen vermogen en het balanstotaal (voorgestelde norm Oldenzaal > 30); • De structurele exploitatieruimte is van belang om te kunnen beoordelen welke structurele ruimte de gemeente heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. In dit verband wordt het saldo van de structurele baten en lasten, inclusief structurele mutaties in de reserves, gedeeld door de totale baten (excl. reserves); • De grondexploitatie geeft weer hoe de waarde van de grond zich verhoudt tot de totale baten (excl. reserves). Voor de berekening van dit kengetal wordt de niet in exploitatie genomen grond en de bouwgrond in exploitatie bij elkaar opgeteld en gedeeld door de totale baten (excl. reser-ves). De boekwaarde van de voorraad grond is van belang omdat deze moet worden terugver-diend bij verkoop; • De belastingcapaciteit geeft inzicht in hoe de belastingdruk van een meerpersoonshuishouden in de gemeente, in enig jaar, zich verhoudt ten opzichte van de landelijk gemiddelde woonlasten in het voorafgaande jaar. Onder de woonlasten worden verstaan: de OZB, de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. Omdat er vooralsnog geen sprake is van tariefsaanpassingen na de eerste jaar-schijf van deze begroting blijft dit kengetal vanaf t+1 ongewijzigd.

Excel-tabel

3.2 Onderhoud kapitaalgoederen