Document · PDF

03 Programmabegroting 2024 - Programmabegroting 2024

Gemeenteraad 13 november 2023, gemeente OldenzaalBij agendapunt: Voorstel tot het vaststellen van de Programmabegroting 2024 inclusief bijlagenboek35.729 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

Hoort bij raadsbesluitnr. 1330 van 13 november 2023, de griffier,

H.B.

Programmabegroting 2024

Inhoudsopgave 1. Voorwoord........................................................................................................................ 3 1.1 Inleiding ........................................................................................................................................3 1.2 Huishoudboekje............................................................................................................................5 1.3 Leeswijzer ....................................................................................................................................6 1.4 De financiële positie nader toegelicht ........................................................................................16

2. Programma’s .................................................................................................................. 23 2.1 Dienstverlening en Veiligheid .....................................................................................................23 2.2 Bereikbaarheid en Openbare ruimte ..........................................................................................28 2.3 Stedelijke en economische ontwikkeling ....................................................................................31 2.4 Cultuur, sport en ontspanning ....................................................................................................34 2.5 Maatschappelijke Ondersteuning ...............................................................................................37 2.6 Financiële algemene dekkingsmiddelen ....................................................................................42

3. Paragrafen ...................................................................................................................... 47 Algemeen ..........................................................................................................................................47 3.1 Weerstandsvermogen en risicomanagement ............................................................................48 3.2 Onderhoud kapitaalgoederen .....................................................................................................52 3.3 Financiering ................................................................................................................................63 3.4 Bedrijfsvoering............................................................................................................................66 3.5 Verbonden partijen .....................................................................................................................70 3.6 Grondbeleid ................................................................................................................................72 3.7 Lokale heffingen .........................................................................................................................78 3.8 Handhaving

................................................................................................................................91 3.9 Taakstellingen ............................................................................................................................92

4. Budgetautorisatie .......................................................................................................... 93 4.1 Algemene financiële beschouwingen .........................................................................................93

Bijlage 1: Toelichtingen aanvullend beleid ..................................................................... 108 Bijlage 2: Toelichtingen nieuw beleid ............................................................................. 113

Voorwoord

1.1

Inleiding

Deze programmabegroting is, net als de vorige, gebaseerd op het raadsprogramma. Het realiseren van die ambities blijft onveranderd. Wel hebben we in de huidige financiële situatie te maken met tegenwind. Dat betekent dat we op zoek moeten naar balans tussen het uitvoeren van onze ambities en de mogelijkheden van ons huishoudboekje. Daar starten we vandaag al mee. Tegelijkertijd voeren we de plannen voor 2024 uit. We komen afspraken na, ronden projecten af en vervullen onze taken goed Dat is de belofte die we doen in deze programmabegroting. We hebben weinig voorstellen voor nieuw beleid. Immers de beleidsvoornemens van het vastgestelde raadsprogramma zijn ambitieus en hebben een meerjarig karakter. Bovendien nopen de, veelal door externe omstandigheden, verslechterde financiële vooruitzichten tot terughoudendheid. 2024 staat in het teken van het realiseren van de ambities en opgaven voor onze stad zoals opgenomen in het raadsprogramma. Onze focus ligt op het nakomen van onze afspraken, het afronden van projecten en het goed uitvoeren van onze taken.

We zijn een betrouwbare overheid voor onze inwoners en ondernemers en een goede samenwerkingspartner voor onze stakeholders: “Samen vooruit, juist nu.” Financiële uitdagingen maken onze toekomst kwetsbaar Zoals we bij de kadernota 2024 al signaleerden zien wij allerlei financiële uitdagingen op ons af komen:  een stijgende inflatie;  een stijgende rente;  krapte op de arbeidsmarkt en stijgende lonen;  verwachte nadelen op aanbestedingen;  veranderingen in de financiële verdeelsystematiek in het gemeentefonds. Daar maken we ons zorgen over. Dit maakt onze financiële situatie extra kwetsbaar. Ook onze (maatschappelijke) partners hebben te maken met stijgende prijzen en krapte op de arbeidsmarkt. Wij blijven daarover met hen in gesprek om samen tot passende oplossingen te komen. Veranderingen in de financiële systematiek van het gemeentefonds Het kabinet had het voornemen om voor de periode vanaf 2026 een nieuwe financieringssystematiek voor het gemeentefonds uit te werken. Vooruitlopend hierop werd voor 2026 eenzijdig de huidige systematiek ‘opgezegd’ en de jaarlijkse aanpassing van het gemeentefonds voor stijgende lonen, prijzen en het aantal inwoners (het zogenoemde accres) teruggezet naar een lager niveau. Op advies van de VNG laten we in deze begroting zien welke negatieve financiële gevolgen deze veranderingen in het gemeentefonds voor Oldenzaal hebben.

Andere gemeenten in Nederland doen dat ook. De programmabegroting 2024 heeft alleen een ‘sluitende’ jaarschijf voor 2025. Dit komt niet alleen door de veranderingen in de bijdrage uit het gemeentefonds. We hebben bij de uitwerking van deze begroting ook een financiële raming gemaakt voor de verschillende aanbestedingen die bij de kadernota nog op ‘PM’ stonden. Deze ramingen hebben een negatief effect. Hoe nu verder? We weten dat er financieel pittige jaren aankomen en bereiden ons daarop voor door nu vast na te denken over verschillende oplossingsrichtingen die onze structurele financiële positie versterken. We brengen daarbij onderscheid aan tussen: 1. maatregelen die het tekort oplossen dat wordt veroorzaakt door de stijgende inflatie & rente, krapte op de arbeidsmarkt & stijgende lonen en extra kosten op aanbestedingen; 2. maatregelen om het tekort op te lossen dat veroorzaakt wordt door de andere verdeling van het gemeentefonds.

En tot die tijd gebruiken we onze gezonde algemene reserve als buffer. We blijven, ook de komende tijd, de balans tussen het uitvoeren van onze ambities en onze financiële mogelijkheden nadrukkelijk bewaken. Want bovenal is het belangrijk om de gezonde financiële positie van de gemeente Oldenzaal te blijven waarborgen.

1.2

Huishoudboekje

1.3

Leeswijzer

Deze leeswijzer maakt u wegwijs in de programmabegroting. Dit is onderdeel van de planning en control cyclus (P&C-cyclus) van de gemeente Oldenzaal. Deze cyclus werd in 2022 vernieuwd en ziet er zo uit:

Programma-begroting (najaar t-1) Kadernota (voorjaar t-1)

Voorjaarsnota (juni t)

Najaarsnota (november t)

Jaarstukken (zomer t+1)

De verschillende documenten in de huidige P&C-cyclus na Raadsbesluit van 15 december 2021 (INTB21-05268), betreffen: Kadernota In de kadernota geeft het college een inzicht van het te verwachten financieel perspectief. Dit is in grote lijnen voor de komende periode en op basis van bestaand beleid. Daarbij houden we rekening met de voorlopig vastgestelde begrotingsuitgangspunten. Dit inzicht wordt aangevuld met structurele financiële gevolgen die voortvloeien uit  de laatste jaarrekening,  financiële circulaires van binnenlandse zaken en  structurele financiële gevolgen inclusief Voorjaarsnota. Het resultaat hiervan is een verwacht begrotingsresultaat voor de komende periode. Dat geeft tegelijk de ruimte aan voor eventuele nieuwe beleidsontwikkelingen, voortkomend uit het raadsprogramma. Als dat nodig is vullen we de kadernota aan met een bijbehorend dekkingsplan, en/of een plan van aanpak om tot een sluitende begroting te komen. Programmabegroting Via de vaststelling van de programmabegroting keurt de raad de op programmaniveau opgenomen budgetten, investeringen en de hieruit voortvloeiende structurele effecten goed. Ook machtigt de raad het college om de genoemde budgetten voor het begrotingsjaar te gebruiken. De genoemde budgetten in de meerjarenbegroting zijn ter kennisgeving.

Waarbij het goed is om te weten dat deze begrotingen alleen veranderen als dat door voortschrijdend inzicht nodig is. We zenden de vastgestelde programmabegroting voor het jaar er op ieder jaar vóór 15 november aan Gedeputeerde Staten. Voor- en Najaarsnota (Financiële bijstellingen) Via de voor- en najaarsnota (financiële bijstellingen) wordt een bijgewerkt inzicht in de lopende financiële ontwikkelingen gegeven. Deze financiële rapportages concentreren zich op het opmerken en toelichten van verschillen vergeleken met vastgesteld financieel beleid. Ook is de (eerdere) aparte beleidsrapportage opgenomen in de voor- en najaarsnota.

Programmarekening Aan het eind van elk jaar wordt door het college uitleg gegeven over het gevoerde bestuur. Dat is beleidsinhoudelijk en financieel. En gaat uit van de kaders en budgetten die vooraf door de raad zijn meegegeven. Dit gebeurt via de programmarekening. Ook de jaarlijkse aanpassingen van de nut en noodzaak van reserves horen hierbij. De vastgestelde programmarekening sturen we ieder jaar vóór 15 juli van het jaar, volgend op het begrotingsjaar, aan Gedeputeerde Staten. Inhoud P&C-documenten De P&C-documenten kennen een vergelijkbare inhoudelijke indeling. In alle documenten wordt in meer of mindere mate, afhankelijk van de informatiebehoefte op dat moment, ingegaan op de volgende onderdelen.

Voorwoord 3 Taakstellingen

Handhaving

Lokale heffingen

Grondbeleid

Maatschappelijke ondersteuning

Verbonden partijen

Cultuur, sport en ontspanning

Bedrijfsvoering

Stedelijke & economische ontwikkeling

Financiering

Bereikbaarheid en openbare ruimte

Onderhoud kapitaalgoederen

Dienstverlening en veiligheid

Weerstandsvermogen

Financiële algemene dekkingsmiddelen

Budgetautorisatie

Bijlagen Voorwoord met leeswijzer In dit hoofdstuk wordt naast een algemene inleiding met leeswijzer tevens ingegaan op de kerngegevens van de sociale en fysieke structuur van de gemeente. Financiële positie nader toegelicht Hier informeren we u over:  het totaaloverzicht van het verwachte meerjarenperspectief;  een analyse van de verschillen ten opzichte van het laatst vastgestelde P&C-document en;  de gehanteerde begrotingsuitgangspunten. Programma’s De programma’s (inhoud en aantal) mag de gemeente zelf samenstellen. Onze programmastructuur is in vergelijking met de vorige begroting ongewijzigd. In onze programmabegroting zitten 5 programma’s en een overzicht financiële algemene dekkingsmiddelen. Bij de vaststelling van de gewijzigde programmabegroting 2023 (op basis van het raadsprogramma 20222026) is de opzet van de programma’s wel gewijzigd. De opzet is vereenvoudigd op basis van ambities, doelen en acties. De ambities en doelen zijn meerjarig maar de acties worden elk jaar bij de begroting

herzien. De acties vormen ook de basis voor de tussentijdse rapportages aan de raad bij de voor- en najaarsnota. Per programma gaan we telkens in op 5 vragen (zie hieronder) en leggen we een relatie met de Global Goals.

Oldenzaal4global goals - Samen op weg naar een duurzame wereld Gemeente Oldenzaal is een Global Goals gemeente. In Oldenzaal worden de 17 duurzame ontwikkelingsdoelen omarmd en vertaald naar beleid en uitvoering. De Global Goals moeten een einde maken aan armoede, ongelijkheid en klimaatverandering in 2030. De gemeente wil hiermee het bewustzijn op het gebied van duurzaamheid vergroten. Verschillende projecten en activiteiten in de gemeente Oldenzaal dragen hieraan bij. Wat zijn de Global Goals? De Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen (SDG’s – Sustainable Development Goals) zijn door de Verenigde Naties vastgesteld als nieuwe mondiale duurzame ontwikkelingsagenda voor 2030. Ze worden gepromoot als de wereldwijde doelstellingen voor duurzame ontwikkeling. Er zijn 17 doelstellingen en 169 onderliggende targets om deze doelen te realiseren.

Wat doet Oldenzaal? Gemeenten kunnen lokaal een grote impact maken door zelf het goede voorbeeld te geven. En inwoners en organisaties actief te betrekken en uit te dagen om ook mee te doen. Dit doen we door ons te richten op  het terugdringen van ongelijkheid;  maatschappelijke integratie;  een leefbare en veilige leefomgeving;  duurzame productie en consumptie en;  kwalitatief en participatief bestuur. Op www.oldenzaal.nl staan hier voorbeelden van. De programmabegroting is bij uitstek een plaats om zichtbaar te maken aan welke doelstellingen we een bijdrage leveren. Het geeft verder de samenhang en verbinding aan met de diverse Global Goals om een bijdrage te leveren voor een beter Oldenzaal.

Per programma zijn in deze programmabegroting de pictogrammen zichtbaar gemaakt die bijdragen aan een betere samenleving op basis van de ambities genoemd bij het programma. Meer informatie over de Global Goals vindt u op de website van VNG. Per programma gaan we in op onderstaande vragen: 3. Wat zijn onze ambities en doelen? De ambities en doelen zijn meerjarig maar de acties worden elk jaar bij de begroting herzien. 4. Wat gaan we ervoor doen? Betreft concrete acties voor het begrotingsjaar. De ‘going-concern’ taken worden bij het benoemen van concrete activiteiten overigens buiten beschouwing gelaten. 5. Welke beleidsindicatoren gebruiken we? Naast de wettelijke verplicht op te nemen beleidsindicatoren nemen we bij deze Programmabegroting 2024 ook enkele (vrije) beleidsindicatoren op die inzicht geven in het realiseren van de door ons geformuleerde ambities. In navolging van de uitgevoerde ‘workshop auditcommissie beleidsindicatoren’ beperken we ons daarbij in eerste instantie tot beleidsindicatoren bij geformuleerde ambities in Programma 1 ‘Dienstverlening en Veiligheid’. Verder wordt onder dit item een tabel opgenomen met voorgeschreven verplicht op te nemen beleidsindicatoren. Aan de hand hiervan moet meer inzicht worden verkregen in de maatschappelijke effecten die met de verschillende programma’s worden beoogd of gerealiseerd.

Met deze indicatoren wordt getracht de begroting (en jaarrekening) beleidsmatiger te maken, zodat uw raad op de belangrijke momenten in een beleidscyclus zich een beeld kan vormen over behaalde en te behalen beleidsresultaten. De nu opgenomen indicatoren zijn de ten minste op te nemen indicatoren. Dit kan naar eigen inzicht en behoefte nog worden uitgebreid. De verplichte kengetallen vanuit het BBV zijn in tabellen (onderstaand een voorbeeld) verwerkt in de verschillende programma’s. Voorbeeldindicator Indicator

Eenheid

Verw ijzingen Halt

Aantal per 10.000 jongeren

Periode

Oldenzaal

2018

151

Trend Provincie 101

25.000 – 50.000 inw. 111

Bron Bureau Halt

De wijze van presenteren van de indicatoren is vrij, maar het afzetten van de waarde van de indicatoren ten opzichte van de provincie en gemeenten in dezelfde grootteklasse is verplicht. Ook is de bron voor elke gemeente generiek, in dit voorbeeld bureau Halt, zodat vergelijking met andere gemeenten mogelijk is. Het groene trend pijltje geeft aan dat de waarde van de indicator is verbeterd ten opzichte van het vorige rapportagemoment. Naast het groene pijltje, kan er sprake zijn van een omlaag staand rood pijltje (verslechtering van de indicator) en een blauw liggend pijltje (gelijkblijvende waarde van de indicator). De gepresenteerde informatie in de tabellen betreft de meest actuele informatie afkomstig van de website “waar staat je gemeente.nl”. Op deze site zijn, behalve de meest actuele kengetallen, ook de cijfers van voorgaande jaren terug te vinden. 6. Met wie wordt samengewerkt? (Betrokkenheid verbonden partijen) Het BBV vraagt meer zicht op de bijdrage van verbonden partijen aan het gemeentelijke beleid. Gemeenten blijven verantwoordelijk voor de taken die ze door verbonden partijen laten uitvoeren. Via deze rubriek wordt getracht inzicht te geven van welke verbonden partijen een bijdrage wordt verwacht bij de realisering van de visie en acties behorend bij een programma. 7. Wat mag het kosten? Per programma wordt weergegeven wat het programma kost.

Daarbij wordt in de tabel allereerst onderscheid gemaakt tussen baten en lasten. Daarbinnen wordt een onderverdeling gemaakt in:  Aanvaard beleid: hiervoor zijn de uitkomsten van het laatst door u besproken/vastgestelde P&Cdocument als basis gebruikt en geactualiseerd met de begrotingsuitgangspunten;  Aanvullend beleid: hierin zijn voorstellen opgenomen welke ook reeds waren opgenomen in de meerjarenbegroting van het voorgaande dienstjaar, maar met een startjaar in de huidige planperiode;  Nieuw beleid: dit betreft voorstellen welke dit begrotingsjaar voor het eerst zijn opgenomen in de begroting;  Op basis van de richtlijnen van het BBV worden tenslotte per programma de mutaties ten aanzien van reserves inzichtelijk gemaakt; 9

In de bestaande informatiepyramide kennen we onder het niveau van programma’s, de wettelijke verplichte taakvelden van de gemeente. Deze zijn aan het begin van elk programma benoemd. In hoofdstuk 4.1.2 is een overzicht opgenomen van de baten en lasten per taakveld. Paragrafen Via de systematiek van de paragrafen kunnen aandachtspunten, welke in de praktijk over meerdere programma’s verdeeld zijn, toch specifiek aandacht krijgen. Op basis van het BBV zijn 7 paragrafen voorgeschreven. In Oldenzaal kennen we daarnaast al meerdere jaren de paragraaf Handhaving. Net als in 2023 presenteren we in de programmabegroting 2024 de paragraaf Taakstellingen. Daarin rapporteren we over de te realiseren gemeentelijke ombuigingen. Budgetautorisatie Zoals eerder aangegeven, is 1 van de doelen van de P&C-cyclus dat de gemeenteraad het college autoriseert/machtigt tot het doen van bepaalde handelingen. In dit hoofdstuk staat de informatie die daarvoor nodig is. De actuele financiële positie is nader toegelicht. We gaan onder andere in op:  de budgettaire positie;  een totaaloverzicht van incidentele baten en lasten;  overzicht van de budgetten per taakveld;  de meerjarige balans;  budgetten in 1 oogopslag en/of de financiële begroting;  aanvullende beleidsontwikkelingen met bijbehorende toelichting en  het dekkingsplan met indien nodig ombuigings- of herprioriteringsvoorstellen.

Kortom, alle financiële ontwikkelingen die de gemeenteraad in deze begroting vaststelt, hebben we hier op een rij gezet.

Bijlagen Afhankelijk van het P&C-document worden bijlagen toegevoegd.

1.3.1

Kerngegevens

Samenstelling bevolking 18.113

18.051

5.978

18.013

5.968

17.988

5.958

17.988

5.942

4.115 2.834 891

4.135 2.839 888

4.151 2.879 890

4.136 2.919 909

Werkelijk 1-1-2023

Prognose 1-1-2024

Prognose 1-1-2025

Prognose 1-1-2026

Prognose 1-1-2027

· Jonger dan 18 jaar

· Ouder dan 17 maar jonger dan 65 jaar

· Ouder dan 64 maar jonger dan 75 jaar

· Ouder dan 74 maar jonger dan 85 jaar

· Ouder dan 84 jaar

Aantal inwoners- huishoudingen- woningen 31.931

14.183

31.894

31.891

31.881

14.283

31.894

14.483

14.383

14.583

14.826

14.926

15.026

15.126

15.226

Werkelijk 1-1-2023

Prognose 1-1-2024

Prognose 1-1-2025

Prognose 1-1-2026

Prognose 1-1-2027

Totaal aantal inw.

Aantal huishoudens:

Woningen

Aantal periodieke uitkeringsgerechtigden & Wsw-geïndiceerden · Wwb

· Ioaw

· Ioaz

· Wsw

424

420

227

221

214

208

202

18 5 Werkelijk 1-1-2023

16 5

15 5

Prognose 1-1-2024

14 5

Prognose 1-1-2025

Prognose 1-1-2026

13 5 Prognose 1-1-2027

Aantal leerlingen: · Voortgezet onderwijs

Prognose 1-1-2027

2.433

Prognose 1-1-2026

2.461

Prognose 1-1-2025

2.479

Prognose 1-1-2024

2.559

Werkelijk 1-1-2023

2.619

· Basisonderwijs 3.548 3.593 3.683 3.730 3.791

Lengte van wegen (in km)

4,2 Spoorlijn

Fiets- en wandelpaden

8,2

120 km wegen (Rijk) 80 km wegen (Provincie)

12,7

50 km wegen

30 km wegen

107

Overige kerngegevens De oppervlakte van de gemeente is 2.155 ha, waarvan 40 ha binnenwater. De historische stadskern is 8 ha. Er is 270 ha aan industrieterrein en de oppervlakte van openbaar groen is 244 ha, waarvan voor de waterhuishouding 24 ha gebruikt wordt. Er zijn 55 recreatiewoningen in Oldenzaal en 3.148 bedrijfsvestigingen

1.3.2

Financiële structuur

Lasten en baten 2024 per programma

Lasten per programma x 1.000 6.319

16.021

Programma 1 Dienstverlening en veiligheid

16.075 7.513

Programma 2 Bereikbaarheid en openbare ruimte Programma 3 Stedelijke en economische ontwikkeling Programma 4 Cultuur, sport en ontspanning

7.780

Programma 5 Maatschappelijke ondersteuning Financiële Algemene Dekkingsmiddelen

61.600

Baten per programma x 1.000

-501

-9.522

-2.628 -1.390 -12.643

Programma 1 Dienstverlening en veiligheid Programma 2 Bereikbaarheid en openbare ruimte Programma 3 Stedelijke en economische ontwikkeling Programma 4 Cultuur, sport en ontspanning Programma 5 Maatschappelijke ondersteuning Financiële Algemene Dekkingsmiddelen

-86.317

Lasten en baten 2024 naar categorieniveau

Lasten naar categorieniveau 2024 gemeente Oldenzaal x 1.000

2.007

23.942 7.261

34.717 350 859 26.269

20.907

Salarissen Personeel van derden Overige goederen en diensten

Rente en afschrijvingen Belastingen Inkomens en kapitaaloverdrachten

Baten naar categorieniveau 2024 gemeente Oldenzaal x 1.000 1.419 1.438 2.174

6.439

705

1.979 2.166 1.411 13.789

83.657

Rente baten Overige goederen en diensten Inkomensoverdrachten Reserveringen Leges en andere rechten

Huren en pachten incl. Grex Belastingen Eigen bijdr. verhaal soc. uitk. natura Verrekening bouwgrondexpl. Dividenden en winsten

1.4

De financiële positie nader toegelicht

1.4.1

Algemeen

Bij de vaststelling van de kadernota 2024 stemde de gemeenteraad in met  de te hanteren uitgangspunten voor het opstellen van de begroting 2024;  de verwachte begrotingsuitkomsten voor de planperiode 2024-2027, op basis van extrapolatie van het bestaande beleid van de programmabegroting 2023;  de daarna nog vastgestelde (gewijzigde) programmateksten en;  nieuw beleid op basis van het raadsprogramma 2022-2026 en de voorjaarsnota 2023. Deze uitgangspunten en het bestaande beleid, zoals opgenomen in genoemde documenten, vormen de basis voor de cijfers van deze programmabegroting 2024. De gehanteerde uitgangspunten hebben we (samengevat) - voor de volledigheid - nogmaals opgenomen in deze begroting. Deze uitgangspunten en de actualisering en detaillering van de ramingen van de kadernota 2024 leiden op onderdelen in deze programmabegroting tot bijstellingen van de ramingen voor 2024 tot en met 2027. We hebben bij het opstellen van deze begroting de actuele stand verwerkt van de algemene uitkering tot en met de meicirculaire 2023. De programmabegroting 2023 is in november 2022 vastgesteld met (fors) positieve begrotingssaldi voor alle jaarschijven. Hiermee ontstond de budgetruimte voor de beleidsthema’s van het raadsprogramma 2022-2026.

Na vertaling en financiële verwerking van het raadsprogramma ontstond een gewijzigde programmabegroting 2023-2026 met opnieuw positieve begrotingssaldi voor alle jaarschijven. Daar constateerden we al wel ‘donkere wolken’ voor het komende ‘ravijnjaar’ 2026. We wezen op de financiële risico’s van stijgende inflatie en rentestanden. Per saldo resteerde voor 2026 nog een beperkt positief begrotingssaldo van (afgerond) € 500.000. De hierna vastgestelde voorjaarsnota 2023 (inclusief decembercirculaire 2022) had vervolgens een structureel negatief effect op het begrotingsresultaat van gemiddeld € 375.000. Dit werd met name veroorzaakt door de financiële vertaling van de gevolgen van de decembercirculaire 2022 en de structurele actualisering van de budgetten van het sociaal domein van € 350.000. De gemeenteraad gaf, door het vaststellen van de kadernota 2024 op 10 juli 2023, richting aan de koers voor het opstellen van de programmabegroting 2024. In de kadernota is een 1 e financiële indicatie afgegeven voor de planperiode 2024-2027. We kunnen concluderen dat het financieel perspectief ten opzicht van de (gewijzigde) programmabegroting 2023 behoorlijk is verslechterd. De uitgangspunten en ingeschatte ontwikkelingen van de kadernota hebben op alle jaarschijven een nadelig effect.

Naast het structureel nadelig effect van de voorjaarsnota 2023 (financieel vertaald in de kadernota 2024) is de budgettaire verslechtering veroorzaakt door componenten als  opgelopen rentelasten;  prijsstijgingen door inflatie;  daarmee samenhangende hoge prijsindexeringen. Die worden slechts gedeeltelijk door het Rijk gecompenseerd via de algemene uitkering (gemeentefonds);  afwijkende indexeringen van verbonden partijen;  de ontwikkelingen in het gemeentefonds. De uitkomsten van de meicirculaire 2023 en de nadere uitwerking van de begrotingscijfers 2024-2027 hebben het begrotingsbeeld voor de komende jaren verder verslechterd. Onder andere de meicirculaire 2024 is hier debet aan. Tegenvallende nominale accressen (loon- en prijscompensatie) ten opzichte van de gemeentelijke gehanteerde inflatiepercentages leiden met name voor de jaren 2026 en 2027 tot grotere tekorten dan voorzien bij de kadernota 2024.

Voor de jaren 2024 en 2025 kunnen we de tegenvallende accressen opvangen. Dat komt omdat we de zeer hoge accressen 2022-2025 terughoudend in de huidige begroting (2023-2026) hebben opgenomen. Daardoor hebben we een buffer opgebouwd die kan vrijvallen in de jaren 2024/2025. Tenslotte hebben we bij de uitwerking van de programmabegroting 2024 de diverse aanbestedingen ‘op geld’ gezet. We kunnen nu constateren dat de aanbestedingen een structurele lastenverzwaring vanaf 2024 betekenen van ruim € 1,6 miljoen. Dit leidt tot een programmabegroting 2024 waarin alleen 2025 een ‘sluitende jaarschijf’ heeft. Onderstaande tabel geeft inzicht in deze resultaatontwikkeling: Onderdelen (x € 1.000)

2024

2025

2026

2027

Resultaat Kadernota

2.046

1.936

386

Uitwerking begroting (incl. meicirculaire)

446

212

914

2.479

Aanbestedingen Sociaal Domein (‘PM’ posten Kadernota)

1.626

TOTAALRESULTAAT

1.136

632

4.476

4.491

Met deze negatieve begrotingsontwikkeling sluit Oldenzaal zich aan bij veel Nederlandse gemeenten die kampen met niet sluitende meerjarenperspectieven door de gewijzigde verdeelsystematiek van het gemeentefonds vanaf 2026, en het uitblijven van een nieuw structureel en financieel houdbaar alternatief door het Rijk. Het begrotingstekort 2024 is hier echter niet volledig aan te wijten. Weliswaar zijn voor 2024 de accressen in het gemeentefonds niet toereikend voor compensatie van de gehanteerde inflatiepercentages, maar ook wel beïnvloedbare componenten maken onderdeel uit van de verslechterde saldi en een onzeker meerjarenperspectief. Gelukkig hebben we een flinke algemene reserve. Hiermee is er voor de komende jaren een gezonde buffer. Daardoor is snijden in ambities op dit moment niet nodig. Dat neemt niet niet weg dat ‘achterover leunen en wachten’ op het Rijk een onverstandige keuze is. We blijven de balans tussen het uitvoeren van onze ambities en onze financiële mogelijkheden bewaken. We weten dat er financieel pittige jaren aankomen en bereiden ons daarop voor door nu vast na te denken over verschillende oplossingsrichtingen die onze structurele financiële positie versterken.

Totaaloverzicht programmabegroting 2024-2027 Tabel 1 Programmabegroting 2024 – 2027 Bedragen x € 1.000

Onderdelen Lasten aanvaard beleid Baten aanvaard beleid (A.) Saldo aanvaard beleid programmabegroting 2024

2024

(D.)Totaal programmabegroting 2024 (A.)

(B.)

2026

2027

115.691

N 114.318

112.126

111.500

114.575

V 114.990

107.837

107.215

1.116

672

4.289

4.285

179

198

1.136

632

4.476

4.491

(B.) Aanvullend beleid Progr.begr. 2024 (C.) Nieuw beleid

2025

N N

Regel A is het saldo van de lasten en baten aanvaard beleid zoals deze in de begrotingscijfers is verwerkt op basis van de richtinggevende kaders verwoord in de begrotingsuitgangspunten die bij de kadernota 2024 zijn vastgesteld. Voor de analyse wordt verwezen naar hoofdstuk 1.4.3. Regel B betreft het aanvullend beleid voor de komende planperiode dat was opgenomen in de programmabegroting 2023 en als zodanig al bij u bekend is, alsmede de financiële ontwikkelingen

(C.)

(D.)

opgenomen in de door u vastgestelde kadernota 2024. Zie voor specificatie tabel 1 in hoofdstuk 4.1.5 van deze begroting, alsmede de bijbehorende toelichting. Regel C betreft de voorstellen nieuw beleid (mede) op basis van het raadsprogramma 2022-2026 en de eventuele beschikkingen over reserves die in dat verband worden gedaan. Zie voor specificatie tabel 2 in hoofdstuk 4.1.6 van deze begroting, alsmede de bijbehorende toelichting. Regel D is het saldo van deze begroting waarbij rekening is gehouden met de inkomsten uit de algemene uitkering gebaseerd op de meicirculaire 2023 en inclusief dotaties aan en beschikkingen over reserves (dus na bestemming).

Provincie De provincie beoordeelt, als financieel toezichthouder, de begrotingen van de gemeenten. Hierbij wordt vooral gekeken naar de mate waarin de begroting structureel en reëel in evenwicht is. Met het begrip structureel evenwicht wordt bedoeld dat de in de begroting opgenomen structurele lasten, gedekt dienen te worden door structurele baten. In dat verband zijn in hoofdstuk 4.1.2 overzichten opgenomen van de incidentele baten en lasten. Uit dit overzicht blijkt dat we in de jaren 2024-2027 meer incidentele baten hebben dan incidentele lasten. Het reëel evenwicht houdt in dat onderzoek wordt gedaan naar de realiteit van de ramingen. Daarbij dient de begroting/meerjarenraming uiteraard volledig te zijn. In het toetsingskader dat de provincie hierbij hanteert, is de eis dat de gemeenten de financiële ontwikkelingen meenemen tot en met minimaal de meicirculaire. Daarom presenteren wij u hier, gebaseerd op een bestendige gedragslijn, dus een saldo t/m de meicirculaire 2023. Op basis van de vastgestelde kadernota 2024 heeft de provincie een eerste indruk gegeven ten aanzien van het toezicht. Dit resulteerde in de verwachting dat Oldenzaal zal voldoen aan het beleidskader financieel toezicht. Concreet werd het volgende beeld gegeven: “Oldenzaal heeft het jaar 2022 afgesloten met een positief resultaat.

Dit wordt met name veroorzaakt door meevallers waar de gemeente weinig invloed op heeft zoals de decembercirculaire 2022, gelden voor de opvang van Oekraïners en teruggave gelden voor beschermd wonen. Een groot deel wordt toegevoegd aan de algemene reserve. Het eigen vermogen is t.o.v. vorig jaar toegenomen. Het weerstandsvermogen is uitstekend, de ratio is 3,65. Oldenzaal heeft een sterke financiële positie. De accountant heeft een goedkeurende verklaring voor getrouwheid en rechtmatigheid afgegeven. Gezien de stand van de voorjaarsnota en kadernota en naar aanleiding van ons gesprek met gemeente Oldenzaal verwachten wij dat 2023 sluit met een positief saldo. De gemeente heeft in de kadernota een inschatting gemaakt van de gevolgen van de meicirculaire. De daadwerkelijke doorrekening van de meicirculaire heeft voor Oldenzaal in 2024 en 2025 een positief effect ten opzichte van wat was verwacht in de kadernota. Voor 2026 en 2027 is het effect negatief. De gemeente verwacht voor 2024 en 2025 een sluitende begroting te kunnen vaststellen. De jaren 2026 en 2027 zijn vooralsnog negatief. Oldenzaal gaat proberen om het jaar 2027 financieel sluitend te krijgen, het eventuele tekort wordt dan gedekt met incidentele middelen (uit de algemene reserve). Daardoor is 2027 weliswaar sluitend, maar niet structureel sluitend.

Op basis van de huidige informatie is de verwachting dat de gemeenteraad een structureel sluitende begroting 2024 zal vaststellen en de gemeente onder repressief toezicht blijft. Mocht de meerjarenraming negatief sluiten, dan wordt het voorstel voor de IBT-kleuring 2024 voor het domein financiën oranje”. Inmiddels is duidelijk dat het financieel perspectief ten opzichte van het voorjaarsoverleg met de Provincie is verslechterd. Ook 2024 is niet langer sluitend. De verwachting is dat ITB (Interbestuurlijk toezicht) kleuring 2024 op oranje wordt gesteld. In de kadernota 2024 werden specifieke financiële ontwikkelingen toegelicht. Onderstaand nogmaals de (actuele) stand van zaken:

Algemene uitkering Hoewel de septembercirculaire 2023 inmiddels is ontvangen, zijn de effecten hiervan nog niet (integraal) opgenomen bij de totstandkoming van de programmabegroting 2024. We volgen hiermee een bestendige gedragslijn. De opzet is om de gemeenteraad voor de vaststelling van de programmabegroting 2024, te informeren over de gevolgen hiervan. Zo kan deze hier bij de algehele beoordeling over de financiële positie van onze gemeente rekening mee houden. Zonder het onderdeel te laten vormen van de besluitvorming over deze begroting. Gemeentefonds Het kabinet is van plan om vanaf 2026 een nieuwe financieringssystematiek voor het gemeentefonds te hanteren met daarbij een verruiming van het gemeentelijke belastinggebied. Het kabinet geeft daarbij aan te streven naar een financieringssystematiek die “gemeenten en provincies stabiliteit biedt en ruimte geeft om autonome keuzes te maken, vanuit een solide financiële basis”. Vooruitlopend hierop heeft het kabinet voor 2026 eenzijdig de huidige systematiek ‘opgezegd’ en de jaarlijkse aanpassing van het gemeentefonds voor stijgende lonen, prijzen en het aantal inwoners (het zogenoemde accres) teruggezet naar een lager niveau. Ook kondigde zij voor 2026 de terugkeer van de volledige opschalingskorting aan.

In de meicirculaire 2023 bleek ook dat het Rijk in haar uitgangspunten lagere nominale accressen (loonen prijscompensatie) hanteert dan de gemeentelijk gehanteerde inflatiepercentages. Mogelijk worden deze accressen nog aangepast bij toekomstige circulaires. Voorlopig leiden de gehanteerde accressen tot grotere tekorten dan voorzien bij de kadernota 2024. Gehanteerde indexen Conform de bestendige gedragslijn worden de 3 gebruikte indices voor de programmabegroting 2024 (index lonen en sociale lasten, index goederen en diensten en de index Sociaal domein) jaarlijks, naast de voorlopige indices voor het komende jaar, gecorrigeerd voor de definitief vastgestelde cijfers van voorgaande jaren. Door de gestegen inflatie in het afgelopen jaar vallen de definitieve indexcijfers voor met name goederen en diensten hoger uit dan aanvankelijk verwacht. In 2024 krijgen we te maken met relatief hoge indexcijfers. Hiervoor wordt de gemeente (gedeeltelijk) gecompenseerd in de algemene uitkering. In vergelijking met het begrotingsjaar 2023 stellen wij voor om de indexen voor lonen en goederen/diensten, gebaseerd op de recente ramingen van het Centraal Planbureau (CPB), bij te stellen van respectievelijk van 6,40% naar 5,6% en van 4,5% naar 8,9%.

Daarnaast is er, net als vorig jaar, gekozen voor een aparte index voor het sociaal domein, namelijk een index gebaseerd op Overheidsbijdrage in de Arbeidskostenontwikkeling (OVA). Dit betekent voor 2024 een index van 7,58%. Rentelasten De rentelasten zijn een belangrijk risico-element en oorzaak voor de verslechterde meerjarensaldi. Bij de voorlopige uitwerking van de begrotingsuitgangspunten voor de kadernota 2024 merkten we dat de opgelopen rentestanden een negatief effect hebben op het meerjarig begrotingssaldo. De voor 2024 te hanteren omslagrente (het gehanteerde rentepercentage voor berekening kapitaallasten investeringskredieten) neemt ten opzichte van 2023 met 0,75% toe tot 1,25%. Dit betekent een structurele extra last voor de begroting 2024 van minimaal € 800.000. Verder oplopende rentetarieven betekenen vanzelfsprekend verder oplopende (kapitaal-) lasten. Investeringen en kapitaallasten na 2027 De stijgende rentelasten zijn enerzijds het gevolg van de oplopende rentestanden, maar worden ook veroorzaakt door de investeringsplanningen (inclusief noodzakelijk onderhoud) van de gemeente Oldenzaal. Medio 2023 bedroeg de omvang van de nog uit te voeren investeringen ca. € 63 miljoen.

Naast een forse inspanningsverplichting, hebben de openstaande investeringen in toenemende mate (stijgende rente) effect op de meerjarige begrotingsruimte, waarbij investeringsbudgetten door opgelopen inflatie mogelijk ook niet meer toereikend zijn. Ter nuancering kan hierbij opgemerkt worden dat een substantieel deel van deze investeringen betrekking hebben op (financieel neutrale) investeringen in bijvoorbeeld GRP Rioleringsplannen (gedekt via tarieven) en dat in 2023 diverse investering planningen zijn geactualiseerd (IHP Onderwijs).

Op basis van deze geactualiseerde planningen kan overigens wel reeds worden geconcludeerd dat vanaf 2028 (buiten de ‘scope’ van deze programmabegroting 2024), de kapitaallasten (afschrijving en rente) als gevolg van investeringen in onderwijshuisvesting en (binnen-)sport accommodaties aanzienlijk toenemen. In de komende periode en in aanloop naar de programmabegroting 2025 worden dan ook passende maatregelen onderzocht en zo nodig voorgesteld aan uw Raad om de solide financiële positie van de gemeente Oldenzaal te waarborgen. Inflatie De oplopende inflatie vertaalde zich bij de kadernota 2024 in (historisch) hoge indexpercentages voor lonen en sociale lasten (5,6%) en goederen en diensten (8,9%). De ‘OVA-index’ voor de budgetten sociaal domein bedraagt voor 2024 7,58%. We verwachten dat het Rijk dat slechts gedeeltelijk compenseert via het gemeentefonds. Dit is bevestigd in de meicirculaire 2023, waarin het Rijk lagere percentages hanteert dan de gemeente. Afwijkende indexeringen verbonden partijen De indexen ‘loon- en prijsontwikkeling 2024’ voor verbonden partijen zijn conform het advies van de Twentse gemeenten. De systematiek en percentages wijken echter af van de door Oldenzaal gehanteerde methodiek. Voor de programmabegroting 2024 resulteert dit in een structureel begrotingsnadeel van ruim € 400.000.

Budgetontwikkelingen en aanbestedingen Sociaal Domein In het sociaal domein zijn een aantal ontwikkelingen die leiden tot een hogere prijs voor geleverde diensten door aanbieders. Dit gaat om:  aanbesteding doelgroepenvervoer;  aanbesteding huishoudelijke ondersteuning;  aanbesteding Wmo;  aanbesteding Jeugd;  onderzoek reële tarieven Twents Model Jeugd en Wmo. De (financiële) effecten en omvang hiervan waren bij opmaak van de kadernota nog niet inzichtelijk. Bij de uitwerking van de programmabegroting 2024 blijkt dat de structurele lasten hiervan ruim € 1,6 miljoen bedragen. 1.4.2

Programmabegroting 2023 (jaarschijf 2024) versus programmabegroting 2024

Als we een vergelijk maken tussen de programmabegroting 2023 (jaarschijf 2024) en de programmabegroting 2024 is er sprake van een negatieve financiële ontwikkeling. In de programmabegroting 2023 was de raming voor 2024 € 2.111.000 positief. Het nu verwachte resultaat voor 2024 bedraagt € 1.136.000 negatief. Dit betekent een negatieve ontwikkeling van € 3.247.000. Bij de kadernota 2024 is een negatieve ontwikkeling van € 2.067.000 verklaard en toegelicht. Bij de doorrekening van de programmabegroting 2024 komt daar dus nog eens € 1.180.000 bij. Deze negatieve ontwikkeling is voor een groot gedeelte veroorzaakt door de doorrekening van de als ‘PM’ posten bij de kadernota 2024 opgenomen aanbestedingen sociaal domein. We hebben nu berekend dat de totale structurele lasten hiervan € 1.626.000 bedragen. Hiertegenover staat onder andere een voordeel voor de algemene uitkering naar aanleiding van de meicirculaire. Voor de jaren 2024 en 2025 worden de tegenvallende accressen opgevangen doordat we de zeer hoge accressen uit 2022-2025 (zie: meicirculaire 2022) terughoudend in de huidige begroting (2023-2026) hebben opgenomen. Daardoor hebben we een buffer die kan vrijvallen in de jaren 2024/2025. Dit leidt tot beperkte resultaatverbeteringen voor de 1e twee jaarschijven (2024 € 840.000).

Verder vielen rentelasten (€ 100.000), loonkosten (€ 80.000) en meerkosten verbonden partijen (€ 100.000) nadeliger uit voor 2024 dan ingeschat bij de kadernota 2024.

1.4.3

Begrotingsuitgangspunten ramingen aanvaard beleid

Samenvatting uitgangspunten planperiode 2024 - 2027 De basis voor het ramen van het aanvaarde beleid voor de planperiode 2024-2027 is de in de raadsvergadering van 7 november 2022 vastgestelde programmabegroting 2023 alsmede de daarna door de raad vastgestelde (gewijzigde) programmateksten en nieuw beleid o.b.v. raadsprogramma 20222026 op 6 maart 2023. Voor het bepalen van de budgetten aanvaard beleid rekening houden met de volgende (procentuele) ontwikkelingen: Lastenontwikkeling    

Batenontwikkeling

Lonen en sociale lasten Goederen en diensten Omslagrente Index Sociaal Domein

5,60% 8,90% 1,25% 7,58%

 

Nominale loon- en prijsontwikkelingen; autonome volumeontwikkelingen.

Eigen belastinggebied  Huurtarieven gemeentelijk vastgoed aanpassen conform bovenstaande prijsontwikkeling van goederen en diensten;  tarieven algemene heffingen hanteren zoals deze zijn vastgesteld bij de laatst vastgestelde begroting, aangepast met een gemiddelde van de index voor loon- en prijsontwikkeling;  overige tarieven hanteren zoals deze zijn vastgesteld bij de laatst vastgestelde begroting;  rekening houden met de voor de planperiode verwachte autonome volumeontwikkelingen ten aanzien van de kerngegevens;  rekening houden met 100% kostendekking ten aanzien van reinigings-/afvalstoffenheffing en rioolheffing (voor beide netto na kwijtschelding).

Kerngegevens Per 1 januari

Aantal woonruimten

Aantal inwoners

2023

14.826

31.931

2024

14.926

31.881

2025

15.026

31.891

2026

15.126

31.894

2027

15.226

31.894

De volledige notitie begrotingsuitgangspunten planperiode 2024-2027 hebt u als kader vastgesteld ter gelegenheid van de kadernota 2024.

Programma’s

2.1

Dienstverlening en Veiligheid

Onder dit programma vallen de volgende wettelijk verplichte taakvelden: a. Bestuur b. Burgerzaken

c. Crisisbeheersing en brandweer d. Openbare orde en veiligheid

Oldenzaal, een gemeente met een gezicht. Daarmee willen we zeggen: digitaal bereikbaar waar het kan en persoonlijk contact waar dat nodig is. Een gemeente die zichtbaar en benaderbaar is. Een sociaal veilige gemeente voor iedere inwoner.

Dit programma draagt bij aan de volgende Goals:

2.1.1

Wat zijn onze ambities en doelen?

Ambitie Een betrouwbare en toegankelijke gemeente met een gezicht Doelen  De (digitale) toegankelijkheid van onze dienstverlening sluit op een betaalbare manier aan bij de wensen van onze inwoners.  De digitale aanvragen/meldingen worden efficiënt afgehandeld.  Inwoners en ondernemers nodigen we uit om mee te denken en invloed uit te oefenen op onderwerpen die Oldenzaal verbeteren.  Ons stadhuis versterkt het samenwerken, verbinden en ontmoeten.  Onze communicatie is in begrijpelijke taal afgestemd op de ontvanger. Ambitie In onze stad voelt iedereen zich veilig in de woon-, werk- en leefomgeving Doelen  Samen met onze professionele partners, inwoners en ondernemers worden overlast, incidenten, ondermijning en (georganiseerde) criminaliteit teruggedrongen.  Onze eigen organisatie, inwoners en ondernemers hebben een grote weerbaarheid tegen ondermijning en (georganiseerde) misdaad.  Mensen zijn meer bewust van personen met onbegrepen gedrag; onze regie zorgt voor een integrale aanpak als dat nodig is.  De bewustwording over de effecten van het gebruik van verdovende middelen (drank en drugs) wordt vergroot.  We zijn met onze professionele partners voorbereid op mogelijke incidenten rond het spoor vanwege het onveiligheidsgevoel van inwoners en ondernemers.  Met de Twentse gemeenten en veiligheidsregio wordt de regionale crisisorganisatie doorontwikkeld.

2.1.2 Nr 1.1

1.3

Wat gaan we ervoor doen? Acties Met het feedbacksysteem blijven we werken aan onze gemeentewebsite. We hebben daarbij oog voor (digitale) toegankelijkheid. We volgen de ontwikkeling van Dimpact voor de doorontwikkeling van het zaakafhandelsysteen (nu E-suite):

Jaar C

 

1.4

1.5

1.6

1.7

1.8 1.9 1.10

1.11

1.12 1.13 1.14 1.15

1.16

1.17

1.18

1.19 1.20 1.21

We vervangen e-formulieren door Open Formulieren om meer gebruikersgemak te bieden; We sluiten aan bij Signalen in verband met een koppeling met de Buiten Beter App. Dit levert meer efficiency in de afhandeling van de meldingen openbare ruimte. Daarnaast maakt dit terugkoppeling via de Buiten Beter App mogelijk.

We gebruiken het klantfeedbacksysteem om ervaringen van onze inwoners en ondernemers op te halen. We verbreden onze reikwijdte door ook diensten vanuit het sociaal domein toe te voegen. Hiermee kunnen we onze dienstverlening doorlopend verbeteren.  We bieden Informatiepunten Digitale Overheid (IDO’s).  We zorgen ervoor dat inwoners op digitale wijze producten kunnen afnemen conform de Wet modernisering elektronisch verkeer (Wmebv). We betrekken onze inwoners op allerlei manieren (participatie). Het participatieplatform zetten we in 2024 in voor minimaal drie nieuwe projecten. We werken het in 2023 genomen besluit over het gewenste toekomstscenario voor het stadhuis uit in een uitgewerkt plan (financieel, ruimtelijk en functioneel) en ontwerp. We werken samen in NOT verband aan complexe maatschappelijke opgaven en doen onderzoek naar een toekomstbestendige ICT.

2024 2024

C 2024 2024

2024

We zenden zowel raadsvergaderingen als politieke fora die in het stadhuis worden gehouden online – live – uit. We werken in het 1e kwartaal de resultaten van het participatieproces en de communicatiecampagne uit in een visie op Oldenzaal 2040. We vervangen onze huidige telefooncentrale en we gaan bellen via Microsoft Teams 365. Dit is één van de stappen in het totaalproces van een nieuwe samenwerkomgeving waarmee we efficiënter en gemakkelijker kunnen samenwerken. Eind 2023 starten we met het project ‘online verlengen rijbewijs’ We doen fysieke controles bij opkopers om heling tegen te gaan met het digitale opkopersregister (toezicht en handhaving). We voeren de maatregelen uit die in het initiatiefvoorstel straatintimidatie zijn opgenomen. De werkwijze voor het toepassen van de beleidsregel Bibob Oldenzaal wordt beschreven, vastgesteld en ingericht in de systemen. We voeren de acties en aanbevelingen uit die voortkomen uit de weerbaarheidsscan van het RIEC Oost Nederland en die bijdragen aan de ‘basis op orde’.

2024

We maken een communicatieplan en voeren deze uit om bewustwording en weerbaarheid op het gebied van ondermijning bij onze inwoners en onze eigen organisatie te vergroten. We voeren integrale controles uit om signalen van ondermijning op te sporen en zoeken daarbij naar een passende aanpak met onze partners. We doen onderzoek naar de (sociale) veiligheidsbeleving van de inwoners van de gemeente Oldenzaal. We versterken de verbinding met onze zorg- en veiligheidspartners We voeren een integrale aanpak op personen met onbegrepen – en/of overlast gevend gedrag

2024

2024 C 2024 2024

2024

2024 C C

1.22

We optimaliseren het werkproces vroegsignalering criminaliteit (focus jeugd t/m 23 jr) We gaan de uitkomsten van het drugsonderzoek een passend vervolg geven. We voeren de acties uit de regionale aanpak mensenhandel uit We gaan de nazorg voor ex-gedetineerden aanpassen/verbeteren.

1.23 1.24 1.25

2.1.3

2024 2024 2024 2024

Welke beleidsindicatoren gebruiken we?

2.1.3.1

Beleidsindicatoren per ambitie

Ambitie: Een betrouwbare en toegankelijke gemeente met een gezicht. 2021 2022 2023 tot 1 september Balie / Receptie 74,21% 81,73% 86,99% Webformulieren 81,00% 75,41% 79,48% De volgende indicatoren sluiten aan bij bovenstaande ambitie.  Balie/Receptie: Dit betreft de klantfeedback (% tevreden) van inwoners die fysiek het stadhuis hebben bezocht voor een product van burgerzaken. Inwoners kunnen reageren op hun ervaring bij bijvoorbeeld de wachttijd, vriendelijkheid en deskundigheid. Deze indicator zegt iets over de fysieke toegankelijkheid en een gemeente met een gezicht.  Webformulieren: Dit betreft de klanttevredenheid over het gebruik van webformulieren. Aan het eind van het formulier wordt gevraagd naar de ervaring (vindbaarheid, gemak en duidelijkheid) van de gebruiker. Voorbeelden van webformulieren zijn het aanvraagformulier energietoeslag, gehandicaptenparkeerkaart, ja/nee sticker of het doen van een melding. Deze indicator geeft een beeld bij onze digitale toegankelijkheid. Ambitie: In onze stad voelt iedereen zich veilig in de woon- werk- en leefomgeving. Sociale Veiligheid (Onveiligheidsgevoelens): (WODC) meting 2 jaarlijks (peildatum 2014 = 100) Sociale (on)veiligheid wordt gevormd door criminaliteit, ondervonden overlast en onveiligheidsbeleving. Hoe lager de score hoe meer sociale veiligheid de inwoner ervaart.

 Onveiligheidsgevoelens: hoe onveilig men zich in de buurt voelt  Onveiligheidsperceptie: de ervaren omvang van criminaliteit in de buurt

2017 2018 2019 2020 2021

Oldenzaal 99 107 73

Onveiligheidgevoelens 25.000 – 50.000 inwoners 96 90 87

Onveiligheidsperceptie Oldenzaal 25.000 – 50.000 inwoners 89 94 141 86 53 81

2.1.3.2

Wettelijke verplichte beleidsindicatoren

Veiligheid

Organisatie

Indicator

Eenheid

Periode

Oldenzaal

Trend Provincie

25.000 – 50.000 inw.

Bron

1 Formatie

Fte per 1.000 inw .

2024

8,9

n.v.t.

Formatieplan 2024

2 Bezetting

Fte per 1.000 inw .

2024

8,9

n.v.t.

Formatie-/bezettingslijst jul. 2023

3 Apparaatskosten

Kosten per inw oner

2024

935

n.v.t.

Begroting 2024

4 Externe inhuur

Kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen

2024

1,44%

n.v.t

Begroting 2024

5 Overhead

% van totale lasten

2024

10,5%

n.v.t

Begroting 2024

6 Verw ijzingen Halt

Aantal per 10.000 jongeren

2022

Bureau Halt

7 Winkeldiefstallen

Aantal per 1.000 inw .

2022

0,75

2,1

1,2

CBS

8 Gew eldsmisdrijven

Aantal per 1.000 inw .

2022

1,89

1,77

1,56

CBS

9 Diefstallen uit w oningen

Aantal per 1.000 inw .

2022

1,86

3,2

1,3

CBS

Aantal per 1.000 inw .

2022

2,96

3,52

3,28

CBS

Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte)

Toelichting bij de verplichte indicatoren: 1 Formatie betreft de toegestane formatie in aantal fte van het ambtelijk apparaat per 1.000 inw oners op basis van de begrote salarisstaat betreft het erkelijk aantal fte datinwaantal erkzaam 1.2 Bezetting Formatie betreft dewtoegestane formatie fte is van het ambtelijk apparaat per 1.000 inwoners op basis van de begrote salarisstaat 3 Apparaatskosten zijn de noodzakelijke financiële middelen voor het inzetten van personeel, organisatie-, huisvestings-, materieel-, automatiseringskosten e.d. voor 2. Bezetting betreft het werkelijk aantal fte dat werkzaam is de uitvoering van de organisatorische zaken 4 Externe inhuur betreft het uitvoeren van w erkzaamheden in opdracht van een bij de organisatie in dienst zijnde opdrachtgever door een private organisatie met 3. Apparaatskosten zijn de noodzakelijke financiële middelen voor het inzetten van personeel, organisatie-, huisvestings-, materieel-, automatiseringskosten e.d.

voor de uitvoering van d w instoogmerk, zonder dat daar een arbeidsovereenkomst of aanstelling tussen organisatie en de daarbij ingezette personen aan ten grondslag ligt betreft betreft alle kosten die samenhangen met de sturing ondersteuning deorganisatie medew erkers in het primaire proces 4.5 Overhead Externe inhuur het uitvoeren van werkzaamheden in en opdracht van een van bij de in dienst zijnde opdrachtgever door een private organisatie met winstoogmerk, zonder d ijzingenbetreft Halt betreft het aantal verw ijzingen naar Halten per 10.000 inw oners in de leeftijd van 12-17 5.6 Verw Overhead alle kosten die samenhangen met Bureau de sturing ondersteuning van de medewerkers in het jaar; primaire proces betreftbetreft het aantal w inkeldiefstallen 1.000 inw 7.7 Winkeldiefstallen Harde kern jongeren het aantal harde kernper jongeren peroners 10.000 inwoners in de leeftijd van 12-24 jaar eldsmisdrijven betreft eldsmisdrijvenper per1.000 1.000inwoners inw oners 8.8 Gew Winkeldiefstallen betrefthet hetaantal aantalgew winkeldiefstallen uit w oningen betreft aantal diefstallen uit w oningen perinwoners 1.000 inw oners 9.9 Diefstallen Geweldsmisdrijven betreft hethet aantal geweldsmisdrijven per 1.000 het aantal vernielingen en beschadigingen per 1.000 inw oners 10.

10 Vernielingen Diefstallenen uitbeschadigingen woningen betreftbetreft het aantal diefstallen uit woningen per 1.000 inwoners

2.1.4

Betrokkenheid verbonden partijen

Verbonden partij

Toelichting

GBT

Het Gemeentelijk Belastingkantoor Twente (GBT) is gestart als een samenwerking tussen een aantal gemeenten. In 2013 is Oldenzaal toegetreden. Belastingen heffen en innen is een ingewikkelde taak met erg veel regels. Het GBT neemt deze taak van ons over, zodat we minder kwetsbaar zijn op dit gebied en we de zaken rondom heffing efficiënter kunnen regelen. Dimpact is een coöperatieve vereniging van 40 lidgemeenten met gezamenlijk 3 miljoen inwoners. Binnen Dimpact initiëren en realiseren lidgemeenten ICT-oplossingen voor de publieke dienstverlening van morgen. Samenwerking, kennisdeling en hergebruik van oplossingen zijn daarbij de basis. Uitgangspunt is dat deze oplossingen in open source software worden ontwikkeld en voldoen aan moderne richtlijnen zoals Common Ground. Oldenzaal kiest voor de strategie van slimme volger. Door ons lidmaatschap kunnen we snel beschikken over de meeste moderne dienstverleningsoplossingen. In het kader van rampenbestrijding vormen de 14 Twentse gemeenten samen de Veiligheidsregio. Onder één bestuurlijke regie werken zij samen op het gebied van brandweerzorg, (gemeentelijke) crisisbeheersing en geneeskundige hulpverlening. De Veiligheidsregio is via verlengd lokaal bestuur georganiseerd. De taken en werkzaamheden van de Veiligheidsregio zijn vastgelegd in het Regionaal Beleidsplan Veiligheidsregio Twente 20212024.

In de aanpak van ondermijning is ODT een belangrijke partner.

Dimpact

Veiligheidsregio Twente

Omgevingsdienst Twente (ODTwente)

2.1.5

Wat mag het kosten?

Budget per programma Bedragen x € 1.000

Lasten

Baten

Saldo

Aanvaard beleid Aanvullend beleid Nieuw beleid Totaal lasten Aanvaard beleid Aanvullend beleid Nieuw beleid Totaal baten vóór bestemming Dotaties aan reserves Onttrekking reserves na bestemming

Realisatie Begroting

Meerjarenbegroting

2022 7.487

2023 7.470

2024 6.319

2025 6.326

2026 6.266

2027 6.266

7.487 -2.645

7.470 -2.439

6.319 -501

6.326 -501

6.266 -501

-2.645 4.842 0 0 4.842

-2.439 5.031 0 0 5.031

-501 5.818 0 0 5.818

-501 5.825 0 0 5.825

-501 5.765 0 0 5.765

2.2

Bereikbaarheid en Openbare ruimte

Onder dit programma vallen de volgende wettelijk verplichte taakvelden: a. b. c. d.

Parkeerbelasting Verkeer en vervoer Parkeren Openbaar groen en (openlucht) recreatie

e. f. g. h.

Riolering Afval Milieubeheer Begraafplaatsen en crematoria

Er komen heel veel veranderingen op Oldenzaal af. Het moet allemaal gezonder, herbruikbaar, energieneutraal, klimaat robuust, enz. enz. Dit doen we samen met de inwoners, bedrijven en verenigingen in Oldenzaal. Hoe de openbare ruimte is, wordt gebruikt en veranderd is hiervoor heel belangrijk. In dit programma maken we concreet wat onze ambities, doelen en maatregelen zijn voor de komende periode.

Dit programma draagt bij aan de volgende Goals:

2.2.1

Wat zijn onze ambities en doelen?

Ambitie Het klimaatakkoord is leidend in ons handelen Doelen  Een realistische (regionale) bijdrage aan het landelijke Klimaatakkoord.  Energiebesparing voor heel Oldenzaal.  Inwoners en bedrijven doen mee met de energietransitie.  Onze economie groeit verder door naar een circulaire economie met als subdoel dat het restafval in 2030 maximaal 50 kg per inwoner, per jaar is. Ambitie Meer ruimte voor water en natuur in en om de stad Doelen  Oldenzaal is beter bestand tegen de gevolgen van klimaatverandering (wateroverlast, droogte en hitte).  De openbare ruimte wordt groener door minder te verharden dankzij omgekeerd ontwerpen.  Sterkere bewustwording van inwoners en bedrijven over het klimaatbestendig inrichten en gebruiken van de eigen omgeving.  Er is meer (groene) ruimte voor ontmoeten, cultuur, rusten en bewegen. Ambitie Een goed bereikbare en verkeersveilige stad met minder uitstoot Doelen  Een autoluwe binnenstad met passende parkeervoorzieningen voor zowel auto als fiets.  Oldenzaal blijft een fietsvriendelijke stad.  Elektrisch rijden wordt meer gestimuleerd door een passende infrastructuur te realiseren.  Maximale veiligheid en minimale overlast van het spoorvervoer. 28

2.2.2 Nr 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5

2.6 2.7 2.8 2.9 2.10 2.11

2.12

2.13 2.14 2.15 2.16

2.17 2.18

2.19

2.20

2.21

Wat gaan we ervoor doen?

Acties We stellen een klimaatakkoord-programma voor Oldenzaal vast. We actualiseren de warmtevisie in samenwerking met NOTgemeenten. We maken een plan van aanpak voor het verminderen van CO 2-uitstoot van onze eigen organisatie. We stellen de Regionale Energie Strategie (RES) 2.0 vast. We gaan een meer-jaren energiebesparingsprogramma opstellen, mede op basis van het nationaal isolatieprogramma, inclusief financieringsmogelijkheden. We geven uitvoering aan de energiebesparingsactie 2023-2024: isolatiesubsidie, inkoopactie en gratis isolatiemaatregelen. We hebben een Energiefonds voor bedrijven. We onderzoeken kansen voor zon op dak en welke (actieve) rol de gemeente hierin kan spelen. We maken zowel een visie op Circulaire Economie voor Twente als voor Oldenzaal. We voeren ‘voorloopacties’ uit voor een betere scheiding van grondstofstromen (o.a. PMD), om daarmee vervuiling te voorkomen. We voeren acties uit om bewustwording te bevorderen en gedragsverandering te beïnvloeden op tal van duurzame thema’s. Dit doen we vanuit de eigen organisatie, het onderwijs en maatschappelijke organisaties in Oldenzaal. We stellen de routekaart Maatschappelijk Vastgoed vast die uitwijst hoe ons vastgoed het beste kan worden verduurzaamd, inclusief het onderzoek naar het toepassen van een revolverend fonds. We realiseren een groener Plechelmusplein.

We stellen geld beschikbaar en doen actief mee aan onder andere Leader-trajecten in het buitengebied van Oldenzaal. We gaan bij Singelpark Molkenboer omgekeerd ontwerpen. We stellen samen met onze partners en inwoners een integraal Wijkplan Glinde Hooiland op en starten met uitvoering in de zeeheldenbuurt (MJUP). We voeren een Stimuleringsregeling Water en Klimaat in. We werken met de Stadsnoabers aan: verbeterde bewegwijzering, parkeeronderzoek, autoluwe binnenstad, verbeteren fietsenstalling, kwaliteitsverbetering straatmeubilair, verbetering van de terrassen. We maken, conform het Strategisch Plan Verkeersveiligheid, een risicoanalyse voor de wegen, kruispunten en fietspaden in Oldenzaal en een bijbehorend uitvoeringsprogramma om de verkeersveiligheid te verbeteren. We voeren een analyse uit op het langzaam verkeer netwerk (lopen en fietsen). Voor eventuele verbeterpunten in toegankelijkheid en aanzet tot bewegen volgt een voorstel voor een uitvoeringsprogramma. We doen onderzoek naar het versterken van de bereikbaarheid van de bedrijventerreinen per openbaar vervoer.

Jaar 2024 2024 2024 2024 2024

2024 C 2024 2024 2024 C

2024

2024 C 2024 2024

2024 2024

2024

2.2.3

Welke beleidsindicatoren gebruiken we?

2.2.3.1

Wettelijke verplichte beleidsindicatoren

Indicator

Eenheid

Periode

Oldenzaal

Trend Provincie

25.000 – 50.000 inw.

Bron

1 Omvang huishoudelijk restafval

Kg per inw oner

2021

CBS

2 Hernieuw bare elektriciteit

2021

6,7%

12,4%

RWS - KMO

Toelichting bij de verplichte indicatoren: huishoudelijk ingezameld niet gescheiden huishoudelijk afval per inw oner 2.1 Omvang Bezetting betreft hetrestafval werkelijkbetreft aantaldeftekilogrammen dat werkzaam is

bare elektriciteit betreft de procentuele hoeveelheid elektriciteisverbruik die is opgew ektorganisatie-, uit w ind, w aterkracht, zon of biomassaautomatiseringskosten e.d. voor de uitvoering van de organis 3.2 Hernieuw Apparaatskosten zijn de noodzakelijke financiële middelen voor het inzetten van personeel, huisvestings-, materieel-,

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/13451251/2