03 Programmabegroting 2022 - Programmabegroting 2022

Hoort bij raadsbesluitnr. 1123 van 8 november 2021, de griffier,

H.B.

Programmabegroting 2022

Inhoudsopgave 1. Voorwoord........................................................................................................................ 3 1.1 Inleiding ........................................................................................................................................3 1.2 Huishoudboekje............................................................................................................................8 1.3 Leeswijzer ....................................................................................................................................9 1.4 De financiële positie nader toegelicht ........................................................................................18

2. Programma’s .................................................................................................................. 23 2.1 Programma Dienstverlening en veiligheid .................................................................................23 2.2 Programma Bereikbaarheid en Openbare ruimte ......................................................................28 2.3 Programma Stedelijke en economische ontwikkeling ................................................................32 2.4 Programma Cultuur, sport en ontspanning ................................................................................38 2.5 Programma Maatschappelijke Ondersteuning ...........................................................................45 2.6 Financiële algemene dekkingsmiddelen ....................................................................................55

3. Paragrafen ...................................................................................................................... 61 Algemeen ..........................................................................................................................................61 3.1 Weerstandsvermogen en risicomanagement ............................................................................62 3.2 Onderhoud kapitaalgoederen .....................................................................................................66 3.3 Financiering ................................................................................................................................76 3.4 Bedrijfsvoering............................................................................................................................79 3.5 Verbonden partijen .....................................................................................................................83 3.6 Grondbeleid ................................................................................................................................85 3.7 Lokale heffingen .........................................................................................................................90 3.8 Handhaving

..............................................................................................................................103 3.9 Sociaal domein .........................................................................................................................105 3.9.3 Ontwikkelingen .......................................................................................................................106 3.9.4 Masterplan sociaal domein en ombuigingen 2021 .................................................................109 3.9.5. Effecten en middelen corona sociaal domein .......................................................................110

4. Budgetautorisatie ........................................................................................................ 111 4.1 Algemene financiële beschouwingen .......................................................................................111 4.2 Dekkingsplan 2022 - 2025 .......................................................................................................129

Bijlage 1: Toelichtingen aanvullend beleid .................................................................... 130 Bijlage 2: Toelichtingen nieuw beleid ............................................................................. 134

1.

Voorwoord

1.1

Inleiding

De voorliggende Programmabegroting 2022 is de laatste begroting in deze raadsperiode. Een raadsperiode waarin we kunnen terugkijken op verschillende gerealiseerde beleidsdoelen en projecten. Allereerst nemen we u daarom graag - vrij uitgebreid - mee in de resultaten die we samen tot stand hebben gebracht in de afgelopen vier jaren. Onder ‘Terugblik 2018-2022’ beschrijven we dit aan de hand van enkele beleidsthema’s uit het Coalitieprogramma 2018-2022. Vervolgens richten we bij ‘Programmabegroting 2022-2025’ onze blik op de komende vier jaren.

Terugblik 2018-2022 Binnenstad We hebben ingezet op een vitaal en aantrekkelijk winkelgebied in onze binnenstad. Samen met partners is in het begin van deze periode het binnenstadsplan ‘Boost je Binnenstad’ opgesteld. Vanuit het plan zijn de samenwerkingsstructuren verstevigd. Oldenzaal Promotie is een belangrijke partner in de binnenstad. In de afgelopen periode is de organisatievorm van Oldenzaal Promotie onder de loep genomen en opnieuw in de stijgers gezet. Bij Oldenzaal Promotie zijn nu de volgende taken belegd: Tourist Info, maar ook marketing en promotie Oldenzaal, binnenstadmanagement en evenementencoördinatie. Uiteraard valt of staat de verdere ontwikkeling van de binnenstad met de inzet van alle partners. Een groot deel van deze periode hebben ondernemers het zwaar gehad door de coronacrisis. Wij zijn blijven ondersteunen en investeren. Uiteraard mede dankzij algemene rijksbijdragen, maar specifiek ook door het instellen van een lokaal corona noodfonds en de (tijdelijke) versoepeling van lokale belastingen en heffingen. Geïnvesteerd werd in de buitenruimte van het nieuwe winkelcentrum In den Vijfhoek, waar de bibliotheek als voorziening is toegevoegd aan het aanbod. Daarmee is in het centrum de eerste fase van het Singelpark zo goed als afgerond, waarmee de ruimtelijke kwaliteit wordt verhoogd en we klaar zijn voor klimaatveranderingen.

Inmiddels is ook de sloopmelding voor de poot van de Vijfhoek richting Deurningerstraat gereed. Onze verwachting is dat deze poot ook tijdens deze coalitieperiode nog wordt gesloopt. Ook zijn in het hart van onze binnenstad de Stadstuinen gerealiseerd, een groene oase die een bijdrage levert aan een groen en duurzaam centrum. Onderwijs Goed onderwijs is mede afhankelijk van de huisvesting van scholen. Samen met de schoolbesturen hebben we in 2021 het Integraal Onderwijs Huisvestingsplan (IHP) opgesteld. Het IHP geeft een totaalbeeld van de huisvestingsopgave van het onderwijs in Oldenzaal voor de komende twintig jaar. Vooruitlopend op het IHP is de - door uw raad geïnitieerde - oplevering van de splinternieuwe, bijna klimaat neutrale Nutsschool aan de Hengelosestraat gerealiseerd. Sport Om zoveel mogelijk inwoners te laten genieten van sport en beweging hebben we geïnvesteerd in sportaccommodaties en sportverenigingen. Voetbalvereniging de Esch heeft een nieuw G-kunstgrasveld gekregen en bij Quick Tennis werd de vervanging van zeven tennisbanen in gang gezet en/of gerealiseerd. Door het structureel ondersteunen van BoesCoolFit maken kinderen al vroeg kennis met het gevarieerde sportaanbod in Oldenzaal: jong geleerd is oud gedaan.

Door de aanstelling van de adviseur Maatschappelijke Vitaliteit stimuleren we de verbinding tussen sportverenigingen, zorginstellingen, welzijn, onderwijs en bedrijfsleven. Dit heeft onder meer geresulteerd in het Oldenzaals Beweeg- en Sportakkoord waarbij 55 verenigingen en instanties betrokken zijn. Tot slot is in 2021 de besluitvorming voor de revitalisatie van Sportcluster Vondersweijde afgerond. De plannen worden nu verder uitgewerkt.

3

Duurzaamheid, afval en milieu We zijn in 2019 Global Goals gemeente geworden. De 17 Global Goals zijn duurzame ontwikkelingsdoelen die in 2015 door alle lidstaten van de Verenigde Naties zijn aangenomen en vormen voor de periode tot 2030 dé wereldwijde duurzaamheidsagenda. Door deel te nemen laten we elkaar en de wereld zien dat we onder andere thema’s als terugdringen van ongelijkheid, maatschappelijke integratie, duurzame productie en consumptie, een kwalitatief en participatief bestuur, klimaatactie, gendergelijkheid, biodiversiteit en eerlijk werk hoog in het vaandel hebben staan. Vanaf eind 2019 is gewerkt aan draagvlak voor deze benadering binnen de gemeente en is een aanzet gegeven voor daarbuiten. In oktober 2019 sloten we de eerste van de Global Deals met onze basisscholen. We anticiperen op de gevolgen van klimaatverandering, zoals extreme neerslag en opwarming van stedelijk gebied. Dit hebben we onder meer gedaan door het realiseren van aansluitingen op blauwe aders en het creëren van waterbergingen bij de herinrichting van straten als de Meijbreestraat en de Katoenstraat/Industriestraat. In de Stadsweide hebben we een grote wadi aangelegd. In NOT-verband hebben we gewerkt aan de Regionale Energiestrategie, de Energievisie, het zonneveldenbeleid en het concept windbeleid.

Er is een nieuw energieloket gestart en er zijn diverse lokale bewustwordingsacties ingezet, waaronder de voortuinenactie, het NK Tegelwippen en de Groenmarkt. In de wijk Zuid-Berghuizen is in 2020 het eerste Groene Schoolplein geopend van Oldenzaal, ondersteund door subsidie van Provincie. Op het gebied van afvalinzameling hebben we bij hoogbouw verzamelcontainers geplaatst voor Groente, Fruit en Etensresten (GFE), de openingstijden van het afvalbrengpunt aangepast aan de wensen van de klant en hebben we de bijplaatsingen bij de milieupleintjes aangepakt. Economische zaken In het gebied Jufferbeek Noord werken we aan de ontwikkeling van een toekomstbestendig aanbod van bedrijventerreinen. We pakken dit aan volgens de richtlijnen van de nieuwe Omgevingswet. Op Jufferbeek Zuid zijn wegen toegevoegd om te kunnen voldoen aan de vraag naar kleinere, goed bereikbare kavels. Onderhoud openbare ruimte Zoals in het coalitieprogramma verwoord draagt een goed onderhouden openbare ruimte bij aan de leefbaarheid en een gevoel van veiligheid voor onze inwoners. De kwaliteit van de openbare ruimte draagt bij aan de aantrekkelijkheid van onze stad. In dat kader hebben we voor het eerst een meerjarenuitvoeringsprogramma (MJUP) voor de openbare ruimte opgesteld.

Aan de hand van dit programma voeren we het beheer van wegen, rioleringen, en openbare verlichting, inzichtelijker, integraler, efficiënter en doelmatiger uit. Door deze prioritering voor een langere periode vast te leggen in een MJUP zijn we nog beter in staat om rekening te houden met verkeerskundige behoeften, subsidiemogelijkheden, beheer – en onderhoudsopgaven en zo min mogelijk overlast bij eventuele werkzaamheden voor de inwoner. Hiermee geven we invulling aan het coalitieprogramma 2018-2022 door naar meerdere thema’s tegelijk te kijken: binnenstad, duurzaamheid, milieu & afval, onderhoud openbare ruimte en verkeer & vervoer. Ook hebben we ervoor gezorgd dat het onderhoudsniveau van het openbaar groen in fases weer naar het oude niveau gebracht is. Verder hebben we in de afgelopen periode diverse buurtinitiatieven uitgevoerd en financieel ondersteund. Voorbeelden hiervan zijn de Jeu de boulesbaan aan de Potskampstraat/Zuivelstraat, het inrichten van Plantsoen Toon Borghuishuisstraat in het kader van burendag en het leveren van een bijdrage aan het realiseren van de Muziekkoepel in wijk ZuidBerghuizen. Wonen Om Oldenzaal een aantrekkelijke woonplaats te laten zijn voor iedereen zetten we in op levensloopbestendige woonwijken met een flexibel aanbod van nieuwe en bestaande woningen voor alle doelgroepen.

Hierbij hebben we extra aandacht besteed aan de combinatie wonen en zorg. Om aan de toenemende vraag te kunnen voldoen hebben we bijvoorbeeld medewerking verleend aan initiatieven 4

aan de Carmelstraat, Van Meursstraat/Catsstraat, Griekenlandlaan en de Noabershof. Daarnaast heeft de Stakenbeek als nieuwe Oldenzaalse wijk vorm gekregen. Fase 1 van de Stakenbeek is bijna afgerond en fase 2 hiervan is nu in voorbereiding, net als gebied 10a in de Graven Es. Beide ontwikkelingen worden via concept bestemmingsplannen dit voorjaar aan uw raad voorgelegd. De Strategische Woonprogrammering Oldenzaal 2020-2030 is vastgesteld. Hierin is aangegeven hoe Oldenzaal omgaat met haar woonopgaven. De nieuwe huishoudensprognoses (PRIMOS) en de Regionale Woonagenda Twente laten zien dat het aantal huishoudens in Oldenzaal de komende tien jaar nog meer stijgt. Daarom is afgesproken om naast de 600 reeds geplande woningen nog eens 400 extra woningen te realiseren. Ter ondersteuning van beginnende kopers op de woningmarkt is besloten om de starterslening te continueren. En de gemeente Oldenzaal hanteert al tijden het zelfbewoningsbeginsel bij verkoop van gemeentelijke gronden. We hebben nog geen invulling gegeven aan de pilot - samen met WBO Wonen - waarbij in één complex inwoners van verschillende leeftijden en doelgroepen samenwonen. Hierover gaan we nog voor het einde van deze coalitieperiode nogmaals in gesprek met WBO Wonen.

Cultuur De samenwerking in de cultuurregio is verstevigd, waardoor vooral Twentse makers van cultuur in combinatie met techniek gestimuleerd worden om een bijdrage te leveren. De culturele sector is zwaar getroffen door de coronacrisis. De middelen die daarvoor beschikbaar kwamen vanuit het Rijk hebben we ingezet voor verenigingen en organisaties met liquiditeitsproblemen. Daarnaast is samen met de partners een herstelplan voor deze sector gemaakt. Want mede door onze culturele voorzieningen is Oldenzaal een aantrekkelijke vestigingsplaats voor bedrijven en inwoners. Culturele activiteiten leveren daarnaast een bijdrage op het gebied van zorg en welzijn. Een mooi voorbeeld daarvan is het succesvolle project Twents Zilver waarbij cultuur en ouderenzorg samenkomen. Alle Oldenzaalse basisscholen nemen inmiddels intensief deel aan het activiteitenprogramma ‘Kunstmenu’ zoals dat jaarlijks door de stichting Ceppo wordt samengesteld. De verhuizing van de bibliotheek heeft geleid tot een eigentijdse moderne huisvesting voor deze belangrijke voorziening. Carnaval is door inzet van diverse partijen opgenomen in de lijst van Nationaal Immaterieel Erfgoed. Uw raad heeft inmiddels een voorstel ontvangen voor de financiële ondersteuning van het realiseren van nieuwe carnavalshallen. Verkeer en vervoer De bereikbaarheid van onze stad is een belangrijk onderwerp.

De kadernota Parkeren en het Mobiliteitbeleidsplan geeft richting voor de periode t/m 2025 als het gaat om verkeer en vervoer in onze stad. Met u stemmen we periodiek de aanpak van de verkeersknelpunten in onze stad af via de prioriteitenlijst. De volgende verkeersknelpunten zijn of worden binnenkort aangepakt: Kloosterstraat, rotonde Enschedestraat / F35, Oude Rondweg, Berkstraat en het kruispunt Schipleidelaan/Oude Almelose weg. En in de Thorbeckestraat zijn verkeersmaatregelen getroffen tegelijk met asfalterings- en herbestratingswerkzaamheden. Ondanks onze vergaande afspraken met Rijkswaterstaat over de verbreding van de A1 we hebben u helaas onlangs moeten informeren over de terugtrekkende beweging die Rijkswaterstaat nu maakt. We verwachten dat RWS alsnog financiële middelen hiervoor beschikbaar zal stellen. Daarnaast is in de stad de routering richting de parkeergelegenheden verbeterd. Recreatie en toerisme Vanuit een positieve mindset willen we samen met partners nog meer initiatieven in onze stad tot ontwikkeling brengen. Daarbij werken we samen met onze buurgemeenten, met name in NOT-verband. Dit heeft onder andere geleid tot een voorstel tot meer harmonisatie van de toeristenbelasting.

Door de start in deze collegeperiode van de digitale Hanze zijn activiteiten ontplooid om de lokale Hanzegeschiedenis beter zichtbaar en beleefbaar te maken, onder meer door middel van digitale middelen. De exploitatie van de buitenreclame-middelen wordt bij Oldenzaal Promotie belegd. Sociaal Domein In het coalitieprogramma formuleerden we onze ‘missie’: “samen zorgen we ervoor dat iedereen hier gelukkig kan zijn”. We signaleerden daarbij echter ook dat de vraag en de kosten binnen het sociaal domein toenemen en de inkomsten vanuit het Rijk afnemen. We hebben daarbij het voornemen losgelaten om de taken uitsluitend uit te voeren binnen de zorgbudgetten die we krijgen van het Rijk. Om 5

uw raad mee te nemen in de sturingsmogelijkheden is in 2021 het Masterplan Sociaal Domein vastgesteld. Hiermee heeft uw raad handvatten gekregen en bent u in positie gebracht om effectief sturing te geven over mogelijke bezuinigingen en ombuigingen. Enkele andere in het oog springende realisaties binnen het Sociaal domein waren de vaststelling van het nieuwe gezondheidsbeleid, het project ‘Actief na School’ en de verhuizing van het Maatschappelijk Plein naar het stadhuis.

Programmabegroting 2022-2025 Extra compensatie geeft financieel iets meer lucht De voorliggende begroting biedt, na het forse pakket aan ombuigingen van de Programmabegroting 2021, weer enige ruimte voor nieuwe en aanvullende beleidswensen. Ruimte die zeer wenselijk is om het ontstane ‘achterstallige’ onderhoud van de afgelopen jaren, en mede veroorzaakt door de corona-crisis, weg te werken. Bij de Kadernota 2022 spraken we de verwachting reeds uit dat het Rijk vanaf 2022 financieel meer zou gaan bijdragen voor de Jeugdzorg. In de Kadernota 2022 werd hier dan ook al op geanticipeerd door alvast een hogere Rijksbijdrage te ramen voor de, bij de jaarrekening 2020, geconstateerde structureel hogere lasten binnen het Sociaal Domein (met name Jeugdzorg). Nu, enkele maanden later, kunnen we gelukkig constateren dat het Rijk inderdaad hogere compensaties heeft toegekend. Keerzijde hierbij is wel dat de toenemende druk op de budgetten Jeugdzorg in 2021 nog steeds niet tot stilstand lijkt gebracht. Budgetontwikkelingen Sociaal Domein Op 20 september jl. bent u door ons geïnformeerd over de negatieve financiële ontwikkelingen binnen het sociaal domein, veroorzaakt door stijgende lasten binnen het taakveld Jeugd.

Bij de kadernota 2022 hadden we de inschatting dat de tekorten op dit beleidsveld voor een groot deel konden worden opgevangen door de extra inkomsten en dat daarmee iets meer ruimte op andere beleidsterreinen zou ontstaan. Als college zijn onze zorgen ten aanzien van de oplopende kosten in het Sociaal Domein, ondanks hogere bijdragen die vanuit het rijk aan ons zijn toegezegd, echter toegenomen. In de onlangs door uw Raad vastgestelde 3e Financiële bijstelling 2021 is, zowel over de extra Rijksbudgetten als over de verder oplopende budgetbehoefte in het Sociaal Domein, uitgebreid gerapporteerd. Financieel perspectief Zoals bij de Kadernota aangegeven wenst het college ook nadrukkelijk rekening te houden met de door de gemeenteraad gewenste financiële armslag om ook voor het volgende college ruimte te creëren om te kunnen investeren. Waar bij de Kadernota echter nog meerjarig oplopende en ruim positieve saldi konden worden gepresenteerd, is het beeld bij deze programmabegroting 2022 verslechterd. Weliswaar kunnen we nog steeds, een (grotendeels) sluitende meerjarenbegroting overleggen, maar de aanvankelijk veronderstelde ruimte is, met uitzondering van de jaarschijf 2022, afgenomen. Naast de iets tegenvallende accres-ontwikkeling van de meicirculaire 2021, blijven met name de kostenontwikkelingen binnen het Sociaal Domein een bron van zorg.

Bij de 3e financiële bijstelling werd in dat kader een forse structurele tegenvaller gemeld en toegelicht. De compenserende budgetten van het Rijk zijn daarbij voor 2022 toereikend, maar door de afnemende omvang van de vergoedingen, treden in latere jaarschijven financiële nadelen op. Vitaal uit de crisis komen In deze Programmabegroting 2022 stellen we voor om op een aantal thema’s te investeren. We willen ervoor zorgen dat de stad gezonder de toekomst in gaat, klaar om toekomstige opgaven aan te kunnen. Wat het college betreft worden eerder geplande ontwikkelingen weer in gang gezet en kansen die zich nu voordoen benut. De koers die het college voorstelt in de Programmabegroting 2022 is in lijn met de plannen waarmee het college in 2018 begon: inzetten op de versterking van de binnenstad, verbetering van onderwijshuisvesting, inzet op het Oldenzaals erfgoed (bijvoorbeeld carnaval) en cultuur en het borgen van bewegingsonderwijs op basisscholen. Daarnaast is er geld gereserveerd voor de noodzakelijke investeringen op het gebied van informatieveiligheid en een hoognodige digitaliseringsslag. Zoals gebruikelijk beschrijven we in deze begroting ook weer per Programma wat we willen bereiken, wat we daarvoor doen, wat dat wat ons betreft mag kosten en welke externe partijen erbij betrokken zijn. De 6

daarvoor noodzakelijke acties voor het bereiken van de bovengenoemde doelen blijven daarbij ongewijzigd. Septembercirculaire en 3e Financiële bijstelling Na Prinsjesdag jl. is de septembercirculaire 2021 gepresenteerd. Conform voorgaande begrotingsjaren continueren we de handelswijze, gelet op het late moment van verschijnen, om hiermee nog geen rekening te houden bij de vast te stellen Programmabegroting 2022. We informeren u uiteraard nog over de financiële gevolgen van deze circulaire via een raadsinfobrief en verwerken het resultaat hiervan in het eerstvolgende P&C-document. Wel is in het dekkingsplan 2022-2025 ‘voorgesorteerd’ op de aangekondigde structureel hogere Jeugdbudgetten. Verder zijn de effecten van de 3 e Financiële bijstelling 2021 ook integraal meegenomen bij de totstandkoming van de Programmabegroting 2022. Tot slot wenst het college dank uit te spreken aan uw raad voor de constructieve wijze waarop, niet alleen deze Programmabegroting 2022 tot stand is gekomen, maar vooral ook hoe gedurende de totale collegeperiode beleids- en besluitvorming collegiaal met elkaar heeft plaatsgevonden. Mede hierdoor is Oldenzaal, naar onze mening, sterker uit de corona-crisis gekomen, en kunnen wij een prima toekomstperspectief bieden aan het volgende college.

7

1.2

8

Huishoudboekje

1.3

Leeswijzer

Deze leeswijzer maakt u wegwijs in de programmabegroting, als onderdeel van de planning en control cyclus (P&C-cyclus) van de gemeente Oldenzaal. Deze cyclus ziet er op dit moment als volgt uit:

Kadernota Juli

Programmabegroting November

Financiële bijstelling 1 Februari

Financiële bijstelling 2 Mei

Programmarekening Juli

Decembernota December

Financiële bijstelling 3 Oktober

De verschillende documenten in de huidige P&C-cyclus, gebaseerd op de financiële verordening vastgesteld door uw raad op 28 juni 2018, betreffen: Kadernota In de kadernota geeft ons college een financiële doorkijk van het te verwachten financieel perspectief op hoofdlijnen voor de komende planperiode op basis van bestaand beleid, rekening houdend met de voorlopig vastgestelde begrotingsuitgangspunten. Dit inzicht wordt gecompleteerd met structurele financiële gevolgen voortvloeiend uit de laatste jaarrekening, financiële circulaires van binnenlandse zaken en structurele financiële gevolgen tot en met de 2e financiële bijstelling. Hieruit resulteert een verwacht begrotingsresultaat op hoofdlijnen voor de komende planperiode welke tegelijk de ruimte aangeeft voor eventuele nieuwe beleidsontwikkelingen. Mede op basis daarvan doen we u voorstellen met betrekking tot voorgenomen aanvullende beleidsvoornemens voor de komende planperiode. Indien nodig zal tenslotte een bijbehorend dekkingsplan, c.q. plan van aanpak om te komen tot een sluitende begroting, de kadernota completeren. U hebt dan de gelegenheid aan de hand van de kadernota aan ons college beleidsinhoudelijke en financiële kaders aan te geven, wat er in grote lijnen de komende jaren dient te gebeuren in onze gemeente, een en ander mede gebaseerd op het vastgestelde coalitieakkoord voor de betreffende periode.

In de eerstvolgende programmabegroting worden deze door u aangeven kaders vervolgens nader uitgewerkt. Programmabegroting Via de vaststelling van de programmabegroting autoriseert u de op programmaniveau opgenomen budgetten en investeringen, alsmede de hieruit voortvloeiende structurele effecten en machtigt u ons college tot aanwending van de genoemde budgetten voor het begrotingsjaar (= eerste jaar van de planperiode). De genoemde budgetten in de meerjarenbegroting (de laatste 3 jaar van de planperiode) worden voor kennisgeving aangenomen met dien verstande dat uiteraard het voornemen bestaat tot conforme vaststelling over te gaan zodra het betreffende dienstjaar aan de orde is. Voortschrijdend inzicht kan uiteraard tot een herziening van dit voornemen leiden. De vastgestelde programmabegroting

9

dient jaarlijks vóór 15 november van het jaar voorafgaande aan dat waarvoor de begroting dient, aan Gedeputeerde Staten te worden toegezonden. Financiële bijstellingen Op 3 momenten in het jaar geven we u via de financiële bijstellingen een actueel inzicht in de lopende financiële ontwikkelingen van het dienstjaar. Deze financiële rapportages concentreren zich op het signaleren en toelichten van afwijkingen van vastgesteld financieel beleid. Daarnaast wordt u jaarlijks nog via een beleidsrapportage gerapporteerd over de beleidsmatige voortgang/stand van zaken. Decembernota Deze, in december vast te stellen, nota heeft als doel de mogelijkheid te bieden tot overheveling van incidentele budgetten, die nog niet zijn afgewikkeld, naar het volgende dienstjaar. Indien noodzakelijk kan de nota ook worden gebruikt voor een laatste actualisering van budgetten van het dienstjaar. De voorkeur is echter om deze actualiseringen op te nemen in de in oktober vast te stellen 3e financiële bijstelling. Daarnaast worden de uitkomsten van de septembercirculaire verwerkt in de decembernota. Programmarekening Aan het eind van elk boekjaar wordt door ons college verantwoording afgelegd over het gevoerde bestuur, zowel beleidsinhoudelijk als financieel. Dit gebeurt via de programmarekening. Uiteraard wordt daar ingezoomd op de door uw raad vastgestelde kaders en budgetten.

Ook de jaarlijkse actualisering met betrekking tot nut en noodzaak van reserves is hierbij een aandachtspunt. De vastgestelde programmarekening dient jaarlijks vóór 15 juli van het jaar, volgend op het begrotingsjaar, aan Gedeputeerde Staten te worden toegezonden. Inhoud P&C-documenten De P&C-documenten kennen vervolgens een vergelijkbare inhoudelijke indeling. In alle documenten wordt in meer of mindere mate, afhankelijk van de informatiebehoefte op dat moment, ingegaan op de volgende onderdelen.

1

Voorwoord 3

5

Bijlagen

10

Sociaal domein

Budgetautorisatie

Handhaving

4

Lokale heffingen

Financiële algemene dekkingsmiddelen

Grondbeleid

Maatschappelijke ondersteuning

Verbonden partijen

Cultuur, sport en ontspanning

Bedrijfsvoering

Stedelijke & economische ontwikkeling

Financiering

Bereikbaarheid en openbare ruimte

Onderhoud kapitaalgoederen

Dienstverlening en veiligheid

Weerstandsvermogen

2

Voorwoord met leeswijzer In dit hoofdstuk wordt naast een algemene inleiding met leeswijzer tevens ingegaan op de kerngegevens van de sociale en fysieke structuur van de gemeente. Financiële positie nader toegelicht Hier wordt onder andere ingegaan op het totaaloverzicht van het verwachte meerjarenperspectief, een analyse van de verschillen ten opzichte van het laatst vastgestelde P&C-document en de gehanteerde begrotingsuitgangspunten. Programma’s De programma’s, zowel qua inhoud als aantal, is een autonome aangelegenheid van de gemeente. De programmastructuur is ten opzichte van de vorige programmabegroting ongewijzigd. De nu voorliggende programmabegroting is opgebouwd uit 5 programma’s, alsmede een overzicht financiële algemene dekkingsmiddelen. Per programma wordt telkens ingegaan op een vijftal vragen, te weten: 1. Wat willen we bereiken? Visie en speerpunten. Bij dit onderdeel wordt verder ook een relatie gelegd met de Global Goals

Oldenzaal4global goals - Samen op weg naar een duurzame wereld Gemeente Oldenzaal is een Global Goals gemeente. In Oldenzaal worden de 17 duurzame ontwikkelingsdoelen omarmd en vertaald naar beleid en uitvoering. De Global Goals moeten een einde maken aan armoede, ongelijkheid en klimaatverandering in 2030. De gemeente wil hiermee het bewustzijn op het gebied van duurzaamheid vergroten. Verschillende projecten en activiteiten in de gemeente Oldenzaal dragen hieraan bij. Wat zijn de Global Goals? De Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen (SDG’s – Sustainable Development Goals) zijn door de Verenigde Naties vastgesteld als nieuwe mondiale duurzame ontwikkelingsagenda voor 2030. Ze worden gepromoot als de wereldwijde doelstellingen voor duurzame ontwikkeling. Er zijn 17 doelstellingen en 169 onderliggende targets om deze doelen te realiseren.

11

Wat doet Oldenzaal? Gemeenten kunnen lokaal een grote impact maken door zelf het goede voorbeeld te geven en inwoners en organisaties actief te betrekken en uit te dagen om ook mee te doen. Dit doen we door ons te richten op het terugdringen van ongelijkheid, maatschappelijke integratie, een leefbare en veilige leefomgeving, duurzame productie en consumptie en kwalitatief en participatief bestuur. Op www.oldenzaal.nl vindt u hier voorbeelden van. De programmabegroting, waarin onze ambities staan voor de komende periode, is bij uitstek een plaats om zichtbaar te maken aan welke doelstellingen we een bijdrage leveren. Het geeft verder de samenhang en verbinding aan met de diverse Global Goals om een bijdrage te leveren voor een beter Oldenzaal Per programma zijn in deze programmabegroting de pictogrammen zichtbaar gemaakt die bijdragen aan een betere samenleving op basis van de ambities genoemd bij het programma. Meer informatie over de Global Goals vindt u op de website van VNG.

2. Wat gaan we doen om onze ambities te realiseren? Betreft concrete acties voor het begrotingsjaar. De ‘going-concern’ taken worden bij het benoemen van concrete activiteiten overigens buiten beschouwing gelaten. 3. Hoe gaan we meten of we succesvol zijn in het realiseren van onze ambities? Onder dit item wordt een tabel opgenomen met voorgeschreven verplicht op te nemen beleidsindicatoren. Aan de hand hiervan moet meer inzicht worden verkregen in de maatschappelijke effecten die met de verschillende programma’s worden beoogd of gerealiseerd. Met deze indicatoren wordt getracht de begroting (en jaarrekening) beleidsmatiger te maken, zodat uw raad op de belangrijke momenten in een beleidscyclus zich een beeld kan vormen over behaalde en te behalen beleidsresultaten. De nu opgenomen indicatoren zijn de ten minste op te nemen indicatoren. Dit kan naar eigen inzicht en behoefte nog worden uitgebreid. De verplichte kengetallen vanuit het BBV zijn in tabellen (onderstaand een voorbeeld) verwerkt in de verschillende programma’s. Voorbeeldindicator Indicator

Eenheid

Verw ijzingen Halt

Aantal per 10.000 jongeren

Periode

Oldenzaal

2018

151

Trend Provincie 101

25.000 – 50.000 inw. 111

Bron Bureau Halt

De wijze van presenteren van de indicatoren is vrij, maar het afzetten van de waarde van de indicatoren ten opzichte van de provincie en gemeenten in dezelfde grootteklasse is verplicht. Ook is de bron voor elke gemeente generiek, in dit voorbeeld bureau Halt, zodat vergelijking met andere gemeenten mogelijk is. Het groene trend pijltje geeft aan dat de waarde van de indicator is verbeterd ten opzichte van het vorige rapportagemoment. Naast het groene pijltje, kan er sprake zijn van een omlaag staand rood pijltje (verslechtering van de indicator) en een blauw liggend pijltje (gelijkblijvende waarde van de indicator). De gepresenteerde informatie in de tabellen betreft de meest actuele informatie afkomstig van de website “waar staat je gemeente.nl”. Op deze site zijn, behalve de meest actuele kengetallen, ook de cijfers van voorgaande jaren terug te vinden. 4. Met wie wordt samengewerkt? (Betrokkenheid verbonden partijen) Het BBV vraagt meer zicht op de bijdrage van verbonden partijen aan het gemeentelijke beleid. Gemeenten blijven verantwoordelijk voor de taken die ze door verbonden partijen laten uitvoeren. Via deze rubriek wordt getracht inzicht te geven van welke verbonden partijen een bijdrage wordt verwacht bij de realisering van de visie en acties behorend bij een programma. 5. Wat mag het kosten? Per programma wordt weergegeven wat het programma kost.

Daarbij wordt in de tabel allereerst onderscheid gemaakt tussen baten en lasten. Daarbinnen wordt een onderverdeling gemaakt in:  Aanvaard beleid: hiervoor zijn de uitkomsten van het laatst door u besproken/vastgestelde P&Cdocument als basis gebruikt en geactualiseerd met de begrotingsuitgangspunten;

12

  



Aanvullend beleid: hierin zijn voorstellen opgenomen welke ook reeds waren opgenomen in de meerjarenbegroting van het voorgaande dienstjaar, maar met een startjaar in de huidige planperiode; Nieuw beleid: dit betreft voorstellen welke dit begrotingsjaar voor het eerst zijn opgenomen in de begroting; Gevolgen financiële bijstelling 3: hierin zijn de structurele financiële gevolgen opgenomen voortvloeiend uit de derde financiële bijstelling van het lopende dienstjaar. Dit document wordt in de laatste raadsvergadering voorafgaand aan de begrotingsbehandeling vastgesteld. Gelet op het tijdstip van vaststelling kunnen deze effecten niet meer in aanvaard beleid worden opgenomen en worden afzonderlijk zichtbaar gemaakt. Voor de gedetailleerde toelichting wordt verwezen naar genoemde bijstelling; Op basis van de richtlijnen van het BBV worden tenslotte per programma de mutaties ten aanzien van reserves inzichtelijk gemaakt;

In de bestaande informatie Pyramide kennen we onder het niveau van programma’s, de wettelijke verplichte taakvelden van de gemeente. Deze zijn aan het begin van elk programma benoemd. In hoofdstuk 4.1.3 is een overzicht opgenomen van de baten en lasten per taakveld. Paragrafen Via de systematiek van de paragrafen kunnen aandachtspunten, welke in de praktijk over meerdere programma’s verdeeld zijn, toch specifiek aandacht worden gegeven. Op basis van het BBV zijn een zevental paragrafen voorgeschreven. In Oldenzaal kennen we daarnaast al meerdere jaren de paragraaf Handhaving en de paragraaf Sociaal domein. Budgetautorisatie Zoals eerder aangegeven, is één van de doelen van de P&C-cyclus dat u ons college autoriseert/machtigt tot het doen van bepaalde handelingen. In dit hoofdstuk wordt in dat verband de benodigde informatie verschaft: de actuele financiële positie wordt nader toegelicht. Er wordt onder andere ingegaan op de budgettaire positie, een totaaloverzicht van incidentele baten en lasten, overzicht van de budgetten per taakveld, de meerjarige balans, budgetten in één oogopslag c.q. de financiële begroting, aanvullende beleidsontwikkelingen met bijbehorende toelichting en het dekkingsplan met indien nodig ombuigings- c.q. herprioriteringsvoorstellen.

Kortom, alle financiële ontwikkelingen die in de voorliggende begroting worden vastgesteld hebben we hier voor u op een rij gezet. Bijlagen Afhankelijk van het P&C-document worden bijlagen toegevoegd. Bij de programmabegroting en de programmarekening wordt een afzonderlijk bijlagenboek toegevoegd gelet op het grote aantal bijlagen. Vernieuwing P&C-cyclus Elke gemeente heeft een eigen unieke P&C-cyclus (Planning & control) die aansluit bij de behoeften van de individuele gemeente en gemeenteraad. De wet (Gemeentewet) schrijft enkel voor dat een gemeente een begroting en een jaarrekening dient op te stellen. Alle overige documenten in de P&C-cyclus zijn facultatief. Momenteel zijn wij bezig om de Oldenzaals P&C-cyclus te vernieuwen, waarbij de insteek is om het aantal rapportagemomenten te verminderen, waardoor de druk op de bestuurlijke agenda vermindert, er minder overlap is in processen in de P&C-cyclus en er een duidelijke en integrale afweging plaatsvindt op (nieuw) beleid bij de behandeling van de kadernota. Uiteraard zal uw raad hier te zijner tijd ter besluitvorming over worden geïnformeerd.

13

1.3.1

14

Kerngegevens

Overige kerngegevens De oppervlakte van de gemeente is 2.155 ha, waarvan 40 ha binnenwater. De historische stadskern is 8 ha. Er is 270 ha aan industrieterrein en de oppervlakte van openbaar groen is 244 ha, waarvan voor de waterhuishouding 24 ha gebruikt wordt. Er zijn 55 recreatiewoningen in Oldenzaal en 3.148 bedrijfsvestigingen

15

1.3.2

Financiële structuur

Lasten en baten 2022 per programma

Lasten per programma x 1.000 11.242

5.637

Programma 1 Dienstverlening en veiligheid

13.798 6.118

Programma 2 Bereikbaarheid en openbare ruimte Programma 3 Stedelijke en economische ontwikkeling Programma 4 Cultuur, sport en ontspanning

6.422

Programma 5 Maatschappelijke ondersteuning Financiële Algemene Dekkingsmiddelen

53.815

Baten per programma x 1.000 -501 -8.961

Programma 1 Dienstverlening en veiligheid -2.412

Programma 2 Bereikbaarheid en openbare ruimte

-1.270 -12.359

Programma 3 Stedelijke en economische ontwikkeling Programma 4 Cultuur, sport en ontspanning Programma 5 Maatschappelijke ondersteuning

-71.120

16

Financiële Algemene Dekkingsmiddelen

Lasten en baten 2022 naar categorieniveau

Lasten naar categorieniveau 2022 gemeente Oldenzaal x 1.000 1.003

20.514 5.178

29.355 416 784 21.168

18.671

Salarissen Personeel van derden Overige goederen en diensten

Rente en afschrijvingen Belastingen Inkomens en kapitaaloverdrachten

Baten naar categorieniveau 2022 gemeente Oldenzaal x 1.000 1.898 2.159

1.225 1.098 644

1.400 6.471

620 12.022

70.182

Rente baten Overige goederen en diensten Inkomensoverdrachten Reserveringen Leges en andere rechten

Huren en pachten incl. Grex Belastingen Eigen bijdr. verhaal soc. uitk. natura Verrekening bouwgrondexpl. Dividenden en winsten

17

1.4

De financiële positie nader toegelicht

1.4.1

Algemeen

Bij de vaststelling van de Kadernota 2022 heeft u ook ingestemd met de te hanteren uitgangspunten voor het opstellen van de begroting 2022. Tevens hebt u kennis kunnen nemen van de verwachte begrotingsuitkomsten voor de planperiode 2022-2025, op basis van extrapolatie van het bestaande beleid van de programmabegroting 2021, alsmede de daarna nog vastgestelde decembernota 2020 en de 1e en 2e financiële bijstelling 2021. Deze uitgangspunten, en het bestaande beleid opgenomen in genoemde documenten, vormen ook de basis voor de cijfers van deze Programmabegroting 2022. De gehanteerde uitgangspunten hebben we (samengevat) voor de volledigheid nogmaals opgenomen in de voorliggende begroting. Deze uitgangspunten en de actualisering en detaillering van de ramingen van de kadernota 2022 hebben op onderdelen in deze programmabegroting geleid tot bijstellingen van de ramingen voor 2022 tot en met 2025. We hebben bij de opstelling van deze begroting 2022 tevens de actuele stand verwerkt van de algemene uitkering tot en met de meicirculaire 2021. De structurele gevolgen van de 3e financiële bijstelling 2021 zijn in het totaalresultaat van deze begroting vanaf 2022 eveneens meegenomen en zijn gedetailleerd toegelicht in de op 25 oktober 2021 door uw raad besproken 3e financiële bijstelling.

De programmabegroting 2021 kon in november 2020 worden vastgesteld met meerjarig ruim positieve saldi. Dit was onder andere het gevolg van het pakket van ombuigingen dat, voorafgaand aan de vaststelling van de Programmabegroting 2021, werd uitgevoerd en geïmplementeerd. De hierna vastgestelde decembernota 2020 en de 1e Financiële bijstelling 2021 hadden vervolgens een relatief beperkt effect op de positieve begrotingsresultaten. Deze begrotingsruimte bood uw Raad daarmee de mogelijkheid om u bij de behandeling van de Kadernota 2022 uit te spreken over de voorgedragen nieuwe beleidsvoornemens. Weliswaar werd bij de Kadernota eveneens een voorschot genomen op structureel slechtere budgetontwikkelingen in het Sociaal Domein (met name Jeugd), maar door de aangekondigde compensatie in het kader van de jeugdzorg, bleef de verwachting dat er voor de gehele planperiode werd afgestevend op een positief resultaat: de Kadernota 2022 liet een positief resultaat zien van € 415.000 in 2022, daarna jaarlijks oplopend tot ruim € 1.559.000 in de eindfase 2025. Impliciet werd hiermee ook invulling gegeven aan de wens van de raad om structurele begrotingsruimte te creëren voor toekomstig nieuw beleid: de zogenaamde ‘Zinkweg-norm’.

Op basis van de analyse 1e en 2e kwartaal Sociaal Domein 2021, die werden gepresenteerd na vaststelling van de Kadernota 2022, bleek dat er aanvullende budgetten benodigd waren voor zowel het begrotingsjaar 2021 als de komende jaarschijven 2022 tot en met 2025. U bent hierover geinformeerd bij de 3e Financiële bijstelling 2021. Structureel is er een bedrag van ruim € 1.000.000 benodigd om de verlangde zorg en diensten te kunnen blijven leveren. Daar staat tegenover dat bij de septembercirculaire extra Jeugdbudgetten zullen worden toegekend, boven de reeds bij de Kadernota 2022 ingeboekte € 866.000. Dit levert naar verwachting een extra voordeel op van ruim € 1.400.000 in 2022, aflopend tot ca. 240.000 in 2025. Dit afnemende voordeel is mede het gevolg van de reeds ingeboekte (jeugd) middelen van € 545.000 vanaf 2023. Tevens mogen, vanuit oogpunt van conservatief begroten en in afwachting van structureel kabinetsbeleid, vanaf 2023 slechts 75% van de indicatieve bedragen worden geraamd in de begroting. Bovenstaande ontwikkelingen hebben er toe geleid dat de ruime begrotingsoverschotten bij de Kadernota 2022 na vaststelling van de 3e Financiele bijstelling grotendeels zijn ‘verdampt’.

Weliswaar kunnen we, met uitzondering van de jaarschijf 2023, nog steeds een structureel en reëel sluitende begroting en meerjarenraming presenteren, maar het ‘begrotingsvet op de botten’ is verdwenen. In de navolgende tabel wordt u het totaaloverzicht van de programmabegroting 2022-2025 gepresenteerd waarbij rekening is gehouden met bovenstaande ontwikkelingen.

18

In hoofdstuk 4 geven we u een overzicht met toelichtingen van de voorstellen aanvullend beleid die al waren opgenomen in de programmabegroting 2021 en voorstellen die waren opgenomen in de kadernota 2022, het zogenaamde nieuwe beleid. Zoals aangegeven kunnen we u een begroting aanbieden die, met uitzondering van de jaarschijf 2023, realistisch en structureel sluit voor de verdere planperiode. Zonder aanvullende maatregelen lijkt de ruimte voor toekomstig nieuw beleid echter beperkt. Voor de goede orde merken we op dat eventuele financiële gevolgen die voortvloeien uit de septembercirculaire 2021 (conform bestendige gedragslijn) nog niet zijn verwerkt in deze begroting. Wel hebben we in de Programmabegroting dus reeds ‘voorgesorteerd’ op de te ontvangen budgetten Jeugd (zie regel ‘E’ van onderstaand totaaloverzicht). We zullen u via een raadsinfobrief over de financiële gevolgen van deze circulaire informeren en in de decembernota 2021 zullen we dit vervolgens verwerken in het begrotingsresultaat van de planperiode 2022-2025. Totaaloverzicht programmabegroting 2022 - 2025 Tabel 1 Programmabegroting 2022 – 2025 Bedragen x € 1.000

Onderdelen

2022

2023

2024

2025

Lasten aanvaard beleid

N

92.982

N

91.822

N

91.258

N

90.716

Baten aanvaard beleid

V

94.178

V

93.634

V

93.213

V

93.395

(A.) Saldo aanvaard beleid programmabegroting 2022

V

1.196

V

1.812

V

1.955

V

2.679

N

133

N

139

N

335

(B.) Aanvullend beleid Progr.begr. 2022 (C.) Meerjarige gevolgen 3e Financiële bijstelling 2021

N

1.188

N

1.034

N

1.034

N

1.034

(D.) Nieuw beleid (E.) Septembercirculaire/Voorschot Jeugd (dekkingsplan)

N

812

N

1.363

N

1.143

N

834

V

1.434

V

497

V

380

V

240

(F.)Totaal programmabegroting 2022

V

630

N

221

V

19

V

716

(A.)

(B.)

(C.)

(D.)

(E.)

(F.)

Regel A is het saldo van de lasten en baten aanvaard beleid zoals deze in de begrotingscijfers is verwerkt op basis van de richtinggevende kaders verwoord in de begrotingsuitgangspunten (zie Bijlagenboek, bijlage 12) die bij de Kadernota 2022 zijn vastgesteld. Voor de analyse wordt verwezen naar hoofdstuk 1.4.3. Regel B betreft het aanvullend beleid voor de komende planperiode dat was opgenomen in de programmabegroting 2020 en als zodanig al bij u bekend is, alsmede de financiële ontwikkelingen opgenomen in de door u vastgestelde kadernota 2022. Zie voor specificatie tabel 1 in hoofdstuk 4.1.5 van deze begroting, alsmede de bijbehorende toelichting. Regel C heeft betrekking op de meerjarige effecten van de 3e financiële bijstelling 2021. De specificatie hiervan is opgenomen in bijlage 5 van het bijlagenboek. Voor de toelichting op deze bijlage wordt verwezen naar de in oktober door u vastgestelde 3e financiële bijstelling 2021. Regel D betreft de voorstellen nieuw beleid (mede) op basis van ons coalitieakkoord en de eventuele beschikkingen over reserves welke in dat verband worden gedaan. Zie voor specificatie tabel 2 in hoofdstuk 4.1.6 van deze begroting, alsmede de bijbehorende toelichting.

Regel E betreffen de reeds geraamde voorschotten Jeugd uit de septembercirculaire 2022 waardoor voor de komende planperiode kan worden voldaan aan het door u vastgestelde uitgangspunt van een sluitende begroting voor de gehele planperiode (dekkingsplan). Voor de toelichting wordt verwezen naar hoofdstuk 4.2.1 . Regel F is het saldo van deze begroting waarbij rekening is gehouden met inkomsten uit de algemene uitkering gebaseerd op de meicirculaire 2021 en inclusief dotaties aan en beschikkingen over reserves (dus na bestemming). 19

Provincie De provincie beoordeelt, als financieel toezichthouder, de begrotingen van de gemeenten. Hierbij wordt vooral gekeken naar de mate waarin de begroting structureel en reëel in evenwicht is. Met het begrip structureel evenwicht wordt bedoeld dat de in de begroting opgenomen structurele lasten, gedekt dienen te worden door structurele baten. In dat verband zijn in hoofdstuk 4.1.2 overzichten opgenomen van de incidentele baten en lasten. Uit deze overzichten blijkt enerzijds dat het resultaat van de incidentele baten en lasten een negatieve invloed heeft op het uiteindelijke totaalresultaat. Er is daarmee sprake van materieel evenwicht (structurele baten zijn hoger dan structurele lasten). Het reëel evenwicht houdt in dat onderzoek wordt gedaan naar de realiteit van de ramingen. Daarbij dient de begroting/meerjarenraming uiteraard volledig te zijn. In het toetsingskader dat de provincie hierbij hanteert, is de eis dat de gemeenten de financiële ontwikkelingen meenemen tot en met minimaal de meicirculaire. Daarom presenteren wij u hier, gebaseerd op een bestendige gedragslijn, dus een saldo t/m de meicirculaire 2021. Op basis van de vastgestelde kadernota 2022 heeft de provincie een eerste indruk gegeven ten aanzien van het toezicht. Dit resulteerde in de verwachting dat Oldenzaal zal voldoen aan het beleidskader financieel toezicht.

Concreet werd het volgende beeld gegeven: “Het saldo van de jaarrekening van de gemeente Oldenzaal is positief. Door het positieve saldo van de jaarrekening is het weerstandsvermogen van de gemeente verbeterd. Ten tijde van de voorjaarsgesprekken bestonden er veel onzekerheden over de financiële ontwikkelingen. De voorjaarsnota sluit positief voor alle jaren, hierin was wel voorgesorteerd op extra gelden voor Jeugd. De gemeente houdt geen rekening met de voorlopige positieve herverdelingseffecten van het gemeentefonds. Mede vanwege de later toegekende extra middelen Jeugd verwachten wij dat het de gemeente Oldenzaal lukt om een structureel en reëel sluitende begroting en meerjarenraming te presenteren”. Voor de goede orde: ten tijde van deze reactie waren de structurele gevolgen van de actualiseringen zoals opgenomen in de 3e financiële bijstelling, waaronder de majeure budgetbijstellingen Sociaal Domein, nog niet bekend. Ondanks de negatieve structurele effecten van de 3e Financiële bijstelling 2021 kunnen we, met uitzondering van de jaarschijf 2023, een reëel en structureel sluitende begroting presenteren en lijkt er geen reden te twijfelen aan de repressieve status ten aanzien van het financieel toezicht.

Algemene uitkering Hoewel de septembercirculaire 2021 inmiddels is ontvangen, zijn de effecten hiervan nog niet (integraal) opgenomen bij de totstandkoming van de Programmabegroting 2022. De opzet is om u tijdig, voor de vaststelling van de programmabegroting 2022, te informeren over de gevolgen hiervan. Bij uw algehele beoordeling over de financiële positie van onze gemeente kunt u hiermee rekening houden zonder het overigens onderdeel te laten vormen van de besluitvorming over deze begroting. Ter gelegenheid van het decembernota 2021 zullen we de financiële effecten hiervan verwerken in de (meerjaren)begroting. Herijking gemeentefonds In de Programmabegroting 2021 is een (negatieve) stelpost opgenomen in verband met de herijking van het gemeentefonds per 2023. Op basis van de laatst bekende cijfers blijkt Oldenzaal een voordeelgemeente (€ 36 per inwoner) en is deze stelpost overbodig. De post wordt in deze Programmabegroting 2022 dan ook teruggedraaid, waarbij het voorlopige uitgangspunt een budgettair neutrale uitwerking is. Ombuigingen programmabegroting 2021 en nieuw Beleid 2022 Na bij de kadernota 2021 een minder positieve prognose te hebben afgegeven zagen we, samen met u, kans om door middel van een ombuigingstraject te komen tot een sluitende begroting 2021.

Door deze bezuinigingen, gecombineerd met terughoudendheid ten aanzien van nieuwe beleidsvoornemens, werd een meerjarig positief begrotingsresultaat 2021-2024 gepresenteerd. Hiermee ontstond een financieel en 20

solide uitgangspunt voor het opstellen van de huidige Programmabegroting 2022-2025. Mede op basis daarvan doen we u voorstellen met betrekking tot de aangeleverde aanvullende en nieuwe beleidsvoornemens voor de komende planperiode. Gehanteerde indexen De coronapandemie en het daarmee samenhangende stimulerende beleid van de Rijksoverheid heeft effect gehad op de te hanteren begrotingsuitgangspunten (lees indexcijfers) voor de komende planperiode. In vergelijking met het begrotingsjaar 2021 stellen wij voor om de indexen voor lonen en goederen/diensten, gebaseerd op de recente ramingen van het Centraal Planbureau (CPB), te verhogen van respectievelijk 2,35% naar 2,60% en van 0% naar 3,1%. Daarnaast is er, net als het voorgaande jaar, gekozen voor een separate index voor het Sociaal Domein, namelijk een index gebaseerd op Overheidsbijdrage in de Arbeidskostenontwikkeling (OVA). Dit betekent voor 2022 een index van 0,49%. Begrotingsnorm Bij de behandeling van de Programmabegroting 2020 heeft uw Raad een motie aangenomen om te komen tot een begrotingsnorm, waarbij ruimte zou kunnen worden gecreëerd voor nieuw beleid of onvoorziene gebeurtenissen. Als richtlijn is hierbij aangegeven uit te kunnen gaan van 1%, wat voor de begroting een lastenverzwaring zou betekenen van € 450.000 in 2022 en vanaf 2023 € 900.000.

Bij de Kadernota werd voorgesteld om de norm niet als aparte regel of stelpost te benoemen bij ‘voorgenomen aanvullend beleid’, maar deze als budgetruimte te presenteren bij het begrotingsresultaat. Hiermee verwerken wij de aangenomen motie bij de Programmabegroting 2020. 1.4.2

Programmabegroting 2021 (jaarschijf 2022) versus programmabegroting 2022

Indien we een vergelijk maken tussen de programmabegroting 2021 (jaarschijf 2022) en de nu voorliggende programmabegroting 2022 is er sprake van een positieve financiële ontwikkeling. In de programmabegroting 2021 was de raming voor het dienstjaar 2022 (tot en met de 3e financiële bijstelling 2020) € 521.000 positief. Het nu verwachte resultaat voor 2022 bedraagt € 630.000 positief, zoals ook uit voorgaande tabel “Totaaloverzicht” valt op te maken. Dit betekent een positieve ontwikkeling van € 109.000. Dit voordeel is voornamelijk toe te wijzen aan de per saldo hogere budgetten Jeugd ten opzichte van de geïnventariseerde meerkosten Jeugd voor de jaarschijf 2022. Voor de jaren 2023 tot en met 2025 zal er naar verwachting echter sprake zijn van een negatief saldo. 1.4.3

Begrotingsuitgangspunten ramingen aanvaard beleid

Samenvatting uitgangspunten planperiode 2022 - 2025 De basis voor het ramen van het aanvaarde beleid voor de planperiode 2022-2025 is de in de raadsvergadering van 9 november 2020 vastgestelde programmabegroting alsmede de daarna nog door de raad op 14 december 2020 vastgestelde decembernota 2020, de 1e financiële bijstelling 2021 van 22 maart 2021 en de 2e financiële bijstelling 2021 d.d. 31 mei 2021. Voor het bepalen van de budgetten aanvaard beleid houden we rekening met de volgende (procentuele) ontwikkelingen: Lastenontwikkeling    

Lonen en sociale lasten Goederen en diensten Omslagrente Index Sociaal Domein

Batenontwikkeling 2,60% 3,10% 0,50% 0,49%

 

Nominale loon- en prijsontwikkelingen; autonome volumeontwikkelingen.

Eigen belastinggebied  Huurtarieven gemeentelijk vastgoed aanpassen conform bovenstaande prijsontwikkeling van goederen en diensten;  tarieven algemene heffingen hanteren zoals deze zijn vastgesteld bij de laatst vastgestelde begroting, aangepast met een gemiddelde van de index voor loon- en prijsontwikkeling; 21

  

overige tarieven hanteren zoals deze zijn vastgesteld bij de laatst vastgestelde begroting; rekening houden met de voor de planperiode verwachte autonome volumeontwikkelingen ten aanzien van de kerngegevens; rekening houden met 100% kostendekking ten aanzien van reinigings-/afvalstoffenheffing en rioolheffing (voor beide netto na kwijtschelding).

Kerngegevens Per 1 januari

Aantal woonruimten

Aantal inwoners

2021

14.717

31.700

2022

14.817

31.650

2023

14.917

31.600

2024

15.017

31.610

2025

15.117

31.615

De volledige notitie begrotingsuitgangspunten planperiode 2022-2025 hebt u als kader vastgesteld ter gelegenheid van de kadernota 2022.

22

2.

Programma’s

2.1

Programma Dienstverlening en veiligheid

a. Bestuur b. Burgerzaken 2.1.1

c. Crisisbeheersing en brandweer d. Openbare orde en veiligheid

Wat willen wij bereiken?

Visie en speerpunten Regionale en internationale samenwerking Oldenzaal is van oudsher een knooppunt. De stad heeft altijd in verbinding gestaan en samengewerkt met andere partijen en dat is ook in de huidige tijd het geval. Voor een middelgrote gemeente is dat op sommige gebieden ook noodzakelijk. We kiezen de samenwerkingspartners of –verbanden die natuurlijk zijn voor ons en die passen bij onze opgaven. Onze gemeente werkt samen in verschillende regionale samenwerkingsverbanden met verschillende doelen en ambities. In deze samenwerkingsverbanden proberen wij een bijdrage te leveren aan het collectief, zodat er synergie kan ontstaan. Ook hebben de samenwerkingen als uitgangspunt dat er qua efficiency of effectiviteit direct of indirect voordeel te behalen is. Dienstverlening Als gemeente maken we voortdurend keuzes over de inrichting van onze dienstverlening. Alles wat we doen (en laten) voor de inwoners, ondernemers en maatschappelijke instellingen in onze gemeente is dienstverlening. Inwoners willen in de huidige maatschappij steeds meer invloed uitoefenen op dienstverlening en het beleid van de overheid. Daarbij is er sprake van een toenemend kennisniveau en een toename van zelfredzaamheid. Dit vraagt om een andere rol van ons als gemeente en heeft geleid tot een herijking van de visie op dienstverlening.

De visie beschrijft hoe invulling wordt gegeven aan het contact met de samenleving. Kort samengevat omschrijft het de volgende ambities:     

dienstverlening is van iedereen; klanten ervaren de glimlach van Twente en daarmee een warm welkom; we nodigen uit tot ontmoeting; gastvrij en toegankelijk; digitaal voor standaardprocessen; onafhankelijk van tijd en locatie. Persoonlijk advies waar nodig; in ons contact zijn we oplossingsgericht en ervaren klanten ons als één, herkenbare en betrouwbare organisatie.

We zien dat het werken op afspraak, dat tijdens corona een vlucht heeft genomen, leidt tot een verbeterde dienstverlening en dat de toename van onlinediensten vraagt om een herinrichting van onze werkzaamheden. De inrichting van onze nieuwe e-diensten voor burgerzaken gaan door en we beschrijven de onderliggende processen en passen waar nodig onze werkzaamheden aan om efficiënter te werken. Dit is een onderdeel van uitvoeringsagenda digitalisering en leidt door automatisering tot meer mogelijkheden voor onze inwoners, maar ook voor de organisatie. Het feit dat nieuwe onlinediensten in de afgelopen jaren snel door onze inwoners en ondernemers worden geaccepteerd, is voor ons de bevestiging dat we op het goede spoor zitten en deze ontwikkelingen ook willen doortrekken naar 2022 en verder. Veiligheid We streven naar een veilig en leefbaar Oldenzaal, waarin vertrouwen is in de overheid en de overheid handhaaft waar nodig. Waar er alles aan gedaan wordt om de veiligheid te waarborgen en calamiteiten zo mogelijk te voorkomen. De kern in onze visie is dat de inwoner centraal staat; dit betekent snel, transparant en betrouwbaar werken. Als gemeente hebben we een aantal taken en bevoegdheden die belangrijk zijn voor de aanpak van criminaliteit. Door deze bevoegdheden gericht en effectief in te zetten, maken we Oldenzaal minder aantrekkelijk voor mensen met slechte bedoelingen.

We pakken georganiseerde criminaliteit aan, in 23

samenwerking met onze partners. Ook op het snijvlak van Zorg en Veiligheid zoeken wij lokaal en regionaal de samenwerking op. We zetten daarbij nadrukkelijk in op het 7 stappenmodel ter voorkoming van overlast en crimineel gedrag van jeugd en jongeren, een aanpak en toekomstplan om kwetsbare jongeren beter toe te rusten voor de toekomst en implementatie en doorontwikkeling van diverse onderdelen van de Wet Verplichte Geestelijke Gezondheidszorg (WVGGZ) en Aanpak Personen met Verward Gedrag (APVG).

Dit programma draagt bij aan de volgende Goals.

2.1.2

Wat gaan wij in 2022 doen om onze ambities te realiseren?

Ambities 2022 – 2025 Bestuur en Organisatie We doen het samen! We maken actief verbinding met de samenleving.

Acties 2022 





Regionale en internationale samenwerking Samenwerking NOT, Regio, Euregio, Agenda voor Twente, Hanzestad, jumelage en de lobbywerkzaamheden stroomlijnen en versterken.







24

Wij gaan, binnen de geldende coronamaatregelen, op zoek naar passende manieren om met onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners in gesprek te blijven. Hierbij maken wij gebruik van passende (digitale) middelen. De organisatie biedt op basis van behoefte ruimte om flexibel, creatief en uitnodigend te werken, zodat steeds meer tijd en plaats onafhankelijk gewerkt wordt. Het programma “college in contact” (bestaande uit maandelijkse bedrijfsbezoeken, collegevergaderingen op locatie en ‘koffietied’) wordt voortgezet tot aan de verkiezingen. De invulling hiervan wordt in de nieuwe collegeperiode opnieuw met het bestuur afgestemd. Qua bestuurlijke samenwerking wordt de prioriteit gegeven aan de bestuurlijke doelen die gesteld zijn in het coalitieakkoord. Daar waar er geen publiek belang meer wordt voorgestaan door een verbonden partij of deelneming, wordt onderzocht of die samenwerking kan worden beëindigd, dan wel op een andere manier kan worden vormgegeven. We zoeken per onderdeel geschikte samenwerkingspartners, waar samenwerking aan de orde is. De focus met betrekking tot de samenwerking ligt voornamelijk op de samenwerking binnen Noordoost Twente. We komen met concrete voorstellen om bepaalde taken op te pakken of te organiseren met andere gemeenten om waar mogelijk kwetsbaarheid te verminderen,

kwaliteit te verhogen, kennis te delen en kosten te verlagen.

Dienstverlening De andere manier van werken uit zich onder meer in een aanpassing van onze dienstverlening. We gaan door met de ontwikkeling van onze klantgerichtheid.

Onze focus ligt op digitale dienstverlening. We zorgen voor gemak en beter contact met onze inwoners.





 





We bieden onze inwoners een optimale dienstverlening en daar passen we onze huisvesting op aan. Veiligheid In Oldenzaal voelt iedereen zich veilig en daar zijn we samen verantwoordelijk voor. Samen zorgen we voor sociale en fysieke veiligheid in onze woon- en leefomgeving en daarin geven we prioriteit aan de aanpak van ondermijning. De sociale veiligheid in Oldenzaal willen we vergroten .



 

-

We sluiten ons aan bij de Direct Duidelijk Brigade en checken onze teksten op heldere en duidelijke taal. We zetten in op de doorontwikkeling van de teams binnen burgerzaken en KCC waar veel nieuwe medewerkers zijn ingestroomd. Wij gaan aan de slag met de doorontwikkeling van de diverse processen en controles. We voeren nieuwe e-diensten voor burgerzaken in. We gaan over op een nieuwe website. Hiermee voldoen we aan de eisen van de wet inzake inclusieve dienstverlening. We gaan verder met het ontwikkelen van een dashboard op het gebied van (digitale) dienstverlening. Uw raad heeft ons gevraagd (via een motie tijdens de raadsvergadering van eind juni 2021) om onderzoek te doen naar een participatie-platform. Een platform dat interactief is, waar mensen hun ideeën kunnen neerleggen en waar wij inwoners kunnen oproepen om mee te denken en te praten. Hier gaan we mee aan de slag. We koersen hierbij op implementatie eind 2021. In 2022 zullen de eerste trajecten op dit platform worden uitgezet. In Q2 wordt de visie op het gebruik van het stadhuis gepresenteerd aan de raad. Afhankelijk van de uitkomsten, wordt hier nader invulling aan gegeven.