Bijlage 5, Rapport energiesysteem gemeente Oldebroek
Tekst van het document
Waar in het referentiescenario capaciteit moet worden | 35% lichte industrie | gereserveerd voor hoge piekbelasting, resulteert een complementaire samenstelling van bedrijvigheid in een | 20% kantoren | aanzienlijk lager en stabieler netbeslag. Daarmee vormt dit scenario een belangrijke eerste stap in het | 20% logistiek. | verlagen van de netimpact van Laagveen ten opzichte van de standaardaanname van 1 MVA per hectare. Daarnaast is er een inschatting gemaakt van het piekverbruik [kW] van verschillende bedrijfscategorieën. Hiervoor zijn de waardes uit onderstaande tabel gebruikt. Dit levert een inschatting van de netbelasting van | Figuur 33 | Geprognotiseerd verbruik van Laagveen voor S1 ongeveer 570 kW per ha bedrijventerrein op. In verhouding tot een andere studie van bijvoorbeeld CE Delft1 lijkt dit aan de hoge kant (zij komen tot < 500 kW / ha). Het impliceert dat er, ten opzichte van deze aangepaste prognose, nog meer ruimte voor verdere optimalisatie kan zijn.
| 18.000 Bedrijfscategorie | Aantal ha | Piek (kW / ha) | Piek (kW) | 16.000 Laag | Middel | Hoog | Laag | Middel | Hoog | 14.000 Industrie – licht | 4.50 | 200 | 400 | 600 | 900 | 1800 | 2700 | 12.000 Industrie – zwaar | 6.30 | 900 | 1000 | 1100 | 5670 | 6300 | 6930 | 10.000 Logistiek | 3.60 | 200 | 400 | 600 | 720 | 1440 | 2160 | 8.000 Kantoor | 3.60 | 160 | 200 | 320 | 576 | 720 | 1152 | 6.000 Datacenter | 0.00 | 7000 | 7000 | 7000 | 0 | 0 | 0 | 4.000 Glastuinbouw | 0.00 | 500 | 600 | 700 | 0 | 0 | 0 Agrarisch | 0.00 | 160 | 200 | 320 | 0 | 0 | 0 | 2.000 Overig | 0.00 | 160 | 200 | 320 | 0 | 0 | 0 | 0 Totaal | 7866 | 10260 | 12942 1 | Datum Gebaseerd op een combinatie van aannames en inschatting van Ventolines, KO-profielen van Liander, rapport Ontwikkelingen energie-infrastructuur voor glastuinbouw (CE Delft, 2024), rapport Brabants energiesysteem Ontwikkelingen richting 2050 en ruimtelijke consequenties (CE Delft, 2023), rapport Verkenning tijdsafhankelijke | Base Case verbruik | Verbruik Netbewuste Programmering tarieven grootverbruikers – achtergrondrapport (CE Delft, 2025). Daadwerkelijke waardes kunnen hoger of lager liggen, 56 | afhankelijk van het specifieke (sub-)type bedrijf en bedrijfsprocessen.
In deze profielen is, bijvoorbeeld, e-mobiliteit beperkt meegenomen Hoofdstuk 5 | Casus-specifieke uitwerking 5.2.3 | | S2 – Netbewuste programmering + zonne-energie Scenario 2 bestaat uit twee mogelijke varianten van duurzame opwek door zonne-energie. Scenario 2A | Conclusie Scenario 2a beschrijft het directe gebruik van zonnepark Het Knooppunt op bedrijventerrein Laagveen, zonder dat hier | Scenario | S2A | laat | zien | dat | lokale | koppeling | van | zonne-energie | aan | een | netbewust | geprogrammeerd aanvullend sprake is van zon op dak. Scenario 2B beschrijft de realisatie van zon-op-dak op bedrijventerrein | bedrijventerrein een duidelijke bijdrage levert aan het verminderen van zowel netafname als netinvoeding. Laagveen, zonder dat er sprake is van een aanvullend zonnepark bij het bedrijventerrein. | Hoewel de maximale afnamepiek slechts beperkt daalt, wordt de terugleverpiek substantieel gereduceerd ten opzichte van een autonoom opererend zonnepark. Scenario 2A Er bestaan plannen voor de realisatie van zonnepark Het Knooppunt van 11.5 MWp, gelegen ten noorden van | Tegelijkertijd wordt duidelijk dat zonne-energie alleen onvoldoende is om structurele pieken volledig te de A28, ten zuiden van drijvend zonnepark De Kolk en ten noordwesten van de beoogde locatie van | ondervangen, met name vanwege: bedrijventerrein Laagveen.
Door deze geografische nabijheid ligt het voor de hand om te onderzoeken of de | | Nachtelijk verbruik; opgewekte zonne-energie | zoveel mogelijk achter de meter kan worden ingezet voor het toekomstige | | Lage winterproductie; bedrijventerrein. | Onvolledige gelijktijdigheid tussen opwek en vraag. Voor dit scenario is het zonnepark gemodelleerd in PVSyst, op basis van meteorologische data op deze locatie. Hiermee is een kwartierprofiel van de verwachte opwek opgesteld. Dit profiel is vervolgens naast het verbruiksprofiel uit S1 gelegd (zie Figuur 34), waarbij het verbruik in blauw en de zonne-opwek in geel is | Figuur 34 | Geprognotiseerde opwek zonnepark Het Knooppunt en verbruiksprofiel Laagveen weergegeven. Uit de grafiek blijkt duidelijk het seizoenspatroon van zon: in de zomermaanden ligt de opwek substantieel | 10.000 hoger dan in de wintermaanden. Dit betekent dat in de winterperiode het zonnepark veelal onvoldoende vermogen levert om in de volledige elektriciteitsvraag van het bedrijventerrein te voorzien. In de zomer | 8.000 daarentegen komt het voor dat de opwek hoger is dan het gelijktijdige verbruik, waardoor een deel van de productie alsnog moet worden teruggeleverd aan het net.
6.000 Scenario | S0 | S1 | S2A Totaal netafname per jaar | GWh | 73,1 | 41,8 | 31,7 | 4.000 Netafname piek | MW | 17,1 | 9,3 | 9,1 Teruglevering piek | MW | - | - | 6,5 | 2.000 Totale opwek hernieuwbare energie | GWh | - | - | 11,9 | 0 Percentage van verbruik geleverd door hernieuwbare energie | % | - | - | 24,2% Percentage van verbruik uit het net te laden | % | - | - | 75,8% | -2.000 Percentage van opwek gebruikt door Laagveen | % | - | - | 84,8% | Maand Percentage van opwek teruggeleverd aan het net | % | - | - | 15,2% Verbruik | Zonopwek 57 Hoofdstuk 5 | Casus-specifieke uitwerking Scenario 2B | Conclusie Scenario 2B In scenario S2B wordt onderzocht wat de impact is wanneer het toekomstige bedrijventerrein Laagveen niet | Scenario S2B laat zien dat zon-op-dak een effectieve manier kan zijn om lokale duurzame opwek te direct kan worden gekoppeld aan zonnepark Het Knooppunt, of wanneer dit zonnepark om andere redenen | integreren in het energiesysteem van bedrijventerrein Laagveen. Door de betere balans tussen opwek en niet wordt gerealiseerd. In dat geval blijft het mogelijk om duurzame elektriciteit lokaal op te wekken door | verbruik | wordt | de | teruglevering | aan | het | elektriciteitsnet | beperkt | en | kan | een | groter | deel | van | de middel van zon-op-dak op de bedrijfsgebouwen op het bedrijventerrein. | geproduceerde elektriciteit direct lokaal worden benut.
Omdat het exacte dakoppervlak en de uiteindelijke bebouwingsdichtheid van Laagveen nog niet bekend zijn, | Tegelijkertijd is het totale geïnstalleerde vermogen lager dan in scenario S2A, waardoor ook het aandeel van is een conservatieve inschatting gemaakt op basis van gegevens van onderzoek van CE Delft 1. In deze studie | het totale elektriciteitsverbruik dat door zonne-energie kan worden ingevuld kleiner is. Hierdoor blijft het wordt | voor | grote | daken | een | benuttingsgraad | van | tussen | de | 31% | en | 40% | gevonden, | en | wordt | in | bedrijventerrein relatief meer afhankelijk van elektriciteit uit het net. Zon-op-dak draagt daarmee bij aan het pessimistische scenario’s gerekend met 33%. Uitgaande van 32% dakoppervlak op een terrein van 38 ha, | verminderen van het netbeslag, maar vormt op zichzelf nog geen volledige oplossing voor het beperken van 33% benutting voor zonnepanelen en circa 200 Wp/m² paneeloppervlak, resulteert dit in een technisch | piekbelasting. potentieel van ongeveer 8 MWp zon-op-dak. Net als in scenario S2A is de zonneproductie gemodelleerd in PVSyst, op basis van meteorologische data voor deze | locatie. | Het | opwekprofiel | is | vervolgens | gecombineerd | met | het | verbruiksprofiel | uit | scenario | S1 (netbewuste programmering).
Uit de grafiek blijkt opnieuw het karakteristieke seizoenspatroon van zonne- | Figuur 35 | Geprognotiseerde opwek zon-op-dak en verbruiksprofiel Laagveen energie: hogere productie in de zomermaanden en lagere productie in de winter. Ten opzichte van scenario S2A is de verhouding tussen opwek en verbruik hier evenwichtiger. Doordat het | 8.000 geïnstalleerde vermogen lager is, komt het minder vaak voor dat de zonneproductie hoger ligt dan het | 7.000 gelijktijdige verbruik van het bedrijventerrein. Hierdoor kan een groter deel van de opgewekte elektriciteit | 6.000 direct lokaal worden gebruikt. 5.000 Scenario | S0 | S1 | S2B | 4.000 Totaal verbruik per jaar | GWh | 73,1 | 41,8 | 34,1 | 3.000 Netafname piek | MW | 17,1 | 9,3 | 9,2 | 2.000 Teruglevering piek | MW | - | - | 3,7 | 1.000 Totale opwek hernieuwbare energie | GWh | - | - | 8,29 | 0 Percentage van verbruik geleverd door hernieuwbare energie | % | - | - | 18,5% | -1.000 Percentage van verbruik uit het net te laden | % | - | - | 81,5% Percentage van opwek gebruikt door Laagveen | % | - | - | 93,2% | Maand Percentage van opwek teruggeleverd aan het net | % | - | - | 6,8% | Verbruik | Zonopwek 1Gebaseerd op onderzoek van CE Delft, pagina’s 15-16 en 36-37.
https://ce.nl/wp-content/uploads/2021/05/CE_Delft_200109_zon_op_dak.pdf 58 Hoofdstuk 5 | Casus-specifieke uitwerking 5.2.4 | | S3 – Integraal lokaal energiesysteem | In de modellering is per kwartier bepaald of er sprake was van een overschot of tekort aan elektriciteit. In scenario S3 wordt onderzocht wat het effect is van een integraal lokaal energiesysteem waarin netbewuste | Wanneer er een overschot was (meer opwek dan verbruik), kon de batterij worden opgeladen; bij een tekort programmering, zonne-energie, windenergie en batterijopslag worden gecombineerd. Dit scenario bouwt | kon deze ontladen. Hierbij is ook de State of Charge (SOC) van de batterij bijgehouden. De SOC geeft aan voort op de eerdere scenario’s en voegt aanvullende flexibiliteit en duurzame opwek toe, met als doel het | hoeveel energie op een bepaald moment in de batterij is opgeslagen. Hierdoor wordt voorkomen dat de aandeel lokaal gebruikte hernieuwbare energie te vergroten en de afhankelijkheid van elektriciteit uit het net | batterij verder oplaadt wanneer deze al vol is, of ontlaadt wanneer deze leeg is. verder te verminderen.
Visualisatie van scenario 3 Beschrijving methode windturbine | In Figuur 37 en 38 zijn de voorbeelden van de netbelasting per uur op respectievelijk jaar- en weekniveau Voor dit scenario is naast het verbruiksprofiel uit S1 en de zonneproductie uit scenario S2A ook windenergie | voor | dit | scenario | weergegeven. | In | de | visualisatie | op | jaarniveau | valt | bijvoorbeeld | de | dip | in | het gemodelleerd. Hierbij is uitgegaan van twee windturbines1 van elk 2 MW, bijvoorbeeld het type Vestas V110- | energieverbruik gedurende de zomer op. Daarnaast is in het groen te zien dat de State of Charge van de 2.0 MW, wat resulteert in een totaal opgesteld vermogen van 4 MW. De productie van deze windturbines is | batterij nooit het maximum van 20 MWh overschrijdt en ook nooit onder 0 MWh komt. Verder is zichtbaar dat gemodelleerd in WindPRO, op basis van meteorologische data voor de locatie. Dit levert een kwartierprofiel | de batterij in de wintermaanden relatief vaker leeg is, doordat er minder zonne-energie wordt opgewekt. In van de verwachte windproductie op, dat vervolgens is gecombineerd met de verbruiks- en zonneprofielen. | de zomermaanden daarentegen is er juist vaak sprake van een volle batterij, omdat er regelmatig meer zonne-energie wordt geproduceerd dan door het bedrijventerrein kan worden verbruikt.
Beschrijving methode batterij Daarnaast | is | in | dit | scenario | batterijopslag | (BESS) | toegevoegd. | Voor | de | analyse | zijn | verschillende batterijgroottes | en | vermogens-/capaciteitsverhoudingen | onderzocht. | Hierbij | is | gekeken | naar | de zogenaamde | diepte | van | het | systeem, | oftewel | de | verhouding | tussen | het | vermogen | (MW) | en | de | Figuur 36 | Voorbeeld van een 5 MW / 20 MWh BESS energiecapaciteit (MWh) van de batterij. Een systeem van 5 MW / 20 MWh wordt bijvoorbeeld aangeduid als een 4-uurssysteem, omdat de batterij vier uur lang op vol vermogen kan ontladen. Ter vergelijking kan een 2,5 MW / 20 MWh-systeem worden gezien als een 8-uurssysteem.
Scenario | S0 | S1 | S3 Totaal verbruik per jaar | GWh | 73,1 | 41,8 | 15,8 Netafname piek | MW | 17,1 | 9,3 | 9,0 Teruglevering piek | MW | - | - | 10,2 Totale opwek hernieuwbare energie | GWh | - | - | 29,9 Percentage van verbruik geleverd door hernieuwbare energie | % | - | - | 62,2% Percentage van verbruik uit het net te laden | % | - | - | 37,8% Percentage van opwek gebruikt door Laagveen | % | - | - | 86,9% Percentage van opwek teruggeleverd aan het net | % | - | - | 13,1% 1Dit betreft windturbines met een tiphoogte van 145 meter 59 Hoofdstuk 5 | Casus-specifieke uitwerking Het weekprofiel in Figuur 38 is gebaseerd op een willekeurige week in de zomer, namelijk van 17 tot en met | overschotten verschuiven naar latere momenten met hogere vraag. Daarom zorgt het verdubbelen van de 23 juli. Hierin is het verbruiksprofiel van de bedrijven op het bedrijventerrein duidelijk zichtbaar. Opvallend | batterij van 20 MWh naar 40 MWh (bij 5 MW vermogen) opnieuw voor ongeveer 2 procentpunt extra toename is | dat | het | energieverbruik | overdag | aanzienlijk | hoger | ligt | dan | in | de | avond, | nacht | en | het | weekend. | van het aandeel hernieuwbare energie, omdat er meer productie kan worden ingepast in plaats van Tegelijkertijd daalt het verbruik nooit tot nul.
Dit komt doordat het bedrijventerrein bestaat uit een mix van | afgeregeld of teruggeleverd op ongunstige momenten. verschillende typen bedrijven: waar kantoren bijvoorbeeld ’s nachts gesloten zijn en daardoor minder | Notitie schaal windenergie energie verbruiken, zijn er ook bedrijven met een 24-uurs bedrijfsvoering. | De omvang van windopwek heeft een duidelijke invloed op de uitkomsten. Bij opschaling naar meerdere Daarnaast is in de grafiek duidelijk het opwekprofiel van het zonnepark te zien, dat overdag hoog is en ’s | grote | turbines | (bijvoorbeeld | 4 | stuks, | 14,4 | MW, | zoals | bij | Windpark | Hattemerbroek) | daalt | de | piek | in nachts nul bedraagt. Voor windenergie is daarentegen zichtbaar dat maandag 17 juli en zondag 23 juli | netafname beperkt (±3%), terwijl de piek in teruglevering bijna verdubbelt doordat productie vaak hoger is relatief winderige dagen waren, terwijl het gedurende de rest van de week soms vrijwel windstil was. Ook | dan de lokale vraag. Tegelijkertijd stijgt het aandeel van het verbruik dat door hernieuwbare energie wordt het gedrag van de batterij is goed te herkennen: bij een hoge hernieuwbare energieopwek wordt deze | geleverd tot >85%. Kleinschalige turbines (tiphoogte tot ca. 35 m en vermogen van ±45–80 kW) hebben opgeladen, waarna zij ontlaadt op momenten dat er weinig opwek uit zon en wind beschikbaar is.
| daarentegen zeer beperkt effect. Een enkele turbine heeft praktisch geen meetbare invloed op pieken in Conclusie Scenario 3 | netafname of teruglevering. Zelfs bij meerdere kleine turbines blijft de netbelasting vrijwel gelijk ten De resultaten laten zien dat vooral de toevoeging van windenergie een grote invloed heeft op het aandeel | opzichte van het scenario met alleen zonne-energie, terwijl het aandeel hernieuwbare energie slechts hernieuwbare elektriciteit welke direct wordt gebruikt op het bedrijventerrein. Door alleen windenergie toe | beperkt toeneemt (ca. 2–5%). te voegen stijgt het aandeel lokaal gebruikte hernieuwbare energie al tot ongeveer 62%, ten opzichte van | Dit onderstreept dat schaalgrootte van opwek cruciaal is: grote windturbines dragen substantieel bij aan circa 24% in het scenario met alleen zonnepark Het Knooppunt. | energiebalans en reductie van netafname, maar vergroten ook het belang van afstemming, opslag en/of De toevoeging van een batterij levert vervolgens een extra verbetering op. Een batterij van 5 MW / 20 MWh | afzet om terugleverpieken te beheersen. Kleinschalige windturbines hebben voor een bedrijventerrein van verhoogt het aandeel hernieuwbare energie met circa 3 procentpunt. De diepte van het systeem heeft | de omvang van Laagveen slechts een marginale rol in het verminderen van netcongestie.
invloed: een 2,5 MW / 20 MWh-batterij (8 uur) kan vergelijkbare resultaten behalen als een 5 MW / 20 MWh- batterij (4 uur), doordat energie over een langere periode kan worden verschoven. Wat betreft de netbelasting daalt de piek voor netafname licht verder, voornamelijk door de bijdrage van windenergie. Daarentegen neemt de piek voor teruglevering juist toe door de extra duurzame opwek. De batterij heeft hier relatief weinig invloed op, omdat deze op momenten met veel productie vaak al snel volledig opgeladen is, en daardoor geen extra elektriciteit meer kan opnemen. Een grotere batterij helpt in dat | geval | vooral | wanneer | niet | alleen | het | vermogen | (MW) | wordt | vergroot, | maar | met | name | de energiecapaciteit (MWh), oftewel de “diepte” van de batterij. Bij een batterij met een vast vermogen van 5 MW betekent een uitbreiding van 20 MWh naar 40 MWh niet dat de batterij harder kan laden of ontladen, maar dat deze twee keer zo lang kan blijven laden of ontladen op vol vermogen. Hierdoor kan de batterij meer overtollige hernieuwbare productie (zoals pieken van zon en wind) tijdelijk opslaan in plaats van dat deze moet worden afgeschakeld of teruggeleverd tegen lage waarde. Juist in systemen met veel duurzame opwek is de beperking vaak niet het laad-/ontlaadvermogen, maar de duur van opslag: de batterij “zit vol” voordat de productiepiek voorbij is.
Door de energiecapaciteit te verdubbelen, | kan | de | batterij | langer | blijven | absorberen | tijdens | deze | piekmomenten | en | dus | meer 60 61 Hoofdstuk 5 | Casus-specifieke uitwerking 0 5 10 15 20 25 -2.000 0 2.000 4.000 6.000 8.000 10.000 BESS SOC (MWh) Netbelasting (kW) Maand Windopwek Zonopwek Verbruik BESS SOC Figuur 37 | Simulatie netbelasting in kW voor Laagveen Scenario 3 - jaaroverzicht 62 Hoofdstuk 5 | Casus-specifieke uitwerking 0 5 10 15 20 25 -2.000 0 2.000 4.000 6.000 8.000 10.000 BESS SOC (MWh) Netbelasting (kW) Dag Windopwek Zonopwek Verbruik BESS SOC Figuur 38 | Simulatie netbelasting in kW voor Laagveen Scenario 3 - weekoverzicht 63 Hoofdstuk 5 | Casus-specifieke uitwerking 5.3 | Juridisch-financiële analyse In de voorgaande paragraaf is onderzocht hoe verschillende technische ontwerpkeuzes – zoals netbewuste programmering, lokale opwek en energieopslag – de netbelasting van bedrijventerrein Laagveen kunnen beïnvloeden. Om deze oplossingen in de praktijk te kunnen realiseren, is echter ook inzicht nodig in de juridische en financiële randvoorwaarden waarbinnen dergelijke energiesystemen kunnen worden georganiseerd. In deze paragraaf worden daarom verschillende contract- en aansluitvormen beschouwd die relevant kunnen zijn voor de ontwikkeling van een lokaal energiesysteem op Laagveen.
Per optie wordt kort toegelicht hoe deze werkt, welke mogelijkheden zij biedt voor het combineren van opwek, opslag en verbruik, en welke belangrijke aandachtspunten of beperkingen hierbij gelden. 5.3.1 | Meerdere Leveranciers Op Een Aansluiting (MLOEA) Meerdere Leveranciers Op Een Aansluiting (MLOEA) maakt het mogelijk om op één fysieke netaansluiting meerdere elektriciteitsleveranciers te laten opereren. Het betekent dat verschillende (net-)gebruikers of installaties achter dezelfde aansluiting hun elektriciteit kunnen inkopen of verkopen bij een eigen leverancier, zonder dat zij onderling prijs- of leveringsafspraken hoeven te maken. Voor een bedrijventerrein kan dit bijvoorbeeld relevant zijn bij het combineren van lokale opwek, opslag en verbruik achter één aansluiting. De voorwaarde is dat de verschillende deelnemers aan MLOEA onderdeel zijn van één en hetzelfde WOZ-object. Cable pooling Cable poolen is een variant van MLOEA en richt zich primair op het delen van een netaansluiting door meerdere assets, met als doel een efficiënter gebruik van transportcapaciteit. Op grond van artikel 1.4, lid 3 van de Energiewet is het mogelijk om één fysieke netaansluiting te delen met een groep van maximaal 4 verschillende WOZ-objecten. Hiermee biedt cable pooling een mogelijkheid voor combinaties van bijvoorbeeld wind, zon en batterijen achter één aansluiting.
5.3.2 | Gesloten Systeem (GS) Een Gesloten Systeem (GS) – ook wel bekend als Gesloten Distributiesysteem (GDS) - is een privaat elektriciteitsnet waarvoor door toezichthouder ACM een ontheffing is verleend. Een GS maakt het mogelijk om elektriciteit binnen een afgebakend gebied, zoals een bedrijventerrein, onderling te distribueren via een eigen net. Een ontheffing (of erkenning) voor een GS wordt ontleend op basis van technische of veiligheidsgronden, of wanneer het net en de aangeslotenen grotendeels dezelfde eigenaar hebben. De aanvraagprocedure is tijdrovend, complex en relatief kostbaar, en vraagt om een zorgvuldige juridische en organisatorische inrichting. De entiteit die de GS-ontheffing verkrijgt, moet voldoen aan een groot deel van de verplichtingen die normaal gelden voor een regionale netbeheerder. Dit betekent onder meer dat een faciliterend netbeheerder moet worden aangewezen die verantwoordelijk is voor het beheer, de veiligheid en de betrouwbaarheid van het net. Elke aangeslotene sluit een aansluit- en transportovereenkomst (ATO) af met de GS-beheerder. In deze overeenkomst worden onder andere afspraken vastgelegd over afname- en invoedingscapaciteit binnen het GS, netaansluitkosten en gebruiksvoorwaarden.
Daarnaast beschikt elke aangeslotene over een eigen meter voor energiehandel, waardoor geen directe prijsafspraken nodig zijn tussen producenten en afnemers binnen het GS. 5.3.3 | Directe lijn Een directe lijn is een elektriciteitsverbinding die een productie-installatie rechtstreeks koppelt aan één of meerdere niet-huishoudelijke verbruikers. De productie-installatie moet daarbij grotendeels (circa 90%) in de elektriciteitsbehoefte van de verbruiker voorzien. Voor een directe lijn geldt geen vergunningplicht. Er bestaat uitsluitend een meldplicht bij de ACM (op grond van artikel 3.9 van de Energiewet). De ACM toetst de melding niet inhoudelijk vooraf, maar het blijft de verantwoordelijkheid van de initiatiefnemer om te voldoen aan de wettelijke voorwaarden voor toepassing van een directe lijn. Een belangrijk aandachtspunt is dat binnen een directe lijn slechts één productie-installatie kan worden aangesloten. In combinatie met de eis dat deze installatie grotendeels in de vraag van de verbruiker moet voorzien, kan dit de flexibiliteit en leveringszekerheid beperken. Met name bij fluctuerende opwek, zoals wind of zon, kan aanvullende afname uit het net noodzakelijk blijven. 5.3.4 | Groepstransportovereenkomst (Groeps-TO) De groeps-TO is in eerdere hoofdstukken al toegelicht en wordt hier daarom kort samengevat.
Bij een groeps- TO sluiten meerdere grootverbruikers gezamenlijk één transportovereenkomst af met de netbeheerder. De deelnemers behouden ieder een eigen fysieke netaansluiting en kunnen zelfstandig een energieleverancier kiezen. Binnen de groeps-TO krijgt de groep een gezamenlijk transportvermogen voor afname en invoeding. Deelnemers maken onderling afspraken over het gebruik hiervan. Gelijktijdige opwek en afname binnen de groep wordt tegen elkaar gesaldeerd. Dit maakt het mogelijk om pieken te dempen en netcapaciteit efficiënter te benutten. Het gezamenlijke transportvermogen van de groep is echter doorgaans lager dan de som van de individuele vermogens. Dit ‘inleveren’ van gecontracteerd vermogen maakt veel bestaande aansluitingen terughoudend. Daarnaast is de groeps-TO momenteel organisatorisch complex en tijdrovend, mede doordat het definitieve ACM-codebesluit pas eind 2025 is vastgesteld en netbeheerders nog bezig zijn met implementatie. 64 Casus: windpark Hattemerbroek en zonnepark Het Knooppunt In november 2025 tekenden de gemeente Oldebroek, Energie Maatschappij Hattemerbroek (EMH) en Zonnepark Het Knooppunt een intentieverklaring om de opwek van windpark Hattemerbroek (14,4 MW) en het beoogde zonnepark Het Knooppunt (11 MW) slimmer te benutten. Doel is om een groter deel van de opgewekte elektriciteit lokaal af te zetten en zo de druk op het net te verlagen.
Technische inpassing Windpark Hattemerbroek is direct aangesloten op OS Hattem. Het overdrachtspunt 1 met Liander ligt aan de Middeldijk 23. Met een cable pooling-overeenkomst kan het (nog in ontwikkeling zijnde) zonnepark Het Knooppunt gebruik gaan maken van dezelfde aansluiting. Lokale grootverbruikers op bedrijventerreinen, zoals Voskuil en H2O, zijn aangesloten op het Liander-net via andere (aparte) middenspanningskabels. Bedrijventerrein Voskuil is aangesloten op RS Wezep en bedrijventerrein H2O is aangesloten op OS Hattem. Om de opwek van de windturbines en het zonnepark te ontsluiten naar de bedrijventerreinen in het gebied, zijn verschillende opties mogelijk: Direct leveren achter de meter, bijvoorbeeld door met twee grote afnemers óók te Cable Poolen op de gedeelde aansluiting of door een Gesloten Systeem (GS) te ontwikkelen. Hierbij wordt de elektriciteit direct lokaal verbruikt. Groeps-TO, waarbij de opwek en afnemers elk een eigen aansluiting houden. De groep krijgt een gezamenlijk transportvermogen en mag opwek en verbruik op kwartierbasis salderen. Hierbij wordt gelijktijdig verbruik gestimuleerd, maar wordt er nog wel gebruik gemaakt van het Liander-net. Contractueel leveren (PPA), waarbij prijsafspraken gemaakt worden over het verbruiken van de stroom.
Er is geen direct fysieke levering of koppeling, enkel een financiële prijsafspraak waarvoor de verbruikte stroom wordt aangekocht. Haalbaarheid Direct leveren achter de meter heeft beperkte mogelijkheden. Cable pooling is mogelijk tot een maximum van 4 WOZ-objecten. De combinatie van windpark en zonnepark biedt dus slechts de mogelijkheid voor nog twee extra partijen (bijvoorbeeld een afnemer en een batterij). Via een Groeps-TO kan dit wél mogelijk zijn, mits de netbeheerder hier voldoende ruimte en mogelijkheden ziet. Een uitdaging kan de verschillende netvlakken en de aansluitcategorie (aansluitcapaciteit van de netaansluitingen in de groep) zijn2. Een andere complicerende factor is de impact op OS Hattem. Het windpark levert nu direct aan OS Hattem. Bij gelijktijdig gebruik van andere delen van het voedingsgebied, worden de transformatoren van OS Hattem beperkt belast, opwek en verbruik balanceren dan immers binnen hetzelfde netvlak. Indien een groot deel van de opwek van het windpark lokaal verbruikt gaat worden door – nu nog niet bestaande – afnemers, kan dit op andere delen van het voedingsgebied of op hoger gelegen netvlakken juist voor een verergering van de congestie problemen zorgen. Vanuit het perspectief van de netbeheerder kán een dergelijke ingreep dus sterk negatieve consequenties hebben voor de congestieproblematiek op het huidige OS Hattem.
Dit is een analyse die enkel de netbeheerder in detail kan uitvoeren. Hoofdstuk 5 | Casus-specifieke uitwerking 1Locatie van het inkoopstation (IKS) van het windpark, ter hoogte van de turbine “Faith” 2Een complicerende factor is het verschil in tariefklassen voor afname uit het net bij de Regionale Netbeheerders. Grote aansluitingen zoals die van een windpark (vaak > 1000 kVA) vallen binnen een andere tariefklasse dan bijvoorbeeld een kleine grootverbruiker (met een aansluiting tot 630 kVA). Hierdoor is het in praktijk vaak (nog) niet mogelijk om groepen van dit soort netgebruikers met elkaar te verbinden middels een GroepsTO vanuit het oogpunt van nettarieven. Figuur 39 | Windpark Hattemerbroek. 65 Hoofdstuk 5 | Casus-specifieke uitwerking 5.3.5 | Toepassing op scenario’s Referentiescenario Dit scenario fungeert als referentiesituatie. De ontwikkeling van het bedrijventerrein vindt plaats zonder aanvullende energiemaatregelen of bijzondere contractuele constructies. Nieuwe bedrijven worden individueel aangesloten op het elektriciteitsnet en verkrijgen een reguliere transportovereenkomst bij de netbeheerder. Financieel gezien betekent dit dat de investeringen in energie-infrastructuur grotendeels beperkt blijven tot de standaard aansluitkosten en interne energie-installaties van individuele bedrijven.
Er is geen collectieve energie-infrastructuur nodig en er ontstaan geen aanvullende organisatorische kosten voor energiebeheer. De beperking van dit scenario ligt echter in de beschikbaarheid van transportcapaciteit. Door de congestie op het elektriciteitsnet kunnen nieuwe aansluitingen slechts beperkt of met vertraging worden gerealiseerd. Scenario 1 – Netbewuste programmering In dit scenario wordt het bedrijventerrein ontwikkeld met nadruk op complementaire energieprofielen van bedrijven. Bedrijven met verschillende elektriciteitsvraagprofielen kunnen gezamenlijk gebruikmaken van transportcapaciteit, waardoor pieken in elektriciteitsafname elkaar gedeeltelijk opheffen. Hierdoor kan beschikbare netcapaciteit efficiënter worden benut en wordt de belasting van het elektriciteitsnet beperkt. Groeps-TO sluit goed aan bij dit principe. Binnen deze constructie behouden bedrijven hun eigen aansluiting en energieleverancier, terwijl zij gezamenlijk afspraken maken over het gebruik van transportcapaciteit. Omdat geen fysieke koppeling tussen bedrijven nodig is, blijft de organisatorische inrichting relatief eenvoudig. De constructie is bovendien geschikt voor een breed scala aan bedrijven met verschillende energieprofielen.
Vanuit financieel perspectief vraagt deze aanpak relatief beperkte aanvullende investeringen, omdat de fysieke energie-infrastructuur grotendeels gelijk blijft aan die van een regulier bedrijventerrein. Wel zijn afspraken nodig over het gezamenlijk benutten van transportcapaciteit en het monitoren van het energiegebruik. Gesloten Systeem (GS) biedt in theorie maximale sturing op afname en invoeding doordat het terrein als één integraal energiesysteem kan worden ingericht. In de praktijk kent deze optie echter een lange doorlooptijd, een complexe governance-structuur en aanzienlijke beheerlasten. Daarnaast moet een GDS-beheerder een rol vervullen die grotendeels vergelijkbaar is met die van een netbeheerder. Voor een nieuw bedrijventerrein met meerdere kleinere aansluitingen maakt dit de oplossing organisatorisch en financieel relatief zwaar. MLOEA-constructie en een directe lijn bieden in dit scenario weinig meerwaarde. Beide constructies zijn primair bedoeld voor situaties waarin meerdere energie-assets achter één aansluiting opereren of waarin één productie-installatie rechtstreeks aan een specifieke afnemer wordt gekoppeld. Voor een bedrijventerrein met meerdere onafhankelijke bedrijven en individuele aansluitingen sluiten deze vormen minder goed aan.
Cable Pooling zou bijvoorbeeld met name een goede optie zijn indien er op het toekomstig bedrijventerrein sprake zou zijn van één grote afnemer. Echter wordt hier niet van uit gegaan, en om die reden ligt een Groeps-TO in dit scenario het meest voor de hand. Scenario 2 – Netbewuste programmering + zonnepark Het Knooppunt In dit scenario wordt complementaire bedrijvigheid gecombineerd met lokale elektriciteitsopwek, bijvoorbeeld via een zonnepark en grootschalige zon-op-dakinstallaties op het bedrijventerrein. Wanneer elektriciteit gelijktijdig wordt opgewekt en verbruikt door bedrijven op het terrein, kan dit bijdragen aan een efficiënter gebruik van transportcapaciteit. Ook hier vormt een Groeps-TO een logische aansluitvorm. Binnen de groep kan opgewekte elektriciteit gedeeltelijk worden gesaldeerd met het verbruik van bedrijven, waardoor lokaal opgewekte elektriciteit zoveel mogelijk binnen het terrein wordt benut. Dit kan bijdragen aan een efficiënter gebruik van de beschikbare netcapaciteit. De bijdrage van zonne-energie aan het verminderen van netcongestie blijft echter beperkt door het sterk seizoensgebonden karakter van zonproductie. In de zomer ontstaat vaak een overschot aan elektriciteit, terwijl in de winter – wanneer de elektriciteitsvraag hoger ligt – de productie juist lager is.
Hierdoor kan extra teruglevering aan het elektriciteitsnet ontstaan op momenten dat het net al onder druk staat. Een MLOEA-constructie kan in beperkte mate relevant zijn wanneer meerdere energie-assets, zoals een zonnepark en batterijopslag, achter één aansluiting worden gecombineerd. De toepasbaarheid is echter beperkt wanneer meerdere bedrijven betrokken zijn, omdat MLOEA doorgaans gekoppeld is aan één WOZ- object. Scenario 3 – Integraal lokaal energiesysteem In dit scenario wordt het bedrijventerrein ontwikkeld als een integraal lokaal energiesysteem, waarin zon-op- dak, een zonnepark, windenergie en mogelijk batterijopslag worden gecombineerd. Door meerdere energiebronnen te combineren ontstaat een stabieler energieprofiel en kan een groter deel van de opgewekte elektriciteit direct lokaal worden benut. Windenergie vormt hierbij een belangrijke aanvulling. Het productieprofiel van windturbines is in veel gevallen complementair aan het energieverbruik van bedrijventerreinen, omdat windproductie relatief vaak plaatsvindt in de winter en in de avonduren. Hierdoor kan een groter deel van de opgewekte elektriciteit direct worden verbruikt door bedrijven op het terrein. 66 Hoofdstuk 5 | Casus-specifieke uitwerking Ook in dit scenario blijft een Groeps-TO een geschikte aansluitmethode.
Bedrijven behouden hun eigen energieleverancier en aansluiting, terwijl zij gezamenlijk profiteren van lokaal opgewekte energie. Dit houdt de contractuele en financiële structuur overzichtelijk en voorkomt dat een privaat elektriciteitsnet moet worden ingericht. Een GDS zou in theorie meer sturing op het totale energiesysteem bieden, maar de organisatorische en financiële complexiteit blijft aanzienlijk. Wanneer via een Groeps-TO al afspraken kunnen worden gemaakt over het gezamenlijk gebruik van transportcapaciteit, is de meerwaarde van een privaat net beperkt. Vanuit congestieperspectief heeft dit scenario het grootste effect. Door de combinatie van opwek, opslag en complementaire vraag kunnen zowel afname- als terugleverpieken worden verminderd. Tegelijkertijd vraagt de ontwikkeling van windenergie uitgebreide vergunningprocedures en kan maatschappelijke weerstand ontstaan, wat de realisatie complexer kan maken. 5.4 | Conclusies & aanbevelingen Dit hoofdstuk vat de belangrijkste bevindingen uit de technische en juridisch-financiële analyse samen. De scenarioanalyse voor bedrijventerrein Laagveen laat zien dat de manier waarop een bedrijventerrein wordt ontwikkeld grote invloed heeft op de belasting van het elektriciteitsnet en daarmee op de mogelijkheden om nieuwe ontwikkelingen te realiseren.
Technische analyse De technische analyse laat zien dat het toekomstige netbeslag van bedrijventerrein Laagveen sterk afhankelijk is van de wijze waarop het terrein wordt ontwikkeld. Waar in netprognoses vaak wordt uitgegaan van een generieke aanname van circa 1 MVA per hectare, blijkt uit de scenarioanalyse dat het benodigde netvermogen sterk kan variëren afhankelijk van de samenstelling van bedrijven, lokale duurzame opwek en flexibiliteit. De scenarioanalyse laat drie belangrijke inzichten zien: In het referentiescenario wordt het benodigde netvermogen vooral bepaald door een beperkt aantal piekmomenten, terwijl het gemiddelde elektriciteitsverbruik aanzienlijk lager ligt. Netbewuste programmering van bedrijvigheid kan de piekbelasting aanzienlijk verlagen doordat bedrijven met complementaire energieprofielen een stabieler verbruiksprofiel vormen. Lokale duurzame opwek kan een deel van de elektriciteitsvraag lokaal invullen, maar zon-opwek alleen is onvoldoende om piekbelasting volledig te verminderen vanwege het seizoensgebonden karakter van productie. Naast de samenstelling van bedrijvigheid kan ook de manier waarop bedrijven hun elektriciteitsverbruik organiseren invloed hebben op het gezamenlijke energieprofiel van een bedrijventerrein.
In de praktijk kunnen bedrijven er bijvoorbeeld voor kiezen om bepaalde processen of het laden van voertuigen buiten piekmomenten te laten plaatsvinden. Deze vorm van vraagsturing is in de scenarioanalyse niet expliciet meegenomen, omdat dit sterk afhankelijk is van de bedrijfsprocessen van individuele bedrijven. Wanneer in een latere fase duidelijk wordt welke bedrijven zich daadwerkelijk op het terrein vestigen, kan hier gerichter naar worden gekeken en kunnen energieprofielen mogelijk verder op elkaar worden afgestemd. In een integraal energiesysteem kan vooral de combinatie van zon en wind bijdragen aan een groter aandeel lokaal opgewekte energie. Energieopslag kan helpen om vraag en aanbod beter op elkaar af te stemmen, maar heeft in verhouding een beperkter effect op de totale energiebalans. Gezamenlijk laten de scenario’s zien dat een netbewuste ontwikkeling van bedrijventerreinen het benodigde netvermogen aanzienlijk kan verlagen en daarmee ruimte kan creëren op het elektriciteitsnet. Juridisch-financiële analyse De juridisch-financiële analyse laat zien dat de technische oplossingen uit de scenarioanalyse alleen realiseerbaar zijn wanneer passende contract- en organisatiemodellen worden toegepast.
In dit onderzoek zijn verschillende aansluit- en contractvormen beschouwd: een groeps-transportovereenkomst (Groeps-TO), een Gesloten Systeem (GS), Cable Poolen, MLOEA en een directe lijn. Voor de ontwikkeling van Laagveen blijkt een Groeps-TO de meest realistische en uitvoerbare constructie. Deze constructie maakt het mogelijk dat bedrijven hun eigen aansluiting en energieleverancier behouden, terwijl zij gezamenlijk afspraken maken over het gebruik van transportcapaciteit. Hierdoor kunnen complementaire energieprofielen worden benut en kan beschikbare netcapaciteit efficiënter worden gebruikt, zonder dat een privaat elektriciteitsnet hoeft te worden ontwikkeld. Rol van de gemeente De resultaten van de analyse laten zien dat de gemeente een cruciale rol heeft in het beperken van de netbelasting. De belangrijkste keuzes die het elektriciteitsverbruik en het piekvermogen bepalen, worden namelijk gemaakt in de plan- en ontwerpfase van een gebiedsontwikkeling. Dit betekent dat de gemeente via haar ruimtelijke en beleidsmatige instrumenten daadwerkelijk invloed kan uitoefenen op het toekomstige energiesysteem.
De gemeente kan onder andere sturen op: De programmering van bedrijventerreinen, door een mix van bedrijven te faciliteren die complementaire energieprofielen hebben; De ruimtelijke inpassing van duurzame opwek, zoals zon-op-dak en kleinschalige windenergie; Vroegtijdige afstemming met netbeheerder en ontwikkelaars over het gewenste en haalbare netvermogen bij nieuwe ontwikkelingen. Hoofdstuk 6: Aanbevelingen en conclusie 68 Hoofdstuk 6 | Aanbevelingen en conclusie Conclusie Netcongestie vormt een steeds belangrijkere randvoorwaarde voor ruimtelijke ontwikkeling en economische groei in de gemeente Oldebroek. Uit de netanalyse (hoofdstuk 3) blijkt dat er sprake is van een energieonbalans: het elektriciteitsverbruik ligt structureel hoger dan de lokale opwek. Tegelijkertijd neemt de druk op het middenspanningsnet de komende jaren verder toe door een sterke stijging van het piekverbruik. Op specifieke stations en middenspanningsroutes waar ruimtelijke ontwikkelingen, elektrificatie en groeiende bedrijvigheid samenkomen, overschrijdt de verwachte piekvraag de technische grenzen van het net. Hierdoor ontstaat op meerdere plekken structurele congestie die verdere ontwikkeling van zowel afname als opwek kan beperken. Volgens Liander-prognoses neemt de kans op netcongestie richting 2030 toe en wordt deze richting 2035 structureel.
Zo laat RS Wezep pieken zien boven de stationscapaciteit en worden bij OS Hattem zowel afname- als invoedingsoverschrijdingen verwacht. Dit onderstreept de noodzaak om toe te werken naar een betere energiebalans, zodat de piekbelasting beheersbaar blijft. Op kabelniveau wordt dit concreet zichtbaar. De groei van de elektriciteitsvraag concentreert zich vooral op enkele middenspanningsroutes, met name Wezep Route 12, Hoge Enk Route 8 en Hattem Route 7. Hier komen woningbouw, bedrijvigheid, elektrificatie en opwek samen, waardoor dit belangrijke hotspots zijn. De analyse van oplossingsrichtingen (hoofdstuk 4) laat zien dat de manier waarop ontwikkelingen worden vormgegeven grote invloed heeft op de netbelasting. Door pieken te beperken, lokale opwek te stimuleren en flexibiliteit toe te passen kan de beschikbare capaciteit efficiënter worden benut. Maatregelen zoals vraagsturing, slim laden en lokale energie-uitwisseling kunnen op korte termijn al ruimte creëren. De casusstudie voor bedrijventerrein Laagveen (hoofdstuk 5) laat zien hoe deze principes concreet toepasbaar zijn. De programmering van een bedrijventerrein heeft grote invloed op het benodigde netvermogen. Netbewuste programmering kan leiden tot een stabieler energieprofiel doordat gebruikspatronen elkaar aanvullen. In combinatie met lokale opwek, flexibiliteit en opslag kan dit de netbelasting aanzienlijk verlagen.
Belangrijkse aanbevelingen De belangrijkste aanbevelingen uit dit onderzoek zijn: Netbewust programmeren als standaard: koppel de ontwikkeling van woningbouw en bedrijventerreinen aan een belastingsprofielen (piekvermogen, flexibiliteit en lokale opwek of opslag) Prioriteer locaties met de grootste netbelasting: richt sturing, pilots en afstemming met de netbeheerder vooral op locaties waar de netbelasting het grootst is, zoals MS-routes met sterke groei en verwachte congestie. Een gebiedsgerichte aanpak helpt om maatregelen effectiever in te zetten. Organiseer vroegtijdige samenwerking met Liander en ontwikkelaars: Betrek netbeheerder, ontwikkelaars en bedrijven al in een vroeg stadium bij gebiedsontwikkeling. Hierdoor kunnen collectieve oplossingen en passende contractvormen tijdig worden verkend, in plaats van pas bij aansluitaanvragen. Ontwikkel Laagveen als netbewust bedrijventerrein. Gebruik de ontwikkeling van Laagveen om te sturen op: Een mix van bedrijven met complementaire energieprofielen Stimulering van zon-op-dak en koppeling met lokale opwek Flexibiliteit en opslag waar dit zinvol is Slimme afstemming van gebruikstijden, bijvoorbeeld door laad- of productieprocessen buiten piekmomenten te laten plaatsvinden Samenwerking tussen bedrijven via passende contractvormen Stel een concreet uitvoerings- en actieplan op voor netcongestie per gebied.
Werk netbewuste principes uit in een gebiedsgerichte aanpak voor de locaties met de hoogste netdruk, met onderscheid in klein- en grootverbruik. Zet hierbij in op de maatregelen gedefinieerd in hoofdstuk 4 zodat de aanbevelingen direct vertaald kunnen worden naar uitvoerbare acties. Introduceer structurele monitoring en bijsturing: voer periodiek (bijvoorbeeld jaarlijks of tweejaarlijks) monitoring uit op de actuele en geprognotiseerde (piek)belasting ten opzichte van de beschikbare netcapaciteit op stations en kritieke middenspanningsroutes, met specifieke aandacht voor de geïdentificeerde hotspots. Koppel deze monitoring aan de jaarlijkse actualisatie van ruimtelijke plannen en de afstemming met Liander, zodat inzicht ontstaat in de effectiviteit van maatregelen en tijdig kan worden bijgestuurd wanneer knelpunten blijven bestaan of toenemen. De aanbevelingen in dit hoofdstuk laten zien dat de gemeente daadwerkelijk handelingsperspectief heeft om met netcongestie om te gaan. Door energie-infrastructuur structureel mee te nemen in ruimtelijke ontwikkeling, vroegtijdig samen te werken met netbeheerder en marktpartijen en de netbewuste principes uit hoofdstuk 4 toe te passen bij nieuwe ontwikkelingen, kan de gemeente beter sturen op een toekomstbestendig energiesysteem.
Tijdens het onderzoek is gebleken dat er afwijkingen bestaan tussen de gehanteerde prognoses van Liander en de gemeente Oldebroek voor wat betreft de te ontwikkelen bedrijventerreinen. Het periodiek herzien van de ruimtelijke ontwikkelingen met de netbeheerder is cruciaal om tot een integrale benadering van de lokale ruimtelijke ontwikkelingen te komen (met oog voor het elektriciteitsnet). Tegelijkertijd blijft duidelijk dat netverzwaring op langere termijn noodzakelijk is om verdere groei van elektriciteitsvraag te accommoderen. De combinatie van ruimtelijke sturing, samenwerking en technische oplossingen vormt daarmee de sleutel om economische ontwikkeling, woningbouw en de energietransitie in de gemeente Oldebroek mogelijk te blijven maken. Inhoudelijke bijlagen 70 Bijlage 1 | Scenarios Netbeheer Nederland 1Zie https://www.netbeheernederland.nl/publicatie/netbeheer -nederland-scenarios-editie-2025.
Bijlage 2 | Autonome Groei Investeringsplannen Liander KM | KM | KM | EV | EV | EV | GB | GB | GB | HA | HA | HA | All-E WP - bestaande bouw Techniek | Eenheid | 2026 | 2030 | 2035 | 2026 | 2030 | 2035 | 2026 | 2030 | 2035 | 2026 | 2030 | 2035 | 500 Gebouwde omgeving Bestaande bouw Hybride WP | aantal x 1000 | 20 | 170 | 610 | 20 | 60 | 280 | 20 | 270 | 850 | 20 | 270 | 850 | 400 All-E WP | aantal x 1000 | 10 | 100 | 360 | 20 | 130 | 420 | 10 | 80 | 190 | 10 | 80 | 190 aansluitingen x | 300 Warmtenet | 1000 | 10 | 50 | 130 | 40 | 200 | 510 | - | 20 | 70 | - | 20 | 70 Nieuwbouw | 200 All-E WP | aantal x 1000 | 50 | 190 | 310 | 310 | 200 | 360 | 50 | 160 | 270 | 140 | 270 | 380 aansluitingen x Warmtenet | 1000 | 10 | 50 | 80 | 80 | 50 | 90 | 10 | 40 | 70 | 30 | 70 | 100 | 100 Woningen | aantal x 1000 | 70 | 230 | 390 | 390 | 250 | 450 | 60 | 200 | 330 | 170 | 340 | 480 | - Utiliteitsbouw | 2026 | 2030 | 2035 Warmtepompen/ Elektrificatie vermogen | MW | 2 | 10 | 26 | 7 | 24 | 48 | 1 | 7 | 17 | 1 | 7 | 17 Jaar Mobiliteit Duurzame mobiliteit EV auto's | aantal x 1000 | 120 | 520 | 1,520 | 160 | 720 | 2,010 | 90 | 360 | 1,000 | 120 | 520 | 1,520 | KM | EV | GB | HA EV bestelvoertuigen | aantal x 1000 | 10 | 80 | 210 | 20 | 110 | 260 | - | 40 | 130 | 10 | 80 | 210 EV bussen | aantal x 1000 | 0 | 1 | 1 | 0 | 1 | 1 | 0 | 1 | 1 | 0 | 1 | 1 EV trucks | aantal x 1000 | 1 | 7 | 20 | 1 | 9
| 27 | - | 3 | 12 | 1 | 7 | 20 EV binnenvaart | aantal x 1000 | - | - | 0 | - | 0 | 0 | - | - | 0 | - | - | 0 | Zon op dak - KV Laadinfrastructuur Thuislaadpunten personen- en bestelauto's | aantal x 1000 | 25 | 101 | 298 | 31 | 138 | 391 | 19 | 70 | 196 | 25 | 101 | 298 Werklaadpunten personenauto's | aantal x 1000 | 15 | 57 | 138 | 13 | 51 | 123 | 12 | 41 | 97 | 15 | 57 | 138 | 12.000 Depotladen logistiek | aantal x 1000 | 10 | 50 | 120 | 10 | 60 | 150 | - | 30 | 70 | 10 | 40 | 110 (Semi-)publieke laadpunten personen- en | 10.000 bestelauto's | aantal x 1000 | 31 | 125 | 314 | 39 | 169 | 387 | 22 | 86 | 215 | 31 | 125 | 314 Parkeerpleinen personenauto's | aantal x 1000 | 1 | 4 | 6 | 2 | 5 | 7 | 1 | 3 | 6 | 1 | 4 | 6 | 8.000 Snelladers personen- en bestelauto's | aantal x 1000 | 1 | 3 | 6 | 1 | 3 | 8 | 1 | 2 | 4 | 1 | 3 | 6 Industrie en Landbouw | 6.000 Datacenters | MW | 180 | 540 | 880 | 220 | 740 | 1,400 | 160 | 410 | 540 | 160 | 410 | 540 | 4.000 Glastuinbouw | MW | 30 | 90 | 240 | 60 | 210 | 490 | 10 | 50 | 100 | 10 | 50 | 100 Industrie | MW | 240 | 570 | 760 | 320 | 760 | 1,000 | 180 | 440 | 540 | 180 | 440 | 540 2.000 Hernieuwbare opwek Zon op land | - Dak KV | MW | 1,300 | 3,800 | 6,500 | 1,900 | 5,800 | 9,800 | 900 | 2,000 | 3,400 | 900 | 2,000 | 3,400 | 2026 | 2030 | 2035 Dak GV | MW | 1,000 | 3,000 | 5,000 | 1,600 | 4,900 | 8,300 | 1,000 | 3,000 | 5,000 | 600 |
1,900 | 3,000 Zonneweides | MW | 1,000 | 2,900 | 4,700 | 1,700 | 5,100 | 8,000 | 1,000 | 2,900 | 4,700 | 700 | 2,200 | 3,200 | Jaar Wind op land | MW Duurzame gassen | MW | 130 | 310 | 590 | 200 | 630 | 1,210 | 110 | 180 | 320 | 110 | 180 | 320 Groen gas (vergisting) | mln m3 | 60 | 190 | 220 | 70 | 220 | 250 | 60 | 180 | 250 | 20 | 60 | 170 KM | EV | GB | HA 1Zie https://www.netbeheernederland.nl/publicatie/netbeheer-nederland-scenarios-editie-2025. 71 72 Bijlage 3 | Alternatieve Transportrechten Q.1 | Groeps-transportovereenkomst Een transportovereenkomst waarbij meerdere aansluitingen samen één transportcapaciteit delen. De groep krijgt één gezamenlijke capaciteit voor afname uit en invoeding naar het elektriciteitsnet, in plaats van ieder een individueel maximum. Deelnemers spreken onderling af wie wanneer hoeveel stroom verbruikt of invoedt, en zijn gezamenlijk verantwoordelijk voor het handhaven van de limiet De netbeheerder kijkt alleen naar het totaal van de groep, niet naar individuele pieken. Hierdoor is salderen binnen het kwartier binnen de groep mogelijk. Dat houdt in dat de zonnepanelen van aansluiting A het gelijktijdig verbruik van partij B voeden, zonder dat daar transportkosten over betaald hoeven te worden. Individuele partijen leveren dus een deel van hun eigen zekerheid in, maar winnen collectief ruimte.
Pieken van de één kunnen worden opgevangen door de ander, dit speelt voor de netbeheerder ruimte op het net vrij. De netbeheerder maakt hiermee nieuwe of zwaardere aansluitingen mogelijk in congestiegebied. Bedrijven kunnen slim samenwerken op bedrijventerreinen of bij gebiedsontwikkelingen, en kunnen transportkosten vermijden bij het opereren als groep met zowel opwek van energie (zon-op-dak) en afname. Netbeheerders kunnen noodzaak voor netverzwaring verminderen. Het verschil tussen een groeps-transportovereenkomst ten opzichte van een reguliere netaansluiting is onderstaand schematisch weergegeven. Q.2 | Capaciteitssturende contracten (CBC en CSC) Een contract met de netbeheerder waarin een aangeslotene afspreekt om op verzoek tijdelijk minder stroom af te nemen of in te voeden (capaciteitsbeperkend contract, CBC) De netbeheerder activeert uiterlijk op de dag van te voren het contract, in geval van dreigende congestie (i.e. piekbelasting) De aangeslotenen beperkt zijn vermogen tot een afgesproken limiet, en ontvangt hiervoor een financiële vergoeding. Capaciteitssturende contracten (CSC) houden in dat de flexibiliteit van een aansluiting actief wordt ingezet om te sturen door de netbeheerder, niet alleen begrenzen. Bij afnamecongestie wordt gevraagd om actief in te voeden of verbruik te verminderen.
Bij invoedingscongestie wordt gevraagd om extra af te nemen of productie te verminderen. Dit is vaak gekoppeld aan batterijen of regelbare installaties De flexibiliteit van aansluitingen wordt hiermee een instrument voor de netbeheerder om van te voren te kunnen sturen op het gebruik van het elektriciteitsnet op lokaal niveau De netbeheerder activeert uiterlijk op de dag van te voren het contract, in geval van dreigende congestie (i.e. piekbelasting) De aangeslotenen ontvangt hiervoor een financiële vergoeding. In de onderstaande afbeelding zijn CBC en CSC schematisch weergegeven.
73 Bijlage 4 | Alternatieve transportrechten R.1 | Blokstroom (tijdsblok gebonden transportrecht) Alternatief Transportrecht, welke enkel geldt binnen bepaalde vaste tijdsblokken. Buiten de gecontracteerde uren is de transportcapaciteit niet beschikbaar om te gebruiken. Op dit moment is het product nog in ontwikkeling bij de netbeheerder(s). Bij de regionale netbeheerder is vaak een duidelijke verdeling van de netbelasting gedurende de dag zichtbaar. Mede op basis daarvan is alleen het tijdsblok in de nacht (van 00.00 – 06.00) beschikbaar Contractant bij de netbeheerder ontvangt korting op de nettarieven, en daarmee biedt het een aantrekkelijke optie voor partijen die het verbruik kunnen sturen naar enkele specifieke uren, zoals bijvoorbeeld (transport-)ondernemingen met een elektrisch wagenpark dat ‘s nachts geladen moet worden. Alleen beschikbaar bij de regionale netbeheerders (zoals Liander). TenneT heeft een ander soort alternatief transportrecht (TDTR). R.2 | Reststroom (volledig variabel transportrecht) Alternatief Transportrecht zonder vaste garantie op de beschikbaarheid voor verbruik, de netbeheerder heeft het recht om elke dag de transportcapaciteit (volledig) te beperken. De netbeheerder communiceert dit uiterlijk de dag voor levering om 7 uur ‘s ochtends.
Het product is nog in ontwikkeling bij de netbeheerders, en is op dit moment nog niet beschikbaar bij de regionale netbeheerders. Reststroom is enkel beschikbaar in gebieden waar de netbeheerder congestie ondervindt, daarbuiten (nog) niet. Het transportrecht biedt geen zekerheid, maar het komt tegen een grote korting waardoor het deels aantrekkelijk kan zijn, zeker voor flexibele aansluitingen als batterijen. Netbelasting [kW] Uur van de dag TBTR / Blokstroom Netbelasting [kW] Uur van de dag Reststroom / VVTR Visuele bijlagen 75 Bijlage A | Visualisatie van het gelaagde elektriciteitsnet, met de verschillende netvlakken
76 Bijlage B | Visualisatie van de verschillende middenspanningsroutes van RS Wezep
77 Bijlage C | Visualisatie de voedingsgebieden per station
78 Bijlage D | Visualisatie van de voedingsgebieden per middenspanningsRoute voor RS Wezep
79 Bijlage E | Visualisatie van de voedingsgebieden voor OS Hattem
80 Bijlage F | Visualisatie van de voedingsgebieden voor RS Hoge Enk
81 Bijlage G | Visualisatie van de voedingsgebieden voor SS de Koekoek
82 Bijlage H | Toekomstige bedrijventerreinen in de gemeente Oldebroek
83 Bijlage I | Toekomstige woningbouwlocaties in de gemeente Oldebroek
84 Bijlage J | Visualisatie van huidige en geplande duurzame opweklocaties
85 Bijlage K | Overzicht van de situatieschets voor RS Wezep
86 Bijlage L | Overzicht van de situatieschets voor OS Hattem
87 Bijlage M | Overzicht van de situatieschets voor RS Hoge Enk
88 Bijlage N | Overzicht van de situatieschets voor SS de Koekoek
89 Bijlage O | Belastingsprofiel RS Wezep 2024 - 2035
90 Bijlage P | Belastingsprofiel OS Hattem 2024 - 2035
91 Bijlage Q | Belastingsprofiel RS Hoge Enk 2024 - 2035
92 Bijlage R | Overzicht van de netto invoeding en afname per kabelvoedingsgebied van RS Wezep
93 Bijlage S | Overzicht van de netto invoeding en afname per kabelvoedingsgebied van OS Hattem
94 Bijlage T | Overzicht van de netto invoeding en afname per kabelvoedingsgebied van RS Hoge Enk
95 Bijlage U | Overzicht van de netto invoeding en afname per kabelvoedingsgebied van SS de Koekoek
96 Bijlage V | Overzicht van verbruik en teruglevering op stationsniveau in 2024
97 Bijlage W | Prognose van verbruik en teruglevering op stationsniveau in 2030
98 Bijlage X | Prognose van verbruik en teruglevering op stationsniveau in 2035
99 Bijlage Y | Prognose van verbruik en teruglevering op MS-kabelniveau in 2024 voor RS Wezep
100 Bijlage Z | Prognose van verbruik en teruglevering op MS-kabelniveau in 2035 voor RS Wezep
101 Bijlage AA | Prognose van verbruik en teruglevering op MS-kabelniveau in 2024 voor OS Hattem
102 Bijlage AB | Prognose van verbruik en teruglevering op MS-kabelniveau in 2035 voor OS Hattem
103 Bijlage AC | Prognose van verbruik en teruglevering op MS-kabelniveau in 2024 voor RS Hoge Enk
104 Bijlage AD | Prognose van verbruik en teruglevering op MS-kabelniveau in 2035 voor RS Hoge Enk
105 Bijlage AE | Prognose van verbruik en teruglevering op MS-kabelniveau in 2024 voor SS de Koekoek
106 Bijlage AF | Prognose van verbruik en teruglevering op MS-kabelniveau in 2035 voor SS de Koekoek
107 Bijlage AG | Overzicht van de situatieschets met de belangrijkste middenspanningskabels voor de gemeente Oldebroek