CConstaterende datOldebroek
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 5, Rapport energiesysteem gemeente Oldebroek

Commissie Ruimtegebruik en Leefomgeving 15 september 2026, gemeente OldebroekBij agendapunt: Energie en netcongestie.33.111 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

19-05-2026 Rapport Energiesysteem Oldebroek Inhoudsopgave Managementsamenvatting | 3 | 4. | Oplossingsrichtingen 1. | Inleiding | 4.1 | Van analyse naar oplossingsrichtingen | 36 1.1 | Aanleiding en doel van het onderzoek | 6 | 4.2 | Maatregelen door eindgebruikers (grootverbruikaansluitingen) | 37 1.2 | Scopebeschrijving | 6 | 4.3 | Maatregelen door eindgebruikers (kleinverbruikaansluitingen) | 44 1.3 | Onderzoeksopzet | 7 | 4.4 | Netverzwaring door netbeheerder | 49 1.4 | Elektriciteitsinfrastructuur, congestie & congestiemanagement | 8 | 4.5 | Sturingsmogelijkheden gemeente Oldebroek | 49 1.5 | Leeswijzer | 11 | 4.6 | Conclusie oplossingsrichtingen | 51 2. | Situatieschets | 5. | Casus-specifieke uitwerking 2.1 | Liander-net in de gemeente Oldebroek | 13 | 5.1 | Methodologie | 54 2.2 | Problematiek op het hoogspanningsnet in de FGU-regio | 14 | 5.2 | Technische analyse | 54 2.3 | Informatiebronnen | 15 | 5.3 | Juridisch-financiële analyse | 63 2.4 | Gebouwde omgeving | 15 | 5.4 | Conclusie casus-specifieke uitwerking | 66 2.5 | Industrie en bedrijventerreinen | 17 | 6. | Conclusie en aanbevelingen | 68 2.6 | Duurzame elektriciteitsopwekking | 18 2.7 | Ontwikkelingen per station | 19 | 7. | Annex 2.8 | Congestieproblematiek | 23 | 7.1 | Inhoudelijke bijlagen | 69 7.2 | Visuele bijlagen | 74 3.

| Resultaten netbelastingprognose 3.1 | Methodologie | 25 3.2 | Vraag- en aanbodanalyse gemeente Oldebroek | 25 3.3 | Impact op RS Wezep | 28 3.4 | Impact op OS Hattem | 29 3.5 | Impact op RS Hoge Enk | 30 3.6 | Impact op SS de Koekkoek | 31 3.7 | Volledig resultaat netprognose | 31 3.8 | Conclusie resultaten netbelastingprognose | 33 2 3 Managementsamenvatting Aanleiding, doel en scope De gemeente Oldebroek werkt aan woningbouw, economische ontwikkeling en de energietransitie, maar netcongestie belemmert nu en straks de realisatie van deze opgaven. Dit onderzoek heeft als doel een uitvoerbaar advies te ontwikkelen waarmee de gemeente aan haar ruimtelijke en economische ambities invulling kan geven, op basis van inzicht in huidige en toekomstige knelpunten op het elektriciteitsnet. De studie richt zich op het lokale distributienet van Liander, met nadruk op het middenspanningsnet (MS). Ontwikkelingen op het landelijke hoogspanningsnet (TenneT) vallen buiten de scope, hoewel de impact van de situatie op het TenneT-net in de FGU-regio wel toegelicht wordt. Het laagspanningsnet (LS) is niet kwantitatief doorgerekend en komt kwalitatief aan bod, onder andere bij de oplossingsrichtingen.

Onderzoeksaanpak De aanpak bestaat uit drie opeenvolgende fasen: (1) inventarisatie en analyse van de huidige situatie en vraag- /aanbodontwikkeling, (2) verkenning van oplossingsrichtingen inclusief gemeentelijke rol, en (3) casus-specifieke uitwerking voor een bedrijventerrein nabij knooppunt Hattemerbroek (Laagveen) om te komen tot een concreet handelingsperspectief voor de gemeente. Belangrijkste inzichten uit de netanalyse (2024–2035) A. De gemeente blijft op jaarbasis netto afnemer van elektriciteit, ondanks perioden met netto invoeding in de zomer (met name door zon-op-dak). De groei van de elektriciteitsvraag concentreert zich in enkele stations en vooral in enkele MS-routes waar ruimtelijke ontwikkelingen, elektrificatie van warmte en mobiliteit en bedrijvigheid samenkomen. B. Op stationsniveau neemt de kans op en omvang van congestie sterk toe richting 2030 en wordt deze richting 2035 structureel.  RS Wezep (stationscapaciteit 24 MW): in 2024 nog onder de grens; in 2030 ontstaan incidentele overschrijdingen; in 2035 worden overschrijdingen structureel met pieken tot 41,02 MW (ruim 70% boven de capaciteit).  OS Hattem (stationscapaciteit 60 MW): capaciteitsgrenzen voor zowel afname als invoeding worden al in 2030 overschreden; in 2035 lopen pieken op tot 115,29 MW (afname) en 101,25 MW (invoeding). C.

Op kabel-/routeniveau is de problematiek nog concreter: de groei zit niet “overal”, maar vooral op een beperkt aantal MS-routes. Een uitgesproken voorbeeld is Wezep Route 12: de jaarlijkse afname groeit van 13,68 GWh (2024) naar 82,24 GWh (2035) en hier is afnamecongestie voorzien tot ten minste Q3 2027. Dit raakt direct de haalbaarheid en fasering van onder meer nieuwe bedrijventerreinen en woningbouw in deze voedingsgebieden (maar ook op andere plekken in de gemeente). D. Ruimtelijke ontwikkelingen en netimpact zijn sterk gekoppeld. Voor RS Wezep is met name WZP 10-2V12 bepalend (o.a. Laagveen/Entreelocatie/BEMOG-gronden, woningbouw, mogelijke opwek). Voor OS Hattem spelen H2O(-zuid) en grootschalige opwek (windpark Hattemerbroek en zonnepark Noorderhoek) een grote rol. Daarnaast is een nieuw onderstation nabij Hattemerbroek in beeld, wat de uiteindelijke aansluitstrategie en ruimtelijke keuzes kan beïnvloeden. Betekenis voor gemeentelijke opgaven De bevindingen betekenen dat “netcapaciteit” een harde randvoorwaarde is geworden voor de programmering en fasering van woningbouw, bedrijventerreinen, mobiliteitshubs/laadinfrastructuur en (grootschalige) opwek.

Zonder tijdige netverzwaring en aanvullende maatregelen (flexibiliteit, slimme contracten en gebiedsgerichte energieconcepten) groeit het risico dat projecten vertragen, dat vestigingsbeleid minder uitvoerbaar is, en dat keuzes later in het proces noodgedwongen moeten worden teruggedraaid. In Figuur 1 is de situatieschets voor de gemeente weergegeven. Figuur 1 | Overzicht van de situatieschets voor de gemeente Oldebroek. Zie Bijlage AG

4 Managementsamenvatting Oplossingsrichtingen en rol van de gemeente Het rapport ordent oplossingen langs twee dimensies. De kern: de haalbaarheid en impact verschillen per middel tot verlagen van piekbelasting én per toepassingsniveau; daardoor is een “one size fits all” aanpak niet effectief. 1. Het verlagen van piekbelasting door middel van het slimmer benutten van stroom, gelijktijdig verbruiken van eigen opwek en energieopslag. 2. Het toepassingsniveau geeft aan op welk netniveau een maatregel het meest doelmatig is: individuele aansluiting (bedrijf/huishouden), groep aansluitingen (bedrijventerrein/straat/wijk), wijk met functiemix, dorpskern, of Liander-station (RS/OS). Voor de korte termijn is piek beperking en flexibiliseren, oftewel slimmer benutten kansrijk, omdat ze direct ruimte creëren binnen bestaande infrastructuur. In de gemeente Oldebroek betekent dit vooral: energiebesparing en slimmer gebruik bij bedrijven en publiek vastgoed, slim laden en vraagsturing, en (waar mogelijk) procesoptimalisatie. Deze maatregelen zitten vaak “achter de meter” (individueel) of werken het best collectief op bedrijventerrein-/wijkniveau, waar je pieken kunt bundelen en sturen. Gelijktijdig verbruiken is vooral relevant wanneer er lokaal veel opwek is of wanneer piekprofielen complementair zijn met opwekprofielen van bijvoorbeeld zon-op-dak of (kleinschalige) windturbines.

Door via contractvormen gelijktijdigheid te stimuleren, levert dit nauwelijks extra netbelasting op. Tot slot is het opslaan van energie behandeld. Energieopslag kán op meerdere toepassingsniveaus helpen, maar de doelmatigheid verschilt: een batterij bij een individuele grootverbruikaansluiting of direct aangesloten op (onder-) stationsniveau is vaak haalbaarder dan een gedeelde batterij in de openbare ruimte, vanwege complexiteit en governance. Als laatste wordt ook netverzwaring als structurele oplossing benoemd. Dit blijft noodzakelijk om groei op lange termijn te accommoderen, maar netverzwaring alleen lost de piekproblematiek en wachtrijen niet tijdig op zonder aanvullende maatregelen. De gemeente heeft daarbij een duidelijke regierol:  Kaderstellend: netcapaciteit en energieprofielen expliciet als randvoorwaarde opnemen in omgevingsbeleid en gebiedsontwikkeling.  Regisserend: ontwikkelaars, bedrijven, netbeheerder en andere partijen vroeg bij elkaar brengen en energie- infrastructuur structureel agenderen in vestigingstrajecten en planvorming.  Sturend: via gronduitgifte en functiekeuzes sturen op type bedrijvigheid en concentratie van energie-intensieve functies op kansrijke locaties.  Faciliterend/aanjagend: vergunning- en kaderstelling rond o.a. opslag en (kleinschalige) opwek, plus kennisdeling en subsidie-/instrumentenwijzer richting ondernemers.

Casus Laagveen Voor bedrijventerrein Laagveen is een scenarioanalyse uitgevoerd waarin verschillende ontwikkelvarianten zijn doorgerekend om inzicht te krijgen in de invloed van programmering, lokale opwek en energiesysteemontwerp op de belasting van het elektriciteitsnet. De analyse laat zien dat de manier waarop een bedrijventerrein wordt ontwikkeld grote invloed heeft op het benodigde netvermogen. In een referentiesituatie wordt het netvermogen vooral bepaald door piekmomenten, terwijl het gemiddelde elektriciteitsverbruik aanzienlijk lager ligt. Wanneer het terrein netbewust wordt ontwikkeld, kan de belasting van het elektriciteitsnet duidelijk worden beperkt. Belangrijke inzichten uit de casus zijn:  Netbewuste programmering van bedrijven zorgt voor een stabieler verbruiksprofiel doordat energieprofielen elkaar aanvullen.  Lokale opwek, zoals zon-op-dak en een koppeling met zonnepark Het Knooppunt, kan een deel van de elektriciteitsvraag lokaal invullen, maar zon alleen vermindert piekbelasting slechts beperkt.  Combinatie van zon en wind kan het aandeel lokaal opgewekte energie vergroten en de spreiding van productie over het jaar verbeteren. Daarnaast speelt de juridisch-financiële inrichting van het energiesysteem een belangrijke rol. Voor Laagveen blijkt een groeps-transportovereenkomst (Groeps-TO) de meest realistische constructie.

Hiermee kunnen bedrijven hun eigen aansluiting behouden terwijl zij gezamenlijk afspraken maken over het gebruik van transportcapaciteit. Alternatieve modellen, zoals een gesloten systeem, brengen in deze casus meer organisatorische en financiële complexiteit met zich mee. Aanbevolen focus voor besluitvorming A. Netbewust programmeren als standaard: koppel uitgifte/fasering van woningbouw en bedrijventerreinen aan aantoonbaar netprofiel (piekvermogen, flexibiliteit, opwek/opslag). B. Prioriteer “hotspots” op MS-routeniveau: richt sturing, netverzwaring en pilots primair op routes met de grootste groei en (verwachte) congestie, zoals Wezep Route 12, Hoge Enk Route 8 en Hattem Route 7. C. Organiseer vroegtijdige samenwerking: bijvoorbeeld met Liander en ontwikkelende partijen om collectieve oplossingen en contractvormen tijdig in te regelen, in plaats van pas bij aansluitaanvragen. D. Gebruik de Laagveen-casus als blauwdruk : pas de lessen (complementaire profielen, zon-op-dak/zon- koppeling, opslag en flexibiliteit) toe op andere uitbreidingslocaties en grotere herstructureringsopgaven. Hoofdstuk 1: Inleiding 6 Hoofdstuk 1 | Inleiding 1.1 | Aanleiding en doel van het onderzoek De gemeente Oldebroek wil een aantrekkelijke en toekomstbestendige plek zijn voor inwoners en ondernemers. Een plek waar het goed wonen, werken en recreëren is – in een groene, landelijke omgeving.

Oldebroek streeft naar een duurzame, veilige en veerkrachtige samenleving. Om deze ambitie waar te maken, werkt de gemeente aan meerdere grote en urgente opgaven: woningbouw, economische ontwikkeling en de energietransitie. De problematiek rondom netcongestie belemmert nu én in de toekomst de levering van elektriciteit aan nieuwe en bestaande woningen en bedrijven in Oldebroek. Dit leidt tot vertraging in de uitvoering van belangrijke opgaven, zoals:  de bouw van nieuwe woningen;  de ontwikkeling van bedrijven en bedrijventerreinen;  de uitvoering van de energietransitie. Het doel van de opdracht is om voor de gemeente Oldebroek een uitvoerbaar advies te ontwikkelen, dat de gemeente in staat stelt om haar ruimtelijke en economische ambities op haalbaarheid te kunnen toetsen. Onderdeel hiervan is inzicht genereren in de huidige en toekomstige knelpunten op het elektriciteitsnet. Het traject wordt opgebouwd in een aantal opeenvolgende fasen, die elkaar versterken: inventarisatie en analyse, verkenning van oplossingsrichtingen en casus-specifieke uitwerking. 1.2 | Scopebeschrijving In deze studie ligt de focus op het lokale elektriciteitsnet binnen de gemeente Oldebroek. De analyse van de huidige en toekomstige knelpunten richt zich op het distributienet van regionale netbeheerder Liander.

Ontwikkelingen op het landelijke hoogspanningsnet (HS-net) van TenneT, evenals bijbehorende prognoses, vallen buiten de scope van dit onderzoek. Binnen het distributienet ligt de nadruk specifiek op het middenspanningsnet (MS-net). De meeste structurele knelpunten manifesteren zich binnen dit netvlak. Het laagspanningsnet (LS-net) is in deze studie niet afzonderlijk en kwantitatief geanalyseerd, aangezien het LS-net slechts beperkt wordt bemeterd en dat gedetailleerde, betrouwbare belasting- en prognosedata daardoor niet beschikbaar zijn. Hoewel het LS-net geen onderdeel vormt van de data-gedreven netanalyse, wordt in Hoofdstuk 4 bij de verkenning van oplossingsrichtingen wel stilgestaan bij dit netvlak. Het betreft een kwalitatieve beschrijving van de oplossingsrichtingen. Voor de analyse van de netsituatie binnen de gemeente Oldebroek is Ventolines sterk afhankelijk van de beschikbaarheid van informatie. De gemeente Oldebroek voorziet hierin door het delen van beleidsdocumenten en door toegang te verlenen tot de Energiebuurtscan-tool van Liander. Met deze tool is inzicht verkregen in zowel historische als geprognotiseerde data over de belasting van het elektriciteitsnet. Deze data vormt de basis voor de analyse van de huidige situatie en de netbelastingprognoses richting 2030 en 2035.

In de casus-specifieke uitwerking richt Ventolines zich op een afgebakend (deel)gebied binnen de gemeente Oldebroek, een bedrijventerrein nabij knooppunt Hattemerbroek, namelijk Laagveen. Binnen deze casus worden de in deze studie ontwikkelde inzichten en oplossingsrichtingen toegepast om te komen tot een concreet en uitvoerbaar handelingsperspectief voor de gemeente. 7 Hoofdstuk 1 | Inleiding 1.3 | Onderzoeksopzet Het onderzoek is opgebouwd uit drie fasen. Deze fasen, met bijbehorende tussenrapportages, zijn afgestemd met de gemeente. Daarnaast is er op regelmatige basis gesproken met Liander, en is er afstemming geweest met vertegenwoordigers van bedrijventerreinen in de gemeente Oldebroek. In Figuur 2 is de beoogde tijdslijn en beschrijving per fase weergegeven. Fase 1: Inventarisatie en analyse In de eerste fase wordt een inventarisatie en analyse uitgevoerd van de huidige situatie van het elektriciteitsnet binnen de gemeente Oldebroek. Een essentieel onderdeel hiervan is de analyse van vraag en aanbod. Op basis van deze analyses worden bestaande en verwachte knelpunten in kaart gebracht, die dienen als fundament voor het ontwikkelen van mogelijke oplossingsrichtingen. Fase 2: Verkenning van oplossingsrichtingen Op basis van de in fase 1 geïdentificeerde (verwachte) knelpunten worden oplossingsrichtingen uitgewerkt.

Daarbij worden per oplossingsrichting de technische, financiële en organisatorische aspecten in beeld gebracht. Een belangrijk onderdeel van deze uitwerking betreft de rol van de gemeente binnen de verschillende opties, variërend van faciliterend en sturend tot investerend. Fase 3: Casus-specifieke uitwerking In afstemming met de gemeente Oldebroek worden de oplossingsrichtingen toegepast op een specifieke casus: een bedrijventerrein nabij knooppunt Hattemerbroek, namelijk Laagveen. Hierbij wordt aan de hand van een scenarioanalyse uitgewerkt wat de invloed van verschillende interventies is op de belasting van het bedrijventerrein op het elektriciteitsnet. Figuur 2 | Tijdslijn en beschrijving per fase

8 Hoofdstuk 1 | Inleiding 1.4 | Elektriciteitsinfrastructuur, congestie & congestiemanagement In deze studie wordt de elektriciteitsinfrastructuur in de gemeente Oldebroek geanalyseerd. Daarnaast worden veelvuldig vaktermen uit de energiewereld gebruikt. Deze paragraaf dient als korte introductie van het elektriciteitsnet en bijbehorende (vak-)termen. 1.4.1 | Het Elektriciteitsnet Het elektriciteitsnet kan worden gezien als een verbonden (gelaagd) netwerk van punten. De verbindingen (kabels en lijnen) en punten (aansluitingen) zijn de onderdelen benodigd om elektriciteit van punt A naar punt B te transporteren. Met de verschillende lagen wordt het verschil in spanningsniveau bedoeld. Per deel van het elektriciteitsnet verschilt de spanning (van bijvoorbeeld 230V bij huishoudens, naar 380.000V voor internationale verbindingen). Het spanningsniveau varieert per deel van het elektriciteitsnet. Versimpeld gezegd is de formule voor elektrisch vermogen (P, eenheid: watt) als volgt: P = U x I. Het is het resultaat van een combinatie van spanning (U, eenheid: volt) en de stroomsterkte (I, eenheid: ampère) 1. Voor transport van grote vermogens over grote afstand is het inefficiënt om het op een laag spanningsniveau te doen. Warmteverlies in een kabel hangt af van de stroomsterkte (I² × R).

Door de spanning te verhogen en de stroomsterkte te verlagen, kan hetzelfde vermogen worden vervoerd met veel minder verlies. Op lokaal niveau zijn de afstanden kort en speelt verlies een veel kleinere rol. Daarom is het veiliger en praktischer om de spanning hier laag te houden. Aan de hand van het spanningsniveau kan het elektriciteitsnet worden verdeeld in twee delen:  Landelijke hoogspanningsnet beheerd door TenneT. Het hoogspanningsnet wordt gebruikt voor transport van elektriciteit over grote afstanden en over de grenzen. Het hoogspanningsnet bestaat uit de bovengrondse elektriciteitsmasten die door het land heen geplaatst staan. In dit deel van het net is de spanning erg hoog, tussen de 110 en 380 kV. Die hoge spanning is nodig zodat elektriciteit grote afstanden kan afleggen met zo weinig mogelijk verlies; hoe hoger de spanning, hoe minder stroom er loopt. Dat zorgt voor lagere verliezen, voornamelijk in de vorm van warmte. Sommige grote producenten (zoals windparken op zee) en afnemers worden direct op het hoogspanningsnet aangesloten.  Distributienetten beheerd door Regionale Netbeheerders (RNBs) zoals Enexis en Liander. Via het distributienet wordt elektriciteit geleverd aan eindgebruikers. In het distributienet is de spanning lager, onder de 50 kV.

Op het regionale distributienet worden bijvoorbeeld kleine wind- en zonneparken aangesloten, maar ook woningen en bedrijven(-terreinen). Voor de gemeente Oldebroek is de RNB Liander. In Figuur 3 is de verhouding tussen het hoog-, midden-, en het laagspanningsnet weergegeven. Zoals eerder gezegd varieert het spanningsniveau op verschillende plekken in het elektriciteitsnet. Delen van het elektriciteitsnet met dezelfde spanning noemen we ‘netvlakken’. Verschillende netvlakken worden met elkaar verbonden via ‘transformatoren’. Deze transformatoren kunnen de spanning transformeren, terwijl het vermogen gelijk blijft. Op verschillende plekken in het net zijn transformatorstations. Hier wordt de spanning bijvoorbeeld omgezet van 150 kV naar 20 kV. Gedurende deze studie zullen verschillende eenheden veelvuldig terugkomen. De eerste eenheden zoals spanning (volt of V), stroomsterkte (Ampère of A) en elektrisch vermogen (watt of W) zijn al benoemd. Afhankelijk van de context, wordt bijvoorbeeld ook kilovolt of megawatt gebruikt. Één megawatt (MW) is duizend kilowatt (kW) en één miljoen watt (W). Door één uur een apparaat met een vermogen van 1 kW te gebruiken, verbruik je 1 kWh aan elektriciteit. Als het dus gaat over een hoeveelheid energie (E, of totale hoeveelheid ‘arbeid’), spreken we altijd van een hoeveelheid kilowattuur of megawattuur.

Het vermogen (P) is een uitdrukking van de snelheid van energieverbruik. De capaciteit van transformatorstations en kabels wordt uitgedrukt in kVA. Dit schijnbaar vermogen (S, in voltampère of VA) is de combinatie van het actieve vermogen (P, in watt) en reactief vermogen (Q, in voltampère reactief of VAr). Reactief vermogen, ook wel blindvermogen genoemd, is nodig om magnetische velden op te bouwen, maar is niet bruikbaar. Actief vermogen is dat wel. 1De analogie naar andere natuurkundige basisprincipes kan gemakkelijk gemaakt worden, bijvoorbeeld naar het hydraulische domein. De equivalent van spanning is druk. De equivalent van stroomsterkte is debiet. Figuur 3 | Visualisatie van het gelaagde elektriciteitsnet, met de verschillende netvlakken Bron: Enexis 9 Hoofdstuk 1 | Inleiding 1.4.2 | Congestie en congestiemanagement Zoals hierboven benoemd, hebben transformatorstations en kabels een bepaalde capaciteit. Als deze capaciteit overschreden wordt, ontstaat er een knelpunt. Immers, er moet op een bepaald moment meer getransporteerd worden, dan dat er aan capaciteit beschikbaar is om elektriciteit veilig door een kabel of transformatorstation te laten lopen. Met andere woorden; file. Zulke knelpunten in het net noemen we ook wel ‘congestie’.

Dit doet zich dus voor op momenten wanneer de vraag naar transport van elektriciteit over een deel van het elektriciteitsnet groter is, dan de beschikbare capaciteit om elektriciteit mee te transporteren. De regionale netbeheerders voorzien dat er in de toekomst, onder meer door de verwachte autonome groei van aansluitingen door bijvoorbeeld het plaatsen van een warmtepomp of elektrische laadpaal, méér momenten gaan komen waarop de capaciteit van het huidige elektriciteitsnet niet voldoende is. In de toekomst verwachten zij dus momenten waarop er congestie gaat ontstaan, vooral in de ochtend- of avonduren in de koudere maanden. Deze voorspellingen kunnen worden gedaan op basis van het gecontracteerd transportvermogen of de hoeveelheid ‘rechten’ die er door aangesloten partijen op het net zijn gecontracteerd om gebruik te mogen maken van het net. Het standaardproduct is voor een aangeslotene 24/7 beschikbaar, met andere woorden: de aangeslotene kan altijd zijn of haar gecontracteerde transportvermogen afnemen uit het net. Dat betekent echter niet dat het elektriciteitsnet altijd vol zit. Immers, niet iedere aangeslotene gebruikt een constant piekvermogen. Dit uit zich bijvoorbeeld in Figuur 4, waar een voorbeeld van een gemiddeld netbelastingprofiel is gevisualiseerd.

Voor de netbeheerders betekent de piek in de avonduren dat er geen ruimte meer is om aanvullende transportrechten voor afname uit het elektriciteitsnet te geven, immers, het net raakt in de toekomst al overbelast met de huidige aansluitingen. Voor nieuwe aansluitingen (zoals nieuwbouwwijken), of uitbreidingen van bestaande aansluitingen (bedrijven die willen elektrificeren), betekent dit dat er niet altijd capaciteit voor hen beschikbaar is. Netbeheerders kunnen deze partijen immers niet het transportrecht geven. Aanvragen voor extra transportvermogen worden bij netbeheerders op de wachtlijst geplaatst, en aanvragen kunnen pas worden toegekend indien extra transportcapaciteit gerealiseerd is. Op dit moment staan er – in heel Nederland - ruim 14.000 unieke aanvragen voor afname uit het net in de wachtrij. De oplossing voor netcongestie is netverzwaring. Dat betekent dat de netbeheerders de capaciteit van het elektriciteitsnet moeten uitbreiden, bijvoorbeeld door nieuwe kabels te leggen of nieuwe transformatorstations te bouwen. Dit vergt echter tijd en ruimte. Op korte termijn proberen netbeheerders door congestiemanagement de belasting van het net beter te verdelen. Door afspraken te maken over het moment waarop elektriciteit wordt afgenomen of ingevoed in het net, kunnen piekmomenten worden vermeden.

1.4.3 | ACM-prioriteringskader In congestiegebieden is er (tijdelijk) onvoldoende transportcapaciteit op het elektriciteitsnet om alle nieuwe of uitbreidende transportaanvragen direct te honoreren. Traditioneel gold daarbij het principe ‘first come, first served’ (FCFS) : wie het eerst aanvraagt, is het eerst aan de beurt. Bij structurele netcongestie leidt dit echter tot lange wachtrijen, waardoor ook maatschappelijk cruciale functies kunnen vastlopen. Daarom heeft de ACM het prioriteringskader vastgesteld: een set regels die netbeheerders verplicht om in congestiegebieden van FCFS af te wijken en bepaalde aanvragen voorrang te geven bij het toekennen van schaarse transportcapaciteit. Belangrijk om te weten is dat het prioriteringskader niet gaat over reeds toegekende transportrechten: bestaande contractuele rechten blijven in beginsel gelden. Het kader richt zich op de wachtrij van nieuwe/extra transportverzoeken in congestiegebieden. De ACM werkt met drie hoofdcategorieën: 1. Congestieverzachters: partijen/projecten die aantoonbaar bijdragen aan het vrijmaken of efficiënter benutten van netcapaciteit (dus ruimte maken voor anderen); 2. Veiligheid: functies die direct raken aan de openbare orde en veiligheid van vitale ketens (bijv.

hulpdiensten, ziekenhuizen, defensie en politie) 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% 0 2 4 6 8 10 12 14 16 18 20 22 24 Genormaliseerde netbelasting Uur van de dag Netbelasting Ongebruikt potentieel Figuur 4 | Voorbeeld van een gemiddeld belastingsprofiel van een distributienet 10 3. Basisbehoeften: functies die essentieel zijn voor het dagelijks maatschappelijk functioneren (o.a. woningbouw en onderwijs) Een belangrijke aanpassing in de verdeling van transportcapaciteit in het elektriciteitsnet is de manier waarop voortaan met kleinverbruiksaansluitingen wordt omgegaan. Op dit moment reserveren netbeheerders transportcapaciteit voor toekomstige kleinverbruikers. Dit betekent dat er ondanks congestie nog ruimte op het net kan zijn bijvoorbeeld voor woningbouw. Grootverbruikers zoals ziekenhuizen, scholen en bedrijven staan wel in de wachtrij voor transportcapaciteit. Deze werkwijze van de netbeheerders staat los van het prioriteringskader van de ACM. Het onderscheid tussen groot- en kleinverbruik zegt niets over de maatschappelijke waarde van een partij. Deze werkwijze doet dus geen recht aan de volgorde van het prioriteringskader en moet daarom veranderen. Tot 1 juli 2026 blijft de huidige werkwijze gelden en kan ook woningbouw – binnen de capaciteit van de netbeheerders – op de bestaande wijze worden aangesloten.

Dit biedt ook ruimte aan kleinverbruikers om zich voor te bereiden op de nieuwe werkwijze. Vanaf 1 juli 2026 betekent dit dat de netbeheerders dus óók met een wachtlijst voor kleinverbruik aansluitingen zullen gaan werken. 1.4.4 | Energiewet De Energiewet bundelt en moderniseert regels uit o.a. de Gaswet en Elektriciteitswet 1998 en is op 1 januari 2026 in werking getreden. Voor gemeenten is dit relevant omdat de wet (en lagere regelgeving) gevolgen heeft voor systeembeheer, netcapaciteit, informatievoorziening en de ruimtelijke inpassing van energie- infrastructuur.  Nadruk op ‘systeembeheer’ en transparantie : netbeheerders moeten duidelijker communiceren over (verwachte) transportcapaciteit en termijnen, zodat initiatiefnemers en overheden eerder weten waar projecten vastlopen of kansrijk zijn.  Aansluit-/realisatietermijnen en congestie : in de praktijk is explicieter gemaakt dat aansluitingen niet altijd “direct” gerealiseerd kunnen worden als er geen transportcapaciteit beschikbaar is; de ACM krijgt een centrale rol bij het bepalen van redelijke termijnen.  Ruimte voor flexibele oplossingen : er wordt sterker gestuurd op (en transparanter gemaakt) waar in congestiegebieden flexibele aansluit- of transportovereenkomsten mogelijk zijn (dus niet altijd volledig “vast” transportrecht), als alternatief om toch (deels) te kunnen ontwikkelen.

 Lokale flexibiliteit en energiegemeenschappen : de Energiewet erkent/stimuleert nieuwe organisatievormen zoals energiegemeenschappen, die (mits goed ingericht) kunnen bijdragen aan slimmer lokaal gebruik van het net. Gemeenten kunnen hier een aanjagende/ondersteunende rol in pakken.  Ruimtelijke inpassing : de Energiewet raakt ook aan procedures rond grote energieprojecten en de planologische doorwerking. Dit is relevant voor gemeentelijke besluitvorming en afstemming met provincie/netbeheerder. Concreet betekent dit voor gemeentes het volgende:  Ruimtelijke plannen: eerder “energie-checken” bij ruimtelijke plannen (woningbouw, bedrijventerreinen, mobiliteitshubs): netcapaciteit is een randvoorwaarde geworden die je vroeg in het proces moet meenemen.  Structurele samenwerking: met netbeheerder(s) en provincie (bijv. via regionale overlegtafels/energyboard-achtige samenwerking) om programmering van projecten en netverzwaring beter te koppelen.  Uitgebreid instrumentarium : stimuleren van flexibiliteit (energyhubs, slim laden, opslag), faciliteren van energiegemeenschappen, en realistische fasering/locatiekeuzes in omgevingsbeleid wanneer transportcapaciteit schaars is.

1.4.5 | Tijdsafhankelijke transporttarieven voor grootverbruikers Grootverbruikers, zoals bedrijven en scholen, betalen transporttarieven op basis van hun piekvermogen en/of de hoeveelheid afgenomen elektriciteit. Op dit moment zijn deze tarieven niet tijdsafhankelijk. Het maakt dus niet uit op welke momenten een grootverbruiker het net gebruikt. Netbeheer Nederland heeft een voorstel ingediend voor tijdsafhankelijke transporttarieven voor grootverbruikers op de regionale netten. In Figuur 5 is het beoogde effect van tijdsafhankelijke systeemtarieven visueel weergegeven. Figuur 5 | Visualisatie van het beoogde effect van tijdsafhankelijke systeemtarieven 1 Hoofdstuk 1 | Inleiding 1Afbeelding is afkomstig uit de publicatie van de ACM over het codewijzigingsvoorstel voor tijdsafhankelijke transporttarieven voor grootverbruikers. Zie: Voorstel codewijziging tijdsafhankelijke transporttarieven voor grootverbruikers 11 Hoofdstuk 1 | Inleiding Tijdsafhankelijke tarieven bestaan al op het hoogspanningsnet van TenneT, met flinke kortingen op transportkosten. De voorgestelde wegingen op de regionale netten zijn lager. Door afname te verschuiven naar rustige uren, kunnen de netkosten flink dalen. Gebruik van het net wordt goedkoper tijdens rustige uren, dankzij wegingen per uur: hoge wegingen voor drukke uren, lage wegingen voor rustige uren.

De wijziging met tijdsafhankelijke tarieven voor grootverbruikers gaat waarschijnlijk in per 1 januari 2028. Netbeheer Nederland werkt daarnaast aan een voorstel voor tijdsafhankelijke tarieven voor kleinverbruikers. Dat zou betekenen dat ook voor kleinverbruikers (zoals huishoudens) in de toekomst het moment waarop het net gebruikt wordt, invloed heeft op het bijbehorende tarief. Hiervoor is op dit moment nog geen invoerdatum bekend. 1.5 | Leeswijzer Hoofdstuk 2 beschrijft een situatieschets van het elektriciteitsnet in de gemeente Oldebroek. Hierbij gaan we in op de relevante toekomstige ontwikkelingen, bijvoorbeeld met het oog op de gebouwde omgeving, industrie en bedrijven en duurzame opwek. Hoofdstuk 3 geeft een analyse van de beschikbare data van de netbeheerder (Liander). Hier bespreken we de huidige situatie op het net: welke knelpunten zijn er, of worden er in de toekomst verwacht. In Hoofdstuk 4 gaan we in op de mogelijke oplossingsrichtingen, en beschrijven we deze vanuit een kwalitatief en kwantitatief oogpunt. Hoofdstuk 5 past deze oplossingsrichtingen toe op een specifieke casus: bedrijventerrein Laagveen bij knooppunt Hattemerbroek. Tot slot worden in Hoofdstuk 6 kort nog de aanbevelingen uit de eerdere hoofdstukken genoemd.

Hoofdstuk 2: Situatieschets Hoofdstuk 2 | Situatieschets 2.1 | Liander-net in de gemeente Oldebroek | Middenspanningsstation Het elektriciteitsnet van Liander in de gemeente Oldebroek maakt deel uit van het regionale distributienet en | Liander kent twee types MS-stations: is ingericht om elektriciteit vanuit het landelijke hoogspanningsnet naar eindgebruikers te transporteren en te verdelen. Figuur 6 laat een schematische weergave zien van dit elektriciteitsnet. Binnen de gemeente |  | Regelstation: sluit aan op een onderstation en houdt de spanning gelijk, dit kan 20 kV spanning of 10 kV wordt het middenspanningsnet gevoed via twee zogenoemde lussen: de lus van onderstation (OS) Hattem en | spanning zijn. Een regelstation is een soort verkeersregelaar om stroom betrouwbaar en veilig te houden, de lus van onderstation (OS) Harderwijk. Een lus is een ringvormige netstructuur waarbij meerdere stations | vanuit deze regelstations wordt stroom verdeeld over een specifiek voedingsgebied. Op een regelstation via kabels met elkaar zijn verbonden. Bij een storing kan het getroffen deel worden afgeschakeld, waarna de | worden bijvoorbeeld ook direct zonneparken of kleine windmolenparken aangesloten. resterende delen via de andere richting van de ring van elektriciteit kunnen worden voorzien.

Hierdoor wordt |  | Schakelstation | (of | transportverdeelstation): | wordt | op | een | onderstation | of | op | een | regelstation de leveringszekerheid vergroot. | aangesloten. Het station verdeelt het vermogen op middenspanning. Een schakelstation maakt het mogelijk om een deel van het net tijdelijk uit te schakelen, en is vergelijkbaar met een stekkerdoos Onderstation | waarop andere elektriciteitsstations of elektriciteitshuisjes kunnen worden aangesloten. Een onderstation verlaagt hoogspanning (HS) (150, 110 of 50kV) naar middenspanning (MS) (20 kV of 10 kV). | Voor sommige grootverbruik aansluitingen zijn er directe aansluitingen op een MS-station, zoals voor De onderstations – zoals de stations in Hattem of Harderwijk – vormen de schakel tussen het landelijke | grootschalige zonneparken of windparken. transportnet en het regionale distributienet van Liander. Vanuit deze onderstations wordt de elektriciteit verder verspreid via meerdere MS-ringen over een regio. | Elektriciteitshuisje Figuur 6 | Schematische weergave elektriciteitsnetwerk | Vanuit de regel- en schakelstations wordt stroom verder geleid naar elektriciteitshuisjes, ook bekend als transformatorhuisjes, | algemeen | voedingspunt | (AVP), | elektriciteitskast, | trafohuisje | of middenspanningsruimte (MSR) – afhankelijk van de netbeheerder. De elektriciteitshuisjes zijn de ‘stoppenkast van de buurt’.

De spanning wordt verlaagd naar laagspanning (230/400V). De stroom kan via laagspanningskabels vervolgens naar aansluitingen worden getransporteerd, bijvoorbeeld van huizen en bedrijven. Middenspanningskabel MS-kabels vormen de ruggengraat van het regionale elektriciteitsnet. Deze kabels transporteren elektriciteit met een spanning van 10 kV of 20 kV tussen onderstations, regel- en schakelstations en elektriciteitshuisjes. De MS-kabels liggen vrijwel altijd ondergronds en bestaan doorgaans uit aluminium geleiders met een isolatie van kunststof. De capaciteit van een MS-kabel is afhankelijk van de kabeldikte, maar ligt bij 10 kV rond 6 MVA per kabel1. Dit betekent dat één kabel voldoende vermogen kan vervoeren voor duizenden huishoudens of meerdere bedrijven, maar niet onbeperkt. Het MS-net is meestal ringvormig aangelegd. Dat betekent dat elektriciteit via twee richtingen kan worden aangevoerd. Bij een storing kan een defect kabeldeel worden uitgeschakeld en kan de levering via de andere kant van de ring worden hersteld. Hierdoor wordt soms ook gesproken van middenspanningsringen (MS- ringen). Bron: Enexis 1Het vermogen van een MS-kabel wordt bepaald door de nominale spanning, maximale stroom en thermische grenzen. 13 | Veelvoorkomende kabeldoorsneden zijn 150 – 400 mm2 Al.

De maximum stroomsterkte is dan ongeveer 350A, wat een vermogen van ongeveer 6 MVA bij 10 kV (3-fasig) oplevert. 14 Hoofdstuk 2 | Situatieschets Laagspanningskabel Vanuit de elektriciteitshuisjes wordt elektriciteit verder verdeeld via het laagspanningsnet. Dit net werkt op een spanning van 230/400 volt en levert stroom direct aan woningen, winkels, kantoren en kleine bedrijven. Laagspanningskabels hebben een veel lagere transportcapaciteit dan MS-kabels en zijn vooral bedoeld voor korte afstanden binnen woonwijken en bedrijventerreinen. Ze zijn gevoelig voor overbelasting, bijvoorbeeld wanneer veel huishoudens tegelijk elektrische auto’s opladen, warmtepompen gebruiken of elektriciteit van zonnepanelen terugleveren. Het laagspanningsnet is doorgaans radiaal opgebouwd: vanuit één elektriciteitshuisje lopen meerdere kabels naar straten en aansluitingen, zonder ringstructuur. Dit betekent dat bij een storing of overbelasting sneller een grotere groep gebruikers wordt geraakt dan bij het MS-net. Omdat het laagspanningsnet historisch is ontworpen voor een lager elektriciteitsgebruik, en niet is ingericht op invoeding van zonnepanelen, vormt dit netwerk steeds vaker een knelpunt bij de energietransitie. Netbeheerders moeten daarom kabels verzwaren, extra elektriciteitshuisjes plaatsen of het net anders indelen.

Liander net in de gemeente Oldebroek Op de kaart in Figuur 7 zijn de vier elektriciteitsstations weergegeven die direct verbonden zijn met het elektriciteitsnet van de gemeente Oldebroek: OS Hattem, RS Wezep, RS Hoge Enk en SS De Koekoek. Deze stations vormen de primaire aansluitpunten waarlangs de elektriciteitsvoorziening van en naar de gemeente Oldebroek verloopt. Figuur 7 is ook uitvergroot weergegeven in Bijlage A. Elk van de uitgaande velden duidt Liander aan als middenspanningsroute (MS-Route). Deze Route bestaat uit een MS-kabel die een bepaald gebied voedt. Via deze MS-kabel worden de distributieruimtes en elektriciteitshuisjes in een specifiek deel van de gemeente gevoed. In Figuur 7 zijn de MS-kabels per station met verschillende kleuren weergegeven, waardoor zichtbaar is welke delen van het net door welk station worden gevoed. In Bijlage C is deze visualisatie ook weergegeven in een ander type figuur. Bovendien zijn in Bijlage D t/m G de middenspanningsroutes- en gebieden per station gedetailleerder in beeld gebracht. Uit de kaart blijkt dat de MS-kabel van deze stations – met uitzondering van RS Wezep – zich niet uitsluitend binnen de gemeentegrenzen van Oldebroek bevinden. Veel Routes lopen deels of zelfs volledig buiten het grondgebied van de gemeente.

Dit betekent dat de netbelasting en bijbehorende knelpunten niet uitsluitend door aansluitingen binnen de gemeente bepaald worden, maar ook in grote mate beïnvloed worden door het omliggende gebied1. De gemeente Oldebroek vormt dus geen eiland in het energiesysteem. Het is onderdeel van een groter regionaal net, waarin capaciteit, knelpunten en toekomstige uitbreidingen met elkaar samenhangen. Ontwikkelingen elders in de regio kunnen direct doorwerken in de netsituatie binnen Oldebroek, en omgekeerd kunnen ontwikkelingen binnen de gemeente grote invloed hebben op nabijgelegen stations. 2.2 | Problematiek op het hoogspanningsnet in de FGU-regio Het elektriciteitsnet in de gemeente Oldebroek is via OS Hattem en OS Harderwijk verbonden met het landelijke hoogspanningsnet. De landelijke netbeheerder is TenneT. De regio waarbinnen de gemeente Oldebroek valt, wordt ook wel de Flevoland-Gelderland-Utrecht (FGU) regio genoemd. Op 12 februari 2026 is er door TenneT een persbericht 2 gepubliceerd met als titel “Krachtige interventies in Flevopolder, Gelderland en Utrecht nodig om aansluitstop voor kleinverbruik te voorkomen”. TenneT concludeert dat het hoogspanningsnet in dit gebied op meerdere kritieke punten tegen zijn fysieke grenzen aanloopt en dat de beschikbare transportcapaciteit sneller verdwijnt dan eind 2025 werd aangenomen.

Figuur 7 | Visualisatie van het gelaagde elektriciteitsnet, met de verschillende netvlakken. Zie Bijlage A. 1Met uitzondering van het gebied richting de gemeente Kampen, waar Enexis de netbeheerder is. De netten van Enexis en Liander zijn niet met elkaar verbonden. 2Zie: https://www.tennet.eu/nl/nieuws/krachtige -interventies-flevopolder-gelderland-en-utrecht-nodig-om-aansluitstop-voor- kleinverbruik-te-voorkomen Hoofdstuk 2 | Situatieschets Het knelpunt zit daarbij vooral in enkele “kritieke assets” (zoals stations/verbindingen) die de regionale | 2.3 | Informatiebronnen stroomstromen | begrenzen; | overbelasting | op | die | punten | werkt | door | in | het | hele | FGU-gebied. | TenneT | De | analyse | van | het | energiesysteem | wordt | uitgevoerd | met | beschikbare | data | uit | diverse | betrouwbare waarschuwt dat, als aanvullende maatregelen onvoldoende opleveren, vanaf de zomer van 2026 zelfs een | bronnen. Deze bronnen bieden inzicht in demografische, ruimtelijke en energie gerelateerde aspecten van de (tijdelijke) | aansluitstop | voor | kleinverbruik | kan | ontstaan, | bovenop | de | bestaande | wachtrijen | voor | gemeente en vormen de basis voor het beoordelen van de (elektriciteits-)infrastructuur en de toekomstige grootverbruik sinds 2022. Het doel van deze waarschuwing is het voorkomen van grootschalige storingen en | belasting.

De belangrijkste gebruikte bronnen zijn: stroomuitval. |  | CBS StatLine – Kerncijfers wijken en buurten 2024  | Liander OpenData-platform Congestiemanagement onderzoeken van TenneT |  | Woningbouwmonitor gemeente Oldebroek De waarschuwing moet worden gelezen met de (herijkte) congestieonderzoeken1 voor zowel afname als |  | Mobiliteitsvisie gemeente Oldebroek invoeding in de FGU-regio. Aan de invoedingskant (teruglevering) was het hoogspanningsnet in delen van de |  | Transitievisie Warmte gemeente Oldebroek regio | al | langer | begrensd: | voor | Gelderland | meldde | TenneT | al | in | september | 2021 | dat | de | maximale |  | Netbeheer Nederland: Scenario’s Editie 2025 (zie Bijlage 1) teruglevercapaciteit voor grote zon- en windprojecten is bereikt. Aan de afnamekant (verbruik/levering) geldt |  | Investeringsplan Liander 2026 dat TenneT op 17 november 2022 de maximale capaciteit voor levering in (o.a.) Gelderland en de FGU-pocket bereikte, waarna een congestiemanagementonderzoek volgde met uitkomsten in oktober 2023: hier werd | 2.4 | Gebouwde omgeving extra vermogen gevonden, maar eveneens onvoldoende om de wachtrijproblematiek op te heffen. | Het energiesysteem van de gemeente Oldebroek wordt in belangrijke mate bepaald door de gebouwde In 2025 zijn netberekeningen herijkt en werd regionaal ook een voorzichtiger perspectief geschetst (o.a. | omgeving.

Om inzicht te krijgen in de huidige en toekomstige elektriciteitsvraag, is het noodzakelijk te kijken “vanaf 2030 weer enige ruimte” door effecten van maatregelen, gewijzigde prognoses en uitbreidingen van | naar | toekomstige | woningbouw, | de | warmtetransitie | en | de | mobiliteitstransitie. | Voor | de | groei | in enkele 150 kV-stations). Tegelijkertijd meldde TenneT in juni 2025 dat cruciale uitbreidingsprojecten in het | elektriciteitsverbruik op bestaande kleinverbruikaansluitingen maken de netbeheerders prognoses van de FGU-hoogspanningsnet | vertragen | en | dat | de | oplossing | van | structurele | knelpunten | daardoor | opschuift | zogeheten Autonome Groei, op basis van de scenario’s van Netbeheer Nederland. (indicatief van 2029 naar 2033, met risico tot 2035), wat de afhankelijkheid van tijdelijke/operationele maatregelen vergroot. | 2.4.1 | | Woningen (dorpskernen incl. nieuwbouw) In | 2024 | telde | de | gemeente | Oldebroek | 9698 | woningen | en | 1541 | niet-woningen | (overig | vastgoed). | De Consequenties | woningvoorraad is niet gelijk verdeeld over de kernen. Op basis van de Woningbouwmonitor gemeente TenneT concludeert dus dat het bestaande maatregelenpakket en de huidige uitvoeringssnelheid niet | Oldebroek wordt verwacht dat er 2294 nieuwe woningen bijkomen.

Het gaat hierbij om de volgende voldoende zekerheid biedt om binnen de korte termijn de piekbelasting te dempen en de resterende | aantallen per dorpskern: netmarge te beschermen. In een recente Statenbrief2 van de provincie Gelderland wordt dit vertaald naar |  | Wezep: | 807 woningen concrete | consequenties: | sinds | 2022 | staan | grootverbruikaansluitingen | al | in | de | wachtrij | en | door | de |  | ‘t Loo Oldebroek: | 74 woningen aangescherpte situatie dreigt bovendien een wachtrij/aansluitbeperking voor kleinverbruik (woningen en |  | Hattemerbroek: | 113 woningen kleinere bedrijven) zodra de laatste ruimte is benut.

|  | Oldebroek: | 999 woningen  | Oosterwolde: | 19 woningen Voor | gemeentelijke | ontwikkeling | betekent | dit | dat | netcongestie | in | de | FGU-regio | niet | alleen | een |  | Noordeinde: | 7 woningen distributienetvraagstuk | is | (Liander/Stedin), | maar | in | toenemende | mate | wordt | begrensd | door | het |  | Overig (verspreid): | 275 woningen “bovenliggende” TenneT-net: zowel groei van elektriciteitsvraag (woningbouw, elektrificatie van mobiliteit |  | Totaal: | 2294 woningen en bedrijven) als groei van opwek (zon/wind) kan hierdoor sneller en onzekerder worden beperkt, waarbij | De geplande nieuwbouw is niet alleen relevant voor de leefomgeving, maar ook voor de toekomstige vooral de piekmomenten bepalend zijn voor wat er nog kan. Oplossingen die binnen de context van het | elektriciteitsvraag. De nieuwe woningen zullen – naar verwachting - vrijwel volledig elektrisch worden regionale | elektriciteitsnet | een | oplossing | lijken, | bieden | dus | niet | direct | een | oplossing | in | verband | met | verwarmd3, | waardoor | de | druk | op | het | lokale | elektriciteitsnet | toeneemt. | In | Bijlage | I | is | een | overzicht problemen in het bovenliggende netvlak. | opgenomen met daarin de beoogde locaties voor nieuwbouw.

1Zie https://www.tennet.eu/nl/de-elektriciteitsmarkt/congestiemanagement/onderzoeken-naar-congestiemanagement/congestieonderzoek-gelderland 2Zie https://gelderland.stateninformatie.nl/document/16637802/1/Netcongestie+-+dreigende+aansluitstop?connection_type=16&connection_id=1134032 15 | 3Zie Transitievisie Warmte gemeente Oldebroek en analyse Liander integraal programmeren. Hoofdstuk 2 | Situatieschets 2.4.2 | | Warmtetransitie | Figuur 8 | Doelen en werkelijk aardgasverbruik van woningen in de gemeente Oldebroek. De gemeente Oldebroek staat voor een ingrijpende omschakeling in de verwarming van de gebouwde omgeving. Omdat er geen collectief warmtenet wordt voorzien, zal de transitie vrijwel volledig bestaan uit een | overstap | naar | all-electric | verwarming | met | warmtepompen. | Van het | huidige woningaanbod | in | de gemeente | is | (CBS-data | 2024) | 6% | volledig | aardgasvrij, | 84% | wordt | verwarmd | met | aardgas | en | 12% hoofdzakelijk elektrisch verwarmd. De Transitievisie Warmte gaat uit van een totale warmtevraag van 500 TJ voor de gehele gebouwde omgeving (ca. 14 miljoen m³ aardgas). Dit is ook weergegeven in Figuur 8. Van aardgas naar elektriciteit Bij een warmtepomp wordt warmte uit de buitenlucht, de bodem of het grondwater gehaald en met behulp van elektriciteit opgewaardeerd tot een bruikbare temperatuur voor ruimteverwarming en warm tapwater.

In | tegenstelling | tot | een | gasgestookte | cv-ketel, | die | warmte | opwekt | door | verbranding, | verplaatst | een warmtepomp bestaande omgevingswarmte. Hierdoor | verschuift | een | groot | deel | van | de | energievraag | van | het | gasnet | naar | het | elektriciteitsnet. Tegelijkertijd leidt deze overstap tot een aanzienlijke efficiëntieslag. Een moderne gasgestookte cv-ketel zet ongeveer 90–95% van de energie uit aardgas om in warmte. Een warmtepomp levert daarentegen gemiddeld 3 tot 5 eenheden warmte per eenheid elektriciteit. Dit betekent dat voor dezelfde hoeveelheid geleverde warmte aanzienlijk minder primaire energie nodig is dan bij aardgasverwarming. Omgerekend betekent dit dat de huidige warmtevraag van circa 14 miljoen m³ aardgas na volledige elektrificatie niet leidt tot een één-op-één vervanging door elektriciteit, maar tot een veel lagere totale | Vanuit netbelastingperspectief is het jaarlijkse elektriciteitsverbruik niet primair relevant, maar vooral het elektriciteitsvraag. Deze efficiëntiewinst is een belangrijke reden waarom warmtepompen een centrale rol | elektrisch | vermogen | tijdens | laadmomenten. | Elektrische | voertuigen | worden | doorgaans | opgeladen | bij spelen in de warmtetransitie. | woningen, op openbare laadpunten, of bij bedrijven.

Het laadvermogen van individuele laadpalen2 varieert sterk: 4 – 8 kW bij regulier thuisladen, 11 – 22 kW bij zwaardere aansluitingen, en aanzienlijk hoger bij De hoge efficiëntie van warmtepompen betekent echter niet dat de impact op het elektriciteitsnet beperkt | snelladers (veelal buiten woonwijken). Wanneer meerdere voertuigen in dezelfde straat of wijk gelijktijdig blijft. Warmtepompen vragen een continu elektrisch vermogen, vooral tijdens koude winterdagen wanneer | worden opgeladen, ontstaat een hoge piekbelasting op het laagspanningsnet en op de transformatoren in de warmtevraag het hoogst is. Een individuele woning met een warmtepomp vraagt typisch 2 tot 6 kW | elektriciteitshuisjes. Deze belasting doet zich vooral voor in de avonduren, wanneer bewoners thuiskomen elektrisch vermogen, met uitschieters tijdens piekmomenten. Het vermogen is sterk afhankelijk van het type | en het reguliere elektriciteitsgebruik eveneens hoog is. woning en bouwjaar1. Wanneer meerdere woningen in een straat of wijk overstappen op warmtepompen, ontstaat een fors hogere gelijktijdige belasting op laagspanningskabels en elektriciteitshuisjes. | De mobiliteitsvisie van de regio Noord-Veluwe benoemt de elektrificatie van mobiliteit als een noodzakelijke ontwikkeling, maar werkt dit niet uit in concrete netimpact.

De laadvisie van de gemeente Oldebroek bouwt 2.4.3 | | Mobiliteitstransitie | hierop voort door actief te | sturen op de opschaling van laadinfrastructuur, waarbij privaat laden het Naast de warmtetransitie zal ook de elektrificatie van mobiliteit de elektriciteitsvraag binnen de gemeente | uitgangspunt is en publieke laadpunten als vangnet fungeren. Voor 2030 wordt uitgegaan van circa 2.800 verder verhogen. In de gemeente staan circa 12.505 voertuigen geregistreerd, waarvan ongeveer 9.865 op | elektrische | personenauto’s | en | ongeveer | 373 | publieke | laadpunten, | oplopend | tot | circa | 820 | publieke benzine rijden en 2.635 op diesel of al elektrisch (CBS, 2024). | laadpunten in 2035. 1In het Investeringsplan 2026 van Liander (zie Bijlage 2) staat op pagina 121 een overzicht van de geschatte vermogens | 2In de investeringsplannen van Liander rekent de netbeheerder met een individuele laadpaal-piek van 17 kW. per type huis(houden). Daarnaast staat op pagina 20 informatie over de gelijktijdigheidsfactor van inzet warmtepompen | Echter, het gelijktijdig verbruik middelt uit over meerdere laadpalen. Immers, niet iedereen laadt exact tegelijk. 16 | (1,0 op het laagspanningsnet).

Liander gaat er dus van uit dat alle warmtepompen in een straat gelijktijdig ingezet | Bij 100 laadpalen gaat Liander uit van een gemiddelde piek van 2 kW per paal, in plaats van 17 kW per paal (zie worden. | pagina 121 van Liander Investeringsplan 2026). 17 2.5 | Industrie en bedrijventerreinen De gemeente Oldebroek kent een divers en verspreid bedrijfsleven met in totaal 2.970 bedrijfsvestigingen. Deze variëren van landbouw en industrie tot dienstverlening en zorg. Het bedrijvigheidspatroon heeft direct invloed op de elektriciteitsvraag binnen de gemeente, omdat verschillende sectoren een verschillend verbruik hebben, bijvoorbeeld door productieprocessen of verwarmingsbehoefte. 2.5.1 | Bedrijfssectoren De bedrijfsvestigingen in Oldebroek zijn verdeeld over de volgende sectoren:  A Landbouw, bosbouw en visserij 235  B-F Nijverheid en energie 770  G+I Handel en horeca 495  H+J Vervoer, informatie en communicatie 155  K+L Financiële diensten, onroerend goed 125  M+N Zakelijke dienstverlening 540  O-Q Overheid, onderwijs en zorg 375  R-U Cultuur, recreatie en overige diensten 275 Deze verdeling laat zien dat de industrie en zakelijke dienstverlening een groot aandeel hebben in het totale bedrijfsleven van de gemeente, wat relevant is voor het elektriciteitsverbruik en de behoefte aan netcapaciteit.

2.5.2 | Bedrijventerreinen De bedrijventerreinen binnen de gemeente zijn een belangrijke factor voor zowel de lokale als de regionale energievraag. Naast de bestaande bedrijventerreinen als bijvoorbeeld Engeland, Voskuil en H2O zijn er meerdere locaties gepland voor nieuwbouw. Gezien de ligging van deze locaties, zullen deze toekomstige bedrijventerreinen waarschijnlijk worden aangesloten op OS Hattem, RS Wezep of op het nieuw te realiseren Liander-onderstation. Deze locaties zijn daarnaast ook visueel weergegeven in de afbeelding in Figuur 9 en Bijlage H. Bedrijventerrein Bruto Netto  Laagveen 40 ha 20.4 ha  BEMOG gronden 13.2 ha 4.4 ha  Korenberg 2 ha 0.6 ha  Broeklanden III 11 ha 7 ha  Entreelocatie 0.8 ha 0.7 ha De combinatie van bestaande bedrijventerreinen en geplande nieuwbouw laat zien dat de gemeente in de komende jaren een aanzienlijke uitbreiding van bedrijvigheid en daarmee elektriciteitsvraag tegemoet kan zien. Deze vraag zit wél in de prognoses van Liander met het oog op (net-)uitbreidingen, maar toekomstige bedrijven op deze locaties hebben nog geen aanvraag voor transportcapaciteit op de wachtlijst (immers, er is nog geen start van de bouw geweest). 2.5.3 | Warmtetransitie Ook in de zakelijke en industriële sector staat de warmtetransitie hoog op de agenda.

Voor veel bedrijven betekent dit een overstap van gasgestookte verwarmingssystemen naar all-electric oplossingen , zoals warmtepompen en elektrische ketels. De mate waarin dit mogelijk is, verschilt per sector:  Industrie en productie : hoge vraag naar proceswarmte, soms deels gasgestookt, transitie afhankelijk van technische haalbaarheid en kosten.  Kantoor en dienstverlening: overwegend geschikt voor all-electric verwarming en warmtepompen.  Landbouw: transitie vaak gekoppeld aan stallen en kassen; deels elektrisch, deels hybride oplossingen. Deze verschuiving van aardgas naar elektriciteit leidt tot een toename van de elektriciteitsvraag op bedrijventerreinen. In tegenstelling tot woningen kunnen hierbij hogere en meer geconcentreerde vermogensvragen optreden, afhankelijk van bedrijfsprocessen en gelijktijdig gebruik. Figuur 9 | Visualisatie van huidige en geplande bedrijventerreinen Hoofdstuk 2 | Situatieschets

18 Hoofdstuk 2 | Situatieschets 2.5.4 | Mobiliteitstransitie Naast de warmtetransitie speelt ook de elektrificatie van mobiliteit een steeds grotere rol op bedrijventerreinen. Bedrijven schakelen in toenemende mate over op elektrische bestelwagens en bedrijfsvoertuigen en faciliteren laadpunten voor werknemers en bezoekers. Belangrijke ontwikkelingen zijn:  de installatie van laadinfrastructuur op eigen terrein;  een stijgende elektriciteitsvraag door het elektrificeren van wagenparken;  de samenhang met de warmtetransitie, waarbij bedrijven die overstappen op all-electric verwarming én elektrisch vervoer te maken krijgen met een cumulatieve toename van de elektriciteitsvraag. Deze ontwikkelingen hebben een directe impact op zowel het LS-net als MS-net. Met name gelijktijdig laden van meerdere voertuigen kan leiden tot hoge piekbelasting. 2.6 | Duurzame elektriciteitsopwekking Naast de groeiende elektriciteitsvraag in woningen, bedrijventerreinen en mobiliteit speelt ook de duurzame elektriciteitsopwekking een belangrijke rol in de energietransitie van de gemeente Oldebroek. Zowel kleinschalige lokale opwek via zonnepanelen op daken als grootschalige zonne- en windparken dragen bij aan de lokale productie van hernieuwbare energie en beïnvloeden de belasting en invoeding op het regionale elektriciteitsnet.

2.6.1 | Lokale duurzame opwek De kleinschalige opwekking van elektriciteit vindt voornamelijk plaats via zonnepanelen op daken van woningen en bedrijven. Volgens de meest recente data van Liander (2024), per postcode, bedraagt de totale capaciteit van zon-op-dak-installaties in de gemeente 23 MW . Deze lokale opwek levert een bijdrage aan de elektriciteitsvoorziening dicht bij de verbruiker, vermindert transportverliezen en verhoogt de zelfvoorzieningsgraad van de gemeente. 2.6.2 | Grootschalige duurzame opwek Naast lokale installaties zijn er binnen Oldebroek ook verschillende grootschalige duurzame opweklocaties. Deze bestaan zowel uit bestaande als geplande projecten:  Windpark Hattemerbroek: 14.4 MW  Zonnepark Noorderhoek: 16.4 MW  Zonnepark Wielink: 2 MW  Zonnepark het Knooppunt: 11.5 MW  Zonnepark Heidehoek: 2 MW Van deze duurzame opwek zijn zowel windpark Hattemerbroek als zonnepark Noorderhoek al operationeel. Beiden zijn direct verbonden met een eigen MS-kabel aan OS Hattem. De eerste twee geplande zonneparken Wielink en het Knooppunt bevinden zich in de omgeving van knooppunt Hattemerbroek en zullen naar verwachting aansluiten op OS Hattem, vergelijkbaar met de bestaande grootschalige opwek. Zonnepark Heidehoek vormt hierop een uitzondering; vanwege de ligging is een aansluiting op RS Wezep het meest voor de hand liggend.

In november 2025 is een Cable pooling 1 overeenkomst getekend tussen windpark Hattemerbroek en zonnepark het Knooppunt voor het delen van de (bestaande) netaansluiting van het windpark. Dat zou betekenen dat het zonnepark gebruik maakt van de netaansluiting van het windpark en direct zal voeden aan OS Hattem. In Figuur 10 is een overzicht opgenomen van zowel de huidige als de geplande toekomstige duurzame opweklocaties binnen de gemeente. Deze kaart maakt inzichtelijk hoe de lokale en grootschalige opwek gecombineerd kunnen worden en waar in de komende jaren naar verwachting extra capaciteit kan worden gerealiseerd. Figuur 10 | Visualisatie van huidige en geplande duurzame opweklocaties. Zie Bijlage J. 1Zie hoofdstuk 5 voor een uitgebreide toelichting over de technische en juridische structuur van Cable Pooling 19 Hoofdstuk 2 | Situatieschets 2.7 | Ontwikkelingen per station In de volgende kaartbeelden zijn de resultaten van de situatieschets samengebracht per station. Hierbij is gekeken naar zowel de bestaande en toekomstige energie-infrastructuur als de toekomstige ontwikkelingen in woningbouw en bedrijventerreinen.

Het kaartbeeld per station richt zich op de ruimtelijke ligging van:  grootschalige duurzame opweklocaties, zoals wind- en zonneparken;  geplande bedrijventerreinen;  geplande woningbouwlocaties met een omvang van meer dan 50 woningen 2.7.1 | RS Wezep Het voedingsgebied van RS Wezep bestaat uit 6 zogenoemde MS-Routes. Deze routes voeden onder andere:  Route WZP 10-2V8: bedrijventerrein Engeland (o.a. Plukon)  Route WZP 10-2V9: bedrijventerrein Engeland (o.a. voormalig bedrijf CelaVita) en laadstation van FastNed  Route WZP 10-2V10: bedrijventerrein Engeland (o.a. voormalig bedrijf CelaVita) gebied ten zuidwesten van Wezep  Route WZP 10-2V11: dorpskern Wezep + gebied richting ‘t Loo Oldebroek  Route WZP 10-2V12: noordwesten van Wezep richting Hattemerbroek en bedrijventerrein H2O  Route WZP 10-2V15: gebied ten noorden van Wezep Uit de kaart van Figuur 11 blijkt dat met name Route 11, 12 en 15 een concentratie kent van (toekomstige) ruimtelijke ontwikkelingen. Binnen het voedingsgebied van Route 12 worden nieuwe bedrijventerreinen ontwikkeld, waaronder Laagveen, de entreelocatie en de BEMOG-gronden. Daarnaast zijn binnen het voedingsgebied van Route 12 meerdere woningbouwlocaties voorzien, waaronder langs de Zuiderzeestraatweg, in Wezep Oost en bij WHC Wezep / Deltawonen.

Gezien de beoogde groei in zowel woningbouw als bedrijvigheid wordt verwacht dat de elektriciteitsafname op deze Route in de toekomst sterk zal toenemen. Daarnaast is het zonnepark Heidehoek, met een opgesteld vermogen van circa 2 MW, gepland om te worden aangesloten op Route 9. Binnen het voedingsgebied van deze Route zijn verder geen grootschalige woningbouwontwikkelingen voorzien, waarbij grootschalig is gedefinieerd als meer dan 50 woningen. Verder zijn woningbouwontwikkelingen gepland in de nabijheid van de stationslocatie in Wezep en op twee locaties langs de Bovenheigraaf. Deze ontwikkelingen zullen naar verwachting worden aangesloten op Route 11. Tot slot zijn in Wezep Noord, ter hoogte van Mariënrade en Coelenhage, aanvullende woningbouwlocaties voorzien, die waarschijnlijk zullen worden aangesloten op Route 15. Daarnaast zijn effecten van de warmte en mobiliteitstransitie bij huishoudens naar verwachting duidelijk merkbaar op RS Wezep. Het voedt immers grote delen van de dorpskern van Wezep, waar de overstap van gasgestookte verwarming naar warmtepompen in de komende jaren verwacht wordt. Figuur 11 | Overzicht van de situatieschets voor RS Wezep. Zie Bijlage K.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://oldebroek.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/21ea4084-08be-4086-a1e1-36319a6255bc?agendaItemId=23b7f4b6-0135-4690-8473-3453ce5f49ce