9a.1 2e Besluitvormende Bestuursrapportage 2026
Tekst van het document
Actief inzetten voor uitwerking agenda's Nij Begun We zetten ons actief in voor de uitwerking van de agenda’s en plannen vanuit Nij Begun en wat dit mogelijk voor onze gemeente gaat betekenen. Binnen de gemeente zal dit het nodige vragen aan capaciteit en organisatie. Dit betreft in elk geval de volgende onderdelen: Toelichting: Voor de Nij Begun-agenda’s geldt dat deze in ontwikkeling en deels in uitvoering zijn. Wel zien we de nodige uitdagingen voor wat betreft capaciteit. Herstelagenda Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 Zoals elders ook verwoord in de begroting werken we aan onze lokale agenda Herstel voor Oldambt waarin we de maatregelen uit Nij Begun ten aanzien van schadeherstel en versterking op een meer integrale en gebiedsgerichte wijze uitvoeren. Toelichting: Zie 9.2.7 Schadeherstel, versterking en een duurzaam en veilig gebruik van de ondergrond. Isolatie-aanpak Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 Onderdeel van Nij Begun is de isolatieaanpak (maatregel 29) die in 2025 gefaseerd van start is gegaan. Komend jaar werken we de aanpak hiervoor binnen onze gemeente verder uit (zie ook 5.1 Duurzaamheid). Toelichting: De isolatie-aanpak is inmiddels in de gehele gemeente van start gegaan en ook onze ondersteuningsaanpak is verder uitgewerkt. Onderdeel daarvan is de gebiedsgerichte aanpak voor een aantal dorpen/wijken.
Sociale Agenda 36 Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 De agenda is medio 2025 vastgesteld en de verschillende maatregelen worden gefaseerd ingevoerd. Rol en acties voor ons als gemeente zijn per maatregel anders. Hiervoor wordt een (dynamische) analyse opgesteld waarmee we streven naar beter en meer inzicht in onze rol en de mogelijk c.q. noodzakelijke inzet en (extra) capaciteit het die hiervoor nodig is. Toelichting: De meeste maatregelen zijn uitvoeringsgereed en worden gefaseerd ingevoerd. Per maatregel is helder welke rol de gemeente heeft en welke capaciteit de komende tijd nodig is. We zijn nauw betrokken geweest bij de uitwerking, waardoor we de maatregelen goed kunnen verweven met ons beleid. Omdat capaciteit niet wordt vergoed, zoeken we intern naar slimme verbindingen. Dit biedt kansen, maar vraagt ook blijvende aandacht voor de werkdruk. Economische Agenda Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 Met de vaststelling van de Economische Agenda en de nadere uitwerking van de governance wordt geleidelijk meer duidelijk over welke rol en acties voor ons als gemeente zijn weggelegd. Daarbij blijven we in elk geval werken aan de masterplannen Regiocentra, Masterplannen en Oost-Groningen die in dit kader ontwikkeld worden.
Voor de masterplannen Campussen en Regiocentra zijn bovendien expliciet cofinancieringsbedragen gereserveerd in de Economische Agenda (zie ook onderdeel economie in de begroting). Toelichting: In juni 2026 is de Gemeenschappelijke Regeling opgericht en heeft het concept- Meerjaren Uitvoeringsprogramma ter consultatie voorgelegen. Verwachting is dat deze in september definitief wordt vastgesteld. Verder wordt gewerkt aan de uitwerking van de masterplannen. Ontwikkeling monitoringsinstrument Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 We gaan starten met de ontwikkeling van een monitoringsinstrument om per dorp en wijk de cijfers en ervaring van bewoners in beeld te brengen. Nieuw Scheemda-'t Waar-Nieuwolda Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 In het lint Nieuw Scheemda-‘t Waar-Nieuwolda zetten we de uitvoering voort, en investeren o.a. in het verenigingenproject en het centrumgebied Nieuwolda. Uitvoeringsprogramma dorpsaanpak Drieborg Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 37 In de dorpsaanpak in Drieborg wordt gewerkt aan een uitvoeringsprogramma voor schadeherstel, verduurzaming en leefbaarheid. Dit is tevens de pilot voor de gebiedscyclus met de eerste dorpsagenda. Wijkaanpak Winschoten-Zuid en dorpsaanpak Bad Nieuweschans Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 We starten met de wijkaanpak Winschoten-Zuid en de dorpsaanpak Bad Nieuweschans.
Toelichting: De aanpak in Bad Nieuweschans verloopt volgens planning, de dorpsagenda wordt in het najaar gepresenteerd. De planvorming voor Winschoten-Zuid is verschoven naar 2027. De dorpsaanpak Scheemda is aan de werkwijze toegevoegd, hier wordt de dorps agenda ook in het najaar gepresenteerd. Projectplan Maatregel 14 Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 We voeren de eerste projecten uit het projectplan Maatregel 14 uit. Gebiedsproject Beertsterbos Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 We investeren in het gebiedsproject Beertsterbos. Fonds 'Versterking ruimtelijke kwaliteit dorpen en wijken' Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 Met het handgeld uit het fonds ‘Versterking ruimtelijke kwaliteit dorpen en wijken’ spelen de gebiedsregisseurs snel in op vragen, initiatieven, signalen en problemen uit de wijken en dorpen. Uitvoering programmaplan Regio Deal Oost-Groningen || Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 We geven uitvoering aan het vastgestelde programmaplan Regio Deal Oost-Groningen II, in de programmalijnen Gezond en gelukkig leven, Een leven lang ontwikkelen en Veilige en leefbare dorpen en wijken. 38 9.2.3 Openbare ruimte Beleidshorizon De gemeente Oldambt streeft ernaar om een mooi, goed onderhouden gemeente te zijn om in te wonen, te werken en te recreëren.
Dit doen we door het stimuleren van biodiversiteit, het versterken van ecologische netwerken en het verhogen van bewustwording en betrokkenheid van inwoners. Aanpak op hoofdlijnen We stimuleren de biodiversiteit door het aandeel van biodiversiteitsvriendelijke beplanting in openbare ruimtes te verhogen. Een belangrijk aandachtspunt hierin is het behoud van een balans tussen intensief onderhouden groen en extensief beheerde zones, waardoor variaties in het straatbeeld ontstaan. We creëren en verbinden ecologische zones. Bij nieuwe projecten kijken we naar welke belemmeringen voor flora en fauna we kunnen wegnemen en welke elementen we kunnen toevoegen om lokale flora en fauna te stimuleren. Daarom sluit er bij nieuwe projecten altijd een medewerker aan met een groene achtergrond die de natuurimpact kan analyseren. We gaan daarbij ook door met het verbeteren van de biodiversiteit door onder andere sinusbeheer toe te passen We verhogen de bewustwording en betrokkenheid van inwoners bij natuur en biodiversiteit door middel van educatie, buurtprojecten en acties die gericht zijn op natuur inclusief tuinieren en het vergroenen van particuliere tuinen. In het kader van onderhoud aan groen wordt de verbinding gemaakt met het onderhoudscontract van Wegen & aanverwante dienstverlening.
Door bijvoorbeeld ‘kanten te gaan steken’ van gazons naast verharding, wordt preventief gewerkt aan het tegengaan van onkruid op verharding. Hiervoor is in de begroting extra geld vrijgemaakt. Maar ook de aanleg en verbetering van biodiverse en kleurrijke toegangsgebieden maken onderdeel van deze extra financiële middelen en daarbij de acties zoals het verwijderen van zieke essen in het kader van essentaksterfte en de aanpak van de duizendknooplocaties Ontwikkelingen N.v.t. Acties Hieronder worden de verschillende acties binnen dit programma gespecificeerd en toegelicht: Duurzame beplanting toegangsgebieden Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 Toegangsgebieden naar dorpen gaan we met duurzame beplanting inplanten zodat de entrees weer kleurrijk en meer biodivers worden. Onkruidbeheersing Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 39 We besteden meer aandacht aan onkruidbeheersing naast verharding door onder andere ‘kanten te gaan steken’. Afronden project Hamrikkerweg Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 We gaan het project aan de Hamrikkerweg afronden, dit betreft het kappen van de essen en de herinrichting. Onderzoek verbeterslag speeltuinen Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 We onderzoeken hoe we een verbeterslag kunnen uitvoeren op alle speeltuinen in de gemeente. Bijenkasten Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 We hangen circa tien bijenkasten op en gaan hier aansluitend de biodiversiteit monitoren.
9.2.4 Wonen Beleidshorizon We willen voldoende en kwalitatief goede, duurzame woningen, waarbij er aandacht is voor woningen voor ouderen en woningen die betaalbaar zijn voor jongeren. Aanpak op hoofdlijnen Het in 2021 door de gemeenteraad vastgestelde ‘Programma Wonen 2021-2026 Oldambt’ loopt af. Er komt een nieuw Programma Wonen waarbij we zoveel mogelijk aansluiten bij het door het Rijk beoogde volkshuisvestingsprogramma. Met het vernieuwde Programma Wonen als onderlegger, gaan we aan de slag met de kwantitatieve, maar ook zeker kwalitatieve opgave die er in de gemeente Oldambt ligt. Samenwerking met de regio en de provincie is belangrijk. Versterken, verduurzamen, kwalitatief verbeteren en bevorderen van betaalbaarheid willen we faciliteren door gebruikmaking van diverse stimulerings-/financieringsregelingen en door maximaal in te zetten op koppelkansen. In februari 2023 hebben de colleges van B&W van de Oost-Groninger gemeenten, het college van GS van Groningen en de minister van VRO afspraken gemaakt over woningbouw in de Regionale Woondeal 2022 -2030. Hierin is het aandeel van Oost-Groningen in de provinciale woningbouwopgave opgenomen. Het aandeel van de gemeente Oldambt bedraagt 1682 woningen, waarvan de Langestraat -Noord, St.Lucaslocatie, Poort van Winschoten, Centrum-Zuid en Waterkwartier zgn. ‘sleutelprojecten’ zijn.
Voor de nieuwbouw van woningen op deze locaties (tezamen 395) heeft het Rijk financiële middelen beschikbaar gesteld. 40 Ontwikkelingen In de gemeente Oldambt zien we – na jaren van krimp – een bevolkingsgroei. De verwachting is dat deze groei nog een aantal jaren zal doorzetten. Naast de kwantitatieve opgave, staat de gemeente Oldambt in de komende jaren ook voor een kwalitatieve opgave in de bestaande woningvoorraad. Naast het stijgende aantal inwoners, zien we dat de bevolking steeds ouder wordt. Hierdoor ontstaat er een behoefte aan een ander soort woning, of aan aanpassingen aan de huidige voorraad. De komende jaren ligt er een uitdaging om de woningvoorraad mee te laten groeien en transformeren met de demografische ontwikkeling die voor ons ligt. De vraag naar passende huisvesting voor bijzondere doelgroepen – zoals statushouders, dak- en thuislozen, mensen met een zorgindicatie en andere urgent woningzoekenden – neemt de laatste jaren sterk toe. Acties Hieronder worden de verschillende acties binnen dit programma gespecificeerd en toegelicht: Nieuw 'Programma Wonen' Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 We stellen een nieuw ‘Programma Wonen’ op, zoveel mogelijk aansluitend op het door het Rijk beoogde Volkshuisvestingsprogramma. Toelichting: De wet is inmiddels aangenomen en er is een projectleider voor het volkshuisvestingsprogramma.
Hier zijn inmiddels ook de eerste stappen gemaakt om het programma te schrijven. Volgens de nieuwe wet moet het volkshuisvestingsprogramma 1 juli 2027 klaar zijn en daar is de planning ook op aangepast. Wet Versterking Regie op de Volkshuisvesting Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 In voorbereiding op de aangekondigde Wet Versterking Regie op de Volkshuisvesting, streven we naar een goede verdeling van sociale huur, goedkope woningen en overige woningen (30/30/40) in onze regio. Hierover hebben we periodiek ambtelijk en bestuurlijk overleg met de andere gemeenten in de regio Oost-Groningen en met de provincie. Toelichting: Het provinciale woningbehoefteonderzoek is bijna klaar. Hieruit komt naar voren dat de wettelijke verplichting van 30% sociale huur niet overeen komt met de behoefte naar sociale huur. Hierover moet verder gesproken worden. Wel wordt binnen de gemeente de verdeling waar mogelijk toegepast. Uitvoeringsprogramma woonzorgvisie Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 In navolging op de in 2025 vastgestelde woonzorgvisie, wordt het uitvoeringsprogramma opgesteld. 41 Toelichting: Er is een nieuwe projectleider hiervoor aangetrokken om het proces in beweging te krijgen. Hiervoor zijn ook afspraken gemaakt. Onduidelijk is of we het doel in 2026 kunnen halen.
Volkshuisvestingsfonds Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 Met het volkshuisvestingsfonds dragen we bij aan een integrale wijk- en dorpsaanpak in Winschoten- Zuid en Bad Nieuweschans, door bewoners te ontzorgen in het energieneutraal klaarmaken van woningen waar een kwalitatieve opgave ligt. Toelichting: Er zijn belangrijke stappen genomen. De verwachting is dat we in de tweede helfte van 2026 aan de slag kunnen gaan. 9.2.5 Infrastructuur Beleidshorizon Om Oldambt niet alleen een aantrekkelijke woongemeente te laten zijn, maar ook een aantrekkelijk vestigingsklimaat te bieden voor potentiële nieuwe bedrijven, moet de gemeente en bereikbaar zijn én dient de weggebruiker veilig over ons wegennet te kunnen rijden. De gemeente vindt het Wunderline-project (herstel en verbetering van de spoorverbinding Groningen- Oldenburg) belangrijk voor de ontwikkeling van economie, toerisme, recreatie en de ontwikkeling van de grensoverschrijdende arbeidsmarkt. Daarnaast is deze ook van groot belang voor het hebb en en/of houden van Ketenmobiliteit (het mogelijk maken van het gebruik van diverse vervoermiddelen tijdens een reis). Aanpak op hoofdlijnen De infrastructuur brengen en onderhouden we op niveau B (landelijke CROW-norm). Hiervoor dient het achterstallig onderhoud aan de infrastructuur, ontstaan door de droge zomers van 2018, 2019, 2020 en inmiddels ook 2022, te worden aangepakt.
We willen het gebruik van de fiets stimuleren. Niet alleen omdat beweging bijdraagt aan de gezondheid, maar ook omdat het belangrijk is voor onze jeugd, de toeristen, veiligheid en het klimaat. We hebben hiervoor een subsidie van € 700.000 toegezegd gekregen van de Provincie. Zie hiervoor ook programma 2.3 Sport en gezondheid. De droogteschade blijft ook in 2026 een belangrijk aandachtspunt. De gemeente gaat door met deelname in diverse grensoverstijgende samenwerkingsvormen, zowel op bestuurlijk als op ambtelijk niveau. De Wunderline ligt op schema en we willen samen met collega - overheden aan beide kanten van de grens bevorderen dat dit zo blijft. Verwezen wordt ook naar programma 2.2 Veiligheid in de leefomgeving, waarin aandacht is besteed aan verkeersveiligheid. Ontwikkelingen N.v.t. 42 Acties Hieronder worden de verschillende acties binnen dit programma gespecificeerd en toegelicht: Onderzoek vervangen fietspaden We laten onderzoek doen naar de beste oplossing om de volgende fietspaden te vervangen: Fietspad over de dijk nabij Parkwijk Winschoten Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 Fietspad over de dijk nabij Parkwijk Winschoten Fietspad Lange Zuidwending Midwolda Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 Fietspad Lange Zuidwending Midwolda Fietspad langs het Beertsterdiep Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 Fietspad langs het Beertsterdiep (sprake van droogteschade en ontwikkelingen t.a.v.
speeltuin ’t Speulparadies) Nieuw onderhoudscontract Wegenonderhoud Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 We gaan uitvoering geven aan het Wegenonderhoud (inclusief aanverwante dienstverlening) middels het nieuwe onderhoudscontract. Toelichting: Inmiddels zijn we in het tweede jaar na de ondertekening van het onderhoudscontract voor het wegenonderhoud. De samenwerking gaat uitstekend met korte lijnen en heldere afspraken en rolverdeling. 9.2.6 Een veilige leefomgeving Beleidshorizon Inwoners moeten zich veilig kunnen voelen in de gemeente Oldambt. Ondermijnende criminaliteit en ontspoorde jeugd willen we stevig aanpakken en daarbij ook andere belangrijke veiligheidsthema's niet vergeten. 43 De vastgestelde veiligheidsprioriteiten uit het Regionaal Beleidsplan Veiligheid 2024 – 2027 (hierna: RBP) zijn: • Maatschappelijke ongenoegen, polarisatie en radicalisering; • (Georganiseerde) ondermijnende criminaliteit; • Cyberveiligheid; • Veiligheid en Zorg. Onze ‘lokale prioriteiten’ zijn: • Veiligheid & Jeugd; • Verkeersveiligheid. Aanpak op hoofdlijnen We zullen als gemeente per veiligheidsthema een bijdrage leveren aan de betreffende actiepunten. Daar waar mogelijk doen we dat als Groninger gemeenten gezamenlijk, dan wel samen met onze stakeholders zoals het Openbaar Ministerie en de Politie Noord-Nederland.
Wat betreft ondermijning willen we gezamenlijk met de andere Groninger gemeenten de regio minder aantrekkelijk maken voor (internationale) georganiseerde criminaliteit. De Groninger gemeenten, de provincie Groningen en de waterschappen Noorderzijlvest en Hunze en Aa’s gaan verder met de implementatie van de ambities zoals opgenomen in de Groningse Norm, welke in april 2025 is vastgesteld. In november 2025 is de basis gelegd met betrekking tot de effectieve verbinding tussen het zorg - en veiligheidsdomein voor de gehele provincie Groningen en de nieuwe structuur. In 2026 zullen we daar waar nodig nog het een en ander aanscherpen en starten met deze nieuwe verbinding. In 2026 zullen we met onze ketenpartners aan Nederlandse en Duitse zijde verder werken aan de grensoverstijgende samenwerking op het thema ondermijning. De gemeente staat voor de uitdaging om de gemeenschap weerbaar te maken tegen de snelgroeiende dreiging van digitale criminaliteit. Waar klassieke misdaad zoals woninginbraak afneemt, neemt cybercriminaliteit juist toe – een ‘crimeshift’ die vraagt om een gerichte, integrale aanpak. Dit vereist niet alleen betere cybersecurity, maar ook educatie en bewustwording. Zorg en veiligheid In 2026 zetten we in op verdere verbinding van beleid op het snijvlak van zorg en veiligheid. Centraal staat het samenbrengen van beide domeinen in visie, werkwijze en praktijk.
Vooruitlopend op implementatie wordt gewerkt aan beleidsmatige verdieping als basis voor duurzame uitvoering. Binnen deze ontwikkellijn is er aandacht voor integraal en domeinoverstijgend samenwerken - zowel binnen de eigen organisatie als in afstemming met netwerkpartners. Hierbij is aandacht voor samenhang met verwante ontwikkelingen en thema's als preventie, vroegsignalering en deskundigheidsbevordering. Voor een nadere uitwerking van de concrete acties en inzet op het snijvlak van zorg en veiligheid wordt verwezen naar programma Zorg en Samenleving, paragraaf 9.4. Hier wordt de voortgang van de relevante maatregelen en acties verder toegelicht. 44 Ontwikkelingen Vuurwerkverbod vanaf augustus 2026 Sinds 1 augustus 2026 geldt de Wet veilige jaarwisseling. Deze wet zorgt ervoor dat particulieren minder vuurwerk mogen afsteken. Wel is er ruimte voor georganiseerde vuurwerkshows en is er de mogelijk om een ontheffingsstelsel vast te stellen. Op deze wijze kunnen verenigingen of stichtingen een ontheffing aanvragen bij de burgemeester Voor zo ver mogelijk werken wij samen met andere gemeenten in Noord-Nederland. Zo zorgen wij voor dezelfde regels in de hele regio. Dit maakt de regels makkelijker uit te voeren en te controleren. De werkgroep van het Regionaal Bestuurlijk Platform Openbare Orde (RBPO) heeft verschillende plannen gemaakt.
Het RBPO koos voor een plan dat onderscheid maakt tussen stad en platteland. • In de stad geven wij minder ontheffingen uit. En wij wijzen vaste plekken aan waar vuurwerk mag. • Op het platteland is er meer ruimte voor vuurwerk. Wij raden aan om vuurwerk te combineren met dorpsfeesten. Per dorp geven wij maximaal één ontheffing uit. Inmiddels blijkt de ene gemeente wel en de andere gemeente geen gebruik gaat maken van de ontheffingsmogelijkheid. Dit speelt ook binnen de Groningse gemeenten. Vanaf half september gaan wij aan de slag met de voorbereidingen voor de komende jaarwisseling. Op dit moment is er nog geen definitief besluit of de gemeente Oldambt wel of geen gebruik gaat maken van het ontheffingenstelsel. Verkeersveiligheid vraagt om samenwerking In het Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2030 staat dat overheden meer moeten samenwerken. Niet omdat het slecht gaat in Oldambt, maar omdat het nog beter kan. In juli 2026 spraken wij voor het eerst over hoe het thema verkeersveiligheid geborgd wordt in de lokale driehoek van de gemeente Oldambt. Wij waren de eerste gemeente in Groningen die dit deed. Nu volgen andere gemeenten ons voorbeeld. Ook bekijken wij of verkeersveiligheid een plek krijgt in het nieuwe Regionaal Beleidsplan Veiligheid 2028-2031. Dit plan bespreken wij met de projectgroep van het RBPO.
Samenwerking bij maatschappelijke onrust Als gemeente werken wij mee aan de Town Deal Krachtige Kernen. Hierin onderzoeken wij hoe kleinere gemeenten beleid kunnen maken bij lastige vraagstukken. En hoe wij de samenwerking tussen gemeente en inwoners kunnen verbeteren. In het najaar organiseren wij twee bijeenkomsten op één dag. • De middagsessie is voor ambtenaren van Oldambt en onze partners. Het gaat om collega’s die adviseren over openbare orde, veiligheid, beleid en communicatie. • De avondsessie is speciaal voor de raad. Hierin bespreken wij hoe raadsleden kunnen omgaan met druk en emoties uit de samenleving. En hoe zij kunnen voorkomen dat zij onbedoeld polarisatie versterken. 45 Acties Hieronder worden de verschillende acties binnen dit programma gespecificeerd en toegelicht. De acties zijn onderverdeeld in de vastgestelde veiligheidsprioriteiten. Maatschappelijke ongenoegen, polarisatie en radicalisering: Zowel regionaal als lokaal willen we meer bewustwording creëren, dit doen we onder andere door het verbeteren van de informatiepositie: Verdiepingstrainingen Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 Intern organiseren we verdiepingstrainingen in het herkennen en aanpakken van radicalisering. Risico Jongeren Overleg Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 We zetten het onderwerp polarisatie en radicalisering op de agenda van het Risico Jongeren Overleg.
(Georganiseerde) ondermijnende criminaliteit: In de Groningse Norm zijn vijf pijlers vastgesteld met 28 ambities met betrekking tot de regionale aanpak ondermijning. In het Uitvoeringsplan Groningse Norm zijn alle ambities/acties nader uitwerkt. Als Groninger gemeenten, waterschappen en provincie zullen we daar verder uitvoering aan gaan geven middels 5 pijlers waarvoor projectgroepen zijn samengesteld: Pijler 1: Bewustwording & Organisatie Bewustwording binnen organisaties Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 Acties die gericht zijn op het vergroten van de bewustwording binnen de organisaties gericht op het voorkomen en bestrijden van ondermijning. Acties gericht op de inwoner Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 Acties zie die gericht zijn op de inwoner. Hierbij kan gedacht worden aan het ontwikkelen van een regionale bewustwordingscampagne en aansluitende bewustwordingsinitiatieven. 46 Pijler 2: Informatiehuishouding Inrichting informatiehuishouding Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 Acties gericht op de wijze waarop de organisaties hun informatiehuishouding hebben ingericht om signalen van ondermijning te herkennen, agenderen en aan te pakken. Afspraken verwerking (persoons)gegevens Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 Het maken van afspraken met betrekking tot de werkwijze en verwerking van (persoons) gegevens.
Beveiligen informatiehuishouding Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 Aandacht voor het adequaat beveiligen van de informatiehuishouding waarbij de expertises van ISO/CISO/ENSIA coördinator, FG/privacy officer/jurist gegevensdeling, informatieanalist, OOV en communicatie van belang zijn voor het uitvoering geven aan de ambities op dit gebied. Toelichting: Inmiddels zijn de benodigde stappen gezet. Echter mede vanwege de complexiteit en samenhang met andere aanverwante projecten, zoals ‘Pijler 2 Continuïteit van de eigen organisaties’ vanuit de regionale aanpak weerbaarheid in de provincie Groningen, maakt dat het langer duurt. Zie ook de onderdelen ‘Weerbare samenleving’; ‘Continuïteit interne essentiële processen en producten’ en ‘Cyberveiligheid’ voor een nadere toelichting. Pijler 3: Regelgeving, Beleid & Handhaving: Instrumentarium inzetten tegen ondermijning Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 Acties gericht op onderzoek en de wijze waarop de organisaties de voor hun beschikbare instrumentarium in kunnen zetten tegen ondermijning. Het gaat hierbij om duidelijk gezamenlijk beleid, handhaving en integrale interventies.
Centralisatie Bibob Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 47 Gelet op de omvang en importantie van het onderwerp en de ontwikkelingen gericht op mogelijke provinciale samenwerking op dit gebied, is ervoor gekozen om een aparte werkgroep ‘Bibob’ op te richten, dat werkt aan de opdracht ‘centralisatie Bibob’. Pijler 4: Weerbare Overheid: Weerbaarheid Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 Acties gericht om de weerbaarheid van het bestuur en de organisatie tegen vormen van criminaliteit in het openbaar bestuur te verankeren. Het gaat om de mate waarin er binnen de betreffende organisatie waarborgen zijn ingebouwd om de integriteit en veiligheid van bestuurders, volksvertegenwoordigers en medewerkers zeker te stellen. Pijler 5: Voortgang & Communicatie Adviseren en ondersteunen Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 Deze werkgroep adviseert en ondersteund alle werkgroepen. Monitoren Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 Tevens monitort deze werkgroep de voortgang van de implementatie van alle ambities en zorgt voor zowel de communicatie van en naar de werkgroepen alsmede naar de betreffende besturen. Regionaal Interventie Team (RIT): Overdragen integrale controles Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 Conform de gemaakte afspraken zullen we als Oldambt de grotere integrale controles gaan overdragen aan het RIT. Hiermee wordt de gemeente ontlast en blijft er capaciteit over voor de reguliere ondermijningstaken.
48 Weerbare samenleving: Zowel vanuit de Regionale Aanpak Ondermijning, Veiligheidsregio en Regionaal Bestuurlijk Politieoverleg lopen er ‘weerbaarheidsprojecten’, allen vanuit een andere invalshoek, maar wel met dezelfde naam. Echter, in meer of mindere mate raken deze projecten elkaar. Of het nu vanuit ondermijning, cybercriminaliteit of vanuit geopolitieke dreigingen komt, we zullen ons daarop moeten voorbereiden. Een aantal projecten richten zich meer op onze interne organisatie -zorgen dat onze eigen huishouding kan blijven draaien- andere richten zich meer op de burger, de zelfredzaamheid en zorgdragen voor een noodpakket. VRG De toestand in de wereld maakt dat het minder vanzelfsprekend is dat we veilig en continu voorzien van alle nutsvoorzieningen (elektriciteit, gas, water, intranet, telefoon) ons dagelijks leven kunnen leiden. Dit betekent concreet dat zowel onze burgers als onze interne organisatie in staat moeten zijn om bij langer durende uitval van één of meerdere nutsvoorzieningen op een minimaal noodzakelijk niveau kunnen blijven functioneren. Na de zomer van 2026 gaat een aantal bijeenkomsten georganiseerd worden voor in eerste instantie bewoners. Doel is met name wederzijdse bewustwording: wat wil en doet de gemeente en wat willen en doen de bewoners.
In de geplande en te plannen gesprekken tussen het (nieuwe) college en bewoners/Dorpsbelangen/Wijkplatforms wordt het onderwerp weerbaarheid meegenomen. Verder werken we dagelijks aan de verbetering van leefbaarheid, weerbaarheid en sociale cohesie. De inzet en acties verschillen per dorp en wijk. De inzet hierop wordt verhoogd. Er komt wijk - en dorpsondersteuning, een nieuwe rol en functie voor Oldambt. Ook gefinancierd vanuit de leefbaarheidsmaatregelenpot van Nij Begun. De start hiervan zal eind 2027 zijn. Dit moet van de grond worden opgebouwd. Met wijk- en dorpskompassen brengen we objectief de sociale cohesie, veerkracht, gevoel van veiligheid etc in beeld. Met objectieve en subjectieve (enquêtes) kennis en data. Dit biedt input in welke wijken en dorpen meer aandacht moet komen voor de samenredzaamheid. Dit vertalen we naar wijk en dorpagenda's; die vormen op termijn een gemeentelijk afwegingskade r. De landelijke en regionale pilots noodsteunpunten worden gevolgd om de juiste randvoorwaarden te kunnen hanteren. Op dit moment zijn in beeld als functie: 1. Informatieverstrekking vanuit de overheid naar bewoners 2. Meldpunt voor spoedeisende hulpinzetten (112 meldingen) 3.
Vraag en aanbod voor lokaal te regelen zaken (eenvoudige medische hulp, aandacht kwetsbaren, luisterend oor, reparatie belangrijke spullen) Programma GGW stelt in samenspraak met BORGG en Beleid een opdracht op aan RYSE voor het opstellen van accommodatiebeleid voor ontmoetingsruimten / dorpshuizen / buurthuizen. Verwachting is dat dit in Q2 2027 klaar kan zijn. Er komt investeringsbudget voor ontmoetingsruimte. Structureel budget om deze accommodaties in de lucht te houden is er nog niet. Deze ontmoetingsruimten worden in principe ook de noodsteunpunten. In samenwerking met de Veiligheidsregio Groningen zullen de nodige stappen zetten: Continuïteit interne essentiële processen en producten Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 49 We zorgen dat we in staat zijn om onze interne essentiële processen en producten in de benen te houden respectievelijk te kunnen blijven leveren in het geval van uitval van nutsvoorzieningen. Toelichting: De Cyberbeveiligingswet (Cbw) wordt het Nederlandse wettelijke kader voor de uitvoering van de NIS2-richtlijn en legt voor aangewezen organisaties een zorgplicht, meldplicht en verantwoordingsplicht vast. Het Cyberbeveiligingsbesluit (Cbb) werkt dit verder uit in concrete eisen rond onder meer risicobeheersing, incidentafhandeling, bedrijfscontinuïteit, crisisbeheer, ketenafhankelijkheden en bestuurlijke toerusting.
Voor gemeenten betekent dit dat informatiebeveiliging nadrukkelijk een wettelijke opgave wordt met toezicht en handha ving. Voor het college betekent dit dat cyberweerbaarheid expliciet onderdeel wordt van de bestuurlijke verantwoordelijkheid. Voor het college van B&W betekent dit concreet: 1. Cyberweerbaarheid wordt een expliciete bestuurlijke verantwoordelijkheid. 2. Het college moet de cybermaatregelen goedkeuren en toezien op de uitvoering daarvan. 3. Bestuursleden moeten beschikken over voldoende kennis en vaardigheden om cyberrisico’s en maatregelen te kunnen beoordelen. 4. Bestuursleden moeten daarvoor een passende training volgen en hun kennis actueel houden. 5. De naleving is niet vrijblijvend; op bestuursniveau kunnen ook handhavingsmaatregelen volgen. Het een en ander zal nog geïmplementeerd moeten worden. Het college zal hierover verder geïnformeerd worden zodra hierover meer duidelijkheid is. Cyberveiligheid Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 We zorgen ervoor dat onze digitale weerbaarheid afdoende op orde hebben (= Cyberveiligheid). Toelichting: In regionaal verband wordt onder leiding van een programmadirecteur gewerkt aan een weerbaarheidsprogramma; dit moet de basis vormen voor de weerbaarheidsactiviteiten in de regio en in de gemeenten. Dit programma zal in Q2 gereed zijn. Vanuit alle gemeenten is/wordt door gemeentelijke liaisons input geleverd voor dit plan.
Om het voor de inwoners in Groningen begrijpelijk te houden wordt gestreefd naar een zo uniform mogelijke aanpak in de gemeenten. In Oldambt wordt momenteel gekeken naar de samenhang van de activiteiten gericht op meer zelf - en samenredzaamheid met andere gemeentelijke en regionale programma’s. Dit enerzijds om dubbellingen te voorkomen en anderzijds om effectief met de schaarse beschikbare middelen om te gaan. Ook in regionaal verband vindt er een pilot noodsteunpunten plaats. De uitkomsten van die pilot gaan mede bepalen hoe Oldambt met de noodsteunpunten om kan en wil gaan. Mede, omdat er vanuit de bedoelde andere gemeentelijke en regionale programma’s ook gewerkt wordt aan een vorm van steunpunten. Voor 2025 en 2026 zijn door het rijk incidentele gelden beschikbaar gesteld, gericht op de noodsteunpunten en coördinatiepunten (580.000 voor Groningen). Vanaf 2027 is jaarlijks landelijke 70 miljoen euro beschikbaar waarvan 35 miljoen voor de genoemde steunpunten. Samenredzaam Voortgang IBR1 50 Voortgang IBR2 We zorgen er voor dat de burgers in onze dorpen en wijken zelf- en samenredzaam zijn. Toelichting: Zie ook toelichting ‘weerbare samenleving’. Managen uitvalcrisis Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 We zorgen er voor dat we een eventuele uitvalcrisis effectief kunnen managen. Toelichting: Zie ook toelichting ‘weerbare samenleving’.
Digitale weerbaarheid: In samenwerking met overheden, bedrijven en inwoners moeten we digitale weerbaarheid versterken en zowel preventie als handhaving versterken. Plan van aanpak digitale weerbaarheid Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 Samen met Westerwolde en Stadskanaal werken we aan een Plan van Aanpak. Toelichting: Door een extern bureau is een Plan van Aanpak opgesteld en is er inmiddels een ‘Kick-Off Cyberveiligheid’ geweest. Inmiddels wordt er gewerkt aan Fase 1- Doelgroepenonderzoek en worden er voorbereidingen getroffen voor Fase 2 -Gedragsconsult. Het gehele onderzoek inclusief rapportage met adviezen zal circa 2 maand duren. Verschillende expertises betrekken Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 Intern zullen ook de expertises als ISO/CISO/ENSIA coördinator, FG/privacy officer/jurist gegevensdeling, informatieanalist en communicatie hierbij betrekken. Cyberveiligheid: Digitale weerbaarheid versterken Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 51 In samenwerking met overheden, bedrijven en inwoners moeten we digitale weerbaarheid versterken en zowel preventie als handhaving versterken. Samen met Westerwolde en Stadskanaal werken we aan een Plan van Aanpak. Toelichting: zie toelichting Continuïteit interne essentiële processen en producten.
Veiligheid en jeugd: Aanbevelingen voorkomen risicogedrag Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 Het recent verschenen onderzoek van Molendrift bevat een groot aantal aanbevelingen over het voorkomen van risicogedrag bij minderjarige jongeren. Het advies is om in te zetten op vakantiewerk, talentontwikkeling, aan te sluiten bij zorgteams op school, Europese uitwisselingen VMBO, digitale jongerenraad. Een deel hiervan wordt al uitgevoerd, maar niet alles kan worden gefinancierd. Er is een bedrag aangevraagd via de Kadernota en er wordt gekeken welke aanbevolen interventies onder de Sociale Agenda kunnen vallen. Toelichting: We hebben in 2026 uitvoering gegeven aan Jongerenwerk met een hulpverleningscomponent. De andere interventies zullen onderdeel worden van het uitvoeringsplan 2027. Verkeersveiligheid: Mobiliteitsprogramma Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 We laten het nieuwe mobiliteitsprogramma door de gemeenteraad vaststellen. Dit is de basis voor Uitvoeringsagenda’s voor Winschoten-centrum én overig Oldambt. Subsidie aanvragen verkeersveiligheidsprojecten Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 We gaan bij de provincie Groningen subsidie aanvragen voor verkeersveiligheidsprojecten. In de 2e IBR benoemen we om welke projecten dit gaat.
Toevoeging IBR2: Voor de volgende projecten is subsidie aangevraagd: reconstructie Hoofdweg Beerta, suggestiestroken G.Gernaatweg Hongerige Wolf, kompoorten Scheemdermeersterweg, oversteek voor voetgangers Udensweg en zonegrenzen/wegversmallingen/plateaus op de Hamrikkerweg/Hoofdweg Nieuw Scheemda – ’t Waar. Verkeersveiligheidstrainingen Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 52 Onder regie van Verkeerswijzer Groningen, in samenwerking met de gemeente, zullen educatieve verkeersveiligheidstrainingen worden verzorgd, op (basis)scholen en particulieren. 9.2.7 Schadeherstel, versterking en een duurzaam en veilig gebruik van de ondergrond Beleidshorizon De gevolgen van de gaswinning en de aardbevingen in Groningen zijn ook merkbaar in de gemeente Oldambt. Als gemeente vinden we dat de veiligheid van en perspectief voor onze inwoners voorop moet staan is. Naast de gaswinning hebben we ook te maken met andere activiteiten die van invloed zijn op de ondergrond en mogelijke bodemdaling, zoals zoutwinning en ondergrondse opslag van stikstof. Als gemeente zetten we ons in voor een duurzaam en veilig beheer en gebruik van de ondergrond. Veiligheid gaat onder andere over versterking en schadeherstel van woningen, maar ook over duurzaam perspectief voor mensen die daarin wonen.
Daarbij willen we dat de enorme verschillen die (zijn) ontstaan in de schadeloosstellingen van vergelijkbare aardbevingsschade aan vergelijkbare woningen, zo snel mogelijk worden opgelost. We vinden het belangrijk dat schade als gevolg van de gaswinning ruimhartig en duurzaam hersteld wordt. Aanpak op hoofdlijnen We proberen te voorkomen dat activiteiten in de ondergrond tot onacceptabele effecten leiden en houden de ontwikkelingen omtrent de gaswinning, bodemdalingsproblematiek, zoutwinning en de ondergrondse opslag van stikstof nauwlettend in de gaten. We vragen daarbij aandacht voor de problematiek van gestapelde mijnbouw, de funderingsproblematiek en de bodemdalingsproblematiek. Als gemeente hebben we een belangrijke rol in de versterkingsopgave en samen met de NCG willen we dit voortvarend oppakken. Dit betekent: • zo snel mogelijk duidelijkheid krijgen over welke woningen versterkt moeten worden, • voortgang hebben in de uitvoering van de woningen die versterkt moeten worden, • waar nodig inwoners helpen met tijdelijke huisvesting, • zorgen dat we als gemeente het proces voor de benodigde vergunningen, ook voor tijdelijke huisvesting, zo goed mogelijk inrichten. Dit betreft de samenwerking met NCG, de inzet op vergunningverlening en toezicht, maar ook bijvoorbeeld de afwegingen ten aanzien van RO en Erfgoed.
Daarnaast werken we aan de bredere herstel in onze gemeente met onze lokale herstelagenda als onderdeel van Nij Begun. Met Nij Begun wil het rijk werken aan erkenning, herstel en perspectief voor Groningen. Belangrijk onderdeel hierin zijn de maatregelen op het gebied van een beter schadeherstel en versterking, maar ook sociale cohesie, ruimtelijke kwaliteit en leefbaarheid. 53 Ontwikkelingen Afgelopen jaar zijn diverse maatregelen uit Nij Begun uitgewerkt die de schadeafhandeling en de uitvoering van de versterking moeten verbeteren en voor onze inwoners ‘milder, makkelijker en menselijker’ moeten maken. Hierin spelen NCG en IMG uiteraard een hele belangrijke rol. Maar ook als gemeente hebben we een grotere rol gekregen en ook financiële middelen voor een meer integrale en samenhangende aanpak van de herstelmaatregelen. Samen met andere betrokken partijen in de regio wordt in het kader van de Agenda Herstel van Groningen gewerkt aan een aanpak om als één overheid proactief en gebiedsgericht ondersteuning te bieden aan inwoners. Als gemeente willen we onze inwoners met hulpvragen zo goed mogelijk ondersteunen, vooral in situaties waarin zij vastlopen of ernstige problemen ervaren. Onze inwonersondersteuners spelen hierin een cruciale rol door bezoeken te brengen, een luisterend oor te bieden en, waar mogelijk, verder te helpen.
We zien dat de inwoners zich zorgen maken over de schadeafhandeling in het gestapelde mijnbouwgebied. Wij vinden dat bij afhandeling van schademeldingen door mijnbouw hun belang voorop moet worden gesteld. Er dient dan ook één onafhankelijke, ruimhartige e n rechtvaardige schadeafhandelingsloket te komen voor alle mijnbouwactiviteiten in Groningen, waarbij alle inwoners die geconfronteerd worden met schade als gevolg van mijnbouwactiviteiten terecht kunnen. Het Instituut Mijnbouwschade Groningen en de Commissie Mijnbouw hebben hun krachten verder gebundeld en mogelijk komt er in 2026 zo’n loket. Om te zorgen voor een veilige en verantwoorde inzet van de diepe ondergrond op land voor de energietransitie en grondstoffenvoorziening is het Rijk in 2025 gestart met het programma Duurzaam Gebruik Diepe Ondergrond (DGDO). Het programma DGDO werkt toe naar een visie en duidelijke kaders voor toekomstige activiteiten in de diepe ondergrond. De ontwikkelingen omtrent het programma DGDO blijven we volgen. Voor een verdere beschrijving van de ontwikkelingen en de plannen voor 2026 verwijzen we naar paragraaf 5.9 (Programma Aardbevingsopgave) in de begroting.
Acties Hieronder worden de verschillende acties binnen dit programma gespecificeerd en toegelicht: Plan van aanpak ‘Versterking en Herstel Oldambt 2026’ Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 We voeren het lokale plan van aanpak ‘Versterking en Herstel Oldambt 2026’ uit. In dit plan, welke in januari 2026 aan de raad is voorgelegd, zijn doelstellingen en resultaten benoemd. Voor de versterking vormt dit ook de opdracht aan NCG voor het uitvoeren van de versterkingsopgave. Gebiedsgerichte aanpak Als onderdeel van de aanpak voor versterking en herstel werken we aan een gebiedsgerichte aanpak. In dat kader zien we de volgende acties: Toelichting: De acties voor de gebiedsgerichte aanpak en de onderliggende projecten liggen grotendeels op schema. Zie hieronder per actie de bijbehorende toelichting. Gebiedsontwikkeling Nieuwolda, ’t Waar en Nieuw-Scheemda Voortgang IBR1 54 Voortgang IBR2 Voor de gebiedsontwikkeling van het lint Nieuwolda, ’t Waar en Nieuw-Scheemda voeren we de plannen uit die zijn opgesteld. Toelichting: De gebiedsontwikkeling van Nieuwolda, ’t Waar en Nieuw-Scheemda ligt goed op koers en de uitvoering van de verschillende deelprojecten is opgestart. Zo worden er twee bruggen gerenoveerd in 't Waar en Nieuw Scheemda. Er zijn passeerstroken aangelegd op diverse polderwegen.
Het fietspad tussen Scheemda en 't Waar is opgeleverd en rond Nieuwolda zijn diverse wandel- en fietspaden hersteld. De overige, nog uit te voeren verbeteringen in de dorpen, worden in 2027 en 2028 verwacht. Eén-overheid-aanpak Nieuw-Scheemda en ‘t Waar Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 We werken aan herstel, versterking en verduurzaming van de huizen in de één-overheid-aanpak in Nieuw-Scheemda en ’t Waar. Toelichting: Voor de één-overheid-aanpak in Nieuw-Scheemda en ’t Waar zijn we begin 2026 overgegaan naar fase 2 van het project (concrete planvorming per adres). Naast evt. schadeherstel of versterking wordt daarbij in elk geval ook de isolatie-aanpak meegenomen. Het grootste deel van de aangevraagde isolatie-adviezen is inmiddels opgeleverd. Voor een deel van de adressen wordt nu gewerkt aan het opstellen van een gecombineerd plan voor herstel, versterking en verduurzaming. Dorpsgerichte aanpak Drieborg Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 We komen tot een concreet plan voor een dorpsgerichte aanpak in Drieborg met een combinatie van herstel, verduurzaming en leefbaarheid. Toelichting: De planvorming voor Drieborg verloopt goed, waarbij we parallel werken aan een plan voor schadeherstel en verduurzaming van de woningen als een plan voor de leefbaarheid.
Verwachting is dat we in september 2026 het plan van aanpak voor het deel schadeherstel en verduurzaming voorleggen aan het college ter besluitvorming. Uitvoering kan dan in het najaar concreet van start. Het plan voor leefbaarheid volgt later dit najaar. Maatregel 14 Leefbaarheid Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 We ontwikkelen en realiseren plannen en projecten voor het versterken van de leefbaarheid met de middelen vanuit Maatregel 14 vanuit het plan van aanpak dat we hiervoor hebben opgesteld. Toelichting: Voor Maatregel 14 zitten we nog in de opstartfase. De eerste projecten zijn van start gegaan en de eerste plannen worden ontwikkeld Ondersteuning inwoners schadeherstel en versterking 55 Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 Waar mogelijk bieden we ondersteuning aan onze inwoners bij schadeherstel en versterking. Voor complexe situaties zetten we ons als gemeente in om oplossingen te onderzoeken en samen met verantwoordelijke partijen te realiseren. In dit kader ontwikkelen we onze (collectieve) aanpak verder en zetten we de beschikbare middelen in om knelpunten op te lossen. Toelichting: De inwonersondersteuning en de inzet voor complexe situaties is een doorlopend proces wat de nodige aandacht vraagt.
Zoutwinning Heiligerlee/ Zuiderveen Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 We blijven nauwgezet de ontwikkelingen en het proces omtrent de zoutwinning in het gebied Heiligerlee/Zuiderveen volgen vanuit het perspectief van onze inwoners en daar waar mogelijk maken we gebruik van de juridische bevoegdheden op basis van de Mijnbouwwet voor nieuwe en bestaande mijnbouwactiviteiten. Contact mijnbouwbedrijven Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 We onderhouden regelmatig contact met de mijnbouwbedrijven (Nobian en Gasunie), Staatstoezicht op de Mijnen, het ministerie van Klimaat en Groene Groei en bewoners (stichting bewonersbelangen Lanengebied en Zuiderveen). Daarbij zullen we een belangrijke gesprekspartner zijn in ambtelijke en bestuurlijke overleggen. Toelichting: Tegen de definitieve besluiten van de omgevingsvergunning evaluatieboring Zuiderveen en het winningsplan 2025 – 2035 Heiligerlee is beroep ingesteld. Onderzoek afsluiten zoutcavernes Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 Het Nobian onderzoek over hoe de zoutcavernes op een veilige manier af te kunnen sluiten (abandonneringsplan) blijft onze aandacht houden.
Overleg problematiek gestapelde mijnbouwactiviteiten Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 56 We voeren overleg met het IMG en de landelijke Commissie Mijnbouwschade over de problematiek van gestapelde mijnbouwactiviteiten en we volgen de uitwerking van de uitkomsten van het uitgevoerde onderzoek naar gecombineerde effecten van meervoudige mijnbouwactiviteiten (GEMMA). Toelichting: Tegen het definitieve besluit van de minister Klimaat en Groene Groei om de omgevingsvergunning evaluatieboring Zuiderveen te verlenen is in december 2025 beroep ingesteld. Uniforme benadering en behandeling schademeldingen Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 De gemeente blijft pleiten voor een uniforme benadering én behandeling van schademeldingen als gevolg van mijnbouwactiviteiten. 9.2.8 Sport en gezondheid Beleidshorizon We streven naar een positieve gezondheid voor onze inwoners. Daarmee bedoelen we dat inwoners voldoende veerkrachtig zijn om zelf hun fysieke en geestelijke gezondheid en sociaal welbevinden te kunnen sturen. Omdat sport een belangrijke bijdrage levert aan de positieve gezondheid, willen we het sporten en bewegen zoveel mogelijk stimuleren. We vinden sporten voor iedereen belangrijk maar met name voor jongeren. De sport (en cultuur) participatie van kinderen en jongeren gaan we naar vergelijkbaar niveau brengen als in de rest van het land, want 'jong geleerd is oud gedaan'.
Bij deze ontwikkeling vinden we het belangrijk dat sportvoorzieningen voor iedereen bereikbaar blijven. Aanpak op hoofdlijnen Door integraal samen te werken, zowel intern als met externe partners, werken we aan gezondheid in alle domeinen (‘health in all policies’). Dit mondt uit in een integraal preventieplan gericht op het terugdringen van gezondheidsachterstanden. Speerpunten daarin zijn: 1. Het versterken van de lokale sportinfrastructuur als onderdeel van de sociale basis zodat deze als voorliggende voorziening kan worden ingezet voor alle leeftijdsgroepen. Hiermee sluiten we aan op het Koersdocument Sociaal Domein. 2. Een wijkgerichte aanpak op positieve gezondheid, zodat inwoners in hun eigen buurt zelf regie kunnen voeren op hun gezondheid. Samen met lokale sportaanbieders gaan we de ambities uit het sportakkoord realiseren. We stimuleren, onder andere als onderdeel van het Corona perspectiefplan sportdeelname onder kinderen en jongeren. Waar nodig ondersteunen we sportdeelname financieel via het Jeugdfonds Sport en Cultuur. Het herstelplan is enkele jaren geleden vastgesteld en was nodig om weer een financieel gezonde gemeente te worden. Op onze sportvoorzieningen zijn forse bezuinigingen vastgesteld. Het in september 2022 genomen raadsbesluit over sluiting van sporthal en zwembad De Hardenberg is per 1 juli 2023 uitgevoerd.
Het sportcomplex De Hardenberg is verkocht aan het burgerinitiatief stichting MFC De Hardenberg. 57 We werken aan een perspectief voor de langere termijn - we hebben het ambitiedocument opgesteld en vast laten stellen door de raad - waarbij sportvoorzieningen op een aantrekkelijke en toekomstgerichte wijze kunnen worden aangeboden. Daarnaast is een haalb aarheidsonderzoek verricht naar een nieuw zwembad in combinatie met een nieuwe sporthal, waarvan de uitkomst van dit onderzoek aan de raad zal worden voorgelegd. Op basis van dit haalbaarheidsonderzoek zal nog een vervolgonderzoek worden uitgevoerd naar de kosten en mogelijke synergievoordelen met de onderwijshuisvesting. We stimuleren het gebruik van de fiets. Niet alleen omdat beweging bijdraagt aan de gezondheid, maar ook omdat het belangrijk is voor onze jeugd, de toeristen, veiligheid en het klimaat. Zie hiervoor ook investeringen in de fietsinfrastructuur onder 2.1 Infrastructuur. Per 1 januari 2023 is een bedrag van € 120.000 bezuinigd op onderhoud van sportvelden en - accommodaties. Het gevolg hiervan is dat we per 1 januari als gemeente geen bedrijven meer inhuren voor onderhoud van sportvelden, hetgeen inhoudt dat de financiële verantwoordelijkheid daarvoor dan bij de verenigingen ligt. Ontwikkelingen Na 2026 loopt het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) af.
Er zijn onder andere ketenaanpakken op Valpreventie, Kansrijke Start, Welzijn op Recept en Overgewicht & Obesitas opgestart. Er is nauwe samenhang met het Integraal Zorgakkoord (IZA), gericht op het verminderen van zorgkosten. Een nieuw akkoord: het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) vult IZA aan en zal GALA vervangen. Het AZWA is een verbreding, concretisering en intensivering van de bestaande akkoorden. Gelijkwaardige toegang tot zorg en welzijn en het en het afwenden van het onbeheersbare arbeidsmarkttekort staan centraal. Het beschrijft een beweging van zorg naar gezondheid. Voor gemeenten is vooral een rol weggelegd in de voortzetting en intensivering van de ketenaanpakken, meer doen op mentale gezondheid en werken aan een stevigere verankering van (regionale) samenwerkingsverbanden en het inrichten van een wijkgerichte sociale basis. We weten dat er ander werk, nieuw werk en meer werk op ons af komt, maar nog niet precies wat. Voor sport en bewegen wordt 2026 een jaar van herijking van staand beleid. Het Sport- en Leefbaarheidsfonds, de subsidieregeling Sportstimulering Oldambt 2025 én de afspraken met de buitensportaccommodaties worden herzien. Ook verandert de focus van de inz et van buurtsportcoaches. We maken een terugtrekkende beweging uit het onderwijs en maken de buurtsportcoaches breder inzetbaar voor het sociaal domein.
Dat alles is in lijn met het vastgestelde Meerjarenprogramma Sport en Bewegen, welke nog tot en met 2027 doorloopt. Tevens wordt de verdere verzelfstandiging, als vervolg op de doorlopen harmonisatie, vormgegeven. Acties Hieronder worden de verschillende acties binnen dit programma gespecificeerd en toegelicht: Gezond en Actief Leven Akkoord Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 We ronden het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) af. Plan van Aanpak Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 58 We stellen een plan van Aanpak Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) op. De acties die hieruit volgen worden in IBR1 2026 toegevoegd. Toelichting: De actie die toegevoegd kan worden is: We stellen in samenwerking met de andere negen Groninger gemeenten een regionale werkagenda op. Deze is eind 2026 klaar en is kaderstellend en richtinggevend voor de lokale inzet met betrekking tot AZWA. Gezondheidsnota Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 We starten met het opstellen van een nieuwe Gezondheidsnota. We herijken: Sport- en leefbaarheidsfonds Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 We herijken de voorwaarden Sport- en leefbaarheidsfonds. Toelichting: De voorwaarden van de subsidieregeling Sport- en Leefbaarheidsfonds zijn herijkt en de nieuwe regeling is inmiddels vastgesteld en per 1 juli 2026 in werking getreden.
Daarmee is het herijkingstraject afgerond en wordt vanaf deze datum uitvoering gegeven aan de nieuwe regeling. Sportstimulering Oldambt 2025 Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 We herijken de subsidieregeling Sportstimulering Oldambt 2025. Vergoedingen voetbal en tennis Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 We herijken de jaarlijkse vergoedingen voetbal en tennis. Toelichting: De herijking van de voorwaarden en afspraken rondom de gemeentelijke vergoedingen voetbal en tennis staat gepland voor 2027 i.p.v. 2026. Er worden derhalve hiervoor geen vervolgstappen voorzien. De herijking wordt in 2027 opgepakt. Buurtsportcoaches naar clubkadercoach Voortgang IBR1 59 Voortgang IBR2 We herijken de rol van buurtsportcoaches naar clubkadercoach voor sport- en beweegaanbieders. Verzelfstandiging verenigingen met buitensportaccommodatie Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 Wat betreft het verzelfstandiging van verenigingen met een buitensportaccommodatie, gaan we toewerken naar erfpacht- en opstalovereenkomsten. Toelichting: Voor een aantal verenigingen zijn deze overeenkomsten opgesteld of ondertekend. De overdracht van de buitensportaccommodaties is nog niet afgerond. Per vereniging en accommodatie wordt het proces zorgvuldig doorlopen, waarbij sprake is van maatwerk per ac commodatie en vereniging. De benodigde zorgvuldigheid brengt met zich mee dat de verdere uitvoering veel tijd vraagt.
Daarnaast wordt op dit moment nader onderzocht of en in welke mate bij de voorgenomen constructie overdrachtsbelasting verschuldigd is. De uitkomst van dit onderzoek kan gevolgen hebben voor de wijze waarop de verdere verzelfstandiging wordt vormgegeven. Op basis van de uitkomsten wordt bepaald welke vervolgroute het meest passend is. Een en ander kan tevens gevolgen hebben voor de verder e planning en uitvoering van de overdrachten. Vervolgstappen nieuwbouw sport/ voortgezet onderwijs Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 We gaan vervolgstappen nieuwbouw sport/voortgezet onderwijs aan de Stikkerlaan voorleggen aan de raad. Toelichting: De inkoop- en aanbestedingsprocedure voor het bouwmanagement heeft meer tijd in beslag genomen dan aanvankelijk voorzien. De complexiteit van de opgave heeft hierbij een belangrijke rol gespeeld en heeft invloed gehad op de doorlooptijd van het traject. Daarnaast staat de beschikbare capaciteit binnen de afdeling Inkoop onder druk door het aantal gelijktijdig lopende inkoop- en aanbestedingstrajecten. Hierdoor kunnen niet alle trajecten gelijktijdig met de gewenste snelheid worden doorlopen. De gunning aan een bouwmanagementpartij staat momenteel gepland voor december 2026. Als gevolg hiervan worden in 2026 geen vervolgstappen aan de raad voorgelegd waarover besluitvorming wordt gevraagd.
De raad wordt wel geïnformeerd over de in 2026 doorlopen stappen en over de uiteindelijke gunning. Dit zal plaatsvinden middels een raadsbrief. Afbouwen gemeentelijke financiering Voortgang IBR1 60 Voortgang IBR2 We gaan de gemeentelijke financiering van de vakleerkrachten bewegingsonderwijs middels een afbouwregeling afbouwen naar €0,- op 1 januari 2027. 9.3 Programma 3 Ondernemingsklimaat, werkgelegenheid en onderwijs Onder programma 3 vallen de onderwerpen die te maken hebben met de lokale economie, het ondernemen en het werken in de gemeente Oldambt inclusief het onderwijs als aanloop naar de arbeidsmarkt. Een ander onderwerp is vrijetijdseconomie waarin toerisme, cul tuur en erfgoed terugkomen. 9.3.1 Economie en werkgelegenheid versterken Beleidshorizon In dit jaar zal de sociale en economische agenda van Nij Begun meer inhoud hebben gekregen met de bijbehorende plannen zullen er opgaven naar ons toekomen die samenwerking tussen onderwijs, ondernemingen en overheid vereisen. Dit voor economische ontwikkeling en ter ondersteuning van de brede welvaart in de regio. Aanpak op hoofdlijnen De doelstelling van de plannen en initiatieven is om een duurzame en toekomstgerichte economische ontwikkeling van de gemeente Oldambt te realiseren.
Dit wordt bereikt door het versterken van de regionale economie via digitalisering, innovatie, en samenwerking met regionale en provinciale partners. Specifiek richt de gemeente zich op: 1. Stimuleren van werkgelegenheid en economische groei door het revitaliseren van bedrijventerreinen en het ondersteunen van innovatieve projecten. 2. Harmoniseren van lokale strategieën met bredere regionale plannen, zoals de masterplannen voor Regiocentra, Campussen, en Oost-Groningen, om regionale synergie en versterking te bevorderen. 3. Uitbreiden en optimaliseren van het innovatienetwerk in de regio, met een focus op samenwerking, kennisdeling, en het benutten van digitale technologieën via het Digitaal Centrum Oost-Groningen. 4. Afstemmen van lokale economische ambities met de provinciale Economische Visie 2035 en de Economische Agenda Nij Begun, om zo een coherent en doelgericht economisch beleid te voeren voor de komende jaren. Kortom, de doelstelling is om de economische veerkracht van Oldambt te vergroten door innovatie, samenwerking, en strategische investeringen in infrastructuur en kennis. Ontwikkelingen De komende jaren staat de gemeente Oldambt voor grote veranderingen op sociaal en economisch vlak.
Met de verdere uitwerking van de Economische Agenda Nij Begun en de provinciale Economische Visie 2035 komen er opgaven op ons af die intensieve samenwerking tussen onderwijs, ondernemingen en overheid vragen. De nadruk ligt op het versterken van de regionale economie door middel van digitalisering, innovatie en verduurzaming. 61 Daarnaast spelen landelijke en regionale trends een belangrijke rol. Demografische ontwikkelingen, zoals krimp en vergrijzing, hebben invloed op de arbeidsmarkt en de vraag naar voorzieningen. Tegelijkertijd ontstaan er kansen door de groei van de vrijetijdseconomie, de energietransitie en de digitalisering van bedrijfsprocessen. Voor Oldambt betekent dit dat investeringen in kennisontwikkeling, infrastructuur en ondernemerschap cruciaal zijn om de economische veerkracht te vergroten. De gemeente richt zich daarom op het benutten van beschikbare subsidies en fondsen, het versterken van regionale netwerken en het stimuleren van een aantrekkelijk ondernemersklimaat. Door deze ontwikkelingen in samenhang te benaderen, kan Oldambt inspelen op toekomstige uitdagingen en tegelijkertijd nieuwe kansen creëren voor brede welvaart in de regio.
Acties Hieronder worden de verschillende acties binnen dit programma gespecificeerd en toegelicht: Revitalisering bedrijventerreinen Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 Uitvoeren van de eerste fase van de herstructurering en verduurzaming van bestaande bedrijventerreinen, inclusief betere ontsluiting en energievoorzieningen. Ondernemersloket versterken Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 Oprichten van een digitaal en fysiek ondernemersloket dat lokale ondernemers ondersteunt bij vergunningen, subsidies en netwerken. Samenwerking onderwijs-ondernemingen Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 Starten van pilotprojecten voor leerwerktrajecten in samenwerking met regionale scholen en bedrijven, met focus op techniek, zorg en energietransitie. Digitaal Centrum Oost-Groningen (RUBY) Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 Ontwikkelen van programma’s voor kennisdeling en innovatie op het gebied van digitalisering, zodat bedrijven en instellingen hiervan kunnen profiteren. Vrijetijdseconomie versterken Voortgang IBR1 62 Voortgang IBR2 Investeren in de toeristische aantrekkingskracht van het Oldambtmeer en omliggende dorpen door verbetering van recreatieve routes en gezamenlijke promotie met de provincie.
Aanpak leegstand winkelgebieden Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 Voortzetten van de Impulsaanpak Winkelgebieden door het stimuleren van nieuwe ondernemers, herbestemming van leegstaande panden en gevelverbeteringsprojecten. Duurzaamheid en energie Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 Ondersteunen van ondernemers bij verduurzamingsmaatregelen, waaronder subsidies voor energiebesparing en circulaire initiatieven. Subsidies en financiering Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 Actief benutten van provinciale, landelijke en Europese fondsen ter ondersteuning van economische initiatieven in de gemeente. 9.3.2 Samenwerking in de regio en over de grens Beleidshorizon We willen gezamenlijk actief de interbestuurlijke samenwerking, de kwaliteit van het openbaar bestuur en het samenspel met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties in onze provincie verder verbeteren. Bij veel onderwerpen is samenwerking in de regio of zelfs provinciaal erg belangrijk. Aanpak op hoofdlijnen Door samen op te trekken met de regio, (Duitse) buurgemeenten en de provincie kunnen we meer bereiken. Voorbeelden van succesvolle samenwerkingen in de regio die we willen behouden en verder versterken zijn de Regiodeal, het Regionaal Woon- en Leefbaarheidsplan (RWLP), STAG, Werk in Zicht (WIZ) en de Eems Dollard Regio waarin regionale overheden aan beide kanten van de grens samenwerken.
We willen met de andere EDR-leden de samenwerking versterken. 63 We leveren een bijdrage aan de verdere ontwikkeling van onze regio door de uitbouw van toerisme en recreatie (vrijetijdseconomie), onder andere via de gezamenlijke regiomarketingorganisatie ZO! Groningen. We nemen deel aan het GROS-overleg (3 noordelijke provincies + provincie Overijssel en diverse gemeenten in de regio). Hierbij wordt ingezet op de grensoverstijgende samenwerking op bestuursniveau met Nedersaksen. Ontwikkelingen N.v.t. Acties Hieronder worden de verschillende acties binnen dit programma gespecificeerd en toegelicht: Deelname samenwerkingsverbanden Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 We nemen actief deel aan de genoemde samenwerkingsverbanden. We zetten ons in voor het realiseren en financieren van regionale (grensoverstijgende) doelen en het verwerven van aanvullende financiële middelen/ subsidies voor regionale en gemeentelijke pro jecten. Samen met de Duitse en Nederlandse partners werken we aan een toeristisch grensoverstijgend netwerk. Project Grensland-Vestingland Voortgang IBR1 Voortgang IBR2 Samen met Westerwolde en Duitse partners willen we het project Grensland-Vestingland een nieuwe boost geven. Deze samenwerking is één van de doelen uit de toeristische visie Oost -Groningen. Toelichting: Dit project wordt niet voortgezet.