Rapport DoeMee Armoede en ongelijkheid

50

In hoofdstuk 1 is ingegaan op welke inwonersprofielen in Oisterwijk het meest aanwezig zijn: dit zijn met name inwoners uit het rode profiel en het gele profiel. Deze inwonersgroepen hebben een relatief hoger inkomen, zijn vaak theoretisch opgeleid en zijn veelal van middelbare leeftijd of ouder. Het inwonersprofiel bruin is op zijn beurt minder vertegenwoordigd in Oisterwijk, vergeleken met de rest Nederland. In Oisterwijk wonen dus relatief minder inwoners die praktisch geschoold zijn, een modaal of lager dan modaal inkomen hebben en vaak één of meer kinderen hebben. Onderstaande afbeelding geeft per wijk aan welk profiel het meest aanwezig is.61 Deze laten zien dat de inwonersprofielen die cijfermatig gezien het grootst zijn, niet in iedere wijk de grootste inwonersprofielen zijn. In deze afbeelding is duidelijk te zien dat in het merendeel van Oisterwijk de paarse, gele, blauwe en rode profielen goed vertegenwoordigd zijn. Inwoners uit deze profielen hebben veelal een modaal of bovenmodaal inkomen. Profielen die meer ondersteuning nodig hebben (roze, bruin, groen), zijn op het eerste gezicht minder duidelijk aanwezig, maar zijn in bepaalde wijken wel duidelijk vertegenwoordigd. Met name in de dorpskernen Haaren, Oisterwijk en Moergestel. Figuur 5: overzichtskaart: grootste inwonersprofiel per postcodegebied in de gemeente Oisterwijk

Haare n Oisterwij k

Moergest el

61

Deze kaart is gebaseerd op de postcodegebieden van de gemeente Oisterwijk, conform de werkwijze van Citisens (zie bijlage 2). Deze gebieden komen niet altijd overeen met de wijkindeling zoals de gemeente die zelf hanteert.

51

Bijlage 1. Indicatoren en technische onderzoeksverantwoording Nadere omschrijving typen kapitaal De indeling van ongelijkheid en typen kapitaal is afgeleid van het onderzoek naar Eigentijdse ongelijkheid door het SCP62. Zij maken gebruik van een indeling van typen kapitaal die voor het eerst in de rapportage Verschil in Nederland63 is gebruikt. Hieronder wordt per type kapitaal een nadere toelichting gegeven evenals de indicatoren die hiervoor zijn gebruikt. Economische kapitaal Deze vorm van kapitaal richt zich op de financieel-economische positie van de inwoner binnen de samenleving. Het kijkt daarom niet alleen naar geld, maar ook naar de mogelijkheden om geld te verdienen. Met andere woorden, naast financiële positie ook het potentiële verdienvermogen van inwoners. In dit onderzoek zijn daarvoor de volgende indicatoren gebruikt: Indicatoren

Jaartal

Bron

Bereikt onderwijsniveau (vergeleken met landelijk)

2023

CBS Arbeidsdeelname

Inkomensverdeling (vergeleken met landelijk)

2023

CBS Inkomensverdeling

Aantal personen dat moeite heeft met rondkomen (vergeleken met landelijk)

2022

Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen van GGD'en, CBS en RIVM

Werkloosheidspercentage (vergeleken met landelijk)

2022

CBS Arbeidsdeelname

Cultureel kapitaal Cultureel kapitaal ('waar je bij past') gaat om vaardigheden die nodig zijn om mee te kunnen doen in de moderne maatschappij, zoals Engels spreken of met computers om kunnen gaan. In dit onderzoek zijn daarvoor de volgende indicatoren gebruikt:

62 63

Sociaal Cultureel Planbureau (2023). Eigentijdse ongelijkheid. Sociaal Cultureel Planbureau (2014). Verschil in Nederland.

52

Indicatoren

Jaartal

Bron

Lidmaatschap van verenigingen

2024

Vragenlijst Citisens

Beheersing van Engelse taal

2024

Vragenlijst Citisens

Basale digitale vaardigheden

2024

Vragenlijst Citisens

Sociaal kapitaal Sociaal kapitaal ('wie je kent') slaat op het sociale netwerk. In dit onderzoek zijn daarvoor de volgende indicatoren gebruikt: Indicatoren

Jaartal

Bron

Aantal mensen met sociale eenzaamheid

2022

Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen van GGD'en, CBS en RIVM

Gemis van sociale steun in Nederland

2022

Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen van GGD'en, CBS en RIVM

Sociale omgeving van inwoners

2024

Vragenlijst Citisens

Ervaren sociale steun in omgeving (vragenlijst Citisens) 2024

Vragenlijst Citisens

Persoonskapitaal Persoonskapitaal heeft te maken met mentale en fysieke gezondheid en of je zelf de persoonlijke hulpbronnen hebt (waar je niet per se iets aan kunt doen) om mee te doen in de maatschappij. In dit onderzoek zijn daarvoor de volgende indicatoren gebruikt: Indicatoren

Jaartal

Bron

Aantal personen met overgewicht (vergeleken met landelijk)

2023

Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen van GGD'en, CBS en RIVM

53

Mentaal welbevinden (vergeleken met landelijk)

2022

Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen van GGD'en, CBS en RIVM

Laaggeletterdheid

2019

ROA (via geletterdheidinzicht.nl)

Vragenlijst door Citisens In de periode van 20 mei tot 27 mei is er een vragenlijst uitgezet onder ongeveer 20.000 leden van het Citisenspanel naar de sociale en culturele positie in de samenleving. Deze vragenlijst was erop gericht om het cultureel en sociaal kapitaal van inwoners te laden. De vragenlijst is gebaseerd op het onderzoek van het SCP en aangevuld met relevante indicatoren. De leden van het panel hebben antwoord gegeven doormiddel van een ‘slider’ of door een keuze tussen maken uit meerdere opties. De resultaten van de vragenlijst zijn gekoppeld aan de 8 inwonerprofielen. Sociaal kapitaal • Met hoeveel mensen in je persoonlijk omgeving (anders dan gezinsleden en hulpverleners) bespreek je persoonlijke zaken? Denk hierbij bijvoorbeeld aan problemen met je gezondheid of geldzaken. • Heb je vrienden, kennissen of familieleden met één van de volgende beroepen? Hierbij gaat het erom dat je deze mensen persoonlijk kent, buiten hun werk om. Je kunt meerdere antwoorden kiezen. o Burgemeester of lid van de Tweede Kamer o Arts of advocaat o Directeur van een commercieel bedrijf met meer dan 10 mensen in dienst o Hoge ambtenaar, bv.

gemeentesecretaris of directeur op een ministerie o Professioneel musicus, artiest of schrijver o Iemand met een inkomen van meer dan €5.000 euro netto o Weet ik niet / zeg ik liever niet o Geen van bovenstaande • Hieronder staan verschillende vaardigheden en eigenschappen. Ken je mensen die je daarmee kunnen helpen als dat nodig is? o Iemand die veel weet van allerlei regelingen van de overheid of geldzaken o Iemand die je medisch advies kan geven als je ontevreden bent over je dokter o Iemand die veel geld (€2.500 of meer) aan je kan lenen o Iemand die af en toe mensen een baan kan aanbieden o Iemand die een goede referentie/aanbeveling kan geven voor een sollicitatie o Zeg ik liever niet o Geen van bovenstaande

54

•

Hieronder staan verschillende vaardigheden en eigenschappen. Ken je mensen die je daarmee kunnen helpen als dat nodig is? o Iemand die kan helpen bij klussen in huis (timmerwerk, schilderen) of reparaties uitvoeren o Iemand die boodschappen kan doen als je ziek bent o Iemand die een logeeradres kan bieden als je tijdelijk uit je huis moet o Iemand die advies kan geven bij een conflict op het werk o Iemand die advies kan geven bij een conflict met familieleden o Iemand die voor je kan zorgen als je langdurig ziek bent o Zeg ik liever niet

Cultureel kapitaal • Ik begrijp brieven die ik van de gemeente binnen krijg? • Van welke verenigingen of gemeenschappen ben je lid of actief deelnemer? o Sport- en spelvereniging (zoals een voetbalclub, boksclub of een hengelsportvereniging) o Muziek- of culturele vereniging (zoals een fanfare of toneelclub) o Gezelligheidsverenigingen (zoals een studentenvereniging, heren/dames sociëteiten) o Religieus- of levensbeschouwelijke gemeenschap o Serviceclub (zoals de Rotary of een Lions Club) o Natuur, milieu en dierenverenigingen (zoals IVN, postduivenbond of milieuvereniging) o Vakbond o Een ander type vereniging, namelijk: o Ik ben niet lid van een vereniging of gemeenschap o Zeg ik liever niet • Kun je Engels? o Nee o Ja, ik kan makkelijke zinnen begrijpen als ik ze lees of hoorJa, ik spreek een paar woorden (genoeg om bijvoorbeeld iets te bestellen in een restaurant) o Ja, genoeg om te praten over simpele en algemene dingen (genoeg om bijvoorbeeld de weg te vragen) o Ja, genoeg om zonder voorbereiding een gesprek te voeren over dagelijkse onderwerpen (bijv. over familie, hobby’s) o Ja, genoeg om de kern van een ingewikkelde tekst te begrijpen, en een spontaan gesprek te voeren met iemand die Engels als moedertaal heeft.

o Ja, genoeg om ingewikkelde en lange teksten helemaal te begrijpen, en mijzelf zonder problemen uit te drukken in een gesprek met iemand die Engels als moedertaal heeft. o Ja, genoeg om zonder voorbereiding aan elk gesprek of discussie deel te nemen en een ingewikkeld betoog te houden o Ja, Engels is mijn moedertaal o Zeg ik liever niet • Kun jij op de computer werken met een tekstverwerkingsprogramma (zoals Word of Pages)? • Kun jij een programma installeren op een computer? • Kun jij de beveiliging op een computer regelen (met bijvoorbeeld een virusscanner of firewall)?

55

Politiek zelfvertrouwen Deze vragen zijn gesteld om context te bieden bij de interpretatie van de vragenlijst. • •

Mensen zoals ik hebben invloed op het bestuur van de gemeente? De gemeenteraad vindt het belangrijk wat mensen zoals ik denken

Indeling van inwoners aan de hand van de Citisens-methode De Citisens betrokkenheidsprofielen zijn ontwikkeld om aan de hand van data een nauwkeurige inschatting te maken van de samenstelling van gemeenten. Op basis van big data onderscheidt het model acht groepen inwoners die van elkaar verschillen in sociaal-economische positie in de samenleving, vertrouwen in de overheid en voorkeuren voor dienstverlening van de gemeente. Voor iedere groep is een profiel opgesteld; hierbij hebben we sociaal-demografische kenmerken zoals leeftijd, opleidingsniveau en welstand uit gerenommeerde bronnen gecombineerd met eigen onderzoeksdata over de positie in de samenleving van inwoners die verzameld is via het Citisenspanel met meer dan 75.000 leden. Zo krijgt iedere groep een herkenbaar karakter. De resultaten van dit onderzoek zijn uitgesplitst naar de profielen. De verschillen worden vervolgens gebruikt om de verschillen in houding, sociaal-economische positie en gedrag tussen wijken weer te geven.

56

Bijlage 2. Lijst met partners Samenwerkingspartners

Rol van de samenwerkingspartner

Allemaal Oisterwijk

Een online platform voor alle inwoners van Oisterwijk. Het platform zet zich zodat inwoners elkaar kunnen ontmoeten en nieuwe mensen kunnen leren kennen. Er worden sociaal maatschappelijke activiteiten, evenementen, verhalen gedeeld. Lokaal

(Evenals Haareneen en onsMoergestel)

Charitas Oisterwijk

Niveau

Vrijwilligersorganisatie voor inwoners die elders niet in aanmerking komen voor financiële hulp. Zij bieden hulp in de vorm van een eenmalige donatie/schenking in natura. Lokaal Organisatie die zich in meerdere gemeenten actief is in de samenleving met sociaal werk, maatschappelijke projecten en wijkcentra.

Contour de Twern

Heeft het Steunpunt vrijwilligerswerk waar de vrijwilligersvacaturebank is ondergebracht, zij bemiddelen voor vrijwilligerswerk en onbetaald werk.

Farent

Werkt samen met Loket Wegwijs en biedt ondersteuning bij belangrijke thema’s in het dagelijks leven zoals: opvoeden, relaties, scheiden, armoede en schulden, meedoen en gezond oud worden. Farent beantwoord vragen van bewoners, gaat het gesprek aan over problemen of helpt met het doorverwijzen naar de juiste instantie. Regionaal

Geldfit (via Nederlands Schuldhulproute)

Een online anonieme test die helpt bij het krijgen van inzicht in de financiële situatie voor inwoners. Geldfit geeft tips en overzicht waar men terecht kan voor hulp die aansluit bij de situatie. Nationaal

Regionaal

57

Het Kiemuur

Organisatie met ervaringsdeskundigen die herstelgerichte cursussen geven aan de hand van levens ontwrichtende ervaringen die zij hebben meegemaakt. Kiemuur geeft ook advies en ondersteuning aan zorgverleners en gemeenten.

Lokaal

Kredietbank Nederland

Een sociale bank die met inzet van schuldhulpverlening, inkomensbeheer en kredietverlening hulp biedt aan mensen met schulden of vragen over geld.

Nationaal

Loket Wegwijs Oisterwijk

Biedt een integrale toegang waar inwoners terecht kunnen met al hun vragen, zorgen en twijfels. Beoordelen van binnengekomen meldingen van betalingsachterstanden, budgetplan opstellen, voorzieningencheck doen. In contact brengen met andere organisatie als er meer hulp nodig is. Inloopspreekuren zonder afspraak. Samenwerking van MEE, Farent en gemeente Oisterwijk.

MEE (De Meent Groep)

MEE ondersteunt mensen met een beperking zodat zij kunnen mee doen in de samenleving. Ze bieden onafhankelijke cliëntondersteuning voor inwoners die hulp nodig hebben bij het aanvragen van zorg en ondersteuning. MEE ondersteunt bij bijvoorbeeld gesprekken met de gemeente of zorgaanbieder en helpt bij het zoeken van informatie en het maken van keuzes. Lokaal

Mentorhulp Oisterwijk

Biedt zorg en ondersteuning bij hulpvragen rondom wonen, werk, zorg en welzijn. Er wordt ingezet op het vergroten van de sociale veerkracht in de directe woonomgeving waardoor bijvoorbeeld, mensen langer zelfstandig thuis kunnen blijven wonen. De organisatie biedt daarnaast een Maatschappelijk inloopspreekuur op het gebied van zorg en welzijn. Lokaal

Nederlands Schuldhulproute

Een publiek-private samenwerking van bedrijven, gemeenten, hulpinterventies en andere partners. Zetten zich in om mensen eerder te vinden, te

Lokaal

Nationaal

58

bereiken en te leiden naar passende tools, informatie en hulp. Onderdeel van gemeente Tilburg, bieden advies aan ondernemers, ook bij financiële problemen.

Ondernemersadvies Tilburg

Regionaal

Over Rood

Schulphulpverleningstraject voor ondernemers en ZZP’ers om de administratie op orde te krijgen en inzicht te krijgen in de inkomsten en uitgaven. Deze vrijwilligersorganisatie helpt met de begeleiding naar een financieel gezonde toekomst. Regionaal

ParelCabs

Stichting en taxidienst van vrijwilligers die inwoners met een gemeentelijke vervoerspas vervoert naar hun zorgafspraken. Lokaal

Sociaal Huis Oisterwijk

Een stichting opgezet door sociale ondernemers die activiteiten organiseert voor kwetsbare inwoners in de gemeente Oisterwijk. Dit doen zij o.a. in het kader van participatie, ontmoeting en kennisdeling. De focus ligt op het verbinden van inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties om juiste en tijdige hulp te bieden. Lokaal

Stichting Leergeld Oisterwijk

Een organisatie die zich inzet om alle kinderen mee te laten doen en sociale uitsluiting van kinderen uit gezinnen met geldzorgen te voorkomen. Zij bieden hulp door regelingen te treffen met andere organisaties op het gebied van school, sport, cultuur en welzijn, hierdoor kunnen kinderen uit een gezin met een laag inkomen deelnemen aan activiteiten. Stichting Leergeld Oisterwijk helpt in de vorm van een gift. Lokaal

59

Voedselbank Tilburg

In Tilburg is een regionaal steunpunt van de landelijke Voedselbank gevestigd

Regionaal

Persoonlijk benaderen van inwoners met Woningcorporatie betalingsachterstanden en schulden die zelf nog geen Leystromen, TBV Wonen en hulpvraag hebben gesteld (onaangekondigde Woonveste huisbezoeken). Lokaal

60

Bijlage 3. Interviews en bronvermelding Gesprekspartners Overzicht geraadpleegde gesprekspartners Datum gesprek

Functionaris

Organisatie

30 mei 2024

Teamleider Sociaal Domein

Gemeente Oisterwijk

Beleidsadviseur Kwaliteitsmedewerker Participatiewet 30 mei 2024

Raadsgesprek

Gemeente Oisterwijk

5 juni 2024

Maatschappelijke organisatie

Over Rood

5 juni 2024

Plaatsvervangend

Gemeente Oisterwijk

portefeuillehouder Beleidsadviseur 5 juni 2024

Maatschappelijke organisaties

Stichting Leergeld Oisterwijk Farent Sociaal Huis Oisterwijk Mentorhulp Oisterwijk Adviesraad Sociaal Domein

13 juni 2024

Griffier

Gemeente Oisterwijk

2 juli 2024

Lid Adviesraad

Adviesraad Sociaal Domein

Geraadpleegde schriftelijke bronnen In de lopende tekst is via voetnoten vermeld op welke documentatie de bevindingen zijn gebaseerd.

61