CONCEPT rapportage IHP Oisterwijk

De vervangende nieuwbouw of renovatie voor het 2College staat als project opgenomen. Een haalbaarheidsonderzoek moet duidelijkheid geven over het beoogde scenario en daarmee de planuitwerking. De tijdelijke huisvesting wordt vervangen. Het besluit hiervoor is genomen. Het derde project is de levensduur verlengende renovatie van OBS De Kikkenduut. Door het lopende traject voor uitbreiding heeft de school binnenkort geen capaciteitsproblemen meer. De school blijft naar de uitbreiding achter met een gebouw uit 1973. Wellicht is wel een afspraak mogelijk dat het schoolbestuur eerder met een ingreep begint waarbij sprake is van een voorfinanciering vanuit het schoolbestuur (dit zou nader verkend moeten worden). Daarnaast staat de renovatie van de Nieuwe Linde op de planning. Deze is nu opgenomen voor 2025 maar is sterk afhankelijk van de groei van de school en de realisatie van de modulaire uitbreiding. Het heeft de voorkeur om dit te combineren.

6.2 Uitgangspunten In het visiedeel bij ‘type maatregelen’ is stilgestaan bij de verschillende scenario’s die binnen dit IHP te onderscheiden zijn. Voor elk scenario is aangegeven wie de verantwoordelijkheid heeft voor het uitvoeren van het scenario en wat het bijbehorende budget is. De uitgangspunten die hieruit voortvloeien met betrekking tot het bepalen van de investeringen worden hieronder ter verduidelijking op een rij gezet. Bij het bepalen van de investeringen zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: ▪ Alle bedragen zijn inclusief btw en prijspeil oktober 202251; ▪ Voor nieuwbouw wordt uitgegaan van een bandbreedte voor het stichtingskostenbedrag van € 3.400, tot € 3.750, - per bruto vierkante meter; ▪ De gemeentelijke bijdrage voor renovatie is maximaal 70% van de stichtingskosten voor nieuwbouw per bruto vierkante meter. Dit komt neer op een bandbreedte voor het stichtingskostenbedragen van €2380,tot €2650, - per bruto vierkante meter; ▪ Het realiseren van de duurzaamheidsambitie is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van de gemeente en schoolbesturen als mogelijke bouwheren; ▪ De gemeente is vanuit wet- en regelgeving verantwoordelijk voor de bekostiging van BENG en overige voorschriften over verplichte energiemaatregelen zoals aardgasloos bouwen bij nieuwbouw.

▪ De schoolbesturen dragen waar mogelijk en toegestaan bij in de realisatie van voorzieningen via een bijdrage. Deze bijdrage moet per situatie worden bekeken in een businesscase. De bijdrage bestaat uit

50 P.I. School Hondsberg Oisterwijk Advies Renovatieplan – ICSadviseurs – oktober 2022 51 De gehanteerde bedragen, om te komen tot het investeringsbedrag in hoofdstuk 6, zijn geïndexeerd met 4% om te komen naar het prijspeil

van 2023.

www.icsadviseurs.nl

44/52

▪ ▪ ▪

exploitatiegerichte investeringen met een redelijke terugverdientijd van vijftien jaar en die passen binnen het Onderwijsaccountsprotocol; Bij nieuwbouw wordt uitgegaan van een levensduur van minimaal 40 jaar; Bij renovatie wordt uitgegaan van ingrepen die de levensduur met tenminste 25 jaar verlengen. Een werkbudget wordt twee jaar voor de realisatie van het project vrijgemaakt52.

Kosten die niet zijn meegenomen in de berekeningen: ▪ Kosten voor aankoop van grond, mogelijke opbrengsten van verkoop van de grond en eventuele aanpassingen aan de infrastructuur/openbare ruimte; ▪ Kosten voor grondsanering, asbestverwijdering en bouwrijp maken van de grond; ▪ Kosten voor het verwijderen van tijdelijke huisvesting; ▪ Contextuele factoren of locatie gebonden kosten; ▪ Verhuiskosten; ▪ Mogelijke kosten voor eerste inrichting onderwijsleerpakket en meubilair; ▪ Kosten en baten bij het eventueel afstoten van locaties en gebouwen.

6.3 Totale investering IHP Op basis van de scenario’s, zoals deze in het rapport staan beschreven, bedraagt de investering voor gemeente Oisterwijk maximaal € 59.010.000, - (op basis van het indicatieve bedragen uit oktober 2022). Daarvan zijn een deel eenmalige kosten waar niet op afgeschreven kan worden. Deze zijn maximaal circa € 5.880.000,-. Dit is grotendeels afhankelijk van de scenariokeuze tussen nieuwbouw of renovatie voor 2College en de daarbij horende tijdelijke huisvesting. De scholen dragen ook bij in het realiseren van de scenario’s (volgens het exploitatiegericht investeren zoals beschreven in de financiële uitgangspunten in paragraaf 6.2). Afhankelijk van de gekozen scenario’s kunnen de scholen mogelijk naar schatting € 5.890.000,- bijdragen. Dit moet per situatie via een businesscase nog verder onderzocht worden of deze bijdrage realistisch kan zijn. Een haalbaarheidsonderzoek kan per situatie verschillen en per situatie worden de reikwijdte en kaders van het onderzoek bepaald. De uitgangspunten en de fasering die hieronder liggen zijn weergegeven in paragraaf 6.1 en 6.2. Het uitgangspunt voor het politiek-bestuurlijke besluitvormingsproces rond het IHP is om zoveel mogelijk gevolg te geven aan de fasering uit het IHP, zoals beschreven in paragraaf 6.1.

Hierbij moet opgemerkt worden dat wanneer een gemeente investeringen in onderwijshuisvesting temporiseert, de schoolbesturen verplicht worden om langere tijd in bestaande oude gebouwen te blijven investeren vanuit hun exploitatietaak. Hierdoor worden scholen geconfronteerd met hogere kosten voor de onderwijsvoorziening. Daarmee wordt onderwijsgeld ingezet dat niet optimaal tot haar recht komt. Daarnaast vertraagt dit de verduurzamingsopgave terwijl de ministeries sterven de schoolgebouwen onder handen te nemen en leerlingen recht hebben op een gezonde en duurzame leeromgeving.

52 Er is een budget voor het haalbaarheidsonderzoek en een voorbereidingskrediet voor de realisatie van de nieuwbouw / renovatie.

www.icsadviseurs.nl

45/52

7. Bewegingsonderwijs Binnen het IHP is onderzocht hoe het aanbod aan ruimte voor bewegingsonderwijs zich verhoudt tot de normatieve behoefte aan klokuren gym, nu en in de toekomst. Per kern is er gekeken naar het aanbod (uitgedrukt in klokuren gym op basis van het aantal zaaldelen) en de behoefte aan bewegingsonderwijs. Er wordt voor het primair onderwijs en speciaal (basis) onderwijs uitgegaan van de wettelijke 26 beschikbare klokuren per zaal(deel). Voor het voorgezet onderwijs wordt uitgegaan van 40 beschikbare klokuren per zaal(deel). De huidige en normatieve behoefte is afgeleid uit de leerlingenprognose, opgesteld door Pronexus, zoals beschreven in paragraaf 4.1.2. In onderstaande tabel is per kern de beschikbare capaciteit afgezet tegen de behoefte aan klokuren gym. Het gebruik van de sportvoorzieningen door verenigingen is in dit overzicht niet meegenomen. Het in kaart brengen van deze behoefte van buiten de scope van dit IHP. Het bewegingsonderwijs voor de P.I. School Hondsberg loopt momenteel niet via de gemeente. In de rapportage ‘Advies renovatieplan’ 53 is rekening gehouden met het bewegingsonderwijs voor de school. Voor dit IHP is aangenomen dat daarmee voldoende capaciteit gerealiseerd wordt voor de school. Accommodatie

Gebruikers onderwijs

Klokuren beschikbaar

Haaren Sporthal de Sprankel

De Klimop & de Hasselbraam

Moergestel Sporthal Stokeind

De V onder & OBS Bienekebolders

Oisterwijk (PO)

Bezetting 2022 % bezetting in Bezetting 2038 % bezetting in (in klokuren) 2022 (in klokuren) 2038

78

17,5

22%

17,5

22%

78

17,5

22%

17,5

22%

52

18

35%

21

40%

52

18

35%

21

40%

130

80,25

62%

78,25

60%

Gymzaal D'n Boogerd

OBS Kikkenduut

26

13,5

52%

15

58%

Gymzaal de Waterhoef

De Tovervogel & AZC School*

26

10,5

40%

7

27%

Gymzaal de Bunders

De Bunders

26

15

58%

15

58%

Gymzaal de Coppele

De Coppele & SBO Mozaik

26

23,25

89%

23,25

89%

Gymzaal de Pannenschuur

De Groene Parel & De Nieuwe Linde**

26

18

69%

18

69% 54%

Oisterwijk (VO)

160

89,09

56%

85,75

Sportaccommodatie Den Donk

2College Durendael

120

89,09

74%

85,75

71%

Gymzaal 2College (inpandig)

2College Durendael

40

40

100%

40

100%

* De klokuren v an de AZC school zijn niet meegenomen in de berekening ** De leerlingenprognose (en daardoor het aantal klokuren gym) v oor de Nieuwe Linde zijn lastig te bepalen omdat het om een nieuwe school gaat.

Figuur 8: analyse capaciteit bewegingsonderwijs In Haaren is bij Brede School de Sprankel een sporthal die beide basisscholen in de kern voorziet van ruimte voor bewegingsonderwijs. De sporthal heeft drie zaaldelen en kan daarmee ruim beide scholen van capaciteit voorzien voor bewegingsonderwijs. In Moergestel is één sporthal die de hele kern moet voorzien van bewegingsonderwijs. Sporthal Stokeind heeft voldoende capaciteit om zowel De Vonder als OBS Bienekebolders te kunnen faciliteren in klokuren bewegingsonderwijs. Voor de kern Oisterwijk is de analyse van het bewegingsonderwijs opgedeeld in PO en VO. Alle PO scholen maken gebruik van gymzalen die gesitueerd zijn in de buurt van de school. De AZC school moet vanwege zijn locatie verder reizen naar de gymzaal. Voor de hele kern is er genoeg capaciteit om de PO scholen te 53 P.I. School Hondsberg Oisterwijk Advies Renovatieplan – ICSadviseurs – oktober 2022

www.icsadviseurs.nl

46/52

voorzien van bewegingsonderwijs. De gymzalen bij die iedere school gebruikt heeft ook voldoende capaciteit om de leerlingen te voorzien van bewegingsonderwijs. Hier is het echter wel belangrijk om mee te nemen dat er voor de Nieuwe Linde in de toekomst meer klokuren gym verwacht kan worden vanwege de groei die school zal gaan doormaken. Gymzaal de Pannenschuur kan dat voorlopig nog aan het heeft nog acht klokuren aan ruimte. De AZC School is niet opgenomen in de leerlingenprognose en door het fluctuerende leerlingenaantal is het lastig te berekenen hoeveel klokuren nodig zijn. Met het verwachtte maximale leerlingenaantal van 80 leerlingen is het echter onwaarschijnlijk dat Gymzaal de Waterhoef onvoldoende capaciteit zal hebben. In Oisterwijk is één VO school, 2College Durendael, en deze maakt gebruik van sportaccommodatie Den Donk en de inpandige gymzaal die de school heeft. Samen voorzien deze sportvoorzieningen de school van voldoende bewegingsonderwijs. Belangrijk is om bij het uitwerken van het scenario van 2College ook rekening te houden met de inpandige gymzaal van de school. Zonder deze inpandige gymzaal is er namelijk niet voldoende capaciteit voor het benodigde bewegingsonderwijs van de school. NB: Schoolbesturen en gemeente voeren jaarlijks een gesprek over de inzet van capaciteit voor bewegingsonderwijs.

Daarnaast wordt bij een toekomstige actualisatie van het IHP nog meer aandacht besteed aan de voorzieningen voor het bewegingsonderwijs.

www.icsadviseurs.nl

47/52

8. CO2-berekening Nederland heeft grote klimaatambities. In 2030 moet de CO2-uitstoot in Nederland met ten minste 55% zijn gedaald, als opmaat naar een klimaatneutraal Nederland in 2050. Maatschappelijke organisaties dienen portefeuille routekaarten op te stellen om deze doelen te behalen. Dit geldt ook voor de schoolgebouwen. Een groot deel van vastgoedportefeuilles van gemeentes bestaat uit schoolgebouwen. Het voorliggende IHP vormt een belangrijke opmaat naar dergelijke routekaarten en draagt bij in het terugdringen van de CO2uitstoot in de gemeente Oisterwijk. De nieuwbouw, renovatie en verduurzamingsopgaven die worden voorgesteld in dit IHP dragen immers voor een groot deel bij aan de CO2-reductie. In dit hoofdstuk wordt de huidige CO2-uitstoot van de schoolgebouwen afgezet tegen de verwachte CO 2uitstoot als gevolg van de huisvestingsmaatregelen in dit IHP. Hiermee ontstaat inzicht in de verwachte CO 2reductie en de opgave die resteert om te gestelde doelen te bereiken. Uitgangspunten Om het effect vanuit het IHP op de CO2-uitstoot inzichtelijk te maken worden de volgende uitgangspunten gehanteerd: ▪ ▪ ▪

▪ ▪ ▪

▪

▪ ▪

▪ ▪ ▪

De CO2-uitstoot wordt weergeven in kg CO2 per jaar; De CO2-uitstoot wordt berekend op basis van het gas- en elektra verbruik van de gebouw-gebonden installaties en het gebruik; Voor de uitstoot in 1990 worden de gegevens uit 2018 gebruikt54. Bron voor deze gegevens zijn ofwel de afrekeningen van de schoolgebouwen of gegevens uit de openbare dashboards ‘energieverbruik maatschappelijk vastgoed’ van het CBS. Dit dashboard toont de energieleveringen t.b.v. het onderwijs per gemeente; De getoonde gegevens betreft de CO2-uitstoot gedurende de levensduur van het gebouw (de CO2uitstoot tijdens de bouw wordt buiten beschouwing gelaten); De getoonde gegevens betreffen zowel het gebouw- als gebruiksgebonden verbruik; Voor de verwachte CO2-uitstoot worden standaard configuraties voor nieuwbouw, vernieuwbouw en revitalisatie gebruikt. Onderscheid wordt gemaakt tussen een school voor basis- en voortgezet onderwijs.

De gehanteerde aannames per configuratie zijn te vinden in bijlage 3; Indien het gebouw bestaat uit bouwdelen van verschillende bouwjaren wordt het oudste bouwdeel als uitgangspunt genomen, tenzij sprake is van substantiële uitbreiding waarbij de installaties van het totale gebouw zijn aangepast; Indien het gebouw is gerenoveerd en destijds de installaties en de gebouwschil zijn aangepakt wordt het jaar van de renovatie als uitgangspunt genomen in plaats van het initiële bouwjaar; In geval inpandige gymzaal zonder eigen installaties integraal meenemen met het schoolgebouw. In geval van aparte installaties als apart bouwdeel beschouwen. In beide gevallen rekening houden met vereniging gebruik. Inpandige gymzaal bij VO school altijd apart beschouwen. Voor gebouwen zonder ingreep in het IHP wordt aangenomen dat de CO2-uitstoot de komende jaren gelijk blijft aan het huidige niveau. Van de AZC-school zijn geen gegevens bekend van het verbruik, bvo of de plannen. Voor de CO 2-uitstoot berekening is deze daarom buiten beschouwing gelaten. Voor De Nieuwe Linde zijn geen verbruik gegevens aanwezig omdat de school nog geen jaar van het gebouw gebruik maakt. Daarom is voor het huidige verbruik een berekening gemaakt op basis van kengetallen.

54 Planbureau voor de Leefomgeving adviseert uit te gaan zou van 2018 omdat

www.icsadviseurs.nl

dit het meest recente jaartal is waarvan de uitstoot bekend is

48/52

CO2-reductie Onderstaande grafieken (figuur 9 & 10) tonen de verwachte CO2-reductie als gevolg van de uitvoering van het IHP. De getoonde gegevens betreffen een indicatie. Het daadwerkelijk effect op de CO 2-uitstoot is afhankelijk van het uiteindelijk ontwerp en presentaties van het gebouw. In hoofdstuk 5 en 6 is beschreven dat er voor de 2College Durendael nog een keuze moet volgen over het scenario. Figuur 9 geeft de verwachte CO2 uitstoot weer als er wordt gekozen voor een levensduur verlengende renovatie en figuur 10 als er wordt gekozen voor nieuwbouw.

Verwachte CO2-uitstoot IHP 0%

800.000

10% 700.000

20%

600.000

30%

500.000

40%

400.000

50% 60%

300.000

70% 200.000

80%

100.000

90%

0

100% 2018

20212022

2024

(verwachte) CO2-uitstoot

2026

2028

2030

Streefdoel t.o.v. 2018

2032

2034

2036

2038

% CO2-reductie realisatie

Figuur 9: Uitstoot na uitvoeren plannen IHP (levensduur verlengende scenario’s) Figuur 9 maakt inzichtelijk dat als gevolg van de plannen in het IHP, wanneer gekozen wordt voor levensduur verlengende renovaties, de uitstoot de komende jaren van ca 837.700 kg CO2 per jaar in 2018 gereduceerd wordt naar ca. 377.000 kg CO2 per jaar in 2030. Dit houdt in dat er een CO2-reductie binnen de onderwijsportefeuille van 53% wordt verwacht in 2030 ten opzichte van de uitstoot in 2018. Hiermee wordt niet voldaan aan het streefdoel van de overheid van een reductie van 55%. In de vervolgjaren van het IHP wordt de CO2- reductie verder vergroot naar 60% in 2038 en opzichte van de uitstoot in 2018.

www.icsadviseurs.nl

49/52

Verwachte CO2-uitstoot IHP 0%

800.000

10% 700.000

20%

600.000

30%

500.000

40% 50%

400.000

60%

300.000

70% 200.000

80%

100.000

90%

0

100% 2018

20212022

2024

(verwachte) CO2-uitstoot

2026

2028

2030

Streefdoel t.o.v. 2018

2032

2034

2036

2038

% CO2-reductie realisatie

Figuur 10: Uitstoot na uitvoeren plannen IHP (nieuwbouw scenario’s) Figuur 10 maakt inzichtelijk dat als gevolg van de plannen in het IHP, wanneer gekozen wordt voor de nieuwbouw scenario’s, de uitstoot de komende jaren van ca 837.700 kg CO2 per jaar in 2018 gereduceerd wordt naar ca. 377.000 kg CO2 per jaar in 2030. Dit houdt in dat er een CO2-reductie binnen de onderwijsportefeuille van 53% wordt verwacht in 2030 ten opzichte van de uitstoot in 2018. In de vervolgjaren van het IHP volgt dan een verder CO2 reductie van in totaal 79% ten opzichte van 2018. Voor de verduurzamingsdoelstellingen van 2030 maakt de keuze voor de scenario’s geen verschil, in beide gevallen wordt deze net niet gehaald. De keuze voor een nieuwbouwscenario voor 2College Durendael vergroot de CO2 reductie. Ongeacht de keuzes blijft er na het IHP nog een verduurzamingsopgave liggen voor de onderwijsportefeuille van de gemeente Oisterwijk. In 2050 dient namelijk ieder schoolgebouw energieneutraal en gasloos te zijn. Een groot deel van de schoolgebouwen is al redelijk zuinig maar zal richting 2050 nog de stap moeten maken om energieneutraal te zijn.

www.icsadviseurs.nl

50/52

9. Slotsom en aanbevelingen 9.1 Slotsom Het voorliggende IHP is met een nauwgezet proces en in constructief overleg met de gemeente, de schoolbesturen en opvangorganisaties tot stand gekomen. Het afsprakenkader dat gezamenlijk is opgesteld, geeft een helder perspectief voor de huisvesting van onderwijs in de gemeente Oisterwijk. Dit afsprakenkader bevat ook concrete spelregels voor de uitvoering van de plannen binnen het IHP. Met de uitvoering van dit IHP worden daarnaast de grootste knelpunten in de huisvesting opgelost en duidelijke keuzes gemaakt per gebied. Na de realisatie kan de kwaliteit van het overgrote deel van het schoolgebouw in de gemeente als goed worden aangemerkt.

9.2 Aanbevelingen Onze aanbevelingen zijn onderverdeeld in twee categorieën: (1) aanbeveling voor het proces en (2) aanbevelingen voor de realisatie van projecten in het IHP. Proces ▪ Voer om de vier jaar een actualisatie uit van het IHP. Maak daarbij duidelijke procesafspraken; ▪ Schoolbesturen nemen bij de eerstvolgende actualisatie MJOP’s mee; ▪ Stel om de twee jaar een leerlingenprognose op en monitor vraag en aanbod (ruimtebehoefte en capaciteit). Hierbij is het belangrijk om de groei van de Nieuwe Linde en ontwikkelingen rondom de woningbouw voor het deelgebied Oostflank te (blijven) monitoren; ▪ Hanteer de gemaakte factsheets door deze tweejaarlijks te actualiseren qua ruimtebehoefte en ruimtegebruik en beoordeling van de gebouwen. Dit is ook een mooi instrument om de gemeenteraad op de hoogte te houden van de vorderingen en resultaten vanuit het IHP 55; ▪ In het jaar voor beschikbaarstelling, de start van de realisatie van de toegekende voorziening, wordt een bouwvoorbereidingskrediet beschikbaar gesteld, na aanvraag voorziening conform verordening. Dit is onderdeel van het totale krediet van het project. Meestal bedraagt het voorbereidingskrediet circa 10% van de totale investeringssom56.

▪ Blijf gezamenlijk werken aan de nadere uitwerking van de duurzaamheidsambities voor de onderwijsvoorzieningen in het IHP, waarbij de landelijke ontwikkelingen nauwgezet gevolgd worden. Realisatie projecten IHP ▪ Stel een uitvoeringsprogramma op waarin staat omschreven welke stappen dienen te worden gezet, wie welke rol daarin heeft en welke (detail)planning wordt aangehouden. Het uitvoeringsprogramma en de voortgang van de realisatie van het huisvestingsplan dienen jaarlijks terugkerend tussen gemeente, schoolbesturen en opvangorganisaties te worden besproken in het OOGO. ▪ Stel een Plan van Aanpak op voor het hergebruik of de herontwikkeling van, op termijn, vrijvallende locaties. ▪ Stel bij uitvoering van het haalbaarheidsonderzoek en start van het project nogmaals het daadwerkelijke leerlingenaantal en daarmee de ruimtebehoefte / omvang vast. ▪ De realisatie van het huisvestingsplan heeft impact op een groot aantal leerlingen, ouders en bewoners. Communiceer gezamenlijk (gemeente, schoolbesturen, opvangorganisaties en eventueel bepaalde zorginstellingen) over de plannen en planning.

55 Dit is een gezamenlijke en wettelijke verantwoordelijkheid. 56 In de verordening is hiervoor 8 – 12 % opgenomen.

www.icsadviseurs.nl

51/52

De hoogste kwaliteitseisen aan onze dienstverlening. Een goed gebouw begint met het beste idee. Colofon Datum: Auteur(s):

22 november 2023 Onno Damen & Stijn Olthof

info@icsadviseurs.nl 088 - 235 04 27

www.icsadviseurs.nl www.icsadviseurs.nl

52/52 Onderdeel van ICS Ruimteregiegroep BV