Bijlage 1 - Jaarstukken 2023

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ..............................................................................................................2 Nota van aanbieding .......................................................................................................3 ALGEMEEN .................................................................................................................. 5 Leeswijzer .....................................................................................................................6 Financiële beeld .............................................................................................................8 JAARVERSLAG .......................................................................................................... 10 PROGRAMMA VERANTWOORDING ............................................................................. 11 Programma 1 Dienstverlenend Oisterwijk ......................................................................... 13 Programma 2 Aantrekkelijk, duurzaam, gezond en veilig Oisterwijk ..................................... 23 Programma 3 Samenredzaam Oisterwijk ......................................................................... 39 PARAGRAFEN............................................................................................................

48 Paragraaf Bedrijfsvoering............................................................................................... 49 Paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing ......................................................... 55 Paragraaf Financiering ................................................................................................... 61 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen ........................................................................... 64 Paragraaf Grondbeleid ................................................................................................... 67 Paragraaf Verbonden partijen ......................................................................................... 75 Paragraaf Lokale heffingen ............................................................................................. 84 Paragraaf Wet open overheid (Woo) ................................................................................ 90 Paragraaf Covid-19 ....................................................................................................... 91 JAARREKENING ........................................................................................................ 96 BALANS EN TOELICHTING .........................................................................................

97 BALANS - ACTIVA ......................................................................................................... 98 BALANS - PASSIVA ....................................................................................................... 99 Toelichting op de balans .............................................................................................. 100 VASTE ACTIVA ........................................................................................................... 105 VLOTTENDE ACTIVA.................................................................................................... 109 VASTE PASSIVA ......................................................................................................... 114 VLOTTENDE PASSIVA .................................................................................................. 119 Niet uit de balans blijkende verplichtingen ..................................................................... 122 OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN ........................................................................ 124 Overzicht van baten en lasten ...................................................................................... 125 Incidentele baten en lasten ..........................................................................................

127 Rechtmatigheidsverantwoording ................................................................................... 129 Sisa Verantwoording ................................................................................................... 130 Overzicht investeringsbudgetten ................................................................................... 146 Overzicht langlopende schulden .................................................................................... 148 Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) 2023 . 149 BIJLAGEN ............................................................................................................... 152 EMU saldo ................................................................................................................. 153 Overhevelingsverzoeken - nog te besluiten .................................................................... 154 Door de raad reeds besloten verhevelingsverzoeken op 14 december 2023 ......................... 161 Raadsinformatiebrief 19 december 2023 ........................................................................ 172

2

Nota van aanbieding Voorspoed en onbehagen In deze jaarstukken blikken we terug op het jaar 2023. Het was het derde jaar van deze extra lange raadsperiode. 2021 was een coronajaar. 2022 was het jaar waarin Rusland Oekraïne de oorlog verklaarde. 2023 kwam in het teken te staan van het Palestijns-Israëlisch conflict, met als dieptepunten de aanval van Hamas vanuit Gaza en de reactie van Israël naar en in Gaza. In deze drie jaar merkten we regelmatig dat het klimaat verandert. Overstromingen, natuurbranden, hittegolven, stormen komen vaker voor. Deze ontwikkelingen drukten en drukken een stempel op ons gevoel van veiligheid. We beseffen dat de wereld kwetsbaarder is geworden. Tegelijk verkeren we nog altijd in een situatie van voorspoed. Gemiddeld gaat het ieder van ons goed. Er is werk en inkomen. Er wordt gebouwd en verbouwd. Inwoners en bezoekers weten De Lind goed te vinden voor een leuke vrije dag. Maar schijn kan bedriegen. Want dat alles is er niet - en ook steeds minder - voor iedereen. Dat is in 2023 tot uitdrukking gekomen in de Tweede Kamerverkiezingen. Hoe hoog het welvaartspeil ook is, er zijn zaken waardoor mensen in het gedrang komen: op de woningmarkt, in de zorg, in het onderwijs. Het onbehagen is toegenomen. Betrekken en betrokken worden Als lokale overheid hebben we beperkte invloed op de voorspoed onbehagen.

We creëren vooral de omstandigheden waarin onze inwoners hun woon- en leefomgeving vorm kunnen geven. We zien dat als een belangrijke opgave. Participatie is het sleutelwoord. We gaan uit van de ideeën en de mogelijkheden van mensen. Soms geven we een impuls aan het bedenken en uitvoeren van wat inwoners als kansen zien. De in 2023 gestarte wijkregisseurs spelen daarbij een belangrijke rol. Ook de digitale dorpsplatforms helpen om mooie initiatieven verder te brengen. Zo betrekken we mensen bij wat ze samen belangrijk vinden. Werk in uitvoering Met veel kompasprojecten uit het bestuursakkoord hebben we opnieuw forse stappen gezet. Er zit muziek in de bestemming van de Kartonnagefabriek. Met de nieuwbouw bij Bienekebolders is gestart. Op Sportpark Stokeind rijden de aangedreven bouwmachines af en aan, de padelpanen bij tennisvereniging Stokeind zijn onlangs al geopend. Ontwikkelkaders voor Haarendael en Hart voor Haaren liggen klaar. Het integraal huisvestingsplan voor het onderwijs is gereed. We zoeken naarstig naar de praktisch en financieel houdbare kansen voor het Staalbergven. We zijn de planvorming voor de Leye aan het afronden. Ook voor Oostelvoortjes II zijn we een heel eind op weg. Passend bij de bouwopgave zijn in 2023 104 nieuwe woningen gebouwd. Ook hebben we een nieuwe cultuurvisie vastgesteld. In alle dorpen zijn er nu spreekuren vanuit het Loket Wegwijs.

In het kader van de aanpak van energiearmoede hebben 450 huishoudens advies gekregen van een zgn. energieklussers. We vangen veel ontheemden uit de Oekraïne op. We hebben met de Alzheimerstichting een dementiescan uitgevoerd en gaan kijken welke maatregelen wenselijk zijn voor de doelgroep. Op veiligheidsgebied hebben we diverse controles uitgevoerd op bedrijventerreinen en in het buitengebied. Ook hebben we nieuwe materialen

3

aangeschaft voor een grote ergernis van velen: zwerfafval. Op diverse gemeentelijke gebouwen hebben we zonnepanelen geplaatst. Zo voeren we uit wat we kunnen. Onze medewerkers doen dat met gedrevenheid en betrokkenheid, vaak ook ondanks het aantal vacatures dat onze organisatie telt. Berg en ravijn Deze jaarstukken 2023 laten - meer dan we verwacht en begroot hadden - een positief resultaat van 10,8 miljoen zien. Dat is goed nieuws. Tegelijk is ook duidelijk dat dit als het ware een hoge berg is vlák voordat het ravijn opdoemt. Een ‘berg’ met geld die meer dan welkom is als buffer voor de komende jaren. Want nu we - parallel aan het opstellen van deze jaarstukken – ook werken aan de Perspectiefnota, krijgen we extra scherp dat elke euro meegenomen is. Het college van Oisterwijk 28 Mei 2024

4

ALGEMEEN

5

Leeswijzer We gebruiken de jaarrekening om verantwoording af te leggen over de afspraken die in de begroting zijn gemaakt tussen de gemeenteraad en het college over wat we in het begrotingsjaar gaan doen en welke middelen daarvoor beschikbaar zijn. Deze jaarrekening sluit aan op de begroting 2023 en heeft 3 programma’s. In de begroting 2023 is het aantal thema’s per programma beperkt. De opzet van de jaarstukken sluit aan op de indeling zoals opgenomen in het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Als eerste is het jaarverslag opgenomen met de programmaverantwoording, inclusief de gerealiseerde baten en lasten per programma, en de verplichte paragrafen. Gevolgd door de jaarrekening met de balans en de toelichting op de balans en de overige verplichte onderwerpen.

Opbouw van de programma’s Elk programma kent een duidelijke opbouw. Per programma zijn de beleidsdoelstelling en het maatschappelijk effect opgenomen. Per programma zijn op tactisch niveau de politieke thema’s van het college weergegeven. Op sommige thema’s willen we meerdere ambities bereiken. Deze zijn apart benoemd. Per thema worden de volgende vragen beantwoord: • Wat hebben we bereikt? • Wat hebben we daar voor gedaan? • Hoe hebben we dat gemeten? Per programma wordt de volgende vraag beantwoord: • Wat heeft het gekost? Een kanttekening bij ‘Hoe is dat gemeten?’ is dat bij het opstellen van deze jaarstukken nog niet alle actuele cijfers over 2023 beschikbaar waren. Dan is gekozen voor het laatste jaar dat de cijfers wel beschikbaar waren. Per programma is een opstelling opgenomen van de belangrijkste verschillen met de begroting 2023 (de verschillen tussen raming en realisatie). De gemeenteraad heeft aangegeven op hoofdlijnen te willen sturen. Daarom is de toelichting is beperkt tot de belangrijkste verschillen en is niet onuitputtelijk. Dat houdt in dat de optelling van de verklaarde verschillen niet overeen hoeft te komen met het totaalverschil tussen raming en realisatie op programmaniveau. De going-concern activiteiten zijn visueel weergegeven in de infographics per programma.

In de programma’s zijn ook de in de BBV verplicht voorgeschreven beleidsindicatoren opgenomen. Deze indicatoren zijn voor alle gemeenten gelijk en op “www.waarstaatjegemeente.nl” raadpleegbaar. Dat maakt het mogelijk om Oisterwijk op diverse terreinen te vergelijken met andere gemeenten. De opgenomen indicatoren zijn de stand van maart 2024 en kunnen nog betrekking hebben op oude jaren.

6

Extra paragraaf Voor het inzicht in het verloop van het coronaherstelplan is in deze jaarrekening een extra paragraaf Covid-19 toegevoegd. Na 2023 vervalt deze paragraaf. Tabellen In dit boekwerk komen veel financiële tabellen voor. In deze tabellen zijn afgeronde bedragen gepresenteerd, hierdoor kan het gepresenteerde saldo afwijken van de opgetelde (afgeronde) bedragen. Daarnaast mag u een negatief bedrag interpreteren als een last of verslechtering van het jaarrekeningsaldo. Bedragen die positief zijn kunt u interpreteren als een baat of verbetering van het jaarrekeningsaldo. Mocht dit anders zijn, dan is dit bij de tabel vermeld.

7

Financiële beeld Het jaar 2023 laat een positief saldo zien van € 10,8 mln. Het beeld is als volgt: (bedragen x € 1.000)

Begroting voor wijziging 2023

Begroting na wijziging 2023

Realisatie 2023

Saldo

1 Dienstverlenend

-33.635

-37.909

-36.828

1.081

2 Aantrekkelijk, duurzaam, gezond en veilig

-23.355

-23.062

-21.072

1.990

3 Samen redzaam

-30.542

-40.208

-39.538

670

Totaal lasten

-87.532

-101.179

-97.439

3.740

1 Dienstverlenend

67.679

72.679

76.918

4.239

2 Aantrekkelijk, duurzaam, gezond en veilig

14.760

11.238

11.399

160

3 Samen redzaam

5.844

15.204

15.870

666

88.283

99.121

104.186

5.065

Saldo van baten en lasten

751

-2.058

6.747

8.805

Mutatie reserves

128

4.521

4.065

-456

Resultaat

879

2.463

10.812

8.349

Totaal baten

Verschil realisatie en begroting Het gerealiseerde resultaat over 2023 is € 10,8. mln. voordelig. Dat is een voordeel van € 8,3 mln. ten opzichte van de begroting. De begroting 2023, die is vastgesteld door de gemeenteraad in november 2022, laat een voordeel zien van € 879.000. Hierbij komt het voordeel van de 1e Berap 2023 (blz. 3) van € 1.463.000 en van de 2e Berap (blz. 3) van € 119.000. Per saldo is de gewijzigde begroting € 2,4 mln. voordelig. Opvallende verschillen tussen de begroting en de realisatie zijn: • Een voordeel op het gemeentefonds van € 3,1 mln. • Een voordeel op niet uitgegeven budgetten van € 2,9 mln., die worden overgeheveld naar 2024. • Een voordeel op de opvang van Oekraïners € 0,8 t.o.v. de begroting (incl. 0,3 mln. personeelskosten) • Lagere opbrengsten toeristenbelasting door opvang Oekraïners. € 0,35 mln. • Lagere personeelskosten € 0,6 mln. • Lagere rentekosten € 0,4 mln. • Voordeel door inzet Gala / IZA middelen € 0,3 mln. • Voordeel anterieure overeenkomsten € 0,25 mln. • Voordeel klimaat- en energiebeleid CDOKE € 0,2 mln. • Voordeel frictiekostenbudget Haaren € 0,1 mln. • Overschot Covid budget € 0,1 mln.

Resultaat na overhevelingen Het resultaat van de jaarrekening is € 10,8 mln. voordelig. Na verwerking van de overhevelingsverzoeken van in totaal € 2,9 mln. (in december 2023 € 1,304 mln. en in deze jaarstukken € 1,564 mln.), resulteert een bedrag van € 7,9 mln. voordelig.

8

Weerstandscapaciteit en ratio In de paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing wordt de weerstandsratio berekend per 31 december 2023. De ratio komt uit op 2,0. (bedragen x € 1.000)

Jaarrekening 2023

Algemene reserve

3.510

Algemene reserve Grondbedrijf

976

Totaal beschikbare weerstandscapaciteit

4.486

Benodigde weerstandscapaciteit

2.208

Weerstandsratio

2,0

Als het voordelige saldo van deze jaarrekening van € 7,9 mln. wordt verwerkt, na overhevelingen, wordt de weerstandsratio 5,6

9

JAARVERSLAG

10

PROGRAMMA VERANTWOORDING

11

12

Programma 1 Dienstverlenend Oisterwijk Algemene beleidsdoelstelling van dit programma Het programma dienstverlenend Oisterwijk heeft als doel de organisatie gemeente Oisterwijk te besturen en faciliteren vanuit een goede verbinding tussen de Raad en Samenleving. Het college verricht met vooraf vastgestelde kaders de uitvoering binnen de financiële middelen die hiervoor beschikbaar zijn vanuit het gemeentefonds en inkomsten die de gemeente genereert door het heffen van gemeentebelastingen en leges.

Maatschappelijk effect In dit programma staan de thema’s dienstverlening vanuit de gemeentelijke organisatie en bedrijfsvoering. We zien hier een toenemende betrokkenheid van inwoners bij beleidsvoorbereiding en bestuur alsmede een voortschrijdende digitalisering. Daarnaast zien we steeds meer regionale en (boven)lokale samenwerking. De kern Haaren maakt inmiddels onderdeel uit van onze gemeente en de financiële afwikkeling heeft grotendeels plaatsgevonden.

Ambities voor 2023 De ambities voor 2023 waren vertaald in de volgende thema’s: 1.1 We hebben onze dienstverlening aan inwoners en ondernemers op orde 1.2 We steken veel energie in samenwerking en inwonersparticipatie 1.3 We zetten onze eigendommen optimaal in 1.4 We hebben de gemeente goed georganiseerd

Financiën De baten en lasten van dit programma worden hieronder schematisch weergegeven: Lasten - € 36.828 Baten € 76.918 Saldo € 40.089 Een toelichting wordt gegeven in de paragraaf “Wat kost het?”.

13

1.1 We hebben onze dienstverlening aan inwoners en ondernemers op orde

Wat wilden we bereiken? De gemeente Oisterwijk wil een betrouwbare partner zijn voor onze inwoners, ondernemers en organisaties. Een gemeente die zegt wat zij doet en waarmaakt wat zij zegt. Wij blijven investeren in de ontwikkeling van onze dienstverlening en in ondersteunende systemen. Het moet niet uitmaken via welk kanaal een inwoner de gemeente benadert, de informatie moet altijd op orde zijn. Als ambtelijke organisatie halen we het beste uit onszelf, voor de inwoners, ondernemers en organisaties. Dienstverlening is van ons allemaal. Inwoners weten wat zij van onze gemeente mogen verwachten en andersom.

Hebben we gedaan wat we wilden gaan doen? Wij blijven onze dienstverlening verder ontwikkelen. Binnen GHO verband pakten we gezamenlijk bepaalde trajecten voor Dienstverlening op. Deze projecten lopen meerjarig en hebben blijvende aandacht. De gemeentelijke website is vernieuwd. We monitoren continu via statistieken en periodiek met gebruikersonderzoek om de gebruiksvriendelijkheid en toegankelijkheid van onze online dienstverlening te verbeteren. De wet WMEBV (wet Modernisering Elektronisch Bestuurlijk Verkeer) is per 1 januari 2023 ingevoerd. Eerder hebben we met name de wettelijke aspecten geborgd en digitale processen daarop aangepast. In 2023 heeft dit verder doorgang gevonden, om daarmee ook de kwaliteit van de dienstverlening te verbeteren. Daarbij is vooral gekeken dat het niet alleen belangrijk is dat er tijdig geantwoord werd en dat we dat ook konden aantonen, maar vooral naar de inhoud van het antwoord en dat we deden wat we beloofden. We zijn in 2023 gestart om meer in te zetten op Omni-channeling (hierbij zijn meerdere kanalen ingezet om de klant op een optimale wijze van dienst te zijn). In 2024 zal dit traject verder uitgewerkt en uitgerold worden. We hebben in 2023 een vervolg gegeven aan het Project Heldere Taal: we herschreven nog meer brieven en hebben ook (nieuwe) medewerkers opgeleid, om te leren eenvoudig te schrijven richting onze inwoners.

Hoe is dat gemeten? In 2023 hebben we binnen de Hart van Brabant (HvB) samenwerking samengewerkt aan het realiseren van de ambities in de kernagenda. Op het gebied van inkoop van jeugdzorg, de Regionale Klimaat en Energie strategie (REKS) en wonen, ondernemen en verstedelijking in de regio zijn activiteiten opgestart en doorgezet. Zie voor meer inhoudelijke uitwerking hiervan de jaarstukken 2023 van HvB. In de samenwerking met Goirle en Hilvarenbeek hebben we naast de doorlopende samenwerking op gebied van onder andere veiligheid, informatie, belastingen en meldingen buitenruimte enkele nieuwe activiteiten opgestart. Zo hebben we samen de bewustwording en controle op gebied van

14

ondermijning opgepakt, is de gezamenlijke capaciteit voor datagedreven werken uitgebreid, is gezamenlijk toezicht WMO en Jeugd in ontwikkeling evenals de samenwerking van gebieds-of wijkregisseurs.

1.2 We steken veel energie in samenwerking en inwonersparticipatie Wat wilden we bereiken? Samenwerking is noodzakelijk om grote opgaven binnen en buiten onze gemeentegrenzen te realiseren. Hiervoor werken we samen binnen de gemeenschappelijke regeling Regio Hart van Brabant (HvB). De gevolgen van de corona pandemie zien we ook in de ambities in de samenwerkingsverbanden. We kiezen daarom niet voor nieuwe ambities, maar zetten in op behalen van de eerder bepaalde doelen. Met ingang van 2022 is de huidige strategische meerjarenagenda vervangen door een kern- en keuzeagenda. In de kernagenda leggen we unaniem, meerjarig commitment voor regionale samenwerking vast. De keuzeagenda maakt het mogelijk om flexibel in te spelen op actualiteit, met variërende en evoluerende coalities in onze regio. Daarnaast blijven we inzetten op de intergemeentelijke samenwerking met Goirle, Hilvarenbeek en Oisterwijk (GHO). We werken steeds meer toe naar ‘Wijkgericht werken’. De leefbaarheid in én de identiteit van Haaren, Heukelom, Moergestel en Oisterwijk blijven voorop staan. De inwoners weten zelf het beste wat nodig is; als gemeente kijken wij of en hoe we hierin faciliteren. Dit kan per dorp of buurtschap verschillend zijn. Inwoners zijn aan zet, (gemeente) Oisterwijk bouwt! mee.

Hebben we gedaan wat we wilden gaan doen? Inwonersparticipatie We hebben in 2023 flinke stappen gezet richting verbetering van inwoners- en overheidsparticipatie. U leest dit ook terug in de Raadsinformatiebrief Verantwoording van het Plan van Aanpakken Participeren doen we samen 2023. Met de komst van twee (1,8 fte) dorps- oftewel wijkregisseurs creëren we kortere lijnen tussen inwoners en onze organisatie en kunnen we het wijkgericht werken gaan vormgeven. Elke wijkregisseur heeft haar eigen wijken, waardoor zij in die wijken echt het gezicht van de gemeente is. Hier krijgen we ook erg positieve reacties over, van inwoners en van ketenpartners. Ze begeleiden ook trajecten voor toekomstplannen van Haaren en Moergestel mee. Aan het begeleiden en toekennen van buurtbudgetten zijn we nog niet toegekomen, dat gaat (met terugwerkende kracht voor budgetten 2023) in 2024 opgepakt worden. We actualiseerden de wijkindeling van gemeente Oisterwijk, die past bij de nieuwe insteek van wijkgericht werken. In de pilot Westend onderzochten we hoe samenwerking tussen ketenpartners en daarmee gezamenlijke zichtbaarheid in de wijk invloed heeft op de energie in en samenwerking binnen de wijk. Dit werpt zeker zijn vruchten af. In de dorpen Moergestel en Oisterwijk realiseerden vrijwilligers de nieuwe digitale dorpspleinen www.onsmoergestel.nl en www.allemaaloisterwijk.nl.

Samen met het al langer bestaande www.haareneen.nl heeft elk dorp nu zijn eigen platform, voor én door inwoners.

15

In december 2023 stelde de gemeenteraad de Participatieverordening 2024 vast. Inmiddels is ook de Handreiking participeren doen we samen al gereed. Met het o.a. benoemen van een aantal processtappen in het totale participatieproces, voldoen we aan drie verbeterpunten uit de verbeteragenda 2023, opgesteld naar aanleiding van de Quickscan Lokale Democratie. Het vierde verbeterpunt rondom verbetering samenwerking tussen organisatie, college en raad loopt door. De voortgang hiervan leest u in programma 1.4. Inwoners delen steeds meer hun eigen ideeën en initiatieven, zeker in grotere trajecten die we met inwoners oppakken. Ook hiervoor spraken we processtappen af, die in de Handreiking zijn terug te vinden. In de verantwoording van 2023 staat ook vermeld, welke initiatieven in aanmerking kwamen voor de beschikbaar gestelde budgetten voor inwonersinitiatieven.

Hoe is dat gemeten? • Verantwoording 2023

1.3 We zetten onze eigendommen optimaal in Wat wilden we bereiken? We zetten onze vastgoedportefeuille doelmatig in waarbij wordt gestuurd op maatschappelijk effect, kostenbewustzijn en financiële transparantie. Wij borgen daarbij dat de vastgoedportefeuille efficiënt en professioneel wordt beheerd. We passen een transparante en integrale aanpak toe op de huisvestingsvraagstukken op het gebied van onderwijs, maar ook op het gebied van cultuur, welzijn en sport. In het landelijke Klimaatakkoord en de gemeentelijke Duurzaamheidsagenda zijn duurzaamheidsdoelen gesteld. Ook maatschappelijke organisaties moeten hun gebouwen verduurzamen om aan deze opgave bij te dragen. In ons meerjarenuitvoeringsplan geven wij hier uitvoering aan. Daar waar we kunnen verduurzamen we in onderhoud, verbouw of nieuwbouw van het gemeentelijk vastgoed.

Hebben we gedaan wat we wilden gaan doen? Vastgoedportefeuille We zijn gestart met de herijking van onze vastgoedportefeuille om toe te kunnen werken naar een kernportefeuille die significant bijdraagt aan onze beleidsdoelstellingen en verduurzaamd kan worden. Bij alle gemeentelijke panden wordt gekeken naar potentiële verduurzamingsmaatregelen. Hierbij kijken we naar de technische en financiële haalbaarheid van mogelijke energiebesparende maatregelen, voor de korte en lange termijn. Daarnaast wordt er een conditiemeting per pand uitgevoerd en vindt er een herijking plaats van de meerjaren onderhoudsplannen. Op deze manier krijgen wij inzicht in de haalbaarheid van de gestelde klimaatdoelen voor onze organisatie. We zijn gestart met het plaatsen van zonnepanelen op alle daarvoor geschikte panden uit de eigen vastgoedportefeuille zodat we een snelle stap kunnen zetten in de verduurzaming van ons vastgoed. Op dit moment zijn er op het wijkgebouw Pannenschuur, het scoutinggebouw Haaren, sporthal Stokeind en bij brandweer Moergestel zonnepanelen geplaatst. De overige

16

gemeentelijke panden (waar plaatsing mogelijk is) zijn in voorbereiding. Tevens hebben we maatregelen uitgevoerd uit de door het Rijk opgestelde ‘erkende maatregelen lijst’. Voorbeelden hiervan zijn het toepassen van ledverlichting en het vervangen van ketels door energiezuinige ketels. We zijn gestart met het aanbrengen van monitoringssystemen in alle panden die daarvoor in aanmerking komen. Hierdoor kunnen we pro-actief het energieverbruik monitoren en kunnen we aan de hand daarvan snel en adequaat de gebouwinstallaties bijsturen. Accommodatiebeleid Vanwege de diverse personele wisselingen is het accommodatiebeleid nog niet opgesteld. Dit wordt in 2024 opgepakt. Het accommodatiebeleid is de basis voor de integrale aanpak van de diverse actuele huisvestingsvraagstukken op het gebied van onderwijs, sport, cultuur en welzijn Wel zijn er in 2023 diverse projecten op het gebied van onderwijshuisvesting opgestart. Het Integraal Huisvestingsplan (IHP) is opgestart in 2022 en begin 2024 vastgesteld. Onderzoek voor de PI De Hondsberg over de exacte plaats van nieuwbouw op het terrein van het schoolbestuur is in voorbereiding. Van de school bij het AZC is het voorlopig ontwerp gereed. Onderhandelingen over een huurovereenkomst lopen.

Bij de vaststelling van IHP zijn de investeringsbudgetten voor Kindcentrum/School De Groene Parel en OBS de Kikkenduut opgehoogd zodat de vernieuwing van deze gebouwen in 2024 kan worden afgerond.

Hoe is dat gemeten? • De doorgevoerde maatregelen moet leiden tot een daling van het energieverbruik in onze panden. Het energieverbruik wordt vanaf 1 januari 2024 gemonitord waarbij energiestromen per pand in kaart worden gebracht. Verder beschikken we over de verbruiken van voorgaande jaren zodat we kunnen vergelijken. Alle genomen maatregelen dragen bij aan de doelstellingen zoals geformuleerd in het” Plan van Aanpak Verduurzaming Gemeentelijk Vastgoed”. Daarin staat het volgende omschreven: De volgende doelen zijn bepaald: • · In 2023 alle als zodanig gewaarmerkte kantoorpanden minimaal energielabel C; • · In 2030 49% CO2 reductie t.o.v. 1990 en alle kantoorpanden minimaal energielabel A; • · In 2050 95% CO2 reductie t.o.v. 1990 en alle panden volledig gasloos.

1.4 We hebben de gemeente goed georganiseerd Wat wilden we bereiken? De verbinding en samenwerking tussen gemeente en samenleving wordt versterkt. Raads-, commissie- en collegeleden werken samen aan integer en weerbaar bestuur, mede op basis van een actuele gedragscode voor politiek ambtsdragers. Raad en college werken samen op basis van duidelijke rollen en heldere afspraken. De Rekenkamer(commissie) ondersteunt de raad bij het uitoefenen van zijn controlerende taak. We trekken kwalitatief goed personeel aan en behouden dat, zodat de continuïteit van de dienstverlening gewaarborgd is en blijft.

17

Wij voldoen aan de (wettelijke) ontwikkelingen rondom de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) en de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). We zijn een financieel gezonde gemeente. De financiële afwikkeling van de overgang van Haaren naar Oisterwijk komt in een afsluitende fase.

Hebben we gedaan wat we wilden gaan doen? Raad en college Het raads- en bestuursinformatiesysteem is gedeeltelijk in gebruik genomen. Het raadsinformatiesysteem wordt gebruikt, maar nog niet alles is afgerond en heeft een laatste test gehad. Zo is de koppeling tussen het zaaksysteem en het informatiesysteem nog niet actief. Het informatiesysteem zit in de testfase. Deze fase vraagt meer tijd in verband met de technische realisatie en koppeling aan andere informatiesystemen. De verwachting is dat dit in de eerste helft van 2024 actief zal zijn en dan ook gekoppeld is aan het raadsinformatiesysteem. Besloten is tot definitieve invoering van (live) videoverslaglegging van raadsvergaderingen. Op basis van de Wet versterking decentrale rekenkamers, is de rekenkamercommissie Oisterwijk omgezet in een rekenkamer. Gelijktijdig is de Verordening Rekenkamer gemeente Oisterwijk 2024 geactualiseerd. Raad en college hebben samenwerkingsafspraken gemaakt over de rollen van de raad en het college bij omvangrijke dossiers. Op deze dossiers heeft de raad een meer proactieve rol in de beeldvormende fase (o.a. inwonersparticipatie) en in de kaderstellende fase. De nieuwe werkwijze wordt regelmatig geëvalueerd en bijgesteld. De jaarlijkse Oisterwijk Bouwt-dag (februari 2023) stond in het teken van samenwerking tussen raad, college, ambtelijke organisatie en griffie.

Mede aan de hand van de resultaten van de Quick Scan Lokale Democratie (2022) is een gesprek gevoerd over de onderlinge samenwerking, structuur en werkprocessen en zijn verbeteracties geformuleerd. Een deel van verbeteracties is in 2023 opgepakt: •

•

Uitleg over het gemeentebestuur heeft een plek gekregen in het onboardingsprogramma voor nieuwe medewerkers. Daarnaast wordt periodiek een verdiepende training over de gemeenteraad aangeboden. Ambtenaren, college en raad komen meer in contact tijdens formele en informele momenten: o Ambtenaren gaan mee op werkbezoeken en wijk- of dorpsbezoeken. Ook hebben enkele ambtenaren deelgenomen aan een workshop “omgaan met agressie en intimidatie” voor de raad en het college; o Informele bijeenkomsten (met gezamenlijke maaltijd) voor raad, college, ambtelijk organisatie en griffie voorafgaand aan de raadsvergaderingen van de PPN en de begroting en na het zomerreces; o Ambtenaren zijn bij de behandeling van raadsvoorstellen en dossiers, die zij in behandeling hebben, aanwezig bij de betreffende raadsbijeenkomsten.

18

Personeel We hebben bij het invullen van vacatures gebruik van maatwerk bij de werving & selectie. Voor de moeilijk vervulbare vacatures hebben we andere, meer creatieve manieren ingezet van werving. Rechtmatigheidsverantwoording In deze jaarstukken is voor het eerst een door het college afgegeven verklaring over de rechtmatigheid gegeven. Informatiebeveiliging Wij hebben 25 meldingen met betrekking tot gegevensbeveiliging geregistreerd en geanalyseerd. Hiervan zijn er 9 definitief gemeld bij de autoriteit persoonsgegevens (AP).

Hoe is dat gemeten? • Respons op de opengestelde vacatures en aantal succesvolle plaatsingen • Interne registratie van de meldingen gegevensbeveiliging

Reguliere werkzaamheden 2023 Onderstaande infographic geeft een indruk van de werkzaamheden die de gemeente uitvoert voor haar inwoners.

19

Wat heeft het gekost? Begroting 2023

Begrotings wijzigingen 2023

Begroting na wijziging 2023

Realisatie 2023

Saldo

Lasten Baten

-33.635

-4.274

-37.909

-36.828

1.081

67.679

4.999

72.679

76.918

4.239

Saldo van baten en lasten

34.044

725

34.770

40.089

5.320

(bedragen x € 1.000)

Toelichting Hieronder worden de belangrijkste verschillen ten opzichte van de begroting 2023 benoemd, onderverdeeld in baten en lasten.

Lasten De belangrijkste twee voordelen zitten in het thema eigendommen. De eerste is de stelpost energiekosten van € 560.000. Een gedeelte van de kosten is over de overige thema’s uitgegeven. En een voordeel op gebouwenbeheer van € 345.000 van niet uitgevoerde werkzaamheden waarvan € 315.000 wordt overgeheveld. Baten Het voordeel bij de baten komt door onder een voordeel van het gemeentefonds is € 3,1 mln. Dit is gemeld in de raadsinformatiebrief van 19 december 2023. Een voordeel op de rentekosten door schatkistbankieren van € 375.000. Een vrijval van de voorziening van debiteuren van € 235.000. En door o.a. meer doorbelaste salariskosten en ontvangen vergoedingen voor personeel van € 240.000 dan begroot.

Overzicht algemene dekkingsmiddelen In onderstaand overzicht zijn de algemene dekkingsmiddelen opgenomen van de gemeente. Deze bestaan uit de algemene uitkering uit het gemeentefonds en de belastingen (OZB, parkeren-, precario-, reclame- en toeristenbelasting), die door de gemeente worden geheven. Begroting na wijziging 2023

Realisatie 2023

Saldo

Gemeentefonds

55.415

58.521

3.106

Belastingen

11.353

11.088

-265

Totaal algemene dekkingsmiddelen

66.768

69.609

2.841

(bedragen x € 1.000)

Post onvoorzien Begroot is € 50.000. De uitgaven ten laste van de post Onvoorzien zijn geweest: Bijdrage aan Aardbeving Turkije en Syrië Bijdrage aan VNG Fonds Aardbeving Marokko

25.000 25.000

20

Vennootschapsbelasting (Vpb) Wij verwachten, uitgaande van de voorlopige Vpb-berekeningen, over 2023 geen vennootschapsbelasting te hoeven betalen over de grondexploitaties.

Verplichte beleidsindicatoren Indicator Formatie

Eenheid fte per 1.000 inwoners

Periode 2023

Oisterwijk 6,9

Nederland N.B.

Bezetting

fte per 1.000 inwoners

2023

6,4

N.B.

Apparaatskosten

kosten per inwoner

2023

436

n.v.t.

Externe inhuur

kosten inhuur externen als % van totale loonsom + kosten inhuur externen % van totale lasten

2023

18,5%

N.B

2023

17,6

n.v.t.

Gemeentelijke woonlasten éénpersoonshuishouden

euro

2023

853

860

Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden

euro

2023

892

942

Gemiddelde WOZ-waarde woningen

per € 1.000

2023

478

368

Begroting na wijziging 2023

Realisatie 2023

Saldo

Overhead

Specificatie per thema Begroting Begrotings 2023 wijzigingen 2023 (bedragen x € 1.000)

1.1 Dienstverlening 1.2 Samenwerking en participatie 1.3 Eigendommen

-1.286

-397

-1.682

-1.590

92

-284

-30

-314

-201

113

-5.273

-874

-6.148

-5.256

892

1.4 Bedrijfsvoering

-26.792

-2.973

-29.765

-29.781

-16

Totaal lasten

-33.635

-4.274

-37.909

-36.828

1.081

1.1 Dienstverlening

1.250

450

1.700

1.692

-8

1.3 Eigendommen

1.618

1.195

2.813

2.828

15

1.4 Bedrijfsvoering

64.811

3.354

68.165

72.398

4.233

Totaal baten

67.679

4.999

72.679

76.918

4.239

Saldo van baten en lasten

34.044

725

34.770

40.089

5.320

21

22

Programma 2 Aantrekkelijk, duurzaam, gezond en veilig Oisterwijk Algemene beleidsdoelstelling van dit programma Het programma Aantrekkelijk, duurzaam, gezond en veilig Oisterwijk heeft als doel de leefomgeving van de gemeente Oisterwijk te beheren, te ontwikkelen en te faciliteren door middel van vastgestelde kaders binnen de daarvoor beschikbare middelen.

Maatschappelijk effect Oisterwijk is de Parel in ’t Groen door de prettige leefomgeving met een veilige, toegankelijke, schone en duurzame openbare ruimte. Voor alle inwoners is voldoende sport- en cultuuraanbod aanwezig. Er is aandacht voor de verschillende woonbehoeften van de inwoners en we stimuleren energieneutraal wonen, ondernemen en denken. De ondernemers zijn positief over het vestigingsklimaat.

Ambities voor 2023 De ambities voor 2023 waren vertaald in de volgende thema’s: 2.1 Versterking van kwaliteit en identiteit van Oisterwijk door ruimtelijke ontwikkelingen 2.2 We streven naar een aantrekkelijke en duurzame openbare ruimte 2.3 Het is veilig voor onze inwoners 2.4 Oisterwijk is aantrekkelijk voor inwoners, ondernemers en bezoekers

Financiën De baten en lasten van dit programma worden hieronder schematisch weergegeven: Lasten - € 21.072 Baten € 11.399 Saldo - € 9.673 Een toelichting wordt gegeven in de paragraaf “Wat kost het?”.

23

2.1 Versterking van kwaliteit en identiteit van Oisterwijk door ruimtelijke ontwikkelingen Wat wilden we bereiken? In samenwerking met de gemeente Tilburg ontwikkelen we een integrale visie over de duurzame verstedelijking van het gebied Berkel-Enschot, Udenhout, Biezenmortel, Haaren, Oisterwijk, Heukelom en Moergestel (Koersdocument Oostflank). Deze visie vormt de basis voor ontwikkelingen op het gebied van wonen, bedrijven, recreatie en toerisme, natuur, landschap, landbouw en mobiliteit. Het vormt ook de basis voor onderhandelingen met het Rijk en provincie over onze bijdrage aan nationale doelstellingen. Een concreet voorbeeld is het verhogen van het aantal woningen dat wij mogen bouwen volgens de provinciale prognose om een bijdrage te kunnen leveren aan de nationale woningbouwopgave. Hierbij geven we voorrang aan woningbouwprojecten die een bijdrage leveren aan de gemeentelijke woondoelstellingen. We geven uitvoering aan de afspraken over versneld bouwen. We willen de ruimtelijke kwaliteit van Oisterwijk versterken en een bijdrage leveren aan de gemeentelijke woningbehoefte. We willen een woningvoorraad die aansluit bij de woningbehoefte van de gemeente Oisterwijk, zowel kwalitatief als kwantitatief. Hieronder vallen ook voldoende betaalbare woningen en huisvesting van bijzondere doelgroepen.

We willen daarbij voldoen aan de (versnelde) taakstelling voor huisvesting van vergunninghouders en aan de landelijke eisen op het gebied van woonwagenbeleid. Ook willen we de regionaal afgesproken opgave voor de huisvesting van short en midstay arbeidsmigranten realiseren. Daarnaast willen we een bijdrage leveren aan het realiseren van de regionale woningbehoefte en inzetten op het realiseren van flexwonen. We willen inzicht in de behoefte aan woningen, zowel lokaal als regionaal. We willen ook zicht op de stappen die we zetten om hieraan een bijdrage te leveren door middel van datagestuurd werken. We zetten in op een toekomstgerichte en duurzame landbouw. Ook zorgen we voor een passende oplossing bij de sloop of herbestemming van voormalige agrarische bedrijfsgebouwen.

Hebben we gedaan wat we wilden gaan doen? Integrale visie Oostflank In 2023 is het Koersdocument verder uitgewerkt en werd het vrijgegeven voor participatie met externe partijen en inwoners. Er zijn diverse informatiebijeenkomsten georganiseerd. Daarnaast zijn er vele gespreken gevoerd, en was het mogelijk om via de email en website te reageren op het Koersdocument. Op basis van de reacties welke we uit de participatie hebben ontvangen is het Koersdocument op onderdelen aangepast. Het besluitvormingstraject wat leidt tot een eindvoorstel en een definitief Koersdocument Oostflank staat voor Q2 2024 gepland.

24

Omgevingswet Ondanks opnieuw uitstel van de Omgevingswet bleven we ons in 2023 inzetten om klaar te zijn voor de invoering van de Omgevingswet. We voerden in 2023 de volgende acties (door VNG opgesteld) t.b.v. de invoering van de Omgevingswet uit: - We hebben in 2023 samen met Equalit gemeenten gewerkt om de systemen technisch gereed te krijgen voor de Omgevingswet. De koppelingen (met o.a. het Digitaal Stelsel Omgevingswet) zijn in 2023 voorbereid en klaargezet. - We hebben in 2023 in GHO-verband nieuwe processen, sjablonen en brieven in het kader van de Omgevingswet en de Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) opgesteld. - Voorafgaand aan de invoering van de Omgevingswet en de Wkb heeft de raad in 2023 de volgende besluiten genomen en verordeningen vastgesteld: • Participatieverordening; • Erfgoedverordening; • Verordening adviescommissie en ruimtelijke kwaliteit; • Legesverordening; • Technische aanpassing APV i.v.m. inwerkingtreding Omgevingswet; • Nota Kostenverhaal • Verordening nadeelcompensatie - We werkten in 2023 verder aan de optimalisatie van de intaketafel (verbetering processen en werkafspraken). Daarnaast hebben we in 2023 meer vorm gegeven aan de regionale omgevingstafel. Hierbij zijn verschillende gemeenten uit de regio Middenen West-Brabant en ketenpartners betrokken.

Met de regionale omgevingstafel borgen we een uniforme werkwijze, die werkbaar is voor ketenpartners en gemeenten (en in GHO-verband). In 2023 is een paar keer geoefend met een regionale omgevingstafel. - Gedurende 2023 hebben medewerkers verschillende opleidingen, trainingen en sessies gevolgd. - Het actualiseren van de Omgevingsvisie is nog niet opgepakt in 2023. De Omgevingsvisie zal geactualiseerd worden c.q. dit traject zal opgepakt worden nadat het koersdocument SRBT Oostflank is vastgesteld. Versnelling woningbouw We hebben ingezet op de realisatie van grotere én kleinere woningbouwprojecten met gebruikmaking van het afwegingskader woningbouw, waarbij initiatieven en projecten voor woningbouw die een bijdrage leveren aan gemeentelijke doelstellingen voorrang krijgen. Met het Koersdocument Oostflank en het versnellingsteam woningbouw wordt een (extra) bijdrage geleverd aan de ambitie voor de realisatie van 150 woningen per jaar. We hebben ons ingezet voor de voorbereiding van de realisatie van 50 flexwoningen als tijdelijke woonvoorziening op verschillende locaties in de drie kernen van de gemeente. Dit traject zal volgens planning in 2024 worden afgerond, waarna de bouw kan worden gestart. Indien nodig zetten we hiervoor via het grondbedrijf ook eigen grond in.

We hebben uitvoering gegeven aan een aantal opdrachten en acties die zijn opgenomen in het uitvoeringsprogramma van de Woonzorgvisie. Enkele van de initiatieven die we in 2023 hebben afgerond en in voorbereiding zijn genomen zijn: • We hebben deelgenomen aan het regionale woningbehoefteonderzoek voor Hart van Brabant in opdracht van de provincie. Daarnaast is er in opdracht van de gemeente Oisterwijk een overzicht gemaakt van het woonbehoefteonderzoek voor de vier kernen van de gemeente. Dit onderzoek gebruiken we als (extra) onderlegger voor de onderbouwing van de woningbouw in de kernen. • We zijn in GHO verband gestart met de voorbereiding van digitaal informatiesysteem op het gebied van wonen met een bijbehorend dashboard.

25

•

• •

•

Op basis van de meerjarige prestatieafspraken met de corporaties voor 2023-2027 is een prestatieafspraken/jaarschijf voor 2024 opgesteld met afspraken op verschillende thema’s (5) voor 2024. Het lokaal beleid voor woonwagenstandplaatsen wordt in 2024 opgepakt. Doelgroepenverordening: We hebben een doelgroepenverordening opgesteld voor het langere tijd bereikbaar en betaalbaar houden van nieuwbouwwoningen in het sociaal en midden segment (huur- en koop). Er is een meerjarig woningbouwprogramma als instrument voor regie en sturing op de woningbouw samengesteld, waarmee enerzijds meer inzicht en anderzijds ook meer sturing op de bouw van betaalbare woningen mogelijk wordt. Daarnaast een woningbouwmonitor, met een aantal indicatoren om de effecten van het ingezette beleid te kunnen volgen en meten.

Buitengebied Er is een verdere uitwerking gegeven aan de visie op het buitengebied. Op het gebied van boomkwekerij en plantenteelt is de eerste fase van het project Versailles van het Noorden afgerond en is gewerkt aan het Koersdocument Oostflank. Op het gebied van stikstof is dit in het proces van de gebiedsgerichte aanpak Kampina en Oisterwijkse Vennen opgepakt. Daarnaast zijn we deelnemer bij de gebiedsgerichte aanpak Loonse en Drunense duinen en Leemkuilen. Binnen deze gebiedsgerichte aanpakken worden samen met provincie en diverse andere partijen de klimaat-, natuur-, water- en landbouwopgaven integraal opgepakt, omdat deze nauw met elkaar verweven zijn. Verder is gewerkt aan de ontwikkeling van Ruimte-voor-Ruimte-woningen. Saneringen en sloop van enkele varkenshouderijen zijn grotendeels afgerond en de procedures voor herbestemming lopen. Hoe is dat gemeten? Voor de woningprogrammering en het volgen en meten van de resultaten van het ingezette woonbeleid, is het woningbouwprogramma en de woningbouwmonitor Oisterwijk 2024-2025 opgesteld en vastgesteld. Het programma biedt inzicht in de projecten en initiatieven voor de woningbouw in de gemeente en de resultaten, waaronder de gerealiseerde woningbouw en de planning van de nieuwbouw. In 2023 zijn volgens de CBS gegevens 104 nieuwe woningen gerealiseerd in de gemeente.

26

2.2 We streven naar een aantrekkelijke en duurzame openbare ruimte Wat wilden we bereiken? Een veilige, toegankelijke, schone, groene en duurzame openbare ruimte voor onze inwoners om te wonen, werken en recreëren. Met oog voor de biodiversiteit en natuurwaarden op het gekozen kwaliteitsniveau. We leveren – waar mogelijk in samenwerking met de regio Hart van Brabant – een bijdrage aan de doelstellingen uit het Klimaatakkoord en onze lokale Duurzaamheidsagenda. We zetten in op vermindering van de CO2-uitstoot, onder andere door het verhogen van het aandeel opwekking hernieuwbare energie (zon en wind). Om deze doelstellingen te kunnen behalen evalueren en actualiseren we de gemeentelijke Duurzaamheidsagenda. Gemeente Oisterwijk is een groene en duurzame gemeente, die meewerkt aan de circulaire economie. Hierbij denken wij niet in afval, maar in grondstoffen. De landelijke VANGdoelstellingen zijn herijkt. De nieuwe VANG-doelstelling voor 2025 is het recyclen van 55% van de recyclebare stromen. Onze inwoners gebruiken voet, fiets en openbaar vervoer voor zoveel mogelijk verplaatsingen. We ontmoedigen doorgaand verkeer door onze woonwijken. De gemeente blijft met de auto wel bereikbaar, inclusief bij de doelgroep passende parkeergelegenheid.

We stimuleren het gebruik van duurzame vervoersmiddelen, zoals de fiets (voor verplaatsingen binnen 10 km) en openbaar vervoer ten opzichte van de auto. Daarnaast faciliteren we het gebruik van elektrische vervoermiddelen.

Hebben we gedaan wat we wilden gaan doen? Duurzaamheidsagenda en REKS We hebben de Duurzaamheidsagenda in 2023 geactualiseerd en de uitvoering van de Agenda gecontinueerd. Enkele voorbeelden van projecten en acties die in 2023 werden uitgevoerd zijn: − De gemeentelijke ‘Stimuleringslening duurzaam en levensloopbestendig wonen’ werd door veel inwoners gebruikt om hun woning te verduurzamen. Tot eind 2023 zijn 129 leningen verstrekt voor een totaalbedrag van € 1.710.625. − Er werden 2 nieuwe postcoderoosdaken (‘zon op andermans dak’) gerealiseerd. − We hebben het project ‘aanpak energie-armoede’, als onderdeel van de Transitievisie Warmte, gecontinueerd. In 2023 werden bij ca. 450 huishoudens door zgn. energieklussers van energie-coöperatie DEC Oisterwijk kleine energiemaatregelen uitgevoerd die helpen om de energierekening te verlagen (plaatsen radiatorfolie, tochtstrips, ledlampen, etc.) − We hebben bij het Rijk de specifieke uitkering voor de zgn. ‘Lokale Aanpak Isolatie’ (voor de aanpak van slecht geïsoleerde woningen) aangevraagd. Deze uitkering (€ 608.000) werd door het Rijk toegekend. De aanpak zal in 2024 worden uitgevoerd. − We zijn gestart met de herijking van onze vastgoedportefeuille waarbij we tevens bij alle gemeentelijke panden onderzoeken welke potentiële verduurzamingsmaatregelen mogelijk zijn.

27

−

We hebben maatregelen uitgevoerd uit de door het Rijk opgestelde ‘erkende maatregelen lijst’. Voorbeelden hiervan zijn het toepassen van ledverlichting en het vervangen van ketels door energiezuinige ketels. − Vanuit het Energieloket (in Tiliander) werden in totaal 350 (fysieke en telefonische) vragen van inwoners en ondernemers over het verduurzamen van hun woning of bedrijf beantwoord en werden 95 individuele energiebesparingsadviezen gegeven. Het Energieloket wordt bemenst door DEC Oisterwijk en door ons gefaciliteerd. In 2023 hebben wij deelgenomen aan diverse projecten uit de Regionale Energie- en Klimaat Strategie (REKS), waaronder de projecten ontwikkeling energiehubs De Baars en Kattenberg en het project energiebesparing. In juli 2023 heeft het college besloten tot definitieve deelname aan het Publiek Ontwikkelbedrijf REKS BV. Dit bedrijf wordt belast met de ontwikkeling van de energiehubs die zijn vastgelegd in de REKS. We zijn aangesloten bij lokale- en regionale overleggen op het gebied van duurzaamheid. Klimaatadaptatie In de Visie Openbare Ruimte zijn ambities gesteld die betrekking hebben op klimaatadaptatie. Klimaatadaptatie op het gebied van water en riolering is verwerkt in het beleidsstuk Programma Water en Riolering. Regels zijn opgenomen in de “Verordening afvoer hemelwater en grondwater”.

Jaarlijks wordt door de regio Hart van Brabant de “Regionale klimaatagenda 2022-2027” herzien. Dit is een lijst van projecten in de regio Hart van Brabant waarin klimaat adaptieve maatregelen zijn opgenomen waar voor geselecteerde projecten subsidie wordt aangevraagd. Zo is in het kader van het project Beekdalpark subsidie aangevraagd voor aanleg van waterretentie aan de Vloeiweg. Circulaire economie In 2023 hebben wij verschillende belanghebbenden gesproken over de nieuwe grondstoffennota en er is een enquête uitgezet. De resultaten van de enquête zijn in januari 2024 gepubliceerd en de Grondstoffennota wordt in Q2-2024 vastgesteld. We zijn gestart met het Circulair ambachtscollectief door uitbreiding van de samenwerking met kringloopbedrijven en textielinzameling per 1 januari 2024 uit te laten voeren door Het Goed. In het kader van bewustwording hebben we de volgende activiteiten uitgevoerd: - tijdens Festival Futura op 8 oktober 2023 hebben we het Afvalscheidingsspel gespeeld met de bezoekers. - we hebben verschillende activiteiten georganiseerd met scholen zoals de E-waste race met enkele basisscholen, jaarlijks terugkerende projecten over afval met 2College. - we hebben opruimmateriaal voor zwerfafval bij o.a. Cello in Haaren beschikbaar gesteld. De voorbereidingen voor de uitbreiding van de milieustraat Oisterwijk en de realisatie van een tweede weegbrug zijn gestart.

De werkzaamheden zullen naar verwachting in Q3-2024 gereed zijn. We hebben nieuwe materialen aangeschaft voor onze vrijwilligers die zwerfafval bestrijden (ZAP’ers). Met deze nieuwe materialen hebben we verbeteringen ingevoerd door bijvoorbeeld karretjes te kopen met 2 vakken zodat ze tijdens het ZAP’en het afval direct kunnen scheiden. Daarvoor hebben wij de SUP vergoeding aangesproken.

28

Infrastructuur In 2023 stelden we de Visie Openbare Ruimte vast. Dit document dient als kader voor het nieuwe Programma Rood (beleidsnota Wegen, Zandwegen en Kunstwerken). De voorbereidingen van dit programma zijn eind dit jaar gestart. Ook werkten we aan het Handboek Rood, het integrale technische programma van eisen voor de openbare ruimte. De eerste (digitale) druk wordt in het tweede kwartaal van 2024 verwacht. Openbare Verlichting In onze gemeente staan ongeveer 8.300 gemeentelijke lichtmasten. Hiermee zorgen we dat weggebruikers zich veilig kunnen verplaatsen en mensen zich sociaal veilig in de openbare ruimte voelen. Ook draagt openbare verlichting bij aan sfeer, leefbaarheid en herkenbaarheid. Het is tevens een voorziening die efficiënt en doelmatig dient te worden ingezet. Openbare verlichting is ongeveer voor 40-50% verantwoordelijk voor de gemeentelijke energielasten. Ook beheerkosten, CO2 en lichtvervuiling spelen een grote rol in de keuze van een juiste toepassing. Dit jaar is gestart met het inventariseren van de kansen tot het optimaliseren van ons verlichtingsareaal en met Programma Geel; het beleidsplan voor openbare verlichting. Hoofdthema’s hierin zijn duurzaamheid, verlagen van beheer- en energiekosten, en lichtvervuiling. Riolering Het Basis Rioleringsplan (BRP) is een hydraulische beoordeling van alle rioolstelsels met adviezen voor optimalisatie.

Deze is nagenoeg afgerond, enkel de beoordeling van waterschap de Dommel dient hierin nog verwerkt te worden. De aanbevelingen hieruit zijn bekend en deels overwogen. Groen Voor de duurzame instandhouding van het openbaar groen en de bomen zijn reconstructies noodzakelijk. Dit pakken we integraal aan, samen met andere geplande werken. Zo zijn we in Westend wijkgericht aan de slag gegaan met het wegwerken van achterstanden in onderhoud en renovatie van versleten plantvakken. In de Marijkestraat vindt een grootschalige reconstructie plaats, waarbij het bomenbestand vernieuwd wordt. Verder is voor het Willem van der Aa-park het participatietraject voor renovatie opgepakt en op basis daarvan is aan de slag gegaan met het ontwerp en de voorbereidingen. Vervoer We hebben het gebruik van de fiets via een campagne (Trappers) gestimuleerd en een tweetal fietsknelpunten verbeterd (fietspad Sparrendreef en fietspad Heukelomseweg). Bij herinrichtingen van wegen geven we langzaam verkeer prioriteit boven gemotoriseerd verkeer. Het realiseren van het Oisterwijkse deel van de snelfietsroute F58 is doorgeschoven naar 2024.

Overige initiatieven: • Voor de korte termijn maatregelen uit het Verkeersplan Moergestel geldt het volgende: o Maatregelen snelheid Rootven-Raadhuisstraat: voorbereiding in 2024, uitvoering ook; o Voetgangersvoorziening Kloosterlaan: gekoppeld aan werkzaamheden Moergestel noord, uitvoering 2024; o Groot onderhoud Waterhoefstraat incl. fietsvriendelijke bermen: is voorbereid, uitvoering in 2024; o Verbeteren fietsverbinding Waterhoefstraat – Stokeind: uitvoering in 2024; o Aanpak kruising Akkerweg – Industrieweg: is uitgevoerd in 2022;

29

Onderzoek geluidsreductie Akkerweg/Oisterwijksebaan: in combinatie met groot onderhoud, uitvoering in 2024; o Convenant bedrijven: verkenning is opgestart in Q1 2024; o Brommers op de rijbaan: verkenning is opgestart Q1 2024; De afsluiting Kerkplein – Begijnhofstraat is na oplevering gemonitord op basis van meldingen. In de eerste weken na de afsluiting is een aantal vragen ontvangen en beantwoord. Een evaluatie van de maatregel kon niet eerder plaatsvinden vanwege bouwwerkzaamheden aan de Poirtersstraat die tot november 2023 hebben geduurd. De evaluatie wordt in het tweede kwartaal van 2024 uitgevoerd. Dat doen op basis van een verkeerstelling in Q1 op de wegen in de directe omgeving. Die gegevens worden vergeleken met tellingen uit 2017 en gegevens uit het verkeersmodel. Het vol/vrij systeem voor het parkeerterrein aan de Spoorlaan is nog niet volledig gerealiseerd vanwege vragen omtrent de aanleg van de stroomvoorziening. Daarover is begin 2024 meer duidelijkheid gekomen. In de loop van 2024 ronden we de realisatie af. We hebben gezorgd voor meer en een goede spreiding van openbare laadpunten voor elektrisch vervoer (zowel voor auto als fiets). Aanvragen zijn hierin leidend geweest, op basis van bestaande locaties en de omgeving (in relatie tot groen) zijn de meest geschikte locaties in een wijk bepaald.

We hebben initiatieven op het gebied van duurzaam vervoer gefaciliteerd. Er zijn inmiddels drie locaties voor deelauto’s binnen de gemeentegrenzen. Als werkgever hebben we reizen per fiets naar het gemeentekantoor gestimuleerd. Daarnaast nemen we deel aan het initiatief Trappers. o

•

•

•

•

Hoe is dat gemeten? Duurzaamheidsagenda en REKS • De totale CO2-uitstoot in de gebouwde omgeving in Oisterwijk is gedaald van 108.100 ton in 2010 naar 65.800 ton in 2022 (Bron: Regionale klimaatmonitor; rapportage CO2uitstoot). Circulaire economie • Bij de berekening van de jaarcijfers wordt altijd een check gedaan op voorgaande jaren. Uit dit check is gebleken dat de hoeveelheid restafval per inwoner van 2022 hoger ligt dan aangegeven in de jaarstukken 2022. In 2022 komt het totaal restafval op 104 kg per inwoner neer, in plaats van 101. De scheidingspercentage is hiermee ook lager dan aangegeven, 78% in plaats van 79%. • In 2023 is 104 kg (grof) huishoudelijk afval per inwoner gemeten. Gelijk aan 2022 (na bovenstaande correctie). Hiermee hebben wij het doel van 100 kg per inwoner dat in 2020 gehaald moest worden nog niet gehaald. Ook de scheidingspercentage huishoudelijk afval blijft stabiel op 78%. Hieruit is het duidelijk dat er aanvullende maatregelen nodig zijn om de hoeveelheid recyclebare afvalstromen uit het restafval te halen. Hier wordt bij de vaststelling van de nieuwe grondstoffennota aandacht aan besteed. Verkeer/Vervoer • Op basis van gegevens uit ViaStat kunnen we vaststellen dat in 2023 één dodelijk slachtoffer is gevallen op het gemeentelijk wegennet (nabij rotonde Akkerweg/De Sonman).

30

2.3 Het is veilig voor onze inwoners Wat wilden we bereiken? Oisterwijk heeft de doorlopende ambitie om een gastvrije en gevarieerde gemeente te zijn. Waar het goed wonen, werken en recreëren is. Veiligheid speelt hierin een bepalende rol. Zowel objectieve veiligheid als subjectieve veiligheid. Het streven is een veilig en leefbaar Oisterwijk door minder criminaliteit, overlast en onveiligheidsgevoelens. Hebben we gedaan wat we wilden gaan doen? Om verder te bouwen aan een veilig en leefbaar Oisterwijk, hebben we diverse acties uitgevoerd. om criminaliteit en overlast te verminderen en het veiligheidsgevoel van onze inwoners te versterken. Zo hebben we aangekondigde en onaangekondigde controles uitgevoerd op bedrijventerreinen, recreatieparken en in het buitengebied. Deze controles hebben we zelfstandig uitgevoerd, maar ook in samenwerking met partners zoals het Bestuurlijk Interventieteam (BIT) Hart van Brabant, de Politie en de Belastingdienst. Daarnaast hebben we – zowel intern als extern – ingezet op het bewustzijn en de meldingsbereidheid over georganiseerde criminaliteit. In het kader hiervan hebben we diverse voorlichtingen georganiseerd over het herkennen en melden van georganiseerde criminaliteit. Ook voerden we BIBOB-toetsen uit bij onder andere drank- en horeca- en omgevingsvergunningen, om de integriteit van het openbaar bestuur te waarborgen.

Bij overlast door jongeren en personen met onbegrepen gedrag hebben we ook ingezet op meldingsbereidheid en hebben we onze samenwerkingen versterkt. Zo hebben we aandacht gegeven aan het landelijke Meldpunt Zorgwekkend Gedrag en de ondersteunende rol van de Wijk GGD in onze gemeente, zodat onze inwoners weten waar zij terecht kunnen met hun meldingen. Binnen onze gemeente hebben we in samenwerking met de beleidsadviseur zorg en veiligheid ingezet om de pilot voor de procesregisseur Zorg en Veiligheid te verlengen, met het verminderen van overlast door personen met onbegrepen gedrag als doel. Deze pilot is verlengd en loopt ook in 2024. Ook vindt er intern samenwerking plaats met de beleidsadviseur van het Sociaal Domein, met wie periodiek strategisch overleg gevoerd wordt. Daarnaast werken wij nauw samen met het Zorg en Veiligheidshuis Midden- en West-Brabant (ZVHMWB). Wij nemen deel aan de gezamenlijke sessie kernteam & ambtelijk overleg en participeren in de ontwikkelingen binnen de regio. We bespreken de lopende casuïstiek met de Wijk-GGD, het ZVHMWB en ketenzorgpartners, zodat de juiste hulpverlening geboden kan worden. Door preventief deze samenwerkingen aan te gaan werken wij toe naar het verminderen van overlast, waardoor er ook minder zorg gerelateerde meldingen bij de politie binnenkomen.

Tot slot hebben we de overlastmeldingen die we hebben ontvangen over onze jongeren, in samenwerking met de politie, R-Newt en HALT, opgepakt tijdens onze Jongerentafel. De overlast wordt gemonitord en passende maatregelen worden getroffen, zoals het aangaan van gesprekken met deze jongeren of fysieke maatregelen op overlastlocaties.

31

Hoe is dat gemeten? Meldingsbereidheid georganiseerde criminaliteit De ambitie was om het aantal meldingen bij de gemeente over georganiseerde criminaliteit in 2023 te laten stijgen ten opzichte van 2022. Dit is gelukt. Het aantal meldingen bij de gemeente over georganiseerde criminaliteit is in 2023 namelijk gestegen naar 23 meldingen ten opzichte van 7 meldingen in 2022. Dit is een aanzienlijke stijging. De ontvangen meldingen hebben we geanalyseerd en daar waar mogelijk opgepakt, zowel zelfstandig als in samenwerking met partners zoals de politie. Meldingsbereidheid overlast De politiemeldingen over overlast door jongeren en personen met onbegrepen gedrag wilden we laten dalen. In 2022 hebben we 70 meldingen ontvangen over jeugdoverlast, in 2023 waren dit 76 meldingen. Deze stijging is te verklaren door de aandacht die vanuit de gemeente is besteed aan de meldingsbereidheid en de samenwerking tussen de betrokken partners in de Jongerentafel. In 2022 zijn er 156 meldingen binnen gekomen over overlast door personen met onbegrepen gedrag. In 2023 waren dit er 140. In deze overlastcategorie is dus wel sprake van een daling. Cijfers overige meldingen Tot slot hadden we als doel om de politiemeldingen in de categorieën overvallen, ramkraken en diefstallen met geweld, openlijke geweldplegingen, woninginbraken en fietsendiefstallen laten dalen.