Document · PDF

Begroting 2024 geamendeerd, vastgestelde versie

RAAD 9 november 2023, gemeente OisterwijkBij agendapunt: Begroting 2024 - aanvaard27.457 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

Inhoudsopgave

Nota van aanbieding ................................................................................................... 3 Algemeen ................................................................................................................. 5 Begroting in één oogopslag ......................................................................................... 6 Beeld op de kernen .................................................................................................... 8 Leeswijzer............................................................................................................... 15 Financiële samenvatting ............................................................................................ 17 Programmaplan ...................................................................................................... 20 Programma 1 Dienstverlenend Oisterwijk .................................................................... 22 Programma 2 Aantrekkelijk, duurzaam, gezond en veilig Oisterwijk ................................. 35 Programma 3 Samenredzaam Oisterwijk ..................................................................... 50 Paragrafen ..............................................................................................................

62 Paragraaf Bedrijfsvoering .......................................................................................... 63 Paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing ..................................................... 67 Paragraaf Financiering .............................................................................................. 78 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen ....................................................................... 80 Paragraaf Grondbeleid .............................................................................................. 84 Paragraaf Verbonden partijen .................................................................................... 91 Paragraaf Lokale heffingen ...................................................................................... 100 Paragraaf Wet Open Overheid .................................................................................. 104 Financiële begroting ..............................................................................................105 Overzicht van baten en lasten .................................................................................. 106 Incidentele baten en lasten .....................................................................................

107 EMU saldo ............................................................................................................. 109 Overzicht taakvelden .............................................................................................. 110 Bijlagen .................................................................................................................112 Gemeentefonds ..................................................................................................... 113 Lijst met afkortingen .............................................................................................. 114

Begroting 2024 | 2

Nota van aanbieding KANSEN CREËREN Leden van de gemeenteraad, Tal van crises dagen ons de afgelopen tijd uit tot het verkennen van nieuwe realiteiten. De energiecrisis zorgt voor een energiebesparing waar geen voorlichtingscampagne tegenop kan. Bedrijven kunnen amper de levering en installatie van zonnepanelen en warmtepompen bijhouden. De Oekraïne-oorlog betekent dat we samen in onze gemeente zo’n 300 ontheemden opvangen. Het grootste deel van hen heeft werk. We leren dat asielzoekers eigenlijk ook prima meteen aan het werk kunnen en daardoor sneller onderdeel kunnen worden van onze samenleving. De stikstofmalaise betekent een enorme impuls voor het elektrificeren van bouwmachines en transportmiddelen. De kabinetscrisis zorgt voor een ongekende wisseling van politieke leiders en voor een naar verwachting drastische herverkaveling van het politieke spectrum. Corona heeft gestimuleerd dat we anders aankijken tegen de verhouding kantoor- en thuiswerk en dat we tegelijk de samenkomsten met collega’s moeten koesteren. Want veel werk is samenwerking. De overspannen arbeidsmarkt doet ons nieuwe vormen van personeelswerving uitproberen. Het vinden en blijven boeien en binden van mensen betekent ook dat we scherper worden op onze vitaliteitsaanpak. Nadrukkelijker creëren we de mogelijkheden voor de persoonlijke en professionele ontwikkeling van medewerkers.

Veel zaken die we eigenlijk al wilden en waarover we altijd veel praatten en beleidsnota’s schreven kunnen heel goed een momentum gebruiken. Crisis maakt creatief. Accenten in deze begroting 2024 houden verband met dit momentum. We investeren extra in onze medewerkers. We investeren extra in duurzame mobiliteit en in duurzame openbare verlichting. We zorgen voor voldoende ruimtelijke plannen zodat we na de stikstofimpasse klaar staan om onze bouwopgave te realiseren. We geven een impuls aan de uitvoering van onze klimaat- en energieplannen. Bij dat alles zetten we in op een inclusieve samenleving. Iedereen hoort erbij, iedereen doet mee. Dat geldt ook voor het verzamelen van ideeën over hoe de leefomgeving in onze dorpen en buurten eruit moet zien. Niet dat daardoor ineens alles kan. Maar het teruggeven van de regie aan de inwoner is een van de mogelijkheden om de breed gevoelde politieke vertrouwenscrisis te lijf te gaan. Natuurlijk moet alles te betalen zijn. Dat lukt. Vooralsnog! Maar als er niks gebeurt, gaan we net als de meeste gemeenten vanaf 2026 een financieel dal in. Dan komen veel initiatieven onder druk te staan. Daarom is het zaak om als gezamenlijke

Begroting 2024 | 3

gemeenten hard bij het Rijk aan de bel te trekken. En ook om te zorgen voor een solide, sober en slim huishoudboekje waarin de indexeringen als gevolg van de gestegen inflatie zijn verwerkt. Over ons huishoudboekje gaan we komende maand en ook het komende begrotingsjaar graag het gesprek aan met onze raad, inwoners, bedrijven en instellingen. Iedereen is uitgenodigd om haar of zijn creatieve bijdrage te leveren. Zodat we - in welke crisis dan ook - kansen blijven creëren.

Het college oktober 2023

Begroting 2024 | 4

Algemeen

Begroting 2024 | 5

Begroting in één oogopslag Waar komt het geld vandaan

Begroting 2024 | 6

Begroting 2024 | 7

Beeld op de kernen In het coalitieakkoord staat dat er de komende jaren een aantal majeure projecten en ontwikkelingen aan de orde komen, de zogenaamde kompasprojecten. Op deze en de volgende pagina’s gaan we verder in op de kompasprojecten. Hieronder en op de volgende pagina geven we aan in welke kern de kompasprojecten zijn gepland. Hiermee is een eerste start gemaakt met de uitvoering van het raadsbesluit om een paragraaf over de kernen op te nemen in de begroting en jaarrekening. Op de pagina daarna zijn de kompasprojecten weergegeven op een kaart. Dit is een eerste start om te komen tot een “dynamische” landkaart van de gemeente met hierop aangegeven de locaties, de omvang en het tijdspad van kompasprojecten. Vervolgens staat in één tabel welke processtappen moeten worden uitgevoerd in de komende jaren. Dit overzicht wordt bij de PPN en de begroting geactualiseerd.

Begroting 2024 | 8

Begroting 2024 | 9

Kaart met kompasprojecten

Begroting 2024 | 10

Processtappen kompasprojecten

Begroting 2024 | 11

Voortgang Kompasprojecten Beekdalpark / De Leye De raad heeft het ontwikkelscenario vastgesteld. Het bestemmingsplan, beeldkwaliteitsplan en inrichtingsplan worden uitgewerkt in 2023. In 2024 wordt het bestemmingsplan vastgesteld, de verkoopprocedure afgerond en de verkoop voorbereid. Pannenschuur VI De structuurvisie Pannenschuur VI is vastgesteld door de raad. Dit is het raamwerk (samen met Koersdocument Oostflank) voor uitwerking van stedebouwkundig concept. Moergestel-Noord (Nieuwenhof) Concept stedenbouwkundige visie is door de gezamenlijke partijen opgesteld. In 2023 wordt dit verder uitgewerkt in een uitvoeringsparagraaf. Taxandria terrein In een raadsinformatiebrief (januari 2023) is meer tijd gevraagd om zo volledig en zorgvuldig mogelijk invulling te geven aan een motie van de raad om verschillende scenario’s voor te leggen. Een verkenning van scenario 0 (“laten zoals het nu is”) met een verhuizing van Rugbyvereniging Oisterwijk Oysters naar Sportpark de Gemullehoeken, maakt daar onderdeel van uit. Die verkenning vindt momenteel plaats, waarbij zowel de rugbyvereniging als Taxandria Atletiek worden betrokken. Bestemming gronden Bedrijfsweg De ontwikkeling is onderdeel van het Koersdocument Oostflank. In 2024 vindt visievorming plaats en verdere uitwerking van de plannen. Besluitvorming over de bestemming van de locatie is gepland in 2025.

Verkeersplan Moergestel (Randweg Moergestel) Uitvraag onderzoek is in het 3e kwartaal 2023 gedaan. Op basis van uitkomsten onderzoek verdere stappen bepalen. Toekomst Milieustraat Voor een circulair centrum is een concept intentieovereenkomst voor de samenwerking met Tilburg gereed. Voorbereidingen voor de realisatie van de tweede weegbrug in Oisterwijk zijn gestart. Uitvoering hiervan vindt plaats in 2024. Kartonnagefabriek/Baerdijk* De ontwikkelaar heeft in samenspraak met de gemeente het bouwplan uitgewerkt binnen de door de raad vastgestelde kaders. Het ontwerpbestemmingsplan “Baerdijk-Rodebrugstraat” is gereed en wordt in de eerste helft van oktober 2023 ter inzage gelegd. Hiermee wordt het juridisch-planologische proces opgestart. Verwachte planvaststelling is in 2024. Boeke Heesters* Er is een marktscan verricht. Er is in december 2022 een inloopbijeenkomst geweest voor directe omwonenden en andere geïnteresseerden om kennis te nemen van de beoogde ontwikkelplannen. In 2023 is gewerkt aan de nadere uitwerking van het stedenbouwkundig concept en het concretiseren van het beoogd programma.

Begroting 2024 | 12

KVL-Noord* Het project is door ontwikkelaar DBMC uitgewerkt in een stedenbouwkundig plan. Er is een concept bestemmingsplan uitgewerkt en deze plannen zijn gepresenteerd aan de omgeving. Gemeente en ontwikkelaar hebben over het woningbouwprogramma nog geen overeenstemming. Het plan dient nog te worden aangepast door ontwikkelaar. Herontwikkeling Haarendael* Op 6 juli 2023 is de structuurvisie “Ontwikkelkader Landgoed Haarendael” vastgesteld. Hierin staan de spelregels waarbinnen de ontwikkelaar een concreet plan opstelt voor de toekomst van Haarendael. Daarnaast wordt naar verwachting in januari 2024 gestart met de werkzaamheden voor gedeeltelijke sloop, sanering en gedeeltelijk behoud van het hoofdgebouw (u- en zijgebouwen). Huisvesting school de Hondsberg Koraal groep heeft haar voornemen gewijzigd. In plaats van (ver)nieuwbouw van het schoolgebouw op de huidige plek wil men mogelijke nieuwbouw combineren met de zorggebouwen en verplaatsen naar elders op het terrein. In oktober 2023 wordt een gesprek gevoerd om deze vraag verder te kwantificeren en concreter te maken zodanig dat een afspraak met de Provincie haalbaar en zinvol is. Sportpark Stokeind Er is een definitief ontwerp voor de herinrichting. Vanwege stikstof is een gefaseerde uitwerking vereist. De 2 natuurgrasvelden langs de Reusel zijn gerenoveerd.

Er wordt gewerkt aan de voorbereiding van de aanleg van het kunstgrasveld en het tijdelijk parkeerterrein. In 2024 wordt de herinrichting van de Molenstraat en de definitieve aanleg van het parkeerterrein uitgevoerd. Tenslotte zal dan in 2025 het Gilde een nieuw gebouw op het terrein realiseren zodat zij ook op Stokeind een plaats krijgen. Herontwikkeling Den Domp / Monseigeur Bekkersplein Haaren Op 6 juli 2023 is fase 1 van het project afgesloten met de vaststelling van het ontwikkelkader Hart voor Haaren. Hierin staat op hoofdlijnen de toekomstrichting voor beide locaties aangegeven. In fase 2 (masterplan) wordt dit uitgewerkt in een concreet plan voor in elk geval het Mgr Bekkersplein e.o.. Eerste stappen zijn: Bepalen met welke partner, naast SGH, de gemeente het project verder vormgeeft; Architectenselectie voor de nieuwbouw op het plein; Bezoek aan voorbeeldprojecten met functiecombinatie maatschappelijk en wonen. Toekomst Staalbergven Aantal toekomstscenario's zijn aan de raad voorgelegd. In de raadsvergadering van 14 december 2023 wordt een besluit genomen over het gewenste scenario. Het jaar 2024 zal in het teken staan van de nadere uitwerking van de plannen. Doorontwikkeling recreatieparken (o.a.

de Noenes) Op 28 september 2023 heeft de gemeenteraad besloten aan de hand van de nota van uitgangspunten of, op welke manier en onder welke voorwaarden binnen De Noenes permanente bewoning toegestaan kan worden. Hierop volgt de herziening van het bestemming/omgevingsplan. Daarnaast is sprake van een dialoog met de parken zonder toeristisch perspectief. In februari 2023 is aangegeven welke gegevens door de parken aangeleverd dienen om mogelijk in aanmerking te komen voor een maatwerktraject voor een alternatieve invulling. Wanneer de gegevens compleet zijn, wordt in overleg getreden met de provincie om e.e.a. af te stemmen.

Begroting 2024 | 13

Herontwikkeling voormalige Basisschool Bosstraat * De locatie is in juni 2023 juridisch overgedragen aan de ontwikkelaar. Deze heeft de verkoop van de 16 appartementen en de twee woningen opgestart. Afhankelijk van hoe snel de verkoop zal verlopen zal worden gestart met de bouw. Oostelvoortjes II Gemeente en BPD Ontwikkeling hebben in juli 2023 een anterieure overeenkomst gesloten. Ontwikkelaar werkt in samenspraak met de gemeente het bestemmingsplan, beeldkwaliteitsplan en inrichtingsplan uit. De ruimtelijke procedure wordt nog in 2023 opgestart.

Begroting 2024 | 14

Leeswijzer In de programmabegroting 2024 maken we afspraken tussen de gemeenteraad en het college over wat we in het begrotingsjaar gaan doen en welke middelen daarvoor beschikbaar zijn. Met deze begroting brengen we de raad beter in positie om op strategisch niveau te kunnen sturen op politieke thema’s.

Ambities voor 2024 In het coalitieakkoord is een aantal ambities verwoord. De ambities voor 2024 worden vertaald in de volgende thema’s:

Programma 1 Dienstverlenend Oisterwijk 1.1 We hebben onze dienstverlening aan inwoners en ondernemers op orde 1.2 We steken veel energie in samenwerking en inwonersparticipatie 1.3 We zetten onze eigendommen optimaal in 1.4 We hebben de gemeente goed georganiseerd Programma 2 Aantrekkelijk, duurzaam, gezond en veilig Oisterwijk 2.1 Versterking van kwaliteit en identiteit van Oisterwijk door ruimtelijke ontwikkelingen 2.2 We streven naar een aantrekkelijke en duurzame openbare ruimte 2.3 Het is veilig voor onze inwoners 2.4 Oisterwijk is aantrekkelijk voor inwoners, ondernemers en bezoekers Programma 3 Samenredzaam Oisterwijk 3.1 We hebben een sterk sociaal domein door een goede basisstructuur 3.2 We hebben een sterk sociaal domein met goede ondersteuning 3.3 Alle inwoners kunnen zich ontwikkelen

Opbouw van de programma’s Elk programma kent een duidelijke opbouw, waarin per programma de beleidsdoelstelling en het maatschappelijk effect staat opgenomen waarop de raad op strategisch niveau kan sturen. Per programma zijn op tactisch niveau de politieke thema’s van het college weergegeven. Op sommige thema’s willen we meerdere ambities bereiken. Deze zijn apart benoemd. Per thema worden de volgende vragen beantwoord: • Wat willen we bereiken? • Wat gaan we daar voor doen? • Hoe kunnen we dat meten? Per programma wordt de volgende vraag beantwoord: • Wat kost het? Per programma geven we een toelichting op de belangrijkste financiële verschillen met de begroting van 2023. Bij ieder programma treft u een overzicht aan van de voorgestelde investeringen. De bijbehorende kapitaallasten zijn opgenomen in de meerjarenbegroting. De going-concern activiteiten zijn in de financiële begroting meegenomen en visueel weergegeven in de infographics per programma. In de programma’s zijn daarnaast de in de BBV verplicht voorgeschreven beleidsindicatoren opgenomen. Deze indicatoren zijn een gevolg van de gewijzigde begrotingsvoorschriften.

Begroting 2024 | 15

Deze beleidsindicatoren zijn voor alle gemeenten gelijk en op “waar staat je gemeente” raadpleegbaar. Dat maakt het mogelijk om Oisterwijk op diverse terreinen te vergelijken met andere gemeenten. Global Goals for Sustainable Development In 2015 heeft de VN 17 ambitieuze doelen voor duurzame ontwikkeling vastgesteld. Deze Global Goals for Sustainable Development werden unaniem geadopteerd door alle lidstaten en vormen voor de periode tot 2030 een belangrijke gezamenlijke agenda. Oisterwijk is hier in 2019 bij aangesloten. In deze begroting maken we bij elk programma visueel inzichtelijk hoe de politieke thema’s van de gemeente Oisterwijk verband houden met deze global goals. Tabellen In dit boekwerk komen veel financiële tabellen voor. In deze tabellen zijn afgeronde bedragen gepresenteerd, hierdoor kan het gepresenteerde saldo afwijken van de opgetelde (afgeronde) bedragen. Daarnaast mag u een negatief bedrag interpreteren als een last of verslechtering van het begrotingssaldo. Bedragen die positief zijn kunt u interpreteren als een baat of verbetering van het programmasaldo. Mocht dit anders zijn, dan is dit bij de tabel vermeld.

Begroting 2024 | 16

Financiële samenvatting (bedragen x € 1.000)

Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2023 2024 2025 2026 2027

1 Dienstverlenend

-37.095

-38.076

-37.336

-36.926

-37.308

2 Aantrekkelijk,duurzaam,gezond en veilig

-26.805

-24.344

-24.191

-22.428

-20.267

3 Samen redzaam

-40.399

-39.970

-33.478

-31.102

-31.000

-104.299

-102.390

-95.006

-90.456

-88.575

1 Dienstverlenend

72.326

74.079

73.090

67.868

67.112

2 Aantrekkelijk,duurzaam,gezond en veilig

15.707

14.331

14.374

13.593

12.691

3 Samen redzaam

15.204

14.400

7.802

6.401

103.238

102.810

95.266

87.861

86.204

-1.061

420

260

-2.595

-2.371

Mutaties reserves programma 1

706

115

Mutaties reserves programma 2

3.457

718

636

635

521

Mutaties reserves Grondbedrijf

-1.796

-448

-585

-1.194

-2.459

Mutaties reserves programma 3

1.158

125

Mutatie reserves

3.524

509

-559

-1.938

Resultaat

2.463

929

311

-3.154

-4.310

Totaal lasten

Totaal baten Saldo van baten en lasten

Uitgangspunten begroting De begroting 2024-2027 is opgesteld op basis van het scenario “de gemeente neemt geen (extra) maatregelen in 2024”. Dit betekent dat we twee sluitende jaren (2024 en 2025) en twee niet sluitende jaren presenteren (2026 en 2027). Advies VNG Om een signaal af te geven aan het Rijk adviseert de VNG om financiële tekorten zichtbaar te maken in de begroting door voor de jaren 2026 en verder een niet sluitende begroting te presenteren. Dit advies van de VNG is in lijn met de scenariokeuze die in de PPN 2024-2027 is geadviseerd en wat we als uitgangspunt hebben gehanteerd bij het opstellen van de begroting. Indexering De kosten, inclusief de subsidies en salarissen, zijn in 2024 geïndexeerd met de in de meicirculaire 2023 gehanteerde index van 4,22%. Voor zover er contractuele afspraken liggen passen we de indexering van het contract toe. Ook de opbrengsten, o.a. belastingen en de huur voor gemeentelijke accommodaties die in gebruik zijn bij gesubsidieerde instellingen, worden geïndexeerd met 4,22%. Dit is in lijn met het gebruikelijke kader. Uitgangspunt is dat de rioolheffing en afvalstoffenheffing kostendekkend zijn. Voor de rioolheffing wordt naast de reguliere indexering een extra indexering van 0,1% toegepast. Dit conform het vastgestelde programma Water en Riool. Na analyse is gebleken dat de afvalstoffenheffing niet kostendekkend is.

Voor de afvalstoffenheffing wordt een gefaseerde groei naar een kostendekkend tarief voorgesteld, te

Begroting 2024 | 17

starten met indexering van de tarieven aan de hand van de daadwerkelijke indexering van onze dienstverleners. Rekenrente De interne rekenrente van 0,5% wordt gebruikt om de werkelijk begrote rentekosten te verdelen over de boekwaarden van de activa. Het verschil tussen de werkelijk begrote rente en de doorbelaste rente op basis van de boekwaarden wordt verwerkt in programma 1. Voor het grondbedrijf wordt, conform voorschriften in het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV), een apart rentepercentage gehanteerd van 0,80%. Het BBV schrijft voor dat bij de berekening van het rentepercentage rekening moet worden gehouden met de verhouding Eigen Vermogen / Vreemd Vermogen. Overhead De overhead is centraal in de begroting opgenomen. De overhead wordt aan de tarieven toegerekend op basis van personeelslasten. Provinciaal toezicht De provinciale handreiking kapitaallasten nieuwe (her)investeringen komt te vervallen. Daardoor wordt het toezicht van de provincie aangepast voor dit onderdeel. Concreet betekent dit dat nieuwe kapitaallasten opgenomen moeten worden vanaf het boekjaar volgend op het jaar waarin het kapitaalgoed gereedkomt/verworven wordt. Deze systematiek hanteerden wij reeds. De jaarlijkse correctie op onze begroting door de provincie vervalt hierdoor. Overig In de begroting 2024 zijn de structurele effecten van de 2e Berap 2023 en de meicirculaire 2023 verwerkt.

Een nadere toelichting op de verschillen tussen de begroting 2024 en de voorgaande begroting is bij de drie programma’s opgenomen. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen de ontwikkelingen volgend uit de PPN 2024 – 2027 en ontwikkelingen na het vaststellen van deze PPN.

Ontwikkelingen na PPN 2024 - 2027 In de periode tussen de vaststelling van de PPN en het opstellen van de begroting is het financieel meerjarenbeeld bijgesteld. Dit met name door ontwikkelingen in het gemeentefonds ten opzichte van de PPN, autonome ontwikkelingen (waaronder effecten uit de 2e Berap 2023) en overige ontwikkelingen. (bedragen x € 1.000)

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Resultaat PPN 2024

757

424

-2.991

-3.916

Meicirculaire 2023

942

646

431

131

Ontwikkelingen na PPN

-770

-760

-594

-525

Totaal algemene dekkingsmiddelen

929

311

-3.154

-4.310

Een nadere toelichting op bovenstaande tabel is opgenomen bij de programma’s. Een van de topdossiers is de PPN 2025. Nadat de septembercirculaire 2023 bekend is zal meer duidelijk zijn over mogelijke financiële compensatie of de weg daar naar toe voor de jaren na Begroting 2024 | 18

2025. De verwachting is dat het Rijk wel zal compenseren, maar niet voor het volledige tekort van de gemeente. Daar komt bij dat de gemeente ook de nodige ambities heeft die financieel nog niet zijn opgenomen in de begroting. In de PPN 2024 zijn een aantal onderwerpen opgenomen waarvoor in de toekomst mogelijk financiële middelen nodig zijn. Voor sommige onderwerpen zijn ook moties ingediend. De discussie met de raad over het Staalbergven loopt en naar verwachting wordt in 2023 besloten over de toekomst. Voor het verkeersplan Moergestel is ten tijde van het opstellen van de begroting de uitwerking van een motie in voorbereiding. Voor de middellange termijnplannen zijn nog geen middelen vrijgemaakt. In het najaar 2023 vangt de herijking van het verkeersplan Moergestel aan. De herijking kan consequenties hebben voor uit te voeren maatregelen op de middellange en lange termijn. De middelen voor de middellange termijn worden derhalve niet opgenomen in de begroting 2024, na actualisatie zal de raad daarover een nader besluit moeten nemen. Bij de PPN 2024 heeft de raad de motie “Niet afremmen met snelfietsroute” aangenomen. De in de PPN 2024 genoemde begrotingen dienen geactualiseerd te worden. We zijn in gesprek met Prorail. Met name de spoorkruisingen zijn hierin een belangrijk punt van aandacht in verband met cumulatief risico langs het spoor.

Dit leidt mogelijk tot verschillende varianten. Deze varianten en de financiële gevolgen zijn we nader aan het onderzoeken. Begin 2024 nemen wij de raad mee in de scenariokeuze, die vervolgens in de PPN 2025 aan de raad zal worden voorgesteld. In 2024 zal samen met de raad bezien worden welke maatregelen nodig zijn: bezuinigen, bijstellen van ambities en/of lastenverzwaring. Dit met het oog op het samenstellen van de begroting 2025 en het effectief oplossen van het tekort dat we voorzien.

Weerstandsvermogen De weerstandsratio met grondexploitatie komt met 2,1 ruim boven de doelstelling van 1,5 uit. Dit komt met name door de te verwachten resultaten van de grondexploitaties. Als de resultaten van de grondexploitatie niet worden meegenomen, dan komt de ratio uit op 1,8. Dit komt ook boven de gestelde doelstelling van 1,5 uit.

Begroting 2024 | 19

Programmaplan

Begroting 2024 | 20

Begroting 2024 | 21

Programma 1 Dienstverlenend Oisterwijk Algemene beleidsdoelstelling van dit programma Het programma dienstverlenend Oisterwijk heeft als doel de organisatie gemeente Oisterwijk te besturen en faciliteren vanuit een goede verbinding tussen de Raad en Samenleving. Het college verricht met vooraf vastgestelde kaders de uitvoering binnen de financiële middelen die hiervoor beschikbaar zijn vanuit het gemeentefonds en inkomsten die de gemeente genereert door het heffen van gemeentebelastingen en leges.

Maatschappelijk effect In dit programma staan de thema’s dienstverlening vanuit de gemeentelijke organisatie en bedrijfsvoering. We zien hier een toenemende betrokkenheid van inwoners bij beleidsvoorbereiding en bestuur alsmede een voortschrijdende digitalisering. Daarnaast zien we steeds meer regionale en (boven)lokale samenwerking. Het dorp Haaren maakt inmiddels onderdeel uit van onze gemeente en de financiële afwikkeling heeft grotendeels plaatsgevonden.

Ambities voor 2024 De ambities voor 2024 worden vertaald in de volgende thema’s: 1.1 We hebben onze dienstverlening aan inwoners en ondernemers op orde 1.2 We steken veel energie in samenwerking en inwonersparticipatie 1.3 We zetten onze eigendommen optimaal in 1.4 We hebben de gemeente goed georganiseerd

Financiën De baten en lasten van dit programma worden hieronder schematisch weergegeven: Lasten - € 38.076 Baten € 74.079 Saldo € 36.003 Een toelichting wordt gegeven in de paragraaf “Wat kost het?”.

Begroting 2024 | 22

1.1 We hebben onze dienstverlening aan inwoners en ondernemers op orde Wat willen we bereiken? De gemeente Oisterwijk wil een betrouwbare partner zijn voor onze inwoners, ondernemers en organisaties. Wij blijven investeren in de ontwikkeling van onze dienstverlening en in ondersteunende systemen. Het moet niet uitmaken via welk kanaal een inwoner de gemeente benadert, de informatie moet altijd op orde zijn. Als ambtelijke organisatie halen we het beste uit onszelf, voor de inwoners, ondernemers en organisaties. Dienstverlening is van ons allemaal. Inwoners weten wat zij van onze gemeente mogen verwachten en andersom.

Wat gaan we daar voor doen? We staan aan de lat voor de (uitgestelde) invoering van de Wet Modernisering Elektronisch Bestuurlijk Verkeer (WMEBV) per 1 juli 2024. Duidelijkheid over de beschikbare digitale kanalen, helpen van inwoners die niet digitaal vaardig zijn (zorgplicht) en borgen dat alle vragen tijdig beantwoord worden staan hierbij centraal. In 2023 hield u als raad een rekenkameronderzoek over communicatie/dienstverlening. De aanbevelingen (op dit moment nog niet bekend) nemen we in 2024 mee. Om hieraan te kunnen voldoen, maar ook de meest bekende en altijd terugkomende thema’s als bereikbaarheid (via alle kanalen), klanttevredenheid, datagedreven dienstverlening (meten is weten) en de ondersteuning vanuit systemen, heeft Dienstverlening structureel extra aandacht en ook budget nodig.

Hoe kunnen we dat meten? • Evaluatie Plan van Aanpakken 2024 Dienstverlenen doen we Samen. • Klanttevredenheid meten over (bij voorkeur) alle kanalen. Wat kost het? Lasten - € 1.581 Baten € 1.370 Saldo - € 211

Begroting 2024 | 23

1.2 We steken veel energie in samenwerking en inwonersparticipatie Wat willen we bereiken? Samenwerking is noodzakelijk om grote opgaven binnen en buiten onze gemeentegrenzen te realiseren. Hiervoor werken we samen binnen de gemeenschappelijke regeling Regio Hart van Brabant (HvB). De gevolgen van de corona pandemie zien we ook in de ambities in de samenwerkingsverbanden. We kiezen daarom niet voor nieuwe ambities, maar zetten in op behalen van de eerder bepaalde doelen. Met ingang van 2022 is de strategische meerjarenagenda vervangen door een kern- en keuzeagenda. In de kernagenda leggen we unanieme, meerjarige commitment voor regionale samenwerking vast. De keuzeagenda maakt het mogelijk om flexibel in te spelen op actualiteit, met variërende en evoluerende coalities in onze regio. Daarnaast blijven we inzetten op de intergemeentelijke samenwerking met Goirle, Hilvarenbeek en Oisterwijk (GHO). We werken steeds meer toe naar ‘Wijkgericht werken’. De leefbaarheid in én de identiteit van Haaren, Heukelom, Moergestel en Oisterwijk blijven voorop staan. De inwoners weten zelf het beste wat nodig is; als gemeente kijken wij of en hoe we hierin faciliteren. Dit kan per dorp of buurtschap verschillend zijn. Inwoners zijn aan zet, (gemeente) Oisterwijk bouwt! mee.

Wat gaan we daar voor doen? We hechten veel waarde aan inwonersparticipatie - Doorontwikkelen wijkgericht werken realiseren we door: - Verder doorontwikkelen buurt-/wijkbegrotingen (vanuit participatie). Dit stimuleert inwoners om met eigen ideeën te komen en mede verantwoordelijk te zijn voor eigen dorp of wijk; - In navolging van de projecten waar inwoners van Haaren en Moergestel samen met de gemeente toekomstplannen maakten in 2023 stimuleren we dat in 2024 voor een aantal wijken in Oisterwijk en Heukelom. - Projectmatige aanpak wijkanalyses: We maken per wijk een analyse zodat we een beter beeld hebben wat er speelt en welke zorgen en mogelijkheden er zijn in de wijken. Hier kunnen we dan samen met de inwoners beter op inspelen en een wijkaanpak kiezen (als voorbeeld de aanpak met ketenpartners in Westend) die bij de wijk past. - Uitwerken beleidsregels Inwonersparticipatie en overheidsparticipatie (ook ikv Omgevingswet) waaronder het verkennen en uitvoeren Uitdaagrecht. Dit n.a.v. de Participatieverordening die in december 2023 wordt vastgesteld. Deze acties nemen we op in het Plan van Aanpakken 2024 ‘Participeren doen we samen’ dat in januari 2024 richting uw raad komt. Hoe kunnen we dat meten? Evaluatie Plan van Aanpakken 2024 Participeren doen we Samen Evaluatie Verkenning Uitdaagrecht

Begroting 2024 | 24

Voor 2023, 2024 en 2025 is budget toegekend voor de ‘buurtbudgetten’ (als voorbereiding op buurtbegrotingen) en de inzet van 2fte wijkregisseurs. Uitdaagrecht betekent in feite de budgetten op een andere manier inzetten en heeft in principe geen extra budget nodig.

Wat kost het? Lasten - € 296 Baten € 0 Saldo - € 296

Begroting 2024 | 25

1.3 We zetten onze eigendommen optimaal in Wat willen we bereiken? We zetten onze vastgoedportefeuille doelmatig in waarbij we sturen op maatschappelijk effect, kostenbewustzijn en financiële transparantie. Wij borgen daarbij dat de vastgoedportefeuille efficiënt en professioneel wordt beheerd. We passen een transparante en integrale aanpak toe op de huisvestingsvraagstukken op het gebied van o.a. onderwijs, cultuur, welzijn en sport. Daar waar we kunnen, zetten we optimaal in op het verduurzamen van het gemeentelijk vastgoed, indachtig de financiële consequenties die dit met zich meebrengt.

Wat gaan we daar voor doen? Vastgoedportefeuille We herijken onze vastgoedportefeuille om te komen tot een kernportefeuille die significant bijdraagt aan onze beleidsdoelstellingen en verduurzaamd kan worden. Panden die geen beleidsdoel meer dienen, dan wel niet rendabel kunnen worden verduurzaamd, worden in de toekomst afgestoten. Aan de hand van het vastgestelde plan van aanpak verduurzamen we onze vastgoedportefeuille. We plaatsen zonnepanelen op alle daarvoor geschikte panden uit de eigen portefeuille om een snelle stap te zetten in de verduurzaming van ons vastgoed. Dit geschiedt in 4 fases waarbij de eerste fase tot realisatie en ingebruikname komt in 2024. Tevens voeren we maatregelen uit zoals benoemd in de door het Rijk opgestelde ‘erkende maatregelen lijst’. Verduurzaming wordt geïntegreerd in de meerjaren onderhoudsplanningen van de panden en waar mogelijk maken we gebruik van subsidieregelingen. Nieuwe inzichten, technieken en ambities zullen er voor zorgen dat de aanpak voor de verduurzaming van de vastgoedportefeuille waar nodig herijkt dient te worden. Door het aanbrengen van monitoringssystemen in alle panden die daarvoor in aanmerking komen, meten we pro-actief het energieverbruik en kunnen we aan de hand daarvan snel en adequaat de gebouwinstallaties bijsturen.

We maken een doorkijk naar de wijze waarop we de gemeentelijke organisatie in de toekomst willen huisvesten. In het verlengde hiervan onderzoeken we verschillende scenario’s, zowel op de huidige locatie als daarbuiten. Een mogelijke herontwikkeling van het gemeentekantoor aan De Lind is opgenomen als kompas project in het coalitieakkoord en zal in het verlengde van dit huisvestingsvraagstuk in 2024 worden onderzocht. Accommodatiebeleid We stellen accommodatiebeleid vast dat als basis dient voor de integrale aanpak van de diverse actuele huisvestingsvraagstukken op het gebied van onderwijs, sport, cultuur en welzijn. De geprognotiseerde kosten hiervoor bedragen € 30.000. Accommodatiebeleid dat zich specifiek richt op onderwijshuisvesting is verwerkt in het Integraal huisvestingsplan onderwijs (IHP) en wordt in Q4 2023 voorgelegd aan de raad. Afhankelijk van de uitkomsten dienen middelen opgenomen te worden in de meerjarenbegroting. Voor 2024 worden onderzoeksmiddelen opgenomen. De gemeentelijke verantwoordelijkheid voor onderwijsaccommodaties is primair een wettelijke taak die bestaat uit de bekostiging van onderwijshuisvesting. In hoofdlijn gaat het dan over Begroting 2024 | 26

uitbreiding en of (vervangende) nieuwbouw. Daarbij zijn de schoolbesturen met hun scholen zelf eigenaar/bouwheer en gebruiker. Betrokkenheid is er in de vorm van advies m.b.t. bouwprojecten en -voorbereiding, bekostiging en het (financieel) toezicht op projecten en eventuele gezamenlijke projectinitiatieven. En bij renovatie en verduurzaming per 2025 bij inwerkingtreding van de verwachte nieuwe wet Huisvesting funderend onderwijs.

Hoe kunnen we dat meten? • Daling van het energieverbruik in onze panden Wat kost het? Lasten - € 5.576 Baten € 1.994 Saldo - € 3.582

Begroting 2024 | 27

1.4 We hebben de gemeente goed georganiseerd Wat willen we bereiken? We trekken kwalitatief goed personeel aan en behouden dat, zodat de continuïteit van de dienstverlening gewaarborgd is en blijft. Wij voldoen aan de (wettelijke) ontwikkelingen rondom de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) en de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). We zijn een financieel gezonde gemeente.

Wat gaan we daar voor doen? Raad en college Raad en college evalueren en actualiseren de samenwerkingsafspraken in het kader van Oisterwijk Bouwt. Op enkele dossiers heeft de raad een meer proactieve rol in de beeldvormende fase (o.a. inwonerparticipatie) en in de kaderstellende fase. De raad wijst daarvoor top- en plusdossiers aan en bepaalt daarmee vooraf welke rol hij heeft in het besluitvormingsproces. De raadswerkgroep Oisterwijk Bouwt neemt een voortrekkersrol in het versterken van de lokale democratie en het verstevigen van verbindingen met de samenleving. De Wet versterking decentrale rekenkamers vraagt nauwelijks aanpassingen in de werkwijze van onze rekenkamer. Het gereserveerde werkbudget bleek de afgelopen jaren toereikend. Behalve de jaarlijkse indexatie handhaven we de huidige middelen. Personeel Voor een goede dienstverlening aan inwoners en ondernemers én om de politieke ambities van de gemeenteraad uit te kunnen voeren is een vitale ambtelijke organisatie met een optimale bezetting van cruciaal belang. De gemeentelijke organisatie heeft in de afgelopen jaren en nog steeds te maken gehad met verschillende crises (corona, vluchtelingen, Oekraïne en energie). We hebben fors moeten inzetten op tijdelijke, vaak externe, ondersteuning om landelijk beleid uit te kunnen voeren en de piek in de vraag op te kunnen vangen.

Maar ook in de manier waarop we ons werk uitvoeren zijn er stevige verwachtingen o.a. op het gebied van dienstverlening, participatie, communicatie, transparantie en op het gebied van IT en social media. We hebben – zoals vele werkgevers - tegelijkertijd door de krapte op de arbeidsmarkt grote moeite met het aantrekken en behouden van talent in de organisatie. Kortom de organisatie staat door stapelende ambities en uitdagende omstandigheden in een krappe arbeidsmarkt onder druk. Dit alles vraagt om continue aandacht en extra investeringen bij het werven, binden en boeien van ons personeel. Hoe blijven we als gemeente Oisterwijk een aantrekkelijke werkgever en zorgen we voor een optimale bezetting van de organisatie. Hiervoor zetten we in op het bundelen van (al genomen en nieuwe) maatregelen in een strategisch personeelsbeleid met een bijbehorend meerjaren-uitvoeringsplan. Dit uitvoeringplan bevat nieuwe en bestaande maatregelen. Hierbij wordt extra ingezet op nieuwe vormen van werving en selectie, extra aanbod op het gebied van trainingen en opleidingen, meer aandacht voor doorontwikkeling en implementatie van het onboardingsprogramma en extra personele capaciteit voor de uitvoering van dit plan. Bovenstaande extra maatregelen moeten ook gaan bijdragen in een daling van het percentage inhuur. Op dit moment hebben we een inhuurpercentage van 27%.

De komende twee jaren proberen we de inhuur met een kwart Begroting 2024 | 28

terug dringen. Deze vermindering en de daaraan gekoppelde financiële consequenties zullen zichtbaar worden gemaakt in de P&C-cyclus.

Hoe kunnen we dat meten? • Respons op de opengestelde vacatures en aantal succesvolle plaatsingen • Het percentage inhuurkrachten • Het aantal en de soort meldingen in het kader van gegevensbeveiliging Wat kost het? Lasten - € 30.623 Baten € 70.715 Saldo € 40.092

Begroting 2024 | 29

Reguliere werkzaamheden 2024 Onderstaande infographic geeft een indruk van de werkzaamheden die de gemeente uitvoert voor haar inwoners.

Begroting 2024 | 30

Wat kost het? (bedragen x € 1.000)

1.1 Dienstverlening

Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2023 2024 2025 2026 2027 -1.715

-1.581

-1.569

-1.567

-314

-296

-253

-190

1.3 Eigendommen

-5.686

-5.576

-5.359

-5.179

-5.482

1.4 Bedrijfsvoering

-29.380

-30.623

-30.156

-29.990

-30.069

Totaal lasten

-37.095

-38.076

-37.336

-36.926

-37.308

1.700

1.370

1.683

2.813

1.994

1.774

1.735

1.2 Samenwerking en participatie

1.1 Dienstverlening 1.2 Samenwerking en participatie 1.3 Eigendommen 1.4 Bedrijfsvoering

67.813

70.715

69.632

64.450

63.694

Totaal baten

72.326

74.079

73.090

67.868

67.112

Saldo van baten en lasten

35.232

36.003

35.753

30.941

29.805

Stortingen reserves

-3.197

3.903

115

3.903

115

706

115

35.938

36.118

35.753

30.941

29.805

Stortingen reserves Onttrekkingen reserves Onttrekkingen reserves Mutatie reserves

Saldo

Toelichting Hieronder worden de belangrijkste ontwikkelingen in de begroting 2024 benoemd. Bedragen x € 1.000, V=voordelig verschil, N=nadelig verschil (bedragen x € 1.000)

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Ontwikkelingen uit PPN 2024-2027 1.3 Huisvesting gemeentewerf 1.3 Huisvesting gemeentewerf

-50

1.4 Indexering overige kosten

-500

1.4 Raad en Jongerenparticipatie

-30

1.4 Formatie griffie

-35

1.4 Formatie afval

-139

1.4 Formatie buitendienst

-61

1.4 Toeristenbelasting

-50

1.4 Bedrijfsmiddelenplan

-23

-46

1.4 Rentelasten

-25

-150

-275

-350

1.4 Verkiezingen

-17

1.1 Begroting ODMWB

-194

1.1 Milieuvergunningen

1.2 Begroting Hart van Brabant

-6

Ontwikkelingen na vaststellen PPN 2024-2027

Begroting 2024 | 31

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

1.3 Bijstelling budget verzekeringen

-42

1.3 Huur noodlokalen AZC

-78

-39

1.3 Vloer Den Boogaard

(bedragen x € 1.000)

1.3 Huur noodlokalen AZC OHBA

1.3 Kapitaallasten scholen

-51

1.4 Bijstelling budget te betalen OZB

-60

1.4 Dividend BNG

1.4 Organisatieontwikkeling

-96

1.4 Eigen risico dragen personeel

-97

1.4 Digitale kennisbanken

-55

1.4 Informatieveiligheid

-166

1.4 HR21

-185

1.4 Strategisch personeelsbeleid structureel

-272

1.4 Strategisch personeelsbeleid incidenteel

-130

-125

1.4 Meicirculaire 2023

3.367

2.931

1.740

1.458

1.3 Onderzoeksmiddelen onderwijshuisvesting IHP Loon-prijs inflatie meicirculaire 2023

-50

-773

-749

-619

-588

Investeringen (bedragen x € 1.000)

Afsch. Begroting Begroting Begroting Begroting 2024 2025 2026 2027

Vloer sporthal Stokeind

Totaal

Overzicht algemene dekkingsmiddelen In onderstaand overzicht zijn de algemene dekkingsmiddelen opgenomen van de gemeente. Deze bestaan uit de algemene uitkering uit het gemeentefonds en de belastingen (OZB, parkeren, precario, reclame, toeristen) die door de gemeente worden geheven. (bedragen x € 1.000)

Gemeentefonds

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

57.822

56.739

51.557

50.801

Belastingen

11.840

Totaal algemene dekkingsmiddelen

69.662

68.579

63.397

62.641

Post college onvoorzien De post college onvoorzien betreft een apart budget waar gedurende het jaar, indien noodzakelijk, onvoorziene en onvermijdelijke uitgaven vanuit het college kunnen worden gedekt. De omvang van deze post bedraagt € 50.000.

Vennootschapsbelasting (Vpb) Wij verwachten, uitgaande van de voorlopige Vpb-berekeningen, over 2024 geen Vennootschapsbelasting te hoeven betalen over de grondexploitaties.

Begroting 2024 | 32

Verplichte beleidsindicatoren Indicator Apparaatskosten Bezetting Externe inhuur

Formatie Gemeentelijke woonlasten éénpersoonshuishouden Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden Gemiddelde WOZ-waarde Overhead

Eenheid kosten per inwoner fte per 1.000 inwoners kosten inhuur externen als % van totale loonsom + kosten inhuur externen fte per 1.000 inwoners € € x €1.000 % van totale lasten

Periode 2024 2023 2023

2023 2023 2023 2023 2024

Nederland Oisterwijk * 475 * 6,2 * 27%

* 860 942 369 *

7,8 853 892 479 15%

Gegevens niet beschikbaar * Bron: waarstaatjegemeente.nl

Begroting 2024 | 33

Begroting 2024 | 34

Programma 2 Aantrekkelijk, duurzaam, gezond en veilig Oisterwijk Algemene beleidsdoelstelling van dit programma Het programma Aantrekkelijk, duurzaam, gezond en veilig Oisterwijk heeft als doel de leefomgeving van de gemeente Oisterwijk te beheren, te ontwikkelen en te faciliteren door middel van vastgestelde kaders binnen de daarvoor beschikbare middelen.

Maatschappelijk effect Oisterwijk is de Parel in ’t Groen door de prettige leefomgeving met een veilige, toegankelijke, schone en duurzame openbare ruimte. Voor alle inwoners is voldoende sport- en cultuuraanbod aanwezig. Er is aandacht voor de verschillende woonbehoeften van de inwoners en we stimuleren energieneutraal wonen, ondernemen en denken. De ondernemers zijn positief over het vestigingsklimaat.

Ambities voor 2024 De ambities voor 2024 worden vertaald in de volgende thema’s: 2.1 Versterking van kwaliteit en identiteit van Oisterwijk door ruimtelijke ontwikkelingen 2.2 We streven naar een aantrekkelijke en duurzame openbare ruimte 2.3 Het is veilig voor onze inwoners 2.4 Oisterwijk is aantrekkelijk voor inwoners, ondernemers en bezoekers

Financiën De baten en lasten van dit programma worden hieronder schematisch weergegeven: Lasten - € 24.344 Baten € 14.331 Saldo - € 10.012 Een toelichting wordt gegeven in de paragraaf “Wat kost het?”.

Begroting 2024 | 35

2.1 Versterking van kwaliteit en identiteit van Oisterwijk door ruimtelijke ontwikkelingen Wat willen we bereiken? In samenwerking met de gemeente Tilburg ontwikkelen we een integrale visie over de duurzame ontwikkeling van het gebied Berkel-Enschot, Biezenmortel, Haaren, Heukelom, Moergestel, Oisterwijk en Udenhout (Koersdocument Oostflank). Deze visie vormt de basis voor ontwikkelingen op het gebied van wonen, bedrijven, recreatie en toerisme, natuur, landschap, landbouw en mobiliteit. Het vormt ook de basis voor onderhandelingen met het Rijk en provincie over onze bijdrage aan nationale doelstellingen. Een concreet voorbeeld is het verhogen van het aantal woningen dat wij mogen bouwen volgens de provinciale prognose om een bijdrage te kunnen leveren aan de nationale woningbouwopgave. Hierbij geven we voorrang aan woningbouwprojecten die een bijdrage leveren aan de gemeentelijke woondoelstellingen. We geven uitvoering aan de afspraken over versneld bouwen. Deze visie vormt ook de basis voor de actualisatie van de omgevingsvisie in 2024. Op 1 januari 2024 treedt de Omgevingswet in werking. Om te voldoen aan de per 1 januari 2024 geldende wettelijke vereisten hebben we ons in 2023 voorbereid op de komst van de Omgevingswet. De transitie Omgevingswet loopt door tot 2032.

We willen de ruimtelijke kwaliteit van Oisterwijk versterken en een bijdrage leveren aan de gemeentelijke woningbehoefte. We willen een woningvoorraad die aansluit bij de woningbehoefte van de gemeente Oisterwijk, zowel kwalitatief als kwantitatief. Hieronder vallen ook voldoende betaalbare woningen en huisvesting van bijzondere doelgroepen. We willen daarbij voldoen aan de (versnelde) taakstelling voor huisvesting van vergunninghouders en aan de landelijke eisen op het gebied van woonwagenbeleid. Ook willen we de opgave voor de huisvesting van short en midstay arbeidsmigranten realiseren. Daarnaast willen we een bijdrage leveren aan het realiseren van de regionale woningbehoefte en inzetten op het realiseren van flexwonen. We willen inzicht in de behoefte aan woningen, zowel lokaal als regionaal. We willen ook zicht op de stappen die we zetten om hieraan een bijdrage te leveren door middel van datagestuurd werken. We zetten in op een toekomstgerichte en duurzame landbouw. Ook zorgen we voor een passende oplossing bij de sloop of herbestemming van voormalige agrarische bedrijfsgebouwen.

Wat gaan we daar voor doen? Integrale visie Oostflank We werken samen met gemeente Tilburg een Koersdocument Oostflank uit op de thema’s wonen, mobiliteit, economie, natuur, landschap en landbouw. In het Koersdocument zetten we in op een natuur-inclusieve gebiedsontwikkeling, waarbij we zoeken naar ruimtelijk inpassingsvermogen om betaalbare woningen te realiseren en naar kansen zoals het versterken van de mobiliteitsnetwerk. Omgevingswet De omgevingswet treedt op 1 januari 2024 in werking. We zijn aangesloten op het Digitaal Stelsel Omgevingswet. We werken met de door de raad vastgestelde kaders voor de vergunningsprocedure, de kaders voor participatie en het delegatiebesluit. We pakken het actualiseren van de omgevingsvisie verder op (na vaststelling Koersdocument Oostflank). Begroting 2024 | 36

Daarnaast evalueren we de omgevingsdialoog, de intaketafel en omgevingstafel. We onderzoeken de effecten van de invoering Omgevingswet op de formatie en de legesopbrengsten. De uitkomsten van dit onderzoek worden (structureel) meegenomen in de begroting 2025. Versnelling woningbouw We zetten in op de realisatie van grotere woningbouwprojecten met gebruikmaking van het afwegingskader woningbouw, waarbij grote en kleine woningbouwprojecten die een bijdrage leveren aan gemeentelijke doelstellingen voorrang krijgen. Met het Koersdocument Oostflank en het versnellingsteam woningbouw maken we de ambitie van 150 woningen per jaar mogelijk. We realiseren flexwoningen. Indien nodig zetten we hiervoor via het grondbedrijf ook eigen grond in. We geven uitvoering aan de acties die zijn opgenomen in het uitvoeringsprogramma van de Woonzorgvisie. Enkele van de initiatieven die we in 2024 starten zijn: • We ontwikkelen een lokaal digitaal informatiesysteem op het gebied van wonen en woonzorg met een bijbehorend dashboard. • We voeren de meerjarige prestatieafspraken met de corporaties uit inzake het aanbod van sociale huurwoningen. • Op grond van de wettelijke verplichting maken we lokaal beleid voor woonwagenstandplaatsen. Hiervoor is incidenteel budget nodig van ca 35.000. Buitengebied We geven uitwerking aan de Visie Buitengebied en zetten in op een duurzame en toekomstgerichte landbouw.

Op het gebied van boomkwekerij en plantenteelt doen we dit in het kader van het project Versailles van het Noorden en het Koersdocument Oostflank. Op het gebied van stikstof doen we dit samen met de provincie en andere stakeholders, via de gebiedsgerichte aanpak voor Kampina en Oisterwijkse Vennen en Loonse en Drunense Duinen en Leemkuilen. Verder blijven we inzetten op het faciliteren van stoppende of omschakelende agrarische ondernemers (o.a. de deelnemers aan de stoppersregelingen LBV-plus en LBV).

Hoe kunnen we dat meten? • In 2024 stellen we het Koersdocument Oostflank vast. • Het aantal nieuwgebouwde woningen dat voldoet aan de gemeentelijke beleidsdoelstellingen, waaronder de woonzorgvisie Wat kost het? Lasten - € 742 Baten € 367 Saldo € 375

Begroting 2024 | 37

2.2 We streven naar een aantrekkelijke en duurzame openbare ruimte Wat willen we bereiken? Een veilige, toegankelijke, schone, groene en duurzame openbare ruimte voor onze inwoners om te wonen, werken en recreëren. Met oog voor de biodiversiteit en natuurwaarden op het gekozen kwaliteitsniveau. We leveren – waar mogelijk in samenwerking met de regio Hart van Brabant – een bijdrage aan de doelstellingen uit het Klimaatakkoord en onze lokale Duurzaamheidsagenda. We zetten in op vermindering van de CO2-uitstoot, onder andere door het verhogen van het aandeel opwekking hernieuwbare energie (zon en wind). Om deze doelstellingen te kunnen behalen evalueren en actualiseren we de gemeentelijke Duurzaamheidsagenda en stellen we de Regionale Energie- en Klimaatstrategie (REKS) 2.0 vast. Gemeente Oisterwijk is een groene en duurzame gemeente, die meewerkt aan de circulaire economie. Hierbij denken wij niet in afval, maar in grondstoffen. De landelijke VANGdoelstellingen zijn herijkt. De nieuwe VANG-doelstelling voor 2025 is het recyclen van 55% van de recyclebare stromen. Onze inwoners gebruiken voet, fiets en openbaar vervoer voor zoveel mogelijk verplaatsingen. We ontmoedigen doorgaand verkeer door onze woonwijken. De gemeente blijft met de auto wel bereikbaar, inclusief bij de doelgroep passende parkeergelegenheid.

We stimuleren het gebruik van duurzame vervoersmiddelen, zoals de fiets (voor verplaatsingen binnen 10 km) en openbaar vervoer ten opzichte van de auto. Daarnaast faciliteren we het gebruik van elektrische vervoermiddelen.

Wat gaan we daar voor doen? Duurzaamheidsagenda en REKS • We geven uitvoering aan de gemeentelijke Duurzaamheidsagenda, de Regionale Energieen Klimaatstrategie (REKS) en de Transitievisie Warmte. Projecten die in 2024 in dit kader worden uitgevoerd of gecontinueerd zijn onder andere: o Het stimuleren van energiebesparing en zonne-energie op (bedrijfs)daken. o Het uitwerken van REKS-gebiedsopgaven met aandacht voor het opwekken van hernieuwbare energie en klimaatadaptatie. o Het continueren van het project ‘aanpak energie-armoede’ door (via het energieloket Oisterwijk) inwoners te adviseren over energiebesparende maatregelen en deze, waar mogelijk, direct uit te voeren. o Het verstrekken van leningen voor het verduurzamen en/of levensloopbestendig maken van woningen. o Het stimuleren, faciliteren en regisseren van duurzaamheidsinitiatieven van inwoners, ondernemers, energiecoöperaties en andere organisaties. We zetten hiervoor de uitkering in die wij van het Rijk hebben ontvangen voor (extra) capaciteit voor de uitvoering van klimaat- en energiebeleid. Omdat klimaatadaptatie veelomvattend is, wordt in elk op te stellen beleidsstuk dat betrekking heeft op de openbare ruimte aandacht besteed aan klimaatadaptatie. Voor klimaatadaptatie wordt een integraal beleidsdocument opgesteld. Begroting 2024 | 38

Circulaire economie In 2024 wordt een nieuwe grondstoffennota (voorheen afvalbeleid) opgesteld. We voeren activiteiten uit die leiden tot minder restafval en verbetering van de kwaliteit van de recyclebare stromen. We werken in 2024 aan projecten om bewustwording rondom recyclebare stromen te creëren, zodat inwoners nog beter afval kunnen scheiden en we de VANG doelstellingen bereiken. Rondom verschillende afvalthema’s (scheiden, zwerfafval, etc.) willen we bewustwording onder bewoners, scholen en BSO’s vergroten. Daarnaast is in 2023 een wijziging in de formatie geweest door een nieuwe functie Strategisch beleidsadviseur grondstoffentransitie. Deze beleidsadviseur gaat circulaire economie verder vorm geven door, naast afval, ook naar andere (beleids-)terreinen te kijken die impact hebben op de grondstoffentransitie. De kosten van deze functie worden gedekt door “Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE)” tot minstens 2025. De uitbreiding van de milieustraat Oisterwijk en de realisatie van een tweede weegbrug zijn naar de verwachting in 2024 gereed. De definitieve plannen zijn afhankelijk van het vergunningentraject. Zoals bij de PPN 2024-2027 aangekondigd is de berekening van de afvalstoffenheffing herijkt, omdat de afvalbegroting niet meer in overeenstemming was met de werkelijke kosten en opbrengsten.

Na analyse is gebleken dat de afvalstoffenheffing niet kostendekkend is. Bij de tweede Berap 2023 zijn de kosten en opbrengsten bijgesteld. Voor de begroting 2024 hebben wij, naast de gebruikelijke indexering voor 2024 van 4,22%, extra verhogingen moeten toepassen door hogere indexeringen van 11,8% op de kosten van inzameling en verwerking van afval. Daarnaast wordt conform de PPN 2024-2027 de formatie uitgebreid met een beheerder afval en een locatiebeheerder milieustraten. Door de forse kostenstijgingen en de formatie-uitbreiding zal de afvalstoffenheffing verhoogd worden. Gezien de omvang van deze kostenstijgingen willen we de verhoging van de afvalstoffenheffing gefaseerd doorvoeren in 2024 en 2025. Dat betekent dat de afvalstoffenheffing in deze jaren niet 100% kostendekkend is. Wij kiezen ervoor de kostendekkendheid dit jaar te maximeren op 90,4%. We werken toe naar een kostendekkendheid in 2026 met fasering in 2024 en 2025. Dat betekent dat in de grondstoffennota keuzes moeten worden gemaakt om tot 100% kostendekkendheid te komen. In 2024 blijven we de middelen van de SUP (single-use-plastics) vergoeding gebruiken voor het o.a. opruimen van zwerfafval. De hoogte van deze vergoeding wordt eind 2023 bekend gemaakt.

Integrale Visie Openbare Ruimte Na het vaststellen van de Visie Openbare Ruimte en het actualiseren van de nieuwe Kadernota’s Rood en Geel vertalen we het nieuwe beleid verder naar uitvoeringsniveau. In 2024 stellen we de Leidraad Toegankelijke Openbare Ruimte op, waarin we voorzieningen voor mensen met een beperking verankeren in inrichting, aanleg en beheer. In het eerste kwartaal 2024 leveren we de eerste volledige oplage van het Handboek Rood op, waarin de technische kaders voor inrichting van de openbare ruimte volgens onze Oisterwijkse standaard worden geborgd. In 2024 stellen we op basis van de kaders uit de Visie Openbare Ruimte het Programma Groen vast met daarin onder andere aandacht voor biodiversiteit en natuurwaarden. En ook de pilot ‘Basiskwaliteit Natuur’ die samen met de GHO B-teams en andere partners in 2023 is opgepakt krijgt hierin een plek.

Begroting 2024 | 39

Integraal Beheer Wat betreft het beheer en onderhoud van de openbare ruimte lopen de bestekken voor onderhoud bomen, onderhoud beplantingen (WSD), maaien bermen en sloten en machinaal onderhoud door. Het beheer op drukriolering wordt geïntensiveerd om het aantal storingen en calamiteiten te verlagen. Veel gemalen worden gerenoveerd. Openbare Verlichting In 2024 starten we met het Optimalisatieplan Openbare Verlichting. Het overgrote deel van de resterende niet LED-lichtmasten moeten we vervangen door nieuwe armaturen. De directe aanleiding hiervoor is dat de PLL-lampen van deze armaturen niet meer verkocht (mogen) worden vanwege het energieverbruik. De armaturen moeten daarom versneld worden uitgefaseerd. Deze gelegenheid grijpen we aan om dit te combineren met het saneren van onnodige verlichting in met name het buitengebied, het vervangen van masten en het deels ‘slim’ maken van verlichting. Hiermee besparen we op energiekosten, onderhoudskosten en verminderen we lichtvervuiling in het buitengebied en rondom natuurgebieden. Water en riolering Het Basis Rioleringsplan (BRP) is een beoordeling en hydraulische berekening van de rioolstelsels met adviezen voor optimalisatie. Deze wordt momenteel opgesteld en eind 2023 afgerond. Naar gelang de voortgang van integrale projecten en ontwikkelingen worden voor wijken ontwerpen van regenwaterstelsels opgesteld.

Deze stelsels worden hydraulisch berekend en ontworpen. Toekomstig wordt bij voorbereidingen van projecten in aansluitende gebieden hiermee rekening gehouden. Groen Voor de duurzame instandhouding van het openbaar groen en de bomen zijn reconstructies noodzakelijk. Dit pakken we integraal aan, samen met andere geplande werken. Soms zullen bomen moeten wijken en elders gecompenseerd worden. We richten ons, naast het regulier onderhoud, op het herstellen van de achterstand in het onderhoud door deze locaties zoveel mogelijk integraal en wijkgericht aan te pakken. In 2024 stellen we het nieuwe groenprogramma op. Door middel van regelingen zoals Stimuleringsregeling Landschap en Erven plus blijven we onze inwoners stimuleren om ook zelf bij te dragen aan de groene omgevingskwaliteit. Verkeer en Vervoer We verbeteren de bereikbaarheid, verkeersveiligheid en leefbaarheid binnen onze gemeente. We stimuleren duurzame mobiliteitsvormen zoals lopen, fietsen en openbaar vervoer. Bij voorkeur neemt het aantal autoverplaatsingen af door goede alternatieven aan te bieden. We zetten in op duurzame mobiliteitsoplossingen. Dit doen we door o.a. het faciliteren van auto- en fietsdelen en het optimaliseren van goede infrastructuur voor fietsers en voetgangers. Door het uitvoeren van het Uitvoeringsprogramma+ verkeersveiligheid worden (potentiële) verkeersknelpunten aangepakt.

Verkeerseducatieprogramma’s vanuit de mensgerichte maatregelen BVL en VVN dragen bij aan de verkeersveiligheid van de deelnemers doordat zij bewuster en vaardiger worden in het verkeer.

Begroting 2024 | 40

Overige initiatieven: • We voeren de korte termijn maatregelen van het Verkeersplan Moergestel uit. • Gemullehoekenweg (tussen Terburgtweg en Klompven/Heisteeg): verbeteren fietsveiligheid door groot onderhoud vrijliggend fietspad. • De Burgemeester Verwielstraat, Parklaan en De Laerweye wordt verkeersveiliger gemaakt door de maximum snelheid te verlagen naar 30 km/uur (GOW30). Hierbij worden ook fysieke maatregelen genomen zoals aanleggen verkeersplateaus en uitritconstructies; • De Kantstraat wordt opnieuw ingericht waarbij de verkeersveiligheid wordt vergroot. Er wordt bekeken of de maximale toegestane snelheid verlaagd kan worden; • Ambachtstraat: verbeteren fietsveiligheid door het verlengen van het vrijliggend fietspad tot aan de rotonde Sprendlingenstraat. Daarnaast wordt de fietsoversteek Luxemburgsestraat verbeterd. • We voeren een evaluatie uit van het ‘vol-vrij’ systeem op de parkeerplaats Spoorlaan. • We zorgen voor meer en een goede spreiding van openbare laadpunten voor elektrisch vervoer (zowel voor auto als fiets). • We faciliteren initiatieven op het gebied van duurzaam vervoer. In het voorjaar van 2024 bieden we het document 'Ambitie F!ets' aan, waarin projecten en ambities op het gebied van fietsverkeer nader worden toegelicht, inclusief een kostenraming en mogelijkheid tot subsidieregelingen.

Integrale Projecten Openbare Ruimte In 2023 zijn de projecten Willem van der Aa park, Marijkestraat, Stationsstraat, Baerdijk en Oude Baan voorbereid, deze gaan in 2024 in uitvoering. Ook starten we met de voorbereidingen van de reconstructies van de Gemullenhoekenweg, Burgemeester Verwielstraat, Schoutenbuurt en Kantstraat. Al deze projecten worden integraal en breed benaderd.

Hoe kunnen we dat meten? • Het aantal verkeersdoden is jaarlijks 0. • De hoeveelheid recyclebare ingezamelde afvalstoffen. Wat kost het? Lasten - € 12.357 Baten € 8.924 Saldo - € 3.433

Begroting 2024 | 41

2.3 Het is veilig voor onze inwoners Wat willen we bereiken? Veiligheid is een basisvoorwaarde voor een aantrekkelijk en leefbaar Oisterwijk. Oisterwijk moet niet alleen veilig zijn, mensen moeten zich ook veilig, welkom en vrij voelen. Een veilig Oisterwijk creëren we samen; door gezamenlijke inspanning en integrale samenwerking zorgen we voor een veilig en leefbaar Oisterwijk, waarbij overlast en criminaliteit zo veel mogelijk wordt voorkomen.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/13491330/2