22-17 Conceptbestuursovereenkomst COA- Bijlage 2c Evaluatie van het AZC Oisterwijk 2021 PON-Telos
Tekst van het document
•
Vast aanspreekpunt voor omwonenden: enkele omwonenden uiten de wens om een vast aanspreekpunt vanuit het COA te hebben. Hierdoor zou de communicatie tussen azc en omwonenden verbeterd kunnen worden.
•
Gemeente kan met activiteiten initiëren voor interactie azc met inwoners Oisterwijk: de gemeente zou het voortouw kunnen nemen bij het initiëren van acties die leiden tot meer positieve ervaringen van omwonenden, aldus enkele omwonenden. Een omwonenden geeft als voorbeeld dat er vanuit het azc wel iets georganiseerd zoals bewoners van het azc die in de wijk zwerfvuil aan het opruimen waren, maar hiervan zijn de meeste omwonenden die wij spraken niet op de hoogte.
•
Ideeën bij andere azc’s opdoen: ook wordt het idee geopperd om te kijken naar andere azc’s in de buurt zoals in Budel. Een omwonende geeft aan dat daar wellicht ook goede voorbeelden zijn van hoe het azc de omgeving betrekt bij de bewoners van het azc en vice versa.
Het PON & Telos | Evaluatie van het azc Oisterwijk - 2021
23
•
Ondernemers zoeken arbeidskrachten: één omwonende is tevens ook ondernemer en is op zoek naar arbeidskrachten. Het zou mooi zijn als er een link gelegd kan worden met statushouders die werk zoeken en bedrijven in de directe omgeving die op zoek zijn naar arbeidskrachten. Dat contact ontbreekt nu en het is jammer dat arbeidspotentieel van bewoners op het azc onbenut blijft, aldus deze ondernemer.
•
Meer sancties en beter handhaven: sommige omwonenden zien notoire overtreders graag verdwijnen van het azc Oisterwijk. Ze begrijpen niet waarom sommige overlastgevers nadat ze aangehouden zijn, een dag later weer op straat staan en waarom deze op het azc mogen blijven wonen.
•
Duidelijkheid over proces besluitvorming eventuele verlenging: de omwonenden geven aan graag een terugkoppeling van dit evaluatieonderzoek te willen en ook geïnformeerd te worden over het besluitvormingsproces: wat zijn de vervolgstappen? Wanneer wordt besloten over een eventuele verlenging en welke overwegingen liggen hieraan ten grondslag.
•
Actiegerichtheid: vooral de omwonenden die al lang in de omgeving van het azc wonen, willen graag zien dat er voortuitgang geboekt wordt. Ze hebben het gevoel dat er met de aandachtspunten van twee jaar geleden niets is gedaan. Ook toen waren er klachten over de communicatie met azc, de gevoelens van onveiligheid en het gevoel niet serieus te worden genomen door gemeente of politie.
Het PON & Telos | Evaluatie van het azc Oisterwijk - 2021
24
5
Burgerpanel Oisterwijk
5.1
Inleiding We hebben de vraag naar ervaringen met het azc in Oisterwijk ook voorgelegd aan het Burgerpanel Oisterwijk. Het Burgerpanel Oisterwijk is een online panel van inwoners van 16 jaar en ouder die enkele keren per jaar online een vragenlijst ontvangen over actuele thema’s die in de gemeente spelen. De vragenlijst over het azc in Oisterwijk kon ingevuld worden van dinsdag 20 juli tot en met zondag 1 augustus 2021. In totaal hebben 1.065 leden van het Burgerpanel Oisterwijk een uitnodiging ontvangen om mee te werken aan het onderzoek. 502 panelleden vulden de vragenlijst in. Dit is een respons van 47%. De ‘n’ boven een tabel geeft het aantal panelleden weer dat de vraag daadwerkelijk heeft ingevuld. De weergegeven percentages zijn gewogen. Meer informatie hierover vindt u in bijlage B. Door afrondingsverschillen komt het totaal in een tabel niet altijd exact op 100% uit maar soms op 99% en soms op 101%.
5.2
Algemene opvatting Allereerst vroegen we naar de mening over opvang van asielzoekers in Nederland en in Oisterwijk in het bijzonder. Iets meer dan de helft van de panelleden (54%) geeft aan dat zij het – over het algemeen – een goede zaak vinden dat er in Nederland asielzoekers worden opgevangen. 12% vindt dit een slechte zaak en 34% staat hier neutraal tegenover. We vroegen vervolgens hoe panelleden staan tegenover het feit dat het azc in de gemeente Oisterwijk asielzoekers opvangt. Ook hier zien we dat de grootste groep van de panelleden (45%) dit een goede zaak vindt. Iets meer dan een kwart van de panelleden (28%) geeft aan dat zij dit geen goede zaak vinden. Een deel van de panelleden staat wat minder positief tegenover opvang in de gemeente Oisterwijk dan dat zij staan tegenover opvang (elders) in Nederland. Tabel 1
Hoe staat u – in het algemeen – tegenover het feit dat er in Nederland asielzoekers worden opgevangen? (n=501) %
Ik vind dit een goede zaak
54
Ik sta hier neutraal tegenover
34
Ik vind dit geen goede zaak
12
Tabel 2
Hoe staat u – in het algemeen – tegenover het feit dat het azc in de gemeente Oisterwijk asielzoekers opvangt? (n=501) %
Ik vind dit een goede zaak
45
Ik sta hier neutraal tegenover
27
Ik vind dit geen goede zaak
28
Het PON & Telos | Evaluatie van het azc Oisterwijk - 2021
25
5.3
Kennis over het azc Zijn de inwoners van Oisterwijk op de hoogte van wat er gebeurt in het azc? Weten ze bijvoorbeeld wie er wonen, uit welke landen zij komen, welke activiteiten er georganiseerd worden, hoe lang mensen er verblijven? En zijn ze er weleens geweest? Driekwart van de panelleden geeft aan dat zij een beetje op de hoogte zijn van wat er gebeurt in het azc. 5% is hiervan helemaal op de hoogte, 25% helemaal niet. Minder dan een op de vijf panelleden (18%) vindt dat zij voldoende geïnformeerd worden over het azc. De helft van de panelleden (49%) vindt hier op dit moment niet voldoende over geïnformeerd te worden en heeft daar wel behoefte aan. Tot slot geeft 34% aan dat zij op dit moment niet voldoende worden geïnformeerd, maar hier ook geen behoefte aan te hebben. Tabel 3
In hoeverre bent u op de hoogte van wat er gebeurt in het azc? (n=502) %
Helemaal van op de hoogte
5
Enigszins van op de hoogte
33
Een beetje van op de hoogte
36
Niet van op de hoogte
25
Tabel 4
Vindt u dat u voldoende wordt geïnformeerd over het azc? (n=470) %
Ja, ik word hierover voldoende geïnformeerd
18
Nee, maar ik zou hier wel over geïnformeerd willen worden
49
Nee, maar daar heb ik ook geen behoefte aan
34
Over welke onderwerpen, die te maken hebben met het azc in gemeente Oisterwijk, zou u geïnformeerd willen worden? We vroegen de panelleden die behoefte hebben aan meer informatie over het azc, wat hun informatiebehoefte is. Veel panelleden geven aan behoefte te hebben aan algemene informatie over de bewoners van het azc. Welke mensen wonen daar? Hoeveel zijn dat er? Hoe lang wonen ze daar? Om welke reden wonen ze daar? Welke herkomst hebben zij? Dit zijn allemaal vragen waar veel panelleden antwoord op zouden willen. Daarnaast geven diverse panelleden aan dat zij behoefte hebben aan informatie over de incidenten die plaatsvinden in het azc. Daarbij leeft bij verschillende panelleden het gevoel dat het COA en het azc niet altijd transparant zijn over het aantal incidenten en meldingen van overlast.
Het PON & Telos | Evaluatie van het azc Oisterwijk - 2021
26
Eén derde van de panelleden (36%) weet waar zij terecht kunnen bij vragen, opmerkingen of klachten over het azc. 64% weet dit niet. Tabel 5
Stel u heeft vragen, opmerkingen of klachten over het azc, weet u dan waar u terecht kan? (n=496) %
5.4
Ja
36
Nee
64
Ervaringen met het azc 13% van de panelleden heeft in de afgelopen 2 jaar het azc in de gemeente Oisterwijk bezocht. We vroegen hen wat de reden was van hun bezoek. Een kwart van de panelleden geeft als reden voor hun bezoek het doneren van kleding/spullen (25%) of het bezoek van een open dag (24%). 10% deed hier vrijwilligerswerk. De grootste groep (43%) geeft aan dat hier een andere reden voor was. Hierbij ging het in de meeste gevallen om een werkgerelateerd bezoek. Tabel 6
Heeft u in de afgelopen 2 jaar het azc bezocht? (n=496) %
Ja
13
Nee
87
Tabel 7
Kunt u aangeven wat de reden van uw bezoek was? (n=76) %
Anders
43
Het doneren van kleding/spullen
25
Bezoek van een open dag
24
Het doen van vrijwilligerswerk
10
Het bezoeken van een andere culturele activiteit
7
Het bezoeken van een muziekevenement
1
Kunt u kort omschrijven hoe u uw bezoek aan het azc heeft ervaren? Het grootste deel van de panelleden beschrijft hun bezoek aan het azc als een positieve ervaring. Zij werden goed ontvangen en kregen een leerzaam inkijkje in het leven in het azc. Enkele panelleden hebben wat minder positieve ervaringen. Zij geven aan dat zij zich niet welkom voelden en dat er weinig ruimte was voor kritische vragen over bijvoorbeeld overlast. Meer dan de helft van de panelleden (58%) heeft wel eens contact (gehad) met een of meerdere bewoners van het azc in gemeente Oisterwijk. Voor 10% geldt dat zij regelmatig contact hebben met een of meerdere bewoners van het azc. 42% van de panelleden geeft aan nog nooit contact te hebben gehad met een bewoner van het azc.
Het PON & Telos | Evaluatie van het azc Oisterwijk - 2021
27
Tabel 8
Heeft u wel eens contact (gehad) met een of meerdere bewoners van het azc in Oisterwijk? (n=496) %
Ja
58
Nee
Ja, regelmatig
10
Ja, soms
15
Ja, een enkele keer
33 42
12% van de panelleden heeft wel eens contact gehad met een van de genoemde partijen over het azc in gemeente Oisterwijk. De grootste groep (4%) heeft zowel met de gemeente als het azc of het COA gesproken. 88% van de panelleden heeft nog nooit contact gehad met een van deze partijen over het azc in Oisterwijk. Kunt u kort beschrijven waarover u contact had? We vroegen de panelleden die contact hebben gehad met een van de partijen over het azc, waar dit contact over ging. Een deel van de panelleden geeft aan dat zij beroepsmatig contact hebben gehad met een van de partijen over het azc. Bijvoorbeeld omdat zij zelf werkzaam waren bij een van de partijen of een dienst verleenden aan bewoners van het azc. Daarnaast geven verschillende panelleden aan dat zij hebben deelgenomen aan een buurtbijeenkomst waarin met omwonenden werd gesproken over het azc. Tot slot geeft een deel van de panelleden aan dat zij contact hebben gehad over de ervaren overlast door bewoners van het azc.
Tabel 9
Heeft u wel eens contact gehad met de gemeente, met het azc of met het COA over het azc in Oisterwijk? (n=495) %
Ja, met de gemeente
2
Ja, met het azc
3
Ja, met het COA
2
Ja, met de gemeente en het AZC of COA
4
Nee
88
2% van de panelleden verricht vrijwilligerswerk bij het azc. Daarnaast geeft 4% aan momenteel geen vrijwilligerswerk te verrichten bij het azc maar dat in de toekomst wel te willen. We vroegen panelleden die vrijwilligerswerk verrichten bij het azc, om wat voor vrijwilligerswerk dit gaat. Het soort vrijwilligerswerk is nogal uiteenlopend. Zo ondersteunen enkele panelleden bij de kinderopvang en bij het leren van de Nederlandse taal. Tabel 10
Verricht u vrijwilligerswerk bij het azc? Zo ja, kunt u kort omschrijven wat voor vrijwilligerswerk u precies doet? (n=495) %
Ja
2
Nee, maar ik zou dat wel willen
4
Nee
94
Het PON & Telos | Evaluatie van het azc Oisterwijk - 2021
28
5.5
Ervaren van overlast 63% van de panelleden heeft in de afgelopen 2 jaar nooit overlast ervaren door de aanwezigheid van het azc in Oisterwijk. 21% heeft in deze periode een enkele keer overlast ervaren. 13% ervoer regelmatig overlast en 3% vaak. We vroegen panelleden die overlast hebben ervaren of deze overlast afgenomen, gelijk gebleven of toegenomen is ten opzichte van de periode vóór 2019. 45% geeft aan dat de overlast duidelijk is toegenomen ten opzichte van twee jaar geleden. Voor 36% is de overlast enigszins toegenomen. 2% geeft aan dat de overlast is afgenomen. Kunt u toelichten welke overlast u ervaren heeft, waar en wanneer? We vroegen respondenten wat voor overlast zij hebben ervaren en op welke plaatsen deze overlast heeft plaatsgevonden. Een deel van de respondenten geeft aan overlast te ervaren van asielzoekers die in groepen rondhangen in het centrum van Oisterwijk. Dat rondhangen zou vaak gepaard gaan met geluidsoverlast door geschreeuw en harde muziek. Ook in supermarkten (met name de Lidl) en andere winkels ervaren diverse respondenten overlast. Bijvoorbeeld doordat asielzoekers zich niet houden aan de 1,5 meter afstand of geen mondkapje dragen, of doordat zij mee zouden proberen te kijken bij het pinnen. Een andere veel genoemde vorm van overlast is crimineel gedrag van asielzoekers.
Zo geven verschillende respondenten aan dat zij het slachtoffer zijn geweest van fietsendiefstal, waarbij een inwoner van het asielzoekerscentrum dader zou zijn geweest. Ook zijn diverse respondenten getuige geweest van (winkel)diefstal. Tot slot geven respondenten aan dat zij overlast ervaren van de politieauto’s die regelmatig richting het azc zouden rijden. Tabel 11
Heeft u in de afgelopen 2 jaar door de aanwezigheid van het azc overlast ervaren? Zo ja, hoe vaak? (n=493) %
Nee, nooit
63
Ja, een enkele keer
21
Ja, regelmatig
13
Ja, vaak
3
Tabel 12
Is deze overlast naar uw mening afgenomen, gelijk gebleven of toegenomen ten opzichte van de periode vóór 2019? (n=165) %
Duidelijk toegenomen
45
Enigszins toegenomen
36
Niet toegenomen of afgenomen
17
Enigszins afgenomen
1
Duidelijk afgenomen
1
Het PON & Telos | Evaluatie van het azc Oisterwijk - 2021
29
Hoe zou de ervaren overlast verminderd kunnen worden? We vroegen respondenten vervolgens wat er gedaan zou kunnen worden om de overlast te beperken. Een deel van de respondenten antwoordt op deze vraag dat overlast alleen verminderd kan worden door sluiting van het azc. Andere respondenten pleiten ervoor om geen alleenstaande minderjarige vreemdelingen of asielzoekers uit veilige landen op te vangen. Ook zijn er respondenten die aangeven dat de mensen die overlast veroorzaken en/of crimineel gedrag vertonen, zouden moeten worden uitgezet. Ook strenger optreden en meer toezicht houden worden door verschillende respondenten aangedragen om overlast te verminderen. Een deel van de respondenten zou het over een andere boeg gooien om overlast te verminderen. Zij opperen om asielzoekers beter te informeren over de normen en waarden in Nederland. Op die manier zou de integratie volgens hen bevorderd kunnen worden en de overlast verminderd. Ook zou de gemeente Oisterwijk volgens hen eerlijker en transparanter moeten zijn naar haar inwoners. Dat zou over en weer meer begrip creëren en overlast verminderen.
5.6
Gevoelens van onveiligheid 60% van de panelleden heeft zich in de afgelopen 2 jaar nooit onveilig gevoeld door de aanwezigheid van het azc in Oisterwijk. 25% heeft zich in deze periode een enkele keer onveilig gevoeld. 10% voelde zich regelmatig onveilig en 5% vaak. We vroegen panelleden die zich onveilig hebben gevoeld of deze onveiligheidsgevoelens afgenomen, gelijk gebleven of toegenomen zijn ten opzichte van de periode vóór 2019. 31% geeft aan dat de onveiligheidsgevoelens duidelijk zijn toegenomen, voor 32% zijn ze enigszins toegenomen. 34% geeft aan deze hetzelfde zijn gebleven. 2% van de panelleden geeft aan dat de onveiligheidsgevoelens enigszins zijn afgenomen. Tabel 13
Heeft u zich in de afgelopen 2 jaar door de aanwezigheid van het azc onveilig gevoeld? Zo ja, hoe vaak? (n=490) %
Nee, nooit
60
Ja, een enkele keer
25
Ja, regelmatig
10
Ja, vaak
5
Tabel 14
Zijn deze onveiligheidsgevoelens afgenomen, gelijk gebleven of toegenomen ten opzichte van de periode vóór 2019? (n=183) %
Duidelijk toegenomen
31
Enigszins toegenomen
32
Niet toegenomen of afgenomen
34
Enigszins afgenomen
2
Duidelijk afgenomen
0
Het PON & Telos | Evaluatie van het azc Oisterwijk - 2021
30
Kunt u toelichten waarom, waar en wanneer u zich onveilig voelde? Een groot deel van de respondenten die zich onveilig voelt, geeft aan dat zij zich met name onveilig voelen wanneer asielzoekers in een groep bij elkaar staan. Dit gaat volgens hen vaak gepaard met luidruchtigheid en obstructie van voet- of fietspad. Dit zou veelal in het centrum van Oisterwijk zijn, maar ook in bosrijk gebied komt dit soms voor. Verschillende respondenten geven aan dat zij zich geïntimideerd voelen wanneer zij een dergelijke groep passeren. Het feit dat de asielzoekers in een vreemde taal met elkaar spreken lijkt bij te dragen aan de gevoelens van onveiligheid. Verschillende respondenten geven aan hen om die reden niet goed te kunnen peilen en ook vaak het gevoel te hebben dat de groep over hen aan het praten is. Verschillende vrouwelijke panelleden geven daarnaast aan dat zij het gevoel hebben te worden nagestaard of worden nagefloten. Een deel van de respondenten geeft aan dat hun onveiligheidsgevoelens niet worden veroorzaakt door hun eigen ervaringen. Voor hen ontstaan de gevoelens van onveiligheid doordat zij om zich heen negatieve berichten horen over het azc. Bijvoorbeeld door berichtgeving in lokale en regionale media over incidenten op het azc of over incidenten waar asielzoekers bij betrokken zijn.
Ook de sirenes van politieauto’s, vermoedelijk op weg naar het azc, leiden voor een deel van de respondenten tot onveiligheidsgevoelens. Hoe zou dat onveilige gevoel verminderd kunnen worden? Ook hier vroegen we respondenten wat er gedaan zou kunnen worden om de gevoelens van onveiligheid te verminderen. Opnieuw geeft een deel van de respondenten aan dat het azc in de gemeente Oisterwijk gesloten zou moeten worden. Een ander deel van de respondenten zou graag zien dat er minder alleenstaande minderjarige vreemdelingen worden opgevangen en dat meer de focus komt op opvang van gezinnen. Ook wordt geopperd om minder mensen op te vangen in het azc. Daarnaast bepleit een aantal respondenten om de asielzoekers die overlast veroorzaken uit te zetten. Een ander deel van de respondenten komt met het voorstel om samenscholing van asielzoekers te verbieden of in te perken. Dit voorstel komt voort uit het feit dat veel respondenten aangeven voornamelijk onveiligheidsgevoelens te ervaren wanneer zij asielzoekers in een groep treffen. Hierover zouden dan afspraken gemaakt moeten worden met het azc. Een andere oplossing die door verschillende respondenten wordt aangedragen is om tijd te investeren om de asielzoekers wat meer te leren over de normen en waarden in Nederland. Op die manier hopen zij het gedrag van asielzoekers in positieve zin te kunnen beïnvloeden.
Heeft u (andere) ervaringen met het azc in Oisterwijk? Dit mogen zowel positieve als negatieve ervaringen zijn. Veel respondenten geven aan dat zij positieve ervaringen hebben gehad met azc. In enkele gevallen gaat dit om respondenten die via (vrijwilligers)werk in contact komen met het azc en haar bewoners. Dit kan zijn doordat zij als professional diensten verlenen aan bewoners van het azc bijvoorbeeld als docent of arts of doordat zij er als vrijwilliger werken. Bijvoorbeeld als vrijwilliger bij taalles. Andere respondenten noemen het vriendelijk begroeten van bewoners van het azc op straat als prettige ervaring.
Het PON & Telos | Evaluatie van het azc Oisterwijk - 2021
31
De negatieve ervaringen die worden genoemd, komen grotendeels al terug in de paragrafen over overlast en onveiligheid hiervoor. Het zijn de negatieve ervaringen met groepjes rondhangende jongeren die woonachtig zijn in het azc. Dit zou vooral spelen in het centrum van Oisterwijk en meer bijzonder rondom supermarkten (vooral voormalige plek Lidl). Een aantal andere negatieve ervaringen richten zich op de informatievoorziening vanuit de gemeente. De gemeente zou onvoldoende transparant zijn over het aantal incidenten en de algehele gang van zaken. Veel respondenten geven tot slot aan dat zij eigenlijk helemaal geen ervaringen hebben met bewoners van het azc. Dit geldt met name voor inwoners van Moergestel en Haaren. Doordat zij ver van het azc vandaan wonen, komen ze niet of nauwelijks in aanraking met haar bewoners. Hetzelfde geldt overigens ook voor veel inwoners van het dorp Oisterwijk die niet in het centrum of langs de route van en naar het azc wonen.
5.7
Azc onderdeel van de Oisterwijkse samenleving Meer dan de helft van de panelleden (55%) geeft aan dat het azc Oisterwijk in hun ogen geen onderdeel uitmaakt van de Oisterwijkse samenleving. 45% vindt dat het azc daar wel onderdeel van uitmaakt: 5% vindt het helemaal onderdeel van de samenleving en 40% een beetje tot enigszins. Tabel 15
Vindt u dat het azc Oisterwijk onderdeel uitmaakt van de Oisterwijkse samenleving? (n=445) %
Ja
Nee
45 Ja, helemaal
5
Ja, enigszins
14
Ja, een beetje
26 55
Kunt u toelichten waarom het azc Oisterwijk wel of geen onderdeel uitmaakt van de Oisterwijkse samenleving? We vroegen alle respondenten om toe te lichten waarom het azc wel of geen onderdeel uitmaakt van de Oisterwijkse samenleving. Respondenten die hier ‘nee’ op antwoordden geven veelal aan dat er volgens hen veel afstand is tussen de bewoners van het azc en de inwoners van gemeente Oisterwijk. Deze afstand bedoelen zij in veel gevallen zowel letterlijk als figuurlijk. Letterlijk doordat het azc zich aan de rand van Oisterwijk bevindt en zij zodoende gevoelsmatig wat buiten de Oisterwijkse samenleving staan. Figuurlijk doordat er weinig interactie bestaat tussen beide groepen. Ook zouden de bewoners van het azc niet of nauwelijks integreren en het blijft daarmee volgens sommigen een losstaande groep. De groep respondenten die aangeeft dat het azc ‘een beetje’ of ‘enigszins’ onderdeel uitmaakt van de Oisterwijkse samenleving, geven enerzijds aan dat de bewoners van het azc feitelijk deel uit van de Oisterwijkse samenleving doordat zij zichtbaar zijn en winkels in het centrum bezoeken. Anderzijds blijft volgens hen het onderlinge contact uit en is er meer
Het PON & Telos | Evaluatie van het azc Oisterwijk - 2021
32
sprake van langs elkaar leven in plaats van met elkaar leven. Wel vinden verschillende respondenten dat je na 30 jaar azc in Oisterwijk toch wel kunt zeggen dat het een onderdeel is van de Oisterwijks samenleving. Dit laatste wordt ook veel onderschreven door respondenten volgens wie het azc ‘volledig’ onderdeel uitmaakt van de Oisterwijkse samenleving. Enkele respondenten uit die groep geven ook aan dat het wat diversiteit en dynamiek geeft aan de Oisterwijkse samenleving.
5.8
Aandachtspunten voor de toekomst We legden respondenten de vraag voor: “Stel dat wordt besloten dat het azc in de gemeente Oisterwijk blijft in de komende jaren. Waar moeten het azc en de gemeente dan vooral aandacht aan besteden?” De antwoorden die respondenten op deze vraag geven lopen sterk uiteen. •
•
•
•
•
•
Aandacht voor opvang ‘echte’ vluchtelingen: een deel van hen wil dat er vooral aandacht uitgaat naar het opvangen van de juiste mensen. Dit zijn volgens hen mensen die daadwerkelijk niet meer in hun thuisland kunnen wonen en die willen werken aan hun toekomst. Er zou volgens deze groep geen plaats moeten worden geboden aan mensen die afkomstig zijn uit veilige landen en hier naartoe zijn gekomen Minder opvangplekken voor amv: ook zouden er op dit moment teveel alleenstaande minderjarigen worden ondergebracht in het azc. Veel respondenten geven aan dat die aantallen moeten worden teruggebracht. Meer aandacht voor veiligheid inwoners Oisterwijk: andere respondenten geven aan dat er meer aandacht moet zijn voor de veiligheid van de inwoners van Oisterwijk. Er moet iets gedaan worden aan de gevoelens van onveiligheid, die voor een deel van de respondenten gepaard gaat met de aanwezigheid van het azc. Hier worden verschillende suggesties voor gegeven, zoals strenger handhaven of restricties opleggen aan de bewoners van het azc. Sluiting azc: een deel van de respondenten zou liever zien dat het azc volledig wordt gesloten. Na ruim 30 jaar is het in hun ogen aan een andere gemeente om deze zorg te dragen.
Meer aandacht voor communicatie met inwoners Oisterwijk over azc: tot slot geeft een groep respondenten aan dat er in hun ogen vooral aandacht moet worden besteed aan de communicatie met inwoners over het azc. Op dit moment zou er ondermaats en niet transparant worden gecommuniceerd. Meer aandacht voor integratie azc-bewoners: ook geven inwoners aan dat er meer aandacht moet zijn voor de integratie van bewoners van het azc bij de Oisterwijkse samenleving. Dit kan door de asielzoekers beter voor te lichten over het reilen en zeilen in Nederland, maar ook door hen meer te betrekken bij de samenleving. Dit zou bijvoorbeeld kunnen door samen op te trekken binnen (vrijwilligers)projecten en door herhaaldelijk open dagen te organiseren op het azc. Op die manier komen de bewoners van het azc minder ver af te staan van de Oisterwijkse samenleving.
Het PON & Telos | Evaluatie van het azc Oisterwijk - 2021
33
6
Slotbeschouwing In deze rapportage heeft u in afzonderlijke hoofdstukken de ervaringen met het azc en aandachtspunten voor de toekomst van alle bij het azc betrokken partijen kunnen lezen: een diverse groep stakeholders, de beide managers van het COA, direct omwonenden van het azc en inwoners van gemeente Oisterwijk. Als we dit geheel overzien, vallen een paar zaken op die hieronder beschrijven. Bekendheid van communicatie COA onder direct omwonenden en inwoners Zowel uit het groepsgesprek met enkele direct omwonenden van het azc als uit het onderzoek via het Burgerpanel komt naar voren dat inwoners behoefte hebben aan informatie over feiten en cijfers van het azc. Sinds voorjaar 2020 brengt het COA periodiek een digitale nieuwsbrief uit waarin precies deze informatie is opgenomen. Iedereen kan deze nieuwsbrieven inzien of zich abonneren op de nieuwsbrieven en deze via e-mail ontvangen. Kennelijk is bij veel inwoners niet bekend dat er periodiek een nieuwsbrief uitgebracht wordt die openbaar toegankelijk is. Ook het ingestelde telefonische en online meldpunt van het azc Oisterwijk lijkt onder een grote groep inwoners niet bekend te zijn.
Onduidelijkheid over samenstelling omwonendenoverleg Uit het groepsgesprek met omwonenden komt naar voren dat niet duidelijk is wie behoren tot de categorie “direct omwonenden” en wie precies deel mogen nemen aan het door het COA geïnitieerde omwonendenoverleg. Afstemming daarover tussen COA, gemeente en omwonenden zou tot duidelijkheid hierin kunnen leiden, bijvoorbeeld door specifieke geografische afbakening van de groep direct omwonenden. Discrepantie tussen beleving inwoners en feitelijkheden Uit het Burgerpanel onderzoek komt naar voren dat een aanzienlijk deel van de inwoners (45%) vindt dat de overlast rondom het azc in de afgelopen 2 jaar duidelijk is toegenomen. Uit de gesprekken met zowel COA als stakeholders op gebied van veiligheid komt echter een ander beeld naar voren. Het merendeel daarvan geeft aan dat het de laatste tijd juist rustiger is op het azc. Volgens hen vinden er nog wel incidenten plaats maar minder dan voorheen. Ook zien we veel wantrouwen terug bij inwoners, met name bij de respondenten van het burgerpanel en bij omwonenden die er langer wonen: ze hebben het gevoel dat gemeente, COA en politie niet open en transparant zijn over meldingen van het azc. Cijfers hierover zijn openbaar toegankelijk, aldus de politie.
Ook de negatieve en soms suggestieve berichtgeving over het azc draagt niet bij aan het verbeteren van de beeldvorming onder veel inwoners. Fysieke ligging azc Zowel bij stakeholders als bij omwonenden en inwoners horen we terug dat de fysieke ligging van het azc maakt dat het azc als een afgesloten niet toegankelijk terrein wordt ervaren. Het geeft het gevoel dat het azc geen deel uitmaakt van de Oisterwijkse gemeenschap.
Het PON & Telos | Evaluatie van het azc Oisterwijk - 2021
34
Tot slot Overall zijn de ervaringen van stakeholders met het azc positief, de samenwerking met het COA in de afgelopen jaren was goed en op sommige punten zelfs geïntensiveerd. Het aantal incidenten is volgens COA en enkele stakeholders minder dan voorheen, de grootste groep bewoners is gemotiveerd om iets maken van hun nieuwe leven en toekomst hier in Nederland. Het overbruggen van culturele verschillen is om diverse redenen niet altijd makkelijk maar we zien dat mooie stappen gemaakt worden op het gebied van integratie en participatie in Nederland en in Oisterwijk in het bijzonder. Het breder delen van deze positieve verhalen, het betrekken van inwoners van Oisterwijk bij het azc via diverse projecten zoals de Meedoen Balie of open dagen dragen allemaal bij aan het verkleinen van de afstand die veel inwoners voelen ten aanzien van het azc. Het verkleinen van deze afstand door kennismaking, ontmoeting en het delen van positieve ervaringen is een belangrijk aandachtspunt.
Het PON & Telos | Evaluatie van het azc Oisterwijk - 2021
35
Lijst met geïnterviewde organisaties COA
Locatiemanager azc Oisterwijk Manager Bijzondere Opvang azc Oisterwijk Stakeholders
Centrummanagement Oisterwijk ContourdeTwern Durendael College / 2College Gemeente Oisterwijk – teamleider veiligheid GGD Horeca ondernemers buitengebied (Vakantiepark KampinaStaete en Het Boscafe, Restaurant & Bowling Net iets anders) Koninklijke Horeca Nederland, afdeling Oisterwijk Loket Wegwijs Ministerie van Justitie en Veiligheid (ketenmarinier) Politie Midden-Brabant Stichting Nidos Stichting Opmaat (onderwijs) Vluchtelingenwerk Vreemdelingenpolitie Woningcorporatie Leystromen Woningcorporatie Woonveste
Het PON & Telos | Evaluatie van het azc Oisterwijk - 2021
36
Respons Burgerpanel Oisterwijk De vragenlijst stond online van dinsdag 20 juli tot en met zondag 1 augustus 2021. 1.065 leden van het Burgerpanel Oisterwijk ontvingen een uitnodiging voor dit onderzoek. 502 panelleden vulden de vragenlijst in. Dit is een respons van 47%. Achtergrondkenmerken In de tabellen hieronder is de verdeling te zien van de respondenten naar de achtergrondkenmerken geslacht, leeftijd en woonplaats. Geslacht
n
%
Vrouw
208
41
Man
294
59
Totaal
502
100
Leeftijd
n
%
16-29 jaar
31
6
30-39 jaar
60
12
40-54 jaar
115
23
55 -54 jaar
117
23
65-74 jaar
132
26
75 jaar en ouder
47
9
Totaal
502
100
Woonplaats
n
%
Oisterwijk
380
76
Moergestel
56
11
Haaren
63
13
Heukelom
2
0
Niet ingevuld
1
0
Totaal
502
100
Representativiteit en betrouwbaarheid De resultaten van dit onderzoek zijn representatief gemaakt ten opzichte van de totale populatie van de gemeente Oisterwijk. Omdat inwoners van het dorp Haaren vanaf heden ook deelnemen aan het Burgerpanel Oisterwijk, worden resultaten representatief gemaakt t.o.v. de totale populatie van de ‘nieuwe’ gemeente Oisterwijk. Dat wil zeggen de gemeente Oisterwijk inclusief de inwoners van het dorp Haaren die per 1 januari 2021 tot de gemeente Oisterwijk behoren. De resultaten van dit onderzoek zijn representatief op de achtergrondkenmerken geslacht, leeftijd en woonplaats. Om dat te doen zijn de gegeven antwoorden gewogen naar deze achtergrondvariabelen. Dit houdt in dat de antwoorden die gegeven worden door deelnemers uit een ondervertegenwoordigde groep iets zwaarder meetellen dan die uit een oververtegenwoordigde groep. Op die manier wordt onder- en oververtegenwoordiging van bepaalde groepen in de respons gecorrigeerd. Het aantal panelleden dat de vragenlijst volledig heeft ingevuld is voldoende om betrouwbare9 uitspraken te doen. 9
Uitgaande van een betrouwbaarheidspercentage van 95 % komen we bij een aantal van 502 respondenten uit op een marge van 4,3 %. Dit ligt lager dan de gewenste maximale foutmarge van 5,0 %.
Het PON & Telos | Evaluatie van het azc Oisterwijk - 2021
37
Vragenlijst Burgerpanel Oisterwijk Vragenlijst evaluatie AZC Oisterwijk 2021 Algemene opvatting
1.
Hoe staat u – in het algemeen – tegenover het feit dat er in Nederland asielzoekers worden opgevangen? • • • •
2.
Ik vind dit een goede zaak Ik sta hier neutraal tegenover Ik vind dit geen goede zaak Weet ik niet
Hoe staat u – in het algemeen – tegenover het feit dat het azc in de gemeente Oisterwijk asielzoekers opvangt? • • • •
Ik vind dit een goede zaak Ik sta hier neutraal tegenover Ik vind dit geen goede zaak Weet ik niet
Informatie over het azc
3.
In hoeverre bent u op de hoogte van wat er gebeurt in het azc? Bijvoorbeeld wie er wonen, uit welke landen zij komen, welke activiteiten er georganiseerd worden, hoe lang mensen er verblijven. • • • •
4.
Helemaal van op de hoogte Enigszins van op de hoogte Een beetje van op de hoogte Niet van op de hoogte
Vindt u dat u voldoende wordt geïnformeerd over het azc? • • • •
Ja, ik word hierover voldoende geïnformeerd Nee, maar ik zou hier wel over geïnformeerd willen worden Nee, maar daar heb ik ook geen behoefte aan Weet ik niet
Het PON & Telos | Evaluatie van het azc Oisterwijk - 2021
38
[Indien vraag 4 ‘nee, maar ik zou hier wel over geïnformeerd willen worden’] 5. Over welke onderwerpen, die te maken hebben met het azc in gemeente Oisterwijk, zou u geïnformeerd willen worden?
6.
Stel u heeft vragen, opmerkingen of klachten over het azc weet u dan waar u terecht kan? • Ja • Nee
Ervaring met het azc
7.
Heeft u in de afgelopen 2 jaar het azc bezocht? • •
8.
[Indien vraag 7 ‘Ja’] Kunt u aangeven wat de reden van uw bezoek was? [meerdere antwoorden mogelijk] • • • • • •
9.
Ja Nee
Bezoek van een open dag Het doen van vrijwilligerswerk Het bezoeken van een muziekevenement Het bezoeken van een andere culturele activiteit Het doneren van kleding/spullen Anders, namelijk:_____
Kunt u kort omschrijven hoe u uw bezoek aan het azc heeft ervaren?
10. Heeft u wel eens contact (gehad) met een of meerdere bewoners van het azc in Oisterwijk? Bijvoorbeeld hen groeten of spreken op straat / in de supermarkt. Of contact tijdens een bezoek aan het azc of via vrijwilligerswerk voor het azc. • • • •
Ja, regelmatig Ja, soms Ja, een enkele keer Nee, nooit
Het PON & Telos | Evaluatie van het azc Oisterwijk - 2021
39
11. Heeft u wel eens contact gehad met de gemeente, met het azc of met het COA over het azc in Oisterwijk? • • • • •
Ja, met de gemeente Ja, met het azc Ja, met het COA Ja, met de gemeente en het azc of het COA Nee
[Indien vraag 11 ‘Ja, met de gemeente | Ja, met het azc, Ja met het COA | Ja, met de gemeente en het COA’] 12. Kunt u kort beschrijven waarover u contact had?
13. Verricht u vrijwilligerswerk bij het azc? Zo ja, kunt u kort omschrijven wat voor vrijwilligerswerk u precies doet? • • •
Ja, namelijk: Nee, maar ik zou dat wel willen Nee
Overlast
14. Heeft u in de afgelopen 2 jaar door de aanwezigheid van het azc overlast ervaren? Zo ja, hoe vaak? • • • •
Nee, nooit Ja, een enkele keer Ja, regelmatig Ja, vaak
[Indien vraag 14 ‘Ja, een enkele keer | Ja, regelmatig | Ja, vaak’] 15. Is deze overlast naar uw mening afgenomen, gelijk gebleven of toegenomen ten opzichte van de periode vóór 2019? • Duidelijk toegenomen • Enigszins toegenomen • Niet toegenomen of afgenomen • Enigszins afgenomen • Duidelijk afgenomen • N.v.t. / weet niet
Het PON & Telos | Evaluatie van het azc Oisterwijk - 2021
40
[Indien vraag 14 ‘Ja, een enkele keer | Ja, regelmatig | Ja, vaak’] 16. Kunt u toelichten welke overlast u ervaren heeft, waar en wanneer?
[Indien vraag 14 ‘Ja, een enkele keer | Ja, regelmatig | Ja, vaak’] 17. Hoe zou de ervaren overlast verminderd kunnen worden?
Onveiligheidsgevoelens
18. Heeft u zich in de afgelopen 12 maanden door de aanwezigheid van het azc onveilig gevoeld? Zo ja, hoe vaak? • • • •
Nee, nooit Ja, een enkele keer Ja, regelmatig Ja, vaak
Routing bij ja: [indien nee vraag 18 en 19 overslaan] [Indien vraag 18 ‘Ja, een enkele keer | Ja, regelmatig | Ja, vaak’] 19. Zijn deze onveiligheidsgevoelens afgenomen, gelijk gebleven of toegenomen ten opzichte van de periode vóór 2019? • Duidelijk toegenomen • Enigszins toegenomen • Niet toegenomen of afgenomen • Enigszins afgenomen • Duidelijk afgenomen • N.v.t. / weet niet [Indien vraag 18 ‘Ja, een enkele keer | Ja, regelmatig | Ja, vaak’] 20. Kunt u toelichten waarom, waar en wanneer u zich onveilig voelde?
Het PON & Telos | Evaluatie van het azc Oisterwijk - 2021
41
[Indien vraag 18 ‘Ja, een enkele keer | Ja, regelmatig | Ja, vaak’] 21. Hoe zou dat onveilige gevoel verminderd kunnen worden?
22. Heeft u (andere) ervaringen met het azc in Oisterwijk? Dit mogen zowel positieve als negatieve ervaringen zijn. • •
Ja, namelijk …… Nee
23. Vindt u dat het azc Oisterwijk onderdeel uitmaakt van de Oisterwijkse samenleving? • • • • •
Ja, helemaal Ja, enigszins Ja, een beetje Nee Dat weet ik niet
24. Kunt u uw antwoord op de vorige vraag toelichten?
25. Stel dat wordt besloten dat het azc in de gemeente Oisterwijk blijft in de komende jaren. Waar moeten het azc en de gemeente dan vooral aandacht aan besteden?
26. Heeft u tot slot nog opmerkingen over dit onderzoek of over dit onderwerp?
Het PON & Telos | Evaluatie van het azc Oisterwijk - 2021
42
Het PON & Telos | Evaluatie van het azc Oisterwijk - 2021
43
Over het PON & Telos Maatschappelijke besluitvorming verbeteren Wij zijn een sociale kennisonderneming in het hart van de samenleving. We beschouwen het als onze opdracht om maatschappelijke besluitvorming te verbeteren. Dat doen we door wetenschappelijke kennis met kennis van de praktijk te verbinden. We zijn van data, feiten en cijfers, maar geven die altijd een gezicht. Waarbij iedere stem telt. Voorkeuren en meningen halen we op, onderzoeken we, analyseren we en duiden we. Met prikkelende aanpakken en innovatieve methoden. Daarbij zijn we altijd gericht op duurzaamheid: de harmonieuze verbinding tussen sociale, ecologische en economische doelstellingen. Zo dragen we bij aan de kwaliteit van samenleven, nu en in de toekomst. Met een multidisciplinair en creatief team van bijna 30 adviseurs en onderzoekers werken we vooral voor lokale en regionale overheden in Nederland (met een sterke kennispositie in Noord-Brabant), maar ook voor corporaties, banken, zorg- en welzijnsinstellingen, fondsen en maatschappelijke organisaties. We werken daarbij intensief samen met universiteiten en andere kennisinstellingen en zijn officieel partner van Tilburg University. Met onze kennis en inzichten adviseren we beleidsmakers en bestuurders. Zodat ze afgewogen keuzes kunnen maken. Zodat ze bestuurlijk kunnen vernieuwen.
En zodat ze een positieve impuls kunnen geven aan de samenleving van morgen.
Stationsstraat 20c 5038 ED Tilburg +31 (0)13 535 15 35 info@hetpon-telos.nl hetpon-telos.nl