21-51 Jaarstukken 2020 en begroting 2022 GGD- bijlage 1 jaarstukken 2020
Tekst van het document
De effecten van corona op onze reguliere bedrijfsvoering en financiën, per brief;
•
Onderzoek inzake luchtkwaliteit en COVID-19, per brief (webinar volgt in 2021);
•
Het vertrek van directeur Karin van Esch, per brief;
•
De financiële gevolgen van de coronacrisis voor GGD Hart voor Brabant, per brief;
•
De inzet van GGD Hart voor Brabant op de bestrijding van de coronacrisis, per webinar.
Gemeenteraden en raadscommissies kunnen de GGD uitnodigen bij hun vergadering, bijvoorbeeld voor een toelichting op beleid en werkzaamheden. In 2020 gingen we op bezoek bij de gemeenteraad/raadscommissie van de gemeenten ’s-Hertogenbosch, Tilburg en Uden.
Jaarverslag 2020 GGD Hart voor Brabant
33
2.2 BELANGRIJKE ONTWIKKELINGEN IN ONZE ORGANISATIE Doorontwikkeling van nieuwe sector Bedrijfsontwikkeling In 2019 richtten we een nieuwe sector Bedrijfsontwikkeling op, waarin alle aan het primair proces ondersteunende processen en activiteiten zijn ondergebracht. Om de doorontwikkeling en slagvaardigheid van de verschillende teams te stimuleren, hebben we in 2020 ook in deze sector de eerste invulling gegeven aan de principes van zelforganisatie. We hechten er waarde aan dat de activiteiten van de sector Bedrijfsontwikkeling bijdragen aan en aansluiten op onze kerntaken. Daarom maakten de verschillende teams in dialoog met hun collega’s uit het primaire proces een vertaling van de GGD visie naar concrete teamdoelstellingen. Goed werkgeverschap In 2020 vernieuwden we onze verzuimaanpak. We pasten de uitgangspunten van positieve gezondheid toe op het beleid, met een focus op voorkomen van ziekte en verzuim en de bevordering van inzetbaarheid als belangrijkste uitwerking. Op de (jaarlijks terugkerende) vitaliteitsdag en een digitale vitaliteitsomgeving op het intranet, stimuleren we medewerkers om zelf de regie te pakken op hun vitaliteit, gezondheid, ontwikkeling en arbeidsplezier. We bieden handvatten en instrumenten om dit te ondersteunen.
Verder richtten we onze activiteiten op de afronding van de invoering van de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren en de instelling van het Lokaal Overleg met de vakbonden. Ook professionaliseerden en digitaliseerden we onze diploma- en vakbekwaamheidsregistratie, conform de hiervoor geldende HKZ-norm (zie ook paragraaf 2.3). Krapte op de arbeidsmarkt Ook de GGD ondervindt bij het vervullen van vacatures de gevolgen van de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt. Naast krapte op de arbeidsmarkt, verandert de vraag naar medewerkers ook door technologische vooruitgang en maatschappelijke uitdagingen. Daarnaast heeft de GGD nu en in de toekomst te maken met toenemende uitstroom van met name artsen en verpleegkundigen in verband met het bereiken van de AOW-gerechtigde leeftijd. We ontwikkelden nieuwe en aanvullende interventies om op deze ontwikkelingen in te kunnen spelen. Om nieuw, jong talent bekend met en enthousiast te maken voor het werk van de GGD, werken we nauw samen met verschillende hogescholen (HAN, Avans en Fontys). We bieden
Jaarverslag 2020 GGD Hart voor Brabant
34
interessante stageplekken aan toekomstige jeugdverpleegkundigen via het Zorg Innovatie Netwerk in Tilburg. We zijn actief netwerkpartner in SAMen werken aan Mobiliteit (SAM) en we werken samen met o.a. het Jeroen Bosch Ziekenhuis. Ook investeerden we in de modernisering en verfraaiing van onze wervingsinstrumenten. We produceerden spraakmakende wervingsvideo’s. We zijn actief op verschillende social media platforms. En we monitoren continu de resultaten van onze wervingsinspanningen, om deze verder te kunnen verbeteren. Impact van coronacrisis op onze medewerkers Ook voor onze eigen medewerkers was de impact van de coronacrisis op het werk groot. We hebben hen daarom gefaciliteerd bij de inrichting van hun thuiswerkplek. Ook konden medewerkers een bureaustoel lenen en bieden we op intranet veel voorlichtingsmateriaal over gezond thuiswerken. In 2020 is veel gevraagd van medewerkers in de zorg. Ook onze medewerkers hebben een belangrijk aandeel in de beheersing en bestrijding van het coronavirus. Om die reden heeft de Rijksoverheid een zorgbonus in het leven geroepen. Zij vroeg werkgevers zelf een rol te spelen in het toekennen van die bonus, op basis van een aantal (sectorale) criteria. We vroegen uiteindelijk voor 738 medewerkers en voor 45 uitzendkrachten een zorgbonus aan. Die konden we eind 2020 ook uitbetalen. 31-12-2020 Indicator
Normale bedrijfs-voering
31-12-2019
Corona
Totaal 779
Aantal medewerkers in dienst
730
49
Aantal FTE
569
27
802
596
562
Deeltijdwerkers
75%
83%
Gemiddelde leeftijd
46
46
Aantal inhuurkrachten
48
632
680
83
FTE inhuurkrachten
33
288
321
46
Totaal aantal medewerkers
778
681
1.459
885
Totaal aantal FTE
602
315
917
608
31
59
Ziekteverzuim
5.7%
5.7%
Waarvan langdurig ziek
24%
83%
Stagiaires
In totaal waren er gemiddeld 710 FTE werkzaam in 2020 (584 FTE in dienst en 126 FTE inhuurkrachten).
Jaarverslag 2020 GGD Hart voor Brabant
35
Verslag van de ondernemingsraad 2020, een bijzonder jaar dat vooral in het teken stond van de COVID-19 pandemie, voor de organisatie, maar zeker ook voor de OR. Deze situatie maakte dat de OR bij het begin van de pandemie een stapje opzij deed, om de directie / MT zijn werk te laten doen, waar de aanpak van de pandemie op dat moment om vroeg. De keerzijde hiervan was dat de OR niet altijd betrokken en meegenomen werd bij ontwikkelingen. Een belangrijk leerpunt voor zowel OR als directie. COVID-19 kwam in nagenoeg alle overleggen tussen de directie en de OR terug op de agenda: hoe gaan we om met de inzet van vaste medewerkers in het programma Corona, hoe is de veiligheid van medewerkers op de werkvloer gewaarborgd, welke invloed heeft corona op onze financiën en hoe is de huisvesting van de testlocaties geregeld? Deze en tal van andere vragen zijn aan bod gekomen. Maar naast diverse onderwerpen rondom corona was de OR in 2020 ook betrokken bij reguliere processen van de organisatie. Zo werd de OR periodiek bijgepraat over o.a. de nieuwe huisvesting en de ontwikkelingen rondom het programma JGZ PROF. Van een aantal van deze onderwerpen heeft de OR ook een advies- of instemmingsverzoek ontvangen. Het contact met de achterban was ook in 2020 een belangrijk speerpunt van de OR.
Ondanks de lockdown gingen de OR-werkzaamheden zoveel mogelijk door en vonden overleggen, contactbijeenkomsten en scholing digitaal plaats. De OR hield tussentijdse verkiezingen om vier vacante zetels op te vullen. Inmiddels heeft de OR drie nieuwe leden verwelkomd, die begin 2021 zijn geïnstalleerd. Hiermee bestaat de OR uit 12 leden. Via het MT hoorde de OR dat het dagelijks bestuur van de GGD positief is over de rol van de OR en de uitvoering hiervan. Een mooi compliment! Eén van de OR doelstellingen voor 2021 is het versterken van zijn positie en van de samenwerking met de directie. Belangrijk daarbij is dat de OR tijdig aangehaakt wordt bij ontwikkelingen die er spelen. Ellen Anzion Voorzitter
Jaarverslag 2020 GGD Hart voor Brabant
36
Huisvesting Het algemeen bestuur stelde in november 2017 een huisvestingsvisie vast, met als doel: door goede huisvesting bijdragen aan: 1.
Betere diensten die we leveren op meer plaatsen in ons werkgebied;
2. Samenwerken tussen professionals en in netwerken; 3. Een inspirerende en moderne werkomgeving met een duidelijke eigen identiteit; 4. Een kostenbesparing, die kan leiden tot lagere tarieven. Deze visie leidt tot 5 regionale vestigingen waar we meer diensten aanbieden verspreid over de regio. Op 1 december 2020 verhuisden we ons kantoor in Tilburg. Dit nieuwe kantoor beschikt over een gezondheidsplein, met een aantrekkelijke ontvangsthal en behandelkamers voor Jeugdgezondheid, Seksuele Gezondheid en Reizigersadvisering. Het kantoor is inspirerend en doelmatig ingericht; een aanjager voor onze nieuwe activiteitgerichte manier van werken. De zoektocht naar locaties voor twee van de drie regiokantoren was eind 2020 in afrondende fase. In Waalwijk is een locatie geselecteerd aan de Mr. Van Coothstraat 2. Naar verwachting kunnen we het kantoor eind tweede kwartaal 2021 in gebruik nemen. In Oss zal ons huidige kantoor in het Anton Jurgenshuis worden gerenoveerd, om te voldoen aan ons programma van eisen. Om leegstand te voorkomen is het programma van eisen specifiek voor deze locatie iets aangescherpt. Deze aanpassing heeft geen effect voor onze klanten en bezoekers. De zoektocht naar de derde locatie loopt nog. Actualisering van het basispakket Eind 2019 heeft het bestuur besloten om in 2020 een integrale actualisering van het basispakket uit te voeren.
Het doel is om het basispakket af te stemmen op de eisen van nu en de opgaven van morgen. In verband met de coronacrisis heeft het bestuur besloten om dit project tijdelijk op te schorten. Automatisering en informatisering De kwaliteit van onze dienstverlening is afhankelijk van de mate waarin medewerkers bereikbaar zijn en beschikken over de juiste middelen en de beschikbaarheid van eigentijdse, klantvriendelijke communicatievoorzieningen. De coronamaatregelen stelden ons voor de uitdaging om onze reguliere dienstverlening op een andere, coronaproof manier, in te richten. Dankzij versneld ingevoerde beeldbeloplossingen, konden wij ons klantcontact op grote schaal digitaliseren. Zo was er op onze locaties voldoende ruimte om veilig contact te hebben met onze meest kwetsbare inwoners. Door de coronamaatregelen groeide ook de behoefte aan (thuis)werkplekken, die we dankzij de inrichting van onze IT-infrastructuur goed konden faciliteren. Eén van de speerpunten binnen het programma Corona was het opzetten van een adequate informatievoorziening voor de gemeenten en regionale samenwerkingsverbanden in ons werkgebied. Om de dienstverlening naar de burgers te verbeteren is bij het Klantcontactcentrum versneld een nieuw telefooncentrale-systeem ingevoerd, waardoor meer centralisten konden worden ingezet.
Jaarverslag 2020 GGD Hart voor Brabant
37
Eind 2020 startten we met het project ‘De digitale medewerker’, een uitgebreid Microsoft Office 365 trainingsprogramma voor alle medewerkers op zowel individueel als teamniveau. Nieuwe medewerkers worden als onderdeel van hun inwerkprogramma snel wegwijs gemaakt in de nieuwe manier van digitaal samenwerken. Met het project wordt tevens de basis gelegd voor het verder uitfaseren van onze verouderde netwerkoplossingen. Informatie- en archiefbeheer De GGD is bij de inrichting van zijn informatiebeheer gehouden aan de Archiefwet 1995. Naar aanleiding van het toezichthouderverslag uit 2019 hebben wij in 2020 samen met GGD West-Brabant, Regionale Ambulance Voorziening Midden-West-Noord (RAV) en Hét Servicecentrum de uitvoering van het gemeenschappelijk beleidsplan informatiebeheer en het daarop gebaseerd herzien plan van aanpak voor het informatiebeheer verder uitgevoerd. Uitgangspunt voor dit plan van aanpak is dat we ons eerst richten op de 5 hoogste prioriteiten op basis van een uitgevoerde risicoanalyse. Dit zijn: 1.
Opstellen van een informatiebeheerbeleid: afgerond en vastgesteld in april 2019;
2. Opstellen van een informatiebeheersplan: afgerond, vastgesteld en ingevoerd per juni 2020; 3. Inzichtelijk maken van risicovolle processen en inrichten van passend beheer: gestart in 2019; 4. Opstellen van een vernietigingsplan: vertraagd door de coronacrisis; 5. Opstellen van een metadataschema: vastgesteld in 2020. Ook in het kader van het archiefbeheer had de verhuizing van ons kantoor te Tilburg heel wat voeten in de aarde. Hier stond nog 1 km2 aan onbewerkt fysiek archief van GGD West-Brabant, GGD Hart voor Brabant en de RAV. Eind oktober 2020 is de bewerking van de fysieke archieven van de GGD’en en de RAV afgerond. Medio november 2020 zijn de archieven uit huis geplaatst naar een bevoegde instantie. Uiteindelijk is in totaal 409 m2 fysiek archief uit huis geplaatst. Bij de fysieke uithuisplaatsing van de archieven is alles goed gegaan, zonder verlies van informatie. In 2020 rondden we ook de transitie van het documentmanagementsysteem DECOS naar Office 365 af. Duurzaamheid In ons inkoopbeleid staat opgenomen dat wij per traject sturen op duurzaamheid. Daarnaast is er toenemende aandacht voor dit onderwerp bij aanbestedingen. Bij lopende aanbestedingen wordt gekeken naar eventuele extra eisen rondom duurzaamheid.
Zo hebben wij bij de aanbesteding van elektra in 2020 gekozen voor duurzame elektriciteit op basis van 100% Nederlandse wind, waarbij is voldaan aan de eisen van SMK (Stichting Milieu Keur) en SKAO (Stichting Klimaatvriendelijk Aanbesteden en Ondernemen). Het SMK keurmerk geldt tevens als bewijs dat deze Nederlandse windenergie voldoet aan de eisen die de CO2-prestatieladder stelt aan duurzaam opgewekte energie. Indien mogelijk, nemen we bij aanbestedingen ook voorwaarden op over het creëren van duurzame werkgelegenheid voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt (social return); bijvoorbeeld minimaal 5% aan social return bij de aanbesteding van onze catering in 2020/2021. Planning en control We houden voortdurend in de gaten of alle activiteiten die wij doen, passen binnen onze financiële mogelijkheden. We stellen hiervoor een financiële planning op en leggen hierover
Jaarverslag 2020 GGD Hart voor Brabant
38
verantwoording af in onze Planning & Control cyclus (P&C cyclus) van beleidsvisie, kadernota, begroting, bestuursrapportage en jaarverslag. De P&C cyclus is onderdeel van ons Management Control Systeem. Dit is de verzameling aan instrumenten die we inzetten om te zorgen dat onze processen transparant zijn, de organisatie doelmatig werkt, de risico’s inzichtelijk, aanvaardbaar en beheersbaar zijn en de managementinformatie tijdig, juist en volledig is. In 2020 werkten we aan de verdere professionalisering van onze P&C cyclus, met twee belangrijke doelen. Allereerst vergroten we het sturend karakter van de cyclus. We bouwen onze beleidsstukken (kadernota en begroting) bottom-up op. En we structureren de periodieke integrale bespreking van de voortgang op gestelde doelen. Het tweede doel is om onze prestatieverantwoording transparanter en - met behulp van nieuwe prestatie- en meetindicatoren - nog betekenisvoller te maken. Daarnaast hebben we in 2020 onze contractdatabase verder aangevuld, zodat we onze contractuele verplichtingen goed in zicht hebben en aflopende contracten tijdig opnieuw kunnen aanbesteden. Ook bereidden wij ons voor op de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording.
Jaarverslag 2020 GGD Hart voor Brabant
39
2.3 KWALITEIT We hechten veel waarde aan de kwaliteit van onze dienstverlening. Met behulp van de kwaliteitscertificering van HKZ (Harmonisatie Kwaliteitsbeoordeling in de Zorgsector) zorgen we voor een voortdurende verbetering van onze kwaliteit, volgens het principe van Plan, Do, Check, Act. In 2019 verlengden wij het HKZ-certificaat voor al onze diensten voor drie jaar. In 2020 heeft een kwaliteitsaudit van de certificerende instantie plaatsgehad, waarbij twee minors uit 2018 zijn gesloten en een nieuwe minor is geconstateerd. Met de noodzakelijke verbeterslagen hieromtrent zijn we direct gestart. Klanttevredenheid De belangrijkste graadmeter voor onze kwaliteit is natuurlijk de beoordeling die wij krijgen van onze klanten. In verband met de coronacrisis hebben we in 2020 geen breed klanttevredenheidsonderzoek uitgezet ten aanzien van onze reguliere dienstverlening. Wel hebben we de klanttevredenheid over een paar specifieke diensten en initiatieven gemeten: •
De webinars en digitale cursussen over gezondheid en opvoeding binnen onze afdeling Jeugdgezondheidszorg kreeg gemiddeld een 8;
•
De klanttevredenheid over het JGZ consult is ondanks corona en het afzeggen en aanpassen van het contactschema (zie paragraaf 1.1) met 83% stabiel gebleven (2019: 83%). De tevredenheid over het nut van de afspraak laat met 73% zelfs een lichte stijging zien (2019: 68,5%).
Eind 2020 hebben we een klanttevredenheidsonderzoek gestart ten aanzien van onze dienstverlening omtrent de bestrijding van het coronavirus. De uitkomsten van dit onderzoek waren ten tijde van het schrijven van dit jaarverslag nog niet bekend. Klachten De feedback van onze klanten ontvangen wij als verbeteradviezen. Klanten kunnen eenvoudig klachten bij ons indienen via de telefoon, onze website en per post. Hoe dat precies kan, leggen we uit in een toegankelijke folder. In 2020 ontvingen we in totaal 203 klachten (119 regulier; 84 corona). Het aantal klachten dat we ontvingen over onze reguliere dienstverlening is gelijk aan het gemiddeld aantal ontvangen klachten over de afgelopen vijf jaar (115). De meeste klachten gingen over de bereikbaarheid van ons klantcontactcentrum (geen verbinding, lange wachttijd) en over het plannen en verzetten van afspraken. Dit is te verklaren door de extra druk die de coronacrisis op ons KCC legde.
Jaarverslag 2020 GGD Hart voor Brabant
40
Klachten per gemeente Gemeente
Aantal
Gemeente
Bernheze
8
Haaren
2
Oss
9
Boekel
1
’s-Hertogenbosch
30
Sint Anthonis
3
Boxmeer
2
Heusden
7
Sint-Michielsgestel
8
Boxtel
6
Hilvarenbeek
5
Tilburg
43
Cuijk
1
Landerd
5
Uden
12
Dongen
7
Loon op Zand
4
Vught
2
Gilze en Rijen
1
Meierijstad
12
Waalwijk
7
Goirle
1
Mill en St. Hubert
1
Buiten werkgebied
9
Grave
4
Oisterwijk
3
Onbekend
10
Jaarverslag 2020 GGD Hart voor Brabant
Aantal
Gemeente
Aantal
41
2.4 PRIVACYVERSLAG De GGD beschikt over grote bestanden met persoonlijke (gezondheids)informatie. We hechten veel waarde aan de bescherming van die persoonsgegevens. Ook de privacyvraagstukken bij de GGD waren in 2020 vooral gerelateerd aan corona. We noemen een aantal voorbeelden van ontwikkelingen die ook vanuit het perspectief van privacy zijn belicht: • het opzetten van de coronadashboards ten behoeve van gemeenten, veiligheidsregio’s en andere stakeholders, •
de inrichting van onze coronatestraten en de daarbij behorende werkinstructies,
•
de forse opschaling van onze werkorganisatie met nieuwe medewerkers,
•
en het werken op afstand met digitale communicatiemiddelen.
In 2020 hebben we de bestaande geheimhoudingsverklaring geactualiseerd en uitgebreid naar een ‘Integriteits- en geheimhoudingsverklaring’, met als doel om het grote aantal nieuwe medewerkers dat we mochten verwelkomen, snel en zorgvuldig bekend te maken met onze richtlijnen. In het algemeen is bij deze ontwikkelingen voldoende aandacht geweest voor de bescherming van persoonsgegevens; het aantal incidenten is hierdoor niet significant toegenomen. In 2020 meldden we intern in totaal 27 datalekken, waarvan drie aan de Autoriteit Persoonsgegevens zijn doorgegeven. Na balansdatum werden we op landelijk niveau geconfronteerd met datadiefstal uit systemen die worden gebruikt voor de processen testen, bron- en contactonderzoek en vaccinatie. Bij het schrijven van dit jaarverslag was het onderzoek van politie en justitie naar de omvang en precieze aard van deze datadiefstal nog in gang. Toch maakten de omstandigheden, en dan met name de snelheid waarin bepaalde zaken gerealiseerd moesten worden, dat bepaalde risico’s mogelijk onvoldoende zijn beoordeeld. We stellen ons ten doel om deze risico’s nogmaals te beoordelen, om zo nodig beheersmaatregelen te treffen.
Jaarverslag 2020 GGD Hart voor Brabant
42
2.5 BELEIDSINDICATOREN In onderstaande tabel staat een overzicht van alle voor de GGD relevante beleidsindicatoren. Taakveld
Naam indicator
Eenheid
Realisatie
Realisatie
2020
2019
1
0. Bestuur en ondersteuning
Formatie
Fte per 1.000 inwoners*
0,59
0,58
2
0. Bestuur en ondersteuning
Bezetting
Fte per 1.000 inwoners
0,84
0,59
3
0. Bestuur en ondersteuning
Apparaatkosten
Kosten per inwoner
11,12
10,46
4
0. Bestuur en ondersteuning
Externe huur
Kosten als % van totale loonsom +
20,5%
9,7%
13,0%
17,7%
totale kosten inhuur externen 5
0. Bestuur en ondersteuning
Overhead
% van totale lasten
* Het aantal intwoners 2020 baseerden wij op de voorlopige CBS-cijfers van 31 december 2020
De formatie per 1.000 inwoners is gebaseerd op de in de begrotingen opgenomen full time interne en externe medewerkers. De bezetting wordt gevormd door de per 31 december bij die organisaties aanwezige interne en externe medewerkers. De bezetting in 2020 is aanzienlijk hoger dan begroot en het jaar daarvoor door de corona-activiteiten: 917 FTE ten opzichte van de begrote 638 FTE. De apparaatskosten zijn licht gestegen door minder dekking uit (vooral overige) baten voor in totaal € 744.000. De verdubbeling van de indicator voor externe inhuur wordt veroorzaakt door de in de loop van 2020 ingezette medewerkers voor corona-activiteiten: in totaal 315 FTE per 31 december ten opzichte van 72 FTE begroot. De daling van de indicator overhead als percentage van de totale lasten met 5% komt door de extra kosten in 2020 voor het programma corona ten bedrage van € 30 miljoen. Hierdoor namen de totale lasten met 48% toe. Doordat de overheadkosten van € 20,2 miljoen maar 0,2% uitkomen boven de met € 1,4 miljoen naar beneden bijgestelde raming voor 2020, dalen de overheadkosten relatief sterk.
Jaarverslag 2020 GGD Hart voor Brabant
43
3. WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING Weerstandscapaciteit Het weerstandsvermogen laat zien hoe de GGD tegenvallers en tekorten kan opvangen, zonder dat het beleid of de uitvoering van het programma Publieke gezondheid in gevaar komen. Het bestaat uit bestemmingsreserves en de algemene reserve. Bestemmingsreserves hebben een doel en vervallen als dat doel is bereikt; voor deze reserves maken we een bestedingsplan. De algemene reserve is voor het opvangen van niet voorzienbare tegenvallers. Het algemeen bestuur stelde een norm vast voor deze reserve, gebaseerd op de omzet van basispakket en plustaken: vanaf 2020 is de ondergrens € 1,5 miljoen en de bovengrens € 5,1 miljoen. Na vaststelling van het jaarverslag en de jaarrekening 2020 is de stand van de reserves: •
algemene reserve: € 1,9 miljoen;
•
bestemmingsreserves: € 5,7 miljoen.
De reserves zijn toereikend voor de dekking van de risico’s en andere onverwachte ontwikkelingen. Risico’s Een risico is een gebeurtenis of omstandigheid met potentieel nadelige gevolgen voor de organisatie, uitgedrukt in een financiële waarde. In de risicoanalyse zijn de belangrijkste risico’s beschreven die voorzienbaar zijn bij een reguliere begrotingsuitvoering. Onze inzet voor de bestrijding van het coronavirus is groot maar het risico van directe nadelige financiële gevolgen voor de organisatie is nihil als gevolg van de meerkostenregeling die de GGD op 20 juli 2020 met het ministerie van VWS overeenkwam en die ook in 2021 doorloopt.
Jaarverslag 2020 GGD Hart voor Brabant
44
In onderstaande tabel maken we een inschatting van de belangrijkste risico’s en hoe we daarmee omgaan. Risico
Risico
Kans
Maatregel
Risico na maatregel
Fluctuatie omzetvolume plustaken
752
hoog
Actief accountmanagement
752
Stijgend ziekteverzuim
824
hoog
Afschaling niet kritieke
412
processen en temporiseren ontwikkelambities Personele mobiliteit
77
laag
Algemene reserve
77
Leegstand verhuur
13
laag
-
13
1.500
hoog
Inzet binnen programma Corona
0
9
hoog
Voorziening dubieuze debiteuren
0
pm
middel
Vraaguitval reizigersadvisering Oninbaarheid debiteuren Bezetting teams infectieziektebestrijding,
Aandacht voor regionale en
pm
landelijke opschaling
infectiepreventie, tuberculosebestrijding en forensische geneeskunde ICT: beveiliging en continuïteit
pm
middel
bedrijfsvoering
Algemene en
pm
applicatiebeheersmaatregelen
Indexering gemeentelijke bijdrage
pm
hoog
Mutatie algemene reserve
pm
Vennootschapsbelasting
pm
laag
-
pm
Totaal
3.174
1.253
Bedragen x € 1.000
Toelichting:
•
Fluctuatie omzetvolume plustaken: ongeveer 1/3de deel van onze omzet komt uit de plustaken, die ook bijdragen aan de dekking van de algemene, indirecte kosten. De opbrengst kan van jaar tot jaar variëren en we rekenen met een risico van 5% van deze omzet. Wij mitigeren dit risico door actief accountmanagement richting onze klanten (gemeenten en derden). Het risico heeft zich afgelopen jaar gemanifesteerd door signalen van deelnemende gemeenten, die voorzichtigheid betrachtten bij het inzetten van onze professionals voor plustaken als gevolg van de grootschalige inzet van ons personeel voor de bestrijding van de coronacrisis. Onder andere in reactie op deze signalen heeft het algemeen bestuur in zijn vergadering van 9 juli 2020 als uitgangspunt een prioritering in de inzet van personeel vastgesteld. De realisatie van plustaken is aangemerkt als een van die prioriteiten.
•
Ziekteverzuim: de GGD heeft een belangrijke en dankbare rol in de bestrijding van de coronacrisis. Tegelijkertijd zien wij risico’s op fysieke en geestelijke overbelasting van onze medewerkers. Door steeds veranderende omstandigheden waar wij ons als uitvoeringsinstantie op moeten aanpassen, en die veel veerkracht vragen van onze medewerkers. Het risico schatten we hoog in: 2% van de salariskosten. De maatregelen die wij hiervoor treffen, hebben betrekking op het verantwoord op- en afschalen van onze niet kritieke reguliere processen en het temporiseren van onze ontwikkelambities. Zo heeft het dagelijks bestuur in 2020 bijvoorbeeld besloten tot het opschorten van een aantal van onze strategische programma’s en projecten. Hierdoor kunnen wij het risico mitigeren tot 1% van de salariskosten.
•
Personele mobiliteit: de omvang van dit risico baseren we op een reële inschatting van de kosten aan de hand van het aantal medewerkers in een van-werk-naar-werk traject. Het risico schatten we laag in: 10% van de stand van de mobiliteitsvoorziening per jaareinde.
•
Leegstand verhuur: de GGD huurt gebouwen en verhuurt een deel door, maar het aantal
Jaarverslag 2020 GGD Hart voor Brabant
45
huurders neemt af. Het risico schatten we laag in: 5% van de opbrengst.
•
Vraaguitval reizigersadvisering: dit risico baseren wij op basis van de terugval in opbrengsten van onze afdeling reizigersadvisering en reizigersvaccinaties (plustaak derden) in 2020. Ook voor 2021 blijft dit risico als gevolg van nog geldende mondiale vliegbeperkingen actueel.
Daarenboven verwachten wij een structurele terugval in onze opbrengsten, als gevolg van een verwachte structurele daling op de middellange termijn in het aantal reizen naar landen waar reizigersvaccinaties voor nodig zijn. Het risico is hoog: een verwachte vraaguitval van 70% van de opbrengst in 2021, gebaseerd op de realisatie in 2020. Het risico wordt gemitigeerd omdat deze vraaguitval in het kader van de compensatieregeling, die de GGD trof met het ministerie van VWS, is bestempeld als indirecte gevolgkosten van de coronacrisis. Deze kosten worden door het ministerie gecompenseerd. Bovendien zetten we een groot aantal van de medewerkers van deze afdeling nu in voor de beheersing en bestrijding van het coronavirus. Oninbaarheid debiteuren: we vormen jaarlijks een voorziening waarmee we dit risico afdekken.
•
Bezetting teams infectieziektebestrijding, infectiepreventie, tuberculosebestrijding en
•
forensische geneeskunde: dit risico baseren wij op basis van de huidige coronacrisis. Infectieziektebestrijding is een wettelijke taak binnen de wet Publieke Gezondheid, de uitvoering van infectiebestrijding ligt bij de GGD. De verwachting is dat de structurele bezetting van het team infectieziektebestrijding uiteindelijk omhoog gaat, door structurele wijzigingen in werkwijzen en in het takenpakket als gevolg van nieuwe of aangepaste richtlijnen. Wij beoordelen dit risico als middel omdat de verwachting is dat een wijziging in richtlijnen ook zal leiden tot extra middelen van het Rijk. Ditzelfde risico geldt ook voor de bezettingsgraad van de processen infectiepreventie, tuberculosebestrijding en forensische geneeskunde.
•
ICT: de risico’s nemen toe, omdat de IT-infrastructuur in toenemende mate van belang is voor de continuïteit van onze bedrijfsvoering. Het belang van privacy, beveiliging en gegevensbescherming groeit. Hierop nemen we continu maatregelen. Te denken valt aan algemene en applicatie beheersmaatregelen in de vorm van bijvoorbeeld logische toegangsbeveiliging, autorisatiebeheer en logging. Bovendien voldoet Hét Service Centrum, waar een groot deel van het technisch en functioneel beheer van onze systemen is belegd, aan de NEN 7510-certificering (informatiebeveiliging in de zorg).
•
Indexering gemeentelijke bijdrage: deze indexering krijgt elk jaar een correctie over de twee vorige jaren (opdat de uiteindelijke indexatie correspondeert met de reële prijsstijging), die kan afwijken van de indexering die al vaststaat. Eventuele verschillen vangen we op met onze algemene reserve.
•
Vennootschapsbelasting: de GGD is vrijgesteld van deze belasting, zolang aantoonbaar gemaakt kan worden dat geen sprake is van ondernemersactiviteiten. Oordeelt de Belastingdienst dat er geen vrijstelling meer geldt, dan bestaat het risico op vennootschapsbelasting.
Inzicht financiële status en weerbaarheid Kengetallen
Realisatie 2019
Begroting 2020
Realisatie 2020
Netto schuldquote
-5,6%
-8,5%
2,0%
Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
-5,6%
-8,5%
2,0%
Solvabiliteitsratio
50,5%
40,8%
20,1%
Structurele exploitatieruimte
-0,3%
0,0%
-0,1%
Toelichting:
•
Netto schuldquote: deze indicator brengt in beeld hoe de netto schulden zich verhouden
Jaarverslag 2020 GGD Hart voor Brabant
46
tot de totale baten (inkomsten). Hoe hoger het percentage, hoe meer externe financiering is aangetrokken om de activiteiten (investeringen) te financieren. Een laag percentage is gunstig. Onze vermogenspositie is goed, de GGD heeft een lage schuld. Wel is deze indicator in 2020 verslechterd ten opzichte van 2019. Dit komt omdat de betaling van onze declaratie bij het ministerie van VWS en het RIVM een lange doorlooptijd heeft, terwijl de GGD zijn leveranciers (bijvoorbeeld laboratoria en uitzendbureaus) op tijd is blijven betalen. Om dit te overbruggen hebben we kortlopende kasgeldleningen aangetrokken. • Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen: om inzicht te krijgen in de mate waarin sprake is van doorlenen, wordt de netto schuldquote zowel in- als exclusief doorgeleende gelden weergegeven (netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen). Op die manier maken we inzichtelijk wat het aandeel van de verstrekte leningen is en wat dit betekent voor de schuldenlast. De GGD heeft geen verstrekte leningen, deze indicator is derhalve gelijk aan de netto schuldquote. • Solvabiliteitsratio: dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin wij in staat zijn om aan onze financiële verplichtingen te voldoen en beschrijft het eigen vermogen als percentage van het balanstotaal.
Het eigen vermogen bestaat uit de reserves (zowel de algemene reserve als de bestemmingsreserves) en het resultaat uit het overzicht van baten en lasten. De minimale norm voor een gezonde ratio is 25%. In 2020 is de ratio gedaald van 50% naar 20% en daarmee halen we deze norm in 2020 feitelijk niet. Dit houdt een direct verband met de omvang van de totale vordering op het ministerie van VWS en het RIVM en de toename van de schulden aan onze leveranciers, als gevolg van de grootschalige inzet in de coronacrisis. De verslechtering van deze ratio is een direct gevolg van onze grootschalige inzet in de beheersing en bestrijding van het coronavirus en heeft een tijdelijk karakter. • Structurele exploitatieruimte: deze indicator laat zien in hoeverre de structurele lasten gedekt worden door structurele baten. Een getal gelijk aan of groter dan 0 betekent dat de structurele baten groot genoeg zijn om de structurele lasten te dekken. In de jaarrekening 2020 worden de structurele lasten nagenoeg volledig gedekt door de structurele baten. Gebeurtenissen na balansdatum In paragraaf 5.5 van de jaarrekening gaan we in op de gevolgen van de coronacrisis voor de financiën van de GGD in 2021, een gebeurtenis na balansdatum.
Jaarrekening 2020 GGD Hart voor Brabant
47
4 ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN We huren alle locaties waar de GGD zijn diensten aanbiedt. Voor deze locaties voeren we het gebruikers en/of eigenaarsonderhoud uit. We hebben een onderhoudsplan dat we jaarlijks actualiseren op basis van een conditiemeting. Hiervoor sluiten we onderhoudscontracten af voor installaties en bouwkundige onderdelen. De GGD is eigenaar van één gebouw, dat we verhuren aan de ambulancedienst. Verder heeft de GGD ICT-voorzieningen en medische instrumenten in eigendom.
Jaarrekening 2020 GGD Hart voor Brabant
48
5 FINANCIERING Met het eigen vermogen kunnen we onder normale omstandigheden alle activa financieren. Als gevolg van onze taak in de beheersing en bestrijding van het coronavirus is onze solvabiliteit gedaald van 50,5% in 2019 naar 19,1% in 2020. Dit heeft echter een tijdelijk karakter: de verslechtering van deze ratio is een direct gevolg van onze grootschalige inzet in de beheersing en bestrijding van het coronavirus. Kasgeldlimiet De toegestane kasgeldlimiet bedraagt 8,5% van de jaarbegroting 2020 (€ 93.217.000). Dit resulteert in een bedrag van € 7.867.000. De GGD blijft binnen de toegestane kasgeldlimiet. Kwartaal 1
Kwartaal 2
Kwartaal 3
Kwartaal 4
1
Vlottende schuld
3.641
4.484
5.309
23.719
2
Vlottende middelen
12.539
9.627
8.664
20.529
3
Netto vlottende schuld (+) danwel netto vlottende middelen (-)
-8.898
-5.143
-3.355
3.190
4
kasgeldlimiet
7.867
7.867
7.867
7.867
16.765
13.010
11.222
4.677
5a
Ruimte onder kasgeldlimitet (4-3)
5b
Overschrijding van de kasgeldlimiet (3-4)
6
Begrotingstotaal
7
Percentage regeling
8.5%
8
Kasgeldlimiet
7.867
92.550
bedragen x € 1.000
Renterisiconorm We hebben geen leningen met een looptijd van meer dan een jaar, dus deze norm is niet van toepassing. Wel hebben we bij de BNG Bank een kasgeldlening afgesloten in het vierde kwartaal van 2020, omdat de eigen liquide middelen niet toereikend waren voor de grootschalige uitgaven voor onze taken in de beheersing en bestrijding van het coronavirus. Er is sprake van voorfinanciering: deze gevolgkosten van corona worden middels de meerkostenregeling van het ministerie van VWS gecompenseerd.
Jaarrekening 2020 GGD Hart voor Brabant
49
6 VERBONDEN PARTIJEN De GGD heeft drie verbonden partijen: • de Stichting Inkoopbureau West-Brabant, voor advies bij aanbestedingen. Doel: financiële-, kwaliteits- en procesvoordelen bij inkoop en aanbesteding. Op 31 december 2019 was het eigen vermogen € 493.007 en het vreemd vermogen € 332.404. Het resultaat over 2019 was € 213.688 positief. De GGD leverde 1 van de 20 bestuursleden en de financiële bijdrage in 2020 vanuit de GGD bedroeg € 173.030. Per 1 januari 2021 is de GGD uitgetreden als lid. • de Coöperatie Toegang Tilburg U.A., voor het samenwerken aan een integrale aanpak in de gemeente Tilburg, om de inwoners te ondersteunen bij een optimale zelfredzaamheid en participatie. Op 31 december 2019 was het eigen vermogen € 105.863 en het vreemd vermogen € 1.328.334. Het resultaat over 2019 was € 105.863. De GGD levert 1 van de 5 bestuursleden en de financiële bijdrage in 2020 vanuit de GGD was nihil. • de Coöperatie Koo U.A., voor een sterke ingang voor de inwoners en professionals in ‘s-Hertogenbosch met betrekking tot dienstverlening op het gebied van ondersteuningsbehoeften in het sociaal domein. Op moment van schrijven is de stand van het eigen vermogen en vreemd vermogen per 31 december 2020 alsmede het resultaat over 2020 nog niet beschikbaar. GGD levert 1 van de 4 bestuursleden en de financiële bijdrage in 2020 vanuit GGD was nihil.
Vooralsnog lijkt er geen sprake te zijn van (majeure) risico’s bij verbonden partijen. Samenwerkingsverbanden De GGD werkt lokaal, regionaal en landelijk veel samen, bijvoorbeeld in sociale wijkteams, academische werkplaatsen en in de infectieziektebestrijding. Hieronder lichten we de drie samenwerkingsverbanden toe met de grootste financiële impact. Hét Servicecentrum Hét Servicecentrum (HSC) ondersteunt de GGD bij de financiële administratie, salarisadministratie, inkoop en ICT. HSC is een samenwerkingsverband tussen GGD’en en de Regionale Ambulancevoorziening Brabant Midden-West-Noord, waarbij 47,02% van de kosten voor de GGD Hart voor Brabant zijn. De GGD Hart voor Brabant verwerkt de exploitatie van HSC in zijn jaarrekening.
Jaarrekening 2020 GGD Hart voor Brabant
50
Begroting 2020
Realisatie 2020
Verschil 2020
8.101
8.222
-121
GGD Hart voor Brabant
3.797
3.866
-69
GGD West-Brabant
2.101
2.214
-113
RAV Brabant Midden-West-Noord
1.534
1.487
47
GGD Noord- en Oost-Gelderland
670
656
14
Lasten Aandeel deelnemers
Bedragen x € 1.000
GHOR Brabant-Noord De GHOR Brabant-Noord is juridisch onderdeel van de GGD Hart voor Brabant en daarom onderdeel van deze jaarrekening. De GGD en de Veiligheidsregio Brabant-Noord sloten een overeenkomst Kosten voor gemene rekening, met daarin de verdeling van kosten en risico’s tussen de deelnemers. Hierdoor wordt er geen btw geheven. Van de totale kosten komt 5,1% voor rekening van de GGD Hart voor Brabant en 94,9% voor rekening van de Veiligheidsregio Brabant-Noord.
Lasten Aandeel 5,1% GGD Hart voor Brabant Aandeel 94,9% Veiligheidsregio Brabant-Noord
Begroting 2020
Realisatie 2020
Verschil 2020
2.583
1.808
-775
132
92
-40
2.451
1.716
-735
Bedragen x € 1.000
Team GMV (Gezondheid, milieu en veiligheid) De GGD’en in Noord-Brabant bundelen in dit team hun krachten op het gebied van de medische milieukunde. Ze verdelen de kosten op basis van het aantal inwoners. De GGD West-Brabant is penvoerder en verwerkt de exploitatie volledig in zijn jaarrekening.
Jaarrekening 2020 GGD Hart voor Brabant
51
JAARREKENING 2020
1 GRONDSLAGEN VOOR WAARDERING EN RESULTAATBEPALING ALGEMENE GRONDSLAGEN De waardering van de activa en passiva en de bepaling van het resultaat gebeurt op basis van historische kosten. Tenzij anders is vermeld, nemen we de activa en passiva op tegen nominale waarde. De baten en lasten rekenen we toe aan het jaar waarop ze betrekking hebben. Baten en winsten nemen we slechts op voor zover we ze realiseerden op de balansdatum. Verliezen en risico’s die hun oorsprong vinden voor het einde van het begrotingsjaar, nemen we in acht als ze bekend werden voor het opmaken van de jaarrekening. Personeelslasten rekenen we in principe toe aan het boekjaar waarop ze betrekking hebben. Vanwege formele regels rekenen we sommige lasten echter toe aan de periode waarin uitbetaling plaatsheeft, bijvoorbeeld ziektekostenpremies voor gepensioneerden en overlopende vakantiegeld- en verlofaanspraken. Voor arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van een jaarlijks vergelijkbaar volume treffen we geen voorziening noch nemen we op andere wijze een verplichting op. De referentieperiode is dezelfde als in de meerjarenraming: vier jaar. Bij (eenmalige) schokeffecten (bijvoorbeeld door reorganisaties) nemen we wel een verplichting op. Het boekjaar is gelijk aan het kalenderjaar. Het jaar 2020 stond voor de GGD voor een belangrijk deel in het teken van de beheersing en bestrijding van het coronavirus.
De taken in het kader van de coronabestrijding voerde de GGD uit in opdracht van de minister van VWS. Het ministerie compenseert daardoor de meerkosten die daarmee gepaard gaan, conform de regeling die hieromtrent met het ministerie getroffen is d.d. 20 juli 2020. Wij hebben de meerkosten en minderinkomsten als gevolg van corona bepaald en gedocumenteerd, uitgaande onder meer van de Verantwoordingsinstructie 2020 Meerkosten COVID-19 GGD van het ministerie van VWS van 11 december 2020 en de richtlijnen voor Coronacompensatie. De minderkosten hebben wij op basis van diepgaande analyse van de baten en lasten over 2019, de begroting 2020 en de gewijzigde begroting 2020 zo volledig mogelijk bepaald en conform de richtlijn in mindering gebracht op de coronacompensatie. Omdat een controleprotocol ontbreekt kan er een risico zijn, dat het ministerie van VWS op basis van andere richtlijnen en/of interpretaties (achteraf) de opgevoerde coronacompensatie niet volledig zal honoreren.
BALANS Vaste activa Materiële vaste activa met economisch nut Activa waarderen we tegen de verkrijgings- of vervaardigingsprijs. De verkrijgingsprijs omvat de inkoopprijs en de bijkomende kosten. De vervaardigingsprijs omvat de aanschaffingskosten van de gebruikte grond- en hulpstoffen en de overige kosten, welke rechtstreeks aan de vervaardiging kunnen worden toegerekend. Investeringsbijdragen van derden schrijven we af op het saldo van de betreffende investering. Slijtende investeringen krijgen vanaf het in gebruik nemen een lineaire afschrijving in de verwachte gebruiksduur, waarbij we rekening houden met een
Jaarrekening 2020 GGD Hart voor Brabant
53
eventuele restwaarde. De afschrijvingstermijnen bedragen conform de Financiële verordening 2018 (vastgesteld door het algemeen bestuur in zijn vergadering van 23 november 2017) in jaren: •
grond en terreinen geen
•
bedrijfsgebouwen 50
•
inbouw en semipermanente opstal
154
•
verbouwingen en bedrijfsgebouwen
10
•
medische inventaris 10
•
technische installaties in bedrijfsgebouwen
•
inventaris 10
10
•
telefonie en communicatie
•
bedrijfsauto’s 5
5
•
applicatieprogrammatuur 45
•
automatiseringsapparatuur 3
•
kantoorautomatisering en netwerkapparatuur
3
•
projectinvesteringen
de duur van het project
Financiële vaste activa Waardering van de onder financiële vaste activa opgenomen beleggingen vindt plaats tegen verkrijgingsprijs of lagere marktwaarde. Afwaardering vindt plaats ten laste van de resultatenrekening. Vlottende activa Voorraden We waarderen producten en goederen tegen de kostprijs of tegen de marktwaarde als die lager is. Dat gebeurt vooral als voorraden incourant worden. Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar en overlopende activa We waarderen de vorderingen tegen de nominale waarde. Voor verwachte oninbaarheid brengen we een voorziening in mindering, die we statisch bepalen op basis van de geschatte inningskansen. Liquide middelen en overlopende activa Deze activa nemen we op tegen de nominale waarde. Vaste passiva Reserves De reserves bestaan uit de algemene reserve en bestemmingsreserves. Spelregels over reserves zijn vastgelegd in de Financiële verordening GGD Hart voor Brabant 2018 en de Nota reserves en voorzieningen GGD Hart voor Brabant 2018. Voorzieningen Voorzieningen waarderen we op het nominale bedrag van de verplichting of het voorzienbare verlies. Vaste schulden Vaste schulden waarderen we tegen nominale waarde, verminderd met gedane aflossingen. Deze schulden hebben een rentetypische looptijd van één jaar of langer. Vlottende passiva De vlottende passiva waarderen we tegen de nominale waarde.
4 De materiële vaste activa in de categorie “Inbouw en semipermanente opstal” wordt in 20 jaar afgeschreven. Dit komt doordat de investeringen hiervan hebben plaats gevonden onder het regime van een oude verordening. 5 Voor deze categorie kan de directeur bij substantiële investeringen met een afwijkende economische levensduur besluiten om een andere afschrijvingstermijn te hanteren.
Jaarrekening 2020 GGD Hart voor Brabant
54
2 BALANS Activa Materiële vaste activa - Investeringen met een economisch nut
één jaar of langer
31/12/2019
10.302
5.941
10.302
Financiële vaste activa -O verige uitzettingen met een rentetypische looptijd van
31/12/2020
5.941 0
0
Totaal vaste activa
0 0
10.302
5.941
106
112
Vlottende activa Voorraden - Gereed product en handelsgoederen
106
Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één
20.385
jaar - Vorderingen op openbare lichamen - Rekening courant verhoudingen - Uitzettingen in ’s Rijks schatkist met een rentetypische looptijd korter dan één jaar - Overige vorderingen
112 8.882
8.576
912
110
158
10.770
6.480
929
1.332
Liquide middelen
144
150
- Kassaldi
5
5
- Banksaldi
139
145
Overlopende activa
7.990
1.813
-O verige nog te ontvangen bedragen, en de vooruitbetaalde bedragen die ten laste van volgende begrotingsjaren
7.990
1.813
komen. Totaal vlottende activa
28.625
10.958
Totaal generaal
38.927
16.899
bedragen x € 1.000
Jaarrekening 2020 GGD Hart voor Brabant
55
Passiva
31/12/2020
31/12/2019
7.820
8.528
Vaste passiva
Eigen vermogen - Algemene reserve
1.909
2.257
- Bestemmingsreserves
5.664
6.119
- Gerealiseerde resultaat
247
152
Voorzieningen - Voorzieningen voor verplichtingen, verliezen en risico's
768 768
Totaal vaste passiva
972 972
8.588
9.500
23.255
5.667
Vlottende passiva
Netto-vlottende schulden met een rentetypische looptijd korter dan één jaar - Banksaldi - Kasgeldiening -R ekening courant verhoudingen met niet financiële instellingen - Overige schulden
0
0
12.000 814
971
10.441
4.696
Overlopende passiva
7.084
1.732
- Verplichtingen tijdens het begrotingsjaar die in een volgend jaar tot betaling komen, behalve jaarlijks terugkerende arbeidskostengerelateerde verplichtingen van vergelijkbaar
6.620
1.521
398
202
66
9
volume. -V an Europese en Nederlandse overheidslichamen ontvangen voorschotbedragen voor uitkeringen met een specifiek bestedingsdoel die dienen ter dekking van lasten van volgende begrotingsjaren. -O verige vooruit ontvangen bedragen die ten bate van volgende begrotingsjaren komen. Totaal vlottende passiva
30.339
7.399
Totaal generaal
38.927
16.899
bedragen x € 1.000
Jaarrekening 2020 GGD Hart voor Brabant
56
3 TOELICHTING OP DE BALANS ACTIVA Vaste activa Materiële vaste activa De materiële vaste activa bestaan uit: Boekwaarde 31-12-2020
Boekwaarde 31-12-2019
Investeringen met een economisch nut
10.302
5.941
Totaal
10.302
5.941
bedragen x € 1.000
De onderverdeling van de andere investeringen met een economisch nut luidt: Boekwaarde 31-12-2020
Boekwaarde 31-12-2019
669
669
7.006
3.315
- Inventarissen
1.573
888
- Automatiseringsapparatuur
675
633
- Medische inventaris
277
327
- Overige materiële vaste activa
102
109
10.302
5.941
Gronden en terreinen Bedrijfsgebouwen Overige materiële vaste activa:
Totaal bedragen x € 1.000
In dit overzicht staat het verloop van de boekwaarde van de investeringen met een economisch nut: Boekwaarde
Investe-
Desinve-
Afschrij-
Bijdragen
Afwaarde-
Boekwaarde
31-12-2019
ringen
steringen
vingen
van
ringen
31-12-2020
derden Gronden en terreinen
669
0
0
0
0
0
669
Bedrijfsgebouwen
3.315
4.469
23
243
512
0
7.006
- Inventarissen
888
831
1
145
0
0
1.573
- Automatiserings-
633
397
0
355
0
0
675
- Medische inventaris
327
53
0
103
0
0
277
- Overige materiële
109
55
0
62
0
0
102
5.941
5.805
24
908
512
0
10.302
Overige materiële vaste
activa:
apparatuur
vaste activa Totaal bedragen x € 1.000
Jaarrekening 2020 GGD Hart voor Brabant
57
Onder bijdragen van derden staan de bijdragen die een directe relatie hebben met de investering. Onder de afwaarderingen staan de afwaarderingen wegens duurzame waardeverminderingen. De vergelijkende cijfers over 2019 zijn als gevolg van een herrubricering tussen medische en gewone inventaris ten bedrage van € 20.000 aangepast. De GGD kent alleen materiële vaste activa met economisch nut. Ze hebben een economisch nut als ze verhandelbaar zijn, of als ze kunnen bijdragen aan het genereren van middelen. De investeringen in bedrijfsgebouwen, inventarissen en automatisering betroffen met name investeringen in het nieuwe kantoor op het Reitseplein Tilburg (€ 4.584.000) en aanvullende investering Pettelaarpark ‘s-Hertogenbosch (€ 423.000). Tevens zijn er voor een bedrag van € 222.000 reguliere investeringen gedaan in automatisering: laptops, narrowcasting en routers. Investeringen in consultatiebureaus zoals verbouwingen, meubilair en klimaatbeheersing bedroegen € 54.000. De overige investeringen bedroegen € 11.000. We pleegden in 2020 desinvesteringen met name door de opheffing van de kantoorlocatie aan de Ringbaan West in Tilburg. In 2020 zijn de volgende investeringskredieten gebruikt: Investeringen
Beschikbare investerings-
Investeringen 2020
kredieten t/m 2020 Gronden en terreinen
Resterende investeringskredieten 01-01-21
0
0
0
Bedrijfsgebouwen
6.198
4.469
1.729
Inventarissen
1.498
831
667
Automatiseringsapparatuur
2.235
397
1.838
Bedrijfsauto’s
354
0
354
Medische inventaris
641
53
588
Overige materiële vaste activa
94
55
39
11.020
5.805
5.215
Boekwaarde 31-12-2020
Boekwaarde 31-12-2019
Gereed product en handelsgoederen
106
112
Totaal
106
112
Totaal bedragen x € 1.000
Financiële vaste activa Er zijn geen financiële vaste activa ultimo 2020 en 2019. Vlottende activa Voorraden
bedragen x € 1.000
De voorraden bestaan uit reizigersvaccins en reizigersproducten.
Jaarrekening 2020 GGD Hart voor Brabant
58
Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar Boekwaarde
Voorziening
Balanswaarde
Balanswaarde
31-12-2020
oninbaarheid
31-12-2020
31-12-2019
8.576
0
8.576
912
110
0
110
158
10.770
0
10.770
6.480
938
-9
929
1332
20.394
-9
20.385
8.882
Vorderingen op openbare lichamen Rekening courant verhoudingen met niet financiële instellingen Uitzettingen in ’s Rijks schatkist met rentetypische looptijd < 1 jaar Overige vorderingen Totaal bedragen x € 1.000
De vorderingen op openbare lichamen betreffen vorderingen op het Rijk, de provincie en gemeenten. Ultimo 2020 is hierin een vordering op het ministerie van Volksgezond, Welzijn en Sport opgenomen voor declaraties inzake corona voor een bedrag van € 7,3 miljoen. De debiteurenvorderingen op niet openbare lichamen (handelsdebiteuren) zijn opgenomen onder de Overige vorderingen. Kwartaal 1
Kwartaal 2
Kwartaal 3
Kwartaal 4
Op dagbasis buiten ’s Rijks schatkist gehouden middelen
149
150
149
156
Drempelbedrag
842
842
842
842
Ruimte onder drempelbedrag
693
693
693
687
0
0
0
0
Overschrijding van het drempelbedrag bedragen x € 1.000
Het is toegestaan om een bedrag aan overtollige middelen buiten de schatkist aan te houden. Voor onze GGD geldt in 2020 een maximum van € 842.000 (0,75% van de begrote lasten van € 112,3 miljoen). Gemiddeld was er per kwartaal geen overschrijding van dit bedrag. Liquide middelen Het saldo van de liquide middelen bestaat uit: Boekwaarde 31-12-2020
Boekwaarde 31-12-2019
Kassaldi
5
5
Banksaldi
139
145
Totaal
144
150
bedragen x € 1.000
Hier zijn geen deposito’s bij en de liquide middelen zijn dus direct opneembaar.
Jaarrekening 2020 GGD Hart voor Brabant
59
Overlopende activa Boekwaarde 31-12-2020
Boekwaarde 31-12-2019
7.990
1.813
7.990
1.813
Boekwaarde 31-12-2020
Boekwaarde 31-12-2019
Vordering op RIVM betreffende corona
6.125
0
Nog te ontvangen opbrengsten
809
334
Investeringsbijdragen derden
0
355
Te ontvangen vrijval reserve voor de GHOR
0
178
Overige nog te ontvangen bedragen
28
60
Softwarelicenties
727
686
Huisvestingskosten Tilburg
64
110
Overige vooruitbetaalde kosten
237
90
7.990
1.813
Boekwaarde 31-12-2020
Boekwaarde 31-12-2019
Algemene reserve
1.909
2.257
Bestemmingsreserves
5.664
6.119
Gerealiseerd resultaat
247
152
7.820
8.528
Andere nog te ontvangen bedragen en vooruitbetaalde bedragen die ten laste komen van volgende begrotingsjaren Totaal bedragen x € 1.000
De post overlopende activa is als volgt te specificeren:
Nog te ontvangen bedragen:
Vooruitbetaalde kosten:
Totaal bedragen x € 1.000
PASSIVA Vaste passiva Eigen vermogen Het eigen vermogen bestaat uit de volgende posten:
Totaal bedragen x € 1.000
Jaarrekening 2020 GGD Hart voor Brabant
60
De GGD kent geen structurele toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves. Het verloop in 2020 voltrok zich als volgt: Boekwaarde
Toevoeging
Onttrekking
31-12-2019
Bestemming
Vermindering
Boekwaarde
resultaat
ter dekking
31-12-2020
vorig
van
boekjaar
afschrijvingen
Algemene reserve
2.257
0
-500
152
0
1.909
Reserve
5.645
0
-569
0
0
5.076
344
0
-145
0
0
199
130
294
-35
0
0
389
0
0
0
0
0
0
8.376
294
-1.249
152
0
7.573
huisvestingsvisie Reserve vernieuwing bedrijfsprocessen Reserve innovatieve projecten Reserve onderhoud GGD-locaties Totaal bedragen x € 1.000
Overzicht reserves Algemene reserve Algemene reserve Doel
De GGD moet een financiële buffer hebben in de vorm van een algemene reserve om plotselinge en niet voorzienbare financiële tegenvallers op te kunnen vangen. Onbepaalde tijd
Bandbreedte
- een ondergrens van € 1,5 miljoen en een bovengrens van € 5,1 miljoen.
Criteria toevoegingen/
- de GGD toetst gedurende een begrotingsjaar de vastgestelde indexering van de gemeentelijke
onttrekkingen
bijdrage op basis van de actuele indexcijfers van de gemeente Tilburg. Bij verschillen leidt dit tot
Looptijd
een dotatie of onttrekking. - andere dotaties/onttrekkingen op basis van aparte besluiten van het algemeen bestuur
Reserve vernieuwing bedrijfsprocessen Reserve vernieuwing bedrijfsprocessen Vernieuwing van de bedrijfsprocessen
Looptijd
2016-2021
Bandbreedte
n.v.t.
Criteria toevoegingen/
- als de algemene reserve boven de ondergrensnorm zit;
onttrekkingen
- voeding met eventuele incidentele positieve resultaten uit de jaarrekeningen 2016-2021, maximaal
Doel
€ 0,5 miljoen per jaar; - onttrekking in 2016-2021, op basis van een jaarlijks te updaten bestedingsplan.
Deze reserve is een instrument om ons bedrijfsmodel te vernieuwen, aansluitend op de speerpunten uit de beleidsvisie: de klant centraal, verbinden met het veld en vernieuwen.
Jaarrekening 2020 GGD Hart voor Brabant
61
Hierbij willen we naar bedrijfsprocessen die: •
dienstverlening op maat ondersteunen;
•
bijdragen aan lagere kosten;
•
de transparantie vergroten en de sturing versterken.
Om deze ambities te realiseren, investeren we vanuit onze reguliere exploitatie in de vernieuwingen van deze processen. Ook financieren we via deze reserve de incidentele kosten voor onderzoek, ontwikkeling en invoering van ICT-systemen. In lijn hiermee liepen in 2020 de volgende drie strategische programma’s. Programma Multichannel klantbeleving In dit programma brengen we stap voor stap verbeteringen aan voor een optimale klantbediening. In 2020 hebben we voor JGZ sterk ingezet op het digitaliseren van het uitnodigingstraject. Vanaf juli 2020 worden de uitnodigingen (voor de contactmomenten t/m 6 jaar) digitaal verstuurd. Daarbij is het verzetten van online afspraken via het Ouderportaal geoptimaliseerd en wordt dit actief gepromoot. Voor het KCC is een nieuw systeem geïmplementeerd, waardoor de medewerkers kunnen thuiswerken. Maar ook is hiermee een nieuwe kennisbank en e-mailsysteem geïmplementeerd voor uniformere beantwoorden van klantvragen en consequente verwijzing naar online mogelijkheden. Voor onze dienstverlening op het gebied van seksuele gezondheid is gestart met Telefonische inhoudelijke triage, met als resultaat een structurele stijging van het soa vindpercentage en een grote stijging van het totaal aantal gevonden ernstige soa’s. Als laatste is voor onze Reizigerszorg het verbeterinitiatief ‘promoot online afspraken’ afgerond.
Programma Datagedreven publieke gezondheid In 2020 is een cyclisch model voor datagedreven werken ontwikkeld en zijn vervolgstappen benoemd om volgens dit model te gaan werken vanuit verschillende inhoudelijke thema’s. Vanwege de coronacrisis is de uitvoering van deze plannen on hold gezet. Tegelijkertijd ontwikkelen we vanuit het programma Corona wel nieuwe kennis over datagedreven werken. Deze lessen verwerken we in de vervolgaanpak van het programma Datagedreven publieke gezondheidszorg, waarvan de heropstart vooralsnog vanaf medio 2021 is voorzien. Strategische verbinding In 2019 heeft het bestuur besloten om de inzet van dit programma in het bijzonder te richten op het thema Gezonde (inrichting van de) leefomgeving. Het bestuur stelde een visie vast op de rol van de GGD, met de Omgevingswet als inspiratiebron. Het bestuur besloot dit programma in verband met de coronacrisis grotendeels op te schorten, met als belangrijkste overweging dat de invoering van de omgevingswet is opgeschort tot 1 januari 2022. In samenwerking met de drie Brabantse GGD’en ontwikkelden we een projectplan dat erop geënt was aansluiting te blijven houden bij de ontwikkelingen van onze ketenpartners hieromtrent. We stelden een gezamenlijke projectleider aan die uitvoering geeft aan dit plan. De belangrijkste uitgangspunten en randvoorwaarden: •
De inzet van GGD medewerkers ten behoeve van dit plan wordt tot een minimum beperkt;
• Eventueel werk dat voortvloeit uit het project maar neerslaat op de reguliere organisatie wordt tot een minimum beperkt; •
De visie die eerder in het bestuur is vastgesteld blijft leidend.
Eind 2020 is het programma opnieuw opgestart.
Jaarrekening 2020 GGD Hart voor Brabant
62
Op basis van een nieuwe planning van de uitvoering pasten we het bestedingsplan voor de reserve vernieuwing bedrijfsprocessen op deze onderdelen aan. In onderstaande tabel staan de kosten vermeld die we in 2020 ten laste van de reserve brachten alsmede de verwachte uitnutting in 2021: Gerealiseerde
Verwachte
uitnutting 2020
uitnutting 2021
Multichannel klantbeleving
133
76
Datagedreven publieke gezondheid
12
96
Strategische verbinding
0
27
145
199
Totaal
Reserve innovatieve projecten R Reserve innovatieve projecten Doel
Financieren van innovatieve projecten.
Looptijd
Onbepaalde tijd
Bandbreedte
Maximaal € 400.000 (gelijk aan het budget van één begrotingsjaar)
Criteria
- toevoeging van het restant aan middelen voor innovatieve projecten in een begrotingsjaar;
toevoegingen/
-o nttrekking ter financiering van projecten die het algemeen bestuur in een begrotingsjaar aanwijst
onttrekkingen
waarvan de totale kosten hoger zijn dan het jaarlijkse budget van € 415.000 (peiljaar 2020).
Bij het vaststellen van de begroting 2016 maakte het algemeen bestuur ook een budget vrij voor innovatieve projecten. Hiervoor stelde hij in 2016 de reserve innovatieve projecten in. Gemeenten, partners en GGD kunnen sinds dat jaar voorstellen indienen voor projecten, inclusief een daar onderliggende begroting. Het algemeen bestuur selecteert de projecten waarvan de ingediende begroting gedekt wordt vanuit de reserve innovatieve projecten. Het jaarlijkse budget is in 2016 vastgesteld op € 400.000 en is na jaarlijkse indexatie in 2020 € 415.000. Dit geld is alleen voor innovatieve projecten: is er in een jaar een overschot, dan kan het algemeen bestuur dit aanwenden voor (nieuwe) projecten in het volgende jaar. Conform het besluit van het algemeen bestuur gaat € 294.000 aan niet toegekende middelen en doorgeschoven projecten naar deze reserve. Voor doorgeschoven projecten uit 2019 onttrokken we € 35.000. Reserve huisvestingsvisie Reserve huisvestingsvisie Doel
Financiering van de kosten voortvloeiend uit de uitwerking van de nieuwe GGD huisvestingsvisie
Looptijd
Onbepaalde tijd
Bandbreedte
n.v.t.
Criteria
-e enmalige dotatie uit de opbrengst van € 3,4 miljoen van het vroegere GGD-gebouw aan de
toevoegingen/
Sint Teunislaan in ’s-Hertogenbosch;
onttrekkingen
- beleggingsresulaten uit het garantieproduct; - eenmalige dotatie van het resultaat 2018 € 357.000.
Jaarrekening 2020 GGD Hart voor Brabant
63
De incidentele kosten voor de realisatie van de vijf nieuwe regiovestigingen worden volledig gedekt uit de bestemmingsreserve ‘huisvestingsvisie GGD’. Op basis van de huidige kennis, contracten en ramingen wordt € 2,1 miljoen aan eenmalige kosten verwacht. De reserve blijft in stand totdat we de realisatie van de vijf vestigingen volledig hebben afgerond. Op basis van huidige inzichten bedraagt het restantsaldo eind 2021 circa € 4,0 miljoen. Voorzieningen Het verloop van de voorzieningen in 2020 is als volgt: Boekwaarde
Toevoeging
Vrijval
Aanwending
Boekwaarde
31-12-2019
31-12-2020
Mobiliteitsvoorziening personeel
972
657
-121
-739
768
Totaal
972
657
-121
-739
768
bedragen x € 1.000
De toevoegingen en vrijvallen lopen via de exploitatie. Mobiliteitsvoorziening personeel De GGD is een organisatie in verandering: we investeren in een moderne, flexibele GGD, die kosteneffectief werkt. Deze verandering leidt tot een wijziging van taken en een herstructurering binnen de organisatie die hierop aansluit. Dat leidt tot interne en externe mobiliteit met enerzijds frictiekosten voor boventalligheid en outplacement en anderzijds kosten voor werving en selectie en gerichte inzet van interim expertise ter overbrugging in een transitieperiode. Voor de financiering van de frictiekosten is een mobiliteitsvoorziening6 getroffen. Ultimo 2019 was de omvang van deze voorziening € 768.000 voor 11 medewerkers. In 2020 sloten we 8 mobiliteitstrajecten succesvol af en voegden we 8 nieuwe trajecten toe. Aan het einde van het jaar was de hoogte van de voorziening € 768.000 voor 11 medewerkers.4 Vlottende passiva Onder de vlottende passiva zijn opgenomen: Boekwaarde 31-12-2020
Boekwaarde 31-12-2019
23.255
5.667
Overlopende passiva
7.084
1.732
Totaal
30.339
7.399
Netto-vlottende schulden met een rentetypische looptijd korter dan één jaar
bedragen x € 1.000
6
Hiervoor maken we per medewerker een reële schatting van (1) de kans op succesvolle herplaatsing, (2) het maximale financiële risico en (3) de kosten voor onder andere externe begeleiding.
Jaarrekening 2020 GGD Hart voor Brabant
64
Netto-vlottende schulden De specificatie van de netto-vlottende schulden met een rentetypische looptijd korter dan een jaar luidt: Boekwaarde 31-12-2020
Boekwaarde 31-12-2019
0
0
12.000
0
814
971
Overige schulden
10.441
4.696
Totaal
23.255
5.667
Banksaldi Kasgeldlening Rekening courant verhoudingen met niet financiële instellingen
bedragen x € 1.000
Er is voor € 12 miljoen aan kortlopende kasgeldleningen afgesloten in het vierde kwartaal van 2020, omdat de eigen liquide middelen niet toereikend waren voor de grootschalige uitgaven voor onze taken in de beheersing en bestrijding van het coronavirus. Er is sprake van voorfinanciering: deze gevolgkosten van corona worden middels de meerkostenregeling van het ministerie van VWS gecompenseerd. De overige schulden hebben vooral betrekking op crediteuren (€ 6,5 miljoen respectievelijk € 1,7 miljoen) en af te dragen belastingen en sociale premies (€ 3,9 respectievelijk € 3,0 miljoen). Overlopende passiva De specificatie van deze post luidt als volgt: Boekwaarde 31-12-2020