21-129 Jaarstukken 2020 Haaren- bijlage 1 Jaarstukken 2020

Rekening 2020

7,61% 0,52% 40,83% 26,28% 4,30% 112,34%

46,18% 36,70% 31,44% 4,97% 3,46% 117,46%

34,78% 28,20% 33,66% 28,27% 8,39% 112,18%

De onderlinge verhouding tussen de kengetallen in relatie tot de financiële positie geeft geen aanleiding tot bijsturing. (Gecorrigeerde) netto schuldquote De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen. Het geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen van de exploitatie. De gecorrigeerde netto schuldquote geeft aan welk percentage van de vermogensbehoefte van de gemeente zelf (dus exclusief derden) extern gefinancierd is. Hoe lager dit percentage, hoe beter (minder risicovol, meer flexibel). De gemeente Haaren valt onder de categorie minst risicovol. Per 31 december 2020 is er een financieringstekort ontstaan, zie paragraaf financiering, dit tekort is gefinancierd met kortlopende middelen waardoor de (gecorrigeerde) netto schuldquote is verslechterd. Solvabiliteitsratio De solvabiliteit geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichting te voldoen. Het kengetal geeft de verhouding aan tussen het eigen vermogen en het balanstotaal. Bij een hoge solvabiliteit staat er veel eigen vermogen tegenover de schulden en is de kans groot dat de schulden worden afbetaald. Dit betekent tegelijkertijd dat veel eigen vermogen (reserve) wordt aangehouden en dan niet wordt besteed. Hoe hoger dit percentage, hoe beter (minder risicovol, meer flexibel).

In het boekjaar 2020 is de solvabiliteit gedaald. Met een percentage van 20% tot 50% valt de solvabiliteit van de gemeente Haaren in categorie neutraal. Grondexploitatie Dit kengetal geeft aan hoe de waarde van de grond zich verhoudt tot de totale baten. De boekwaarde van de voorraden grond is van belang omdat deze waarde moet worden terugverdiend bij de verkoop. Hoe lager dit percentage, hoe beter (minder risicovol, meer flexibel). De totale waarde van de gronden in bezit van gemeente Haaren is relatief hoog in verhouding tot de totale baten. De gemeente Haaren valt in categorie meest risicovol. De voorraden bouwgronden in exploitatie namen ultimo 2020 met € 1,2 miljoen toe ten opzichte van ultimo 2019 van € 8,5 miljoen tot € 9,7 miljoen. In de loop der jaren neemt dit percentage geleidelijk af doordat geen nieuwe grondexploitaties worden opgestart. Structurele exploitatieruimte Dit kengetal is van belang om te kunnen beoordelen welke structurele ruimte er is om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig Jaarstukken 2020 61

is. Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting maken we onderscheid tussen structurele en incidente lasten. Hoe hoger dit percentage, hoe beter (minder risicovol, meer flexibel). De gemeente Haaren beschikt over voldoende baten om de eigen lasten te dragen. Met een percentage van 8,39 % valt Haaren in de categorie minst risicovol. Belastingcapaciteit De ruimte die een gemeente heeft om belastingen te verhogen wordt vaak gerelateerd aan de totale woonlasten. Onder woonlasten wordt verstaan de OZB, de rioolheffing en de reinigingsrechten voor een woning met gemiddelde waarde in de gemeente. De belastingcapaciteit wordt berekend door de totale woonlasten voor een meerpersoonshuishouden in een bepaald jaar te vergelijken met het landelijk gemiddelde in het voorgaande jaar en uit te drukken in een percentage. Hoe lager dit percentage, hoe beter. Gemeente Haaren heeft een relatief hoge woonlastendruk ten opzichte van het landelijk gemiddelde.

Kengetallen en benchmark Om kengetallen te interpreteren wordt gebruik gemaakt van een benchmark. In een benchmark worden gegevens vergeleken met ‘branchegenoten’. In deze benchmark is een vergelijk gemaakt met vier gemeenten uit de regio: Oisterwijk, Boxtel, Hilvarenbeek en Sint Michielsgestel. De gemiddelden van de kengetallen, behorende bij de jaarrekening 2019 van deze gemeenten, fungeren als benchmark. Kengetallen Benchmark Netto schuldquote Gecorrigeerd netto schuldquote Solvabiliteitsratio Grondexploitatie Structurele exploitatieruimte Belastingcapaciteit

Rekening Begroting 2019 2020 7,61% 46,18% 0,52% 36,70% 40,83% 31,44% 26,28% 4,97% 4,30% 3,46% 112,34% 117,46%

Rekening Benchmark obv 2020 Rekening 2019 34,78% 50,49% 28,20% 44,82% 33,66% 27,56% 28,27% 8,77% 8,39% -0,04% 112,18% 98,65%

Uit deze kengetallen en benchmark kan worden geconcludeerd dat: -

De netto schuldquote is lager dan de benchmark doordat de gemeente Haaren vrijwel geen vreemd vermogen heeft. De solvabiliteit is beter dan de benchmark. De gemeente Haaren beschikt over meer eigen vermogen dan de benchmarkgemeenten. De boekwaarde van de gronden als verhouding ten opzichte van de totale baten (grondexploitatie) is hoger dan de benchmark. De structurele exploitatieruimte is hoger dan de benchmark. De gemeente Haaren heeft voldoende ruimte om structurele lasten te dragen. De belastingcapaciteit van de benchmark ligt boven de 100% en scoort daarmee boven het landelijk gemiddelde. De gemeente Haaren scoort hoger dan de benchmark en is op het terrein van belastingen ‘duurder’ dan de benchmarkgemeenten.

Coronavirus De uitbraak van het Coronavirus eind februari 2020 heeft een enorme impact op ons allemaal. De wereldwijde pandemie leidt tot ongekende omstandigheden. De verwachting is dat de gevolgen van de crisis sociaal-maatschappelijk en economisch nog lang voelbaar zullen zijn. In die zin kan er onderscheid worden gemaakt in de gevolgen van de crisis die zich nu direct voordoen en de effecten die op pas termijn zullen optreden en de maatregelen die daarvoor getroffen zullen of moeten worden genomen. De samenleving van de gemeente Haaren zoals wij die nu kennen zal ook in meer of

62

Jaarstukken 2020

mindere mate met de effecten op termijn geconfronteerd gaan worden maar als gevolg van de herindeling per 1 januari 2021 na die datum niet langer als één gemeente. De maatregelen die zijn getroffen na de uitbraak hebben zich in een hoog tempo opgevolgd. Dit heeft ook gevolgen gehad voor onze bedrijfsvoering en de dienstverlening aan onze inwoners. Na enige aanloopproblemen in onze ICT-werkomgeving in verband met de enorme toename van het aantal thuiswerkers konden de bedrijfsprocessen nagenoeg ongehinderd, maar wel in aangepaste vorm, worden voortgezet. In de afgelopen periode is daarbij veel gebruik gemaakt van digitale hulpmiddelen. Ook de (noodzakelijke) dienstverlening kon met het aanbrengen van extra voorzieningen mogelijk worden gemaakt. In de organisatie is geen sprake geweest van een verhoogd ziekteverzuim en is er in verband met de herindeling al gewenning aan het werken in wisselende omstandigheden en bezetting. De bestaande ramingen zijn daarop al afgestemd en mede op basis van de financiële uitkomsten van de jaarrekening 2020 verwachten wij dat de crisis maar in beperkte mate financiële gevolgen heeft. Wij verwachten op dit moment dat de beperkte risico’s van de Coronacrisis niet op gespannen voet staan met het weerstandsvermogen van de gemeente per ultimo 2020.

Jaarstukken 2020 63

Paragraaf C

Onderhoud kapitaalgoederen

Algemeen Deze paragraaf geeft inzicht in het onderhoud van de gemeentelijke kapitaalgoederen. Deze kapitaalgoederen zijn: wegen, riolering, water, groen, gebouwen, speelvoorzieningen en openbare verlichting. Een aantal kapitaalgoederen is voor het onderhoud ondergebracht in één uitvoeringsprogramma: het Meerjarig uitvoeringsprogramma Openbare Ruimte II (MOR) 2018 - 2021 en het verbreed Gemeentelijk RioleringsPlan 2018 - 2022 (vGRP). In 2019 zijn afspraken gemaakt met de ontvangende gemeenten over de overdracht van de beheergegevens voor de kapitaalgoederen. In 2020 kunnen de ontvangende gemeenten deze gegevens gebruiken om het beheer en onderhoud met ingang van 2021 voor te bereiden.

1. Wegen Beleidskader Het meerjarenplan wegen voor de periode 2018 - 2021 is in juni 2017 vastgesteld. Dit meerjarenplan vormt het voornaamste onderdeel van de MOR II (2018 - 2021). Bij de vaststelling van dit uitvoeringsprogramma is voor de discipline ‘wegen’ besloten om het laagste kwaliteitsniveau R(niveau C op basis van de standaard kwaliteitscatalogus van het CROW) te continueren. Hierdoor wordt alleen veiligheidsonderhoud uitgevoerd en worden oneffenheden, verzakkingen en beginnende scheurvorming in de asfaltwegen geaccepteerd. Beheer De beheergegevens zijn vastgelegd in een wegbeheersysteem. Financiën In onderstaande tabel zijn de toevoegingen en onttrekkingen opgenomen. Voorziening onderhoud wegen Toevoeging Onttrekking

Begroting 2020 na wijziging 464 1.253

Rekening 2020 464 817

Prestaties In 2020 zijn de gegevens uit het beheersysteem overgedragen aan de ontvangende gemeenten. De ontvangende gemeenten hebben deze gegevens geïntegreerd in hun eigen beheersystemen. Naast het overdragen van deze gegevens zijn door de ontvangende gemeenten weginspecties uitgevoerd, voor rekening van de gemeente Haaren, zodat de ontvangende gemeenten beschikken over de actuele onderhoudstoestand van de wegen. In de voorziening was in 2020 een uitname geraamd € 702.000,voor groot asfaltonderhoud diverse wegen, Uit een nadere recente inspectie blijkt dat op dit moment slechts klein onderhoud noodzakelijk is. Om deze reden wordt dit asfaltonderhoud vooralsnog doorgeschoven. Op basis van de weginspectie van 2021 kan een definitieve planning worden gemaakt.

64

Jaarstukken 2020

2. Speelvoorzieningen Beleidskader Het meerjarenplan speelvoorzieningen maakt onderdeel uit van de MOR II 2018 - 2021. Bij de vaststelling is rekening gehouden met de gerealiseerde areaaluitbreiding aan speelvoorzieningen. Speelvoorzieningen moeten voldoen aan de Wet Attractiebesluit speelvoorzieningen. De gemeente Haaren heeft geen aanvullende onderhoudsnormen vastgesteld. Beheer De beheergegevens en inspectiegegevens zijn vastgelegd in een beheerprogramma van een extern gespecialiseerd bureau. Hiermee worden alle gegevens die noodzakelijk zijn om te voldoen aan de Wet Attractiebesluit Speelvoorzieningen vastgelegd. Financiën Voor inspectie, onderhoud en vervanging van onderdelen is een jaarlijks budget van € 22.000 beschikbaar. Er is geen voorziening voor de speelvoorzieningen. Voor nieuwe of vervanging van speeltoestellen wordt zo nodig extra krediet aangevraagd. Prestaties De natuurspeeltuin in Helvoirt is uitgebreid met een fietscrossbaan en een kabelbaan. De gemeente Haaren heeft de grond ter beschikking gesteld en de Stichting Natuurspeeltuin Helvoirt de uitbreiding gerealiseerd en bekostigd. In 2020 zijn de gegevens uit het beheersysteem overgedragen aan de ontvangende gemeenten. De ontvangende gemeenten hebben deze gegevens geïntegreerd in hun eigen beheersystemen.

3. Openbare verlichting Beleidskader Het beleidsplan openbare verlichting 2016 - 2021 is in de zomer 2016 geactualiseerd en vastgesteld. Hierbij is door de raad gekozen voor kwaliteitsscenario 3. In het beleidsplan is vastgelegd dat de verlichting moet voldoen aan de richtlijnen van de Nederlandse Stichting voor Verlichtingskunde (NSVV) en dat voldaan moet worden aan het energieakkoord 2020. Beheer De beheergegevens van de openbare verlichting zijn gedetailleerd vastgelegd in een beheersysteem. Dit beheersysteem wordt beheerd door een extern gespecialiseerd bureau. Financiën Voor inspectie, onderhoud en vervanging van onderdelen is een jaarlijks budget van € 95.000 beschikbaar. Er is geen voorziening voor openbare verlichting. Prestaties In 2020 zijn de gegevens uit het beheersysteem overgedragen aan de ontvangende gemeenten. De ontvangende gemeenten hebben deze gegevens geïntegreerd in hun eigen beheersystemen.

4. Groen Beleidskader Het beleid en de onderhoudsnormen voor de groenvoorziening zijn in het groenbeleidsplan van 2009 vastgelegd. Het groenbeleid is gericht op een duurzame inrichting en beheer van het groen in de dorpskernen naar een karaktervolle, hoogwaardige groenstructuur. In het groenbeleidsplan zijn de volgende onderhoudsnormen (conform systematiek CROW; landelijke norm) vastgelegd: Dorpscentra kwaliteitsniveau A Jaarstukken 2020 65

Woon- en werkomgeving kwaliteitsniveau B Buitengebied kwaliteitsniveau C In 2016 is het uitvoeringsplan groen vastgesteld waarin de planning voor vijf jaar voor de uit te voeren reconstructies is vastgelegd. Beheer Alle beheergegevens en VTA/controles (genormeerde methode voor de controle van bomen) worden vastgelegd in een geautomatiseerd beheersysteem. De vastgestelde onderhoudsniveaus zijn vertaald in de uitvoeringsbestekken. Financiën De kosten voor de groenreconstructies komen ten laste van een voorziening. Actualisering toevoegingen en onttrekkingen op basis van het Uitvoeringsplan Openbaar Groen 2016. Voorziening groen Toevoeging Onttrekking

Begroting 2020 na wijziging 56 140

Rekening 2020 56 29

Prestaties In 2020 zijn de gegevens uit het beheersysteem overgedragen aan de ontvangende gemeenten. De ontvangende gemeenten hebben deze gegevens geïntegreerd in hun eigen beheersystemen. Reconstructies van de groenvoorzieningen zijn gekoppeld aan wegreconstructies en fietspaden. In 2020 waren er onttrekkingen gepland gekoppeld aan projecten die wel opgestart zijn maar niet afgerond in 2020. (onder andere de Torenstraat en Mgr. Bekkersplein). Daardoor zijn de onttrekkingen in 2020 lager dan begroot.

5. Sportvelden Beleidskader Het beleid voor de sportvelden is op 3 maart 2016 vastgesteld. Met de voetbalclubs en korfbalclub zijn afspraken gemaakt over de taakverdeling voor het beheer en onderhoud van de sportparken. Beheer De beheergegevens van de sportvelden zijn opgenomen in het groenbeheersysteem. Met alle betrokken sportverenigingen zijn gebruiksovereenkomsten afgesloten waarin de verantwoordelijkheden en onderhoudsnormen (op basis van de normen van NOC-NSF) van gemeenten en verenigingen zijn vastgelegd. Financiën Er is een voorziening ingesteld voor structurele vervangingen van natuurgrasvelden en de inrichtingselementen. De kunstgrasvelden zijn geactiveerd en de kapitaallasten zijn toen opgenomen in de begroting. In onderstaande tabel zijn de toevoegingen en onttrekkingen opgenomen. Voorziening reconstructie en vervanging sportvelden Toevoeging Onttrekking

Begroting 2020 na wijziging 38 25

Rekening 2020 38 19

Prestaties In het kader van de zorgplicht kunstgrasvelden zijn er rond de kunstgrasvelden in Haaren en Helvoirt kantplanken aangebracht om de verspreiding ven rubber korrels in de omgeving te voorkomen.

66

Jaarstukken 2020

In 2020 zijn de gegevens uit het beheersysteem overgedragen aan de ontvangende gemeenten. De ontvangende gemeenten hebben deze gegevens geïntegreerd in hun eigen beheersystemen. Daarnaast hebben gesprekken plaatsgevonden tussen de gemeente Haaren, de verenigingen en de betreffende ontvangende gemeente om de overgang soepel te laten verlopen.

6. Riolering/water Beleidskader De doelstellingen en uitgangspunten voor de riolering zijn vastgesteld in het verbreed Gemeentelijk RioleringsPlan (vGRP) 2018 - 2022. Dit plan is in juni 2017 vastgesteld. In dit plan is een planning opgenomen voor de uitvoering van rioleringswerken voortkomend uit het afvalwaterakkoord, de basisinspanning en de Europese kaderrichtlijn water. Daarnaast zijn de zorgplichten uit de wet gemeentelijke watertaken in het rioleringsplan ondergebracht en is weergegeven welke inspanningen (financieel/technisch/personeel) verricht worden om naar de gewenste toestand te komen. Voor riolering is geen sprake van een vastgesteld kwaliteitsniveau maar van een pakket aan functionele eisen (inspanningen) die verricht moeten worden. Beheer De beheergegevens en inspecties van de riolering zijn vastgelegd in een geautomatiseerd beheersysteem. Financiën In onderstaande tabel zijn de toevoegingen en onttrekkingen voor de periode tot en met 2023 opgenomen. Voorziening onderhoud riolering Toevoeging Onttrekking

Begroting 2020 na wijziging 240

Rekening 2020 3

Prestaties In 2020 zijn de gegevens uit het beheersysteem overgedragen aan de ontvangende gemeenten. De ontvangende gemeenten hebben deze gegevens geïntegreerd in hun eigen beheersystemen. Ten aanzien van klimaatadaptatie zijn geen nieuwe activiteiten ontplooit in 2020. Door diverse lagere kosten (onder andere onderzoekskosten, kapitaallasten, elektriciteit) en meer opbrengsten (heffingen en huisaansluitingen) is de onttrekking uit de voorziening lager.

7. Gebouwen Beleidskader De gemeente heeft een aantal gebouwen in eigendom, voor vele functies in het maatschappelijk verkeer. Als eigenaar is de gemeente verantwoordelijk voor het onderhoud aan zijn gebouwen. De doelstellingen en uitgangspunten voor het beleid en beheer aan deze gebouwen, zijn gebaseerd op de Meerjaren OnderhoudsPlanning (MOP). Enkele gebouwen worden door de gemeente zelf gebruikt, zoals het gemeentehuis en de gemeentewerf/milieustraat. De meeste gebouwen worden aan instellingen of verenigingen verhuurd en/of in gebruik gegeven. In 2010 is het minimale kwaliteitsniveau 3 (sober en doelmatig) vastgesteld. Beheer Er is geen beheersysteem voor de gebouwen. De relevante beheergegevens zijn opgenomen in de Meerjaren OnderhoudsPlannen (per gebouw). In 2018 zijn deze plannen geactualiseerd en de financiële consequenties zijn verwerkt in de begroting.

Jaarstukken 2020 67

Financiën De financiële consequenties van de gebouwen worden in de MOP vertaald. Voorziening onderhoud gebouwen Toevoegingen Onttrekkingen

Begroting 2020 na wijziging 110 301

Rekening 2020 117 320

Prestaties We voldoen ook in 2020 aan het basiskwaliteitsniveau. Kastanjelaan 10, directeurswoning, in Helvoirt Deze voormalige directeurswoning wordt in samenwerking met de gemeente Vught verkocht. Dit gebeurt middels een ontwikkelcompetitie. De onderhoudsvoorziening is vervallen. Kastanjelaan 12, Oude Dr. Landmanschool in Helvoirt Een poging om dit gebouw aan de huisartsen in Helvoirt te verkopen zijn op niets uitgelopen. Samen met Kastanjelaan 10 wordt dit pand verkocht. Dit gebeurt middels een ontwikkelcompetitie. De onderhoudsvoorziening is vervallen. HelvoirThuis Om grotere groepen in het HelvoirThuis te kunnen toelaten worden in de gymzaal extra vluchtdeuren aangebracht.

68

Jaarstukken 2020

Paragraaf D

Financiering

Algemeen De beleidsvoornemens ten aanzien van de financieringsportefeuille worden in deze paragraaf verantwoord. De uitvoering van de financieringsfunctie vindt plaats binnen de kaders van de Wet Financiering Decentrale Overheden (wet FIDO) en het Treasurystatuut Haaren (2017). De financieringsfunctie richt zich vooral op het goed op elkaar afstemmen van de geldstromen zodat zo min mogelijk tijdelijke externe financiering nodig is. De liquiditeitsprognose geeft inzicht in de ontwikkeling van de financiële middelen en de financieringsbehoefte.

Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet geeft aan hoeveel de gemeente kort mag financieren als percentage van de begroting. De kasgeldlimiet in een bepaald kwartaal mag niet hoger zijn dan 8,5% van het begrotingstotaal. De kasgeldlimiet voor 2020 is € 3.011.000. In 2020 is de kasgeldlimiet niet overschreden. Bedrag x € 1.000

Toets kasgeldlimiet Toegestane kasgeldlimiet

Kwartaal 1 Kwartaal 2 Kwartaal 3 3.011

3.011

Totaal netto vlottende schuld

-899

Ruimte (+) / Overschrijding (-)

3.910

Kwartaal 4

3.011

3.011

-2.200

916

1.373

5.211

2.095

1.638

Renteontwikkeling De rentevisie van de gemeente Haaren is, zoals het treasurystatuut voorschrijft, gebaseerd op de rentevisie van huisbankier: BNG bank. De rentevisie zoals opgenomen in de begroting 2020 is als volgt: Het monetaire beleid van de ECB blijft zeer ruim. De officiële tarieven zullen naar verwachting in het eerste kwartaal van 2020 worden verhoogd. De lange rentetarieven lopen in de komende 12 maanden op. Bij de renteontwikkeling wordt onderscheid gemaakt tussen de korte rente (looptijd korter dan 1 jaar; geldmarkt) en de lange rente (looptijd langer dan1 jaar; kapitaalmarkt). - Geldmarkt De BNG verwacht dat de geldmarkt zich ontwikkelt van -0,31% naar een waarde tussen de -0,22% en -0,20% over een jaar. - Kapitaalmarkt De BNG verwacht dat de kapitaalmarkt gaat oplopen van 0,1% naar een waarde tussen de 0,42% en 0,50% (10 jaar staatslening) over een jaar.

Renterisiconorm Het renterisico met betrekking tot de renterisiconorm heeft betrekking op de contractuele renteherzieningen en de aflossingen op de vaste schuld. Om het risico te spreiden wordt een spreiding aangebracht in de looptijd van de leningenportefeuille. De jaarlijkse aflossingen en renteherzieningen mogen niet meer bedragen dan 20% van het begrotingstotaal na wijziging. De renterisiconorm voor 2020 is € 8.105.000. Jaarstukken 2020 69

Als de renterisiconorm wordt overschreden moeten er maatregelen genomen worden om eventuele onderschrijdingen teniet te doen door herstructurering van de leningenportefeuille. In 2020 is het renterisico € 45.000 en valt ruim binnen de renterisiconorm. Bedrag x € 1.000

Toets renterisiconorm Renteherzieningen Aflossingen Renterisico

2020 45 45

Ruimte onder renterisiconorm

8.060

Overzicht vaste schulden Bedrag x € 1.000

Oorspronkelijke hoofdsom

Jaar laatste Rente- Restantbedrag aflossing percentage 1-1-2020

Rente Aflossing Restantbedrag 2020 2020 31-12-2020

1.134

2023

5,50%

182

10

45

136

3.500

2026

1,02%

3.500

36

-

3.500

3.682

46

45

3.636

4.634

Renteschema Het renteschema geeft inzicht in de rentelasten uit externe financiering, de toerekening van de rente en het renteresultaat. Bedrag x € 1.000 Renteschema

Begroot 2020 na wijziging

Externe rentelasten korte en lange financiering Externe rentebaten

-/-

Saldo rentelasten en rentebaten

Rente doorberekend aan grondexploitaties Rente projectfinanciering toegerekend naar taakveld

34 -

-/-

32

34

-/-

12

203 153

43 11

63 -/-

+

Aan taakvelden (programma's incl. overhead) toe te rekenen rente

Werkelijk aan taakveld (programma's inclusief overzicht overhead) toegerekende rente (renteomslag)

46 46

Saldo door te rekenen externe rente

Rente eigen vermogen Rente over voorzieningen (contante waarde)

Rekening 2020

356

+

368

-/-

483

63 -31

205 171 345

-/-

404

Renteresultaat Rente Eigen Vermogen / voorziening

116 356

59 376

Renteresultaat taakveld Treasury

472

435

Koers- en valutarisico’s over aandelenportefeuilles De gemeente beschikt niet over aandelen van beursgenoteerde ondernemingen en loopt hiervoor dus geen risico’s. Van (semi)overheidsinstellingen zoals Brabant Water en BNG Bank, heeft de gemeente aandelen in portefeuille. Deze aandelen zijn niet vrij verhandelbaar. Tenslotte vindt handel in vreemde valuta niet plaats.

70

Jaarstukken 2020

Uitzettingen en beleggingen De gemeente beschikt over een Starterslening als instrument om starters op de woningmarkt van Haaren te faciliteren. Naast de Starterslening heeft de gemeente Haaren een faciliteit om duurzaamheidsmaatregelen voor inwoners te stimuleren. In 2020 zijn er twee starterslening en zijn er vijf duurzaamheidsleningen verstrekt. Totale verstrekking is € 69.529.

Financieringsbehoefte Het financieringstekort per 31 december 2020 bedraagt € 7,7 miljoen. Dit tekort is opgevangen door het aantrekken van kortlopende middelen. Het verschil in financieringstekort tussen begroting en realisatie bedraagt €.8 miljoen, dit verschil is als volgt te verklaren x 1 miljoen: - Hogere investeringen in vooral openbare ruimte met een maatschappelijk nut -6,5 - Minder verkooptransacties met betrekking tot grondexploitaties -4,2 - Mutaties reserves +1,9 - Toename voorziening door hogere toevoegingen én lagere onttrekkingen +0,8 Totaal - 8,0 Bedrag x € 1.000

Financieringspositie 2020

Begroting 2020 Rekening 2020

Financieringsbehoefte Activa 2020 algemeen

25.673

32.175

Activa 2020 grondexploitatie

5.415

9.659

Financieringsbehoefte

31.088

41.834

Vaste geldleningen BNG Bank

3.636

3.636

Reserves

14.571

16.543

Voorzieningen

13.145

13.945

Financieringsmiddelen

31.352

34.124

264

-7.710

Financieringsmiddelen

Financieringsoverschot(-tekort)

Jaarstukken 2020 71

Paragraaf E

Bedrijfsvoering

1. Inleiding Bedrijfsvoering betreft de bedrijfsprocessen binnen de gemeente om de beleidsdoelstellingen te kunnen realiseren, evenals de sturing en beheersing daarvan. De bedrijfsvoering is dus van belang voor de uitvoering van de programma’s. In deze paragraaf wordt beschreven wat de prioriteiten het afgelopen jaar zijn geweest In de paragraaf worden de volgende onderdelen van de bedrijfsvoering toegelicht: - Informatie & automatisering - Planning & control en financiën - Interne controle, rechtmatigheid en administratieve organisatie - Communicatie - Personeel en organisatie - Duurzaamheid

Wij zijn Haaren, wij doen het zo Ook in het laatste jaar voor de herindeling is invulling gegeven aan het werken vanuit de bedoeling dat ten grondslag ligt aan het programma “Wij zijn Haaren, wij doen het zo”.

Herindeling per 1 januari 2021 De bedrijfsvoering in 2020 heeft in het teken gestaan van het overeind houden van de dienstverlening in combinatie met de voorbereidingen en overdracht van dossiers in het kader van de herindeling. Door middel van maatwerk is de druk op de bestaande organisatie zo veel mogelijk voorkomen. Bij vertrek van medewerkers is gekozen tussen óf extra inhuur óf voortijdige overdracht naar de ontvangende gemeenten. Het totale begrote bedrag voor salariskosten en inhuur is voor 89% benut.

2. Informatie & automatisering Ook voor dit onderdeel van de bedrijfsvoering stond 2020 in het teken van de voorbereidingen en overdracht van dossiers in het kader van de herindeling. Er is veel effort gestoken in het borgen van gegevens en informatie zodat na de herindeling de ontvangende gemeenten snel verder kunnen met de dossiers. Daarnaast is veel afstemming geweest om de systemen te vergelijken zodat de overdracht optimaal kon verlopen.

3. Planning & Control en financiën De planning en control functie richt zich op de beheersing van een gemeentelijke organisatie om op die manier de rechtmatigheid, doelmatigheid en doeltreffendheid van procesverloop te waarborgen. Ter ondersteuning van enerzijds de kaderstellende - en anderzijds de controlerende rol van de raad zijn de Eerste en Tweede Berap 2020 aan de raad van de gemeente Haaren ter behandeling en vaststelling aangeboden. Met de voorliggende Jaarstukken 2020 legt het college van de gemeente Oisterwijk verantwoording af over het gevoerde beleid en beheer over het afgelopen jaar. De gemeente Haaren stond in 2020 onder preventief toezicht van de toezichthouder van de provincie Noord-Brabant. Dit is het gevolg van het besluit tot herindeling en de Wet algemene regels herindeling (Wet ahri). Alle door de raad aangenomen begrotingswijzigingen zijn vooraf voorgelegd aan de colleges van de ontvangende gemeenten en goedgekeurd door de toezichthouder.

72

Jaarstukken 2020

4. Interne controle, rechtmatigheid en administratieve organisatie Ook in 2020 heeft de interne controle plaatsgevonden. Normaal richt het rapport van de accountant zich op verbeterpunten van de processen voor de toekomst. In 2020 waren de adviezen gericht op de opstelling van de jaarrekening 2020.

5. Communicatie Communicatie was extra belangrijk in deze laatste fase van de gemeente Haaren. De werkzaamheden waren gericht op het tijdig en helder communiceren over wat er voor inwoners van Haaren, Helvoirt, Esch en Biezenmortel ging veranderen. Hierin werd de samenwerking gezocht met communicatiemedewerkers van de buurgemeenten en bij de intergemeentelijke werkgroep. Tevens werden na elke persconferentie, en indien noodzakelijk ook tussendoor, berichten opgesteld over de corona-pandemie. Daardoor konden de inwoners via de website alle informatie vinden over de nieuwe richtlijnen en de laatste ontwikkelingen.

6. Personeel en organisatie Op[ het gebied van P&O was in 2020 zorg voor personeel het speerpunt. Dit stond volledig in het teken van het begeleiden en ondersteunen van medewerkers in de overgang naar een ontvangende gemeente op basis van het in augustus 2019 vastgestelde sociaal plan, of naar een andere nieuwe organisatie waar het sociaal plan niet van toepassing was.

7. Duurzaamheid In 2020is verdere uitvoering gegeven aan het actieplan Maatschappelijk Verantwoord Inkopen (MVI). Nadrukkelijk wordt bij de inkooptrajecten voorwaarden gesteld aan duurzaamheid en social return. De inschrijvers moeten voldoen aan de eisen die per project verschillend zijn. Er is rekening gehouden met het toekomstige onderhoud van de inkoop van circulaire producten van bijvoorbeeld wegenaanleg. Voorkomen moet worden dat in de overdracht van een gebied naar een ontvangende gemeente zij geconfronteerd wordt met eventuele verrassingen op het gebied van onderhoud.

Jaarstukken 2020 73

Paragraaf F

Verbonden Partijen

Algemeen De uitvoering van taken is voor gemeenten steeds complexer geworden. In toenemende mate moet de gemeente een beroep doen op andere organisaties waaraan taken zijn uitbesteed, via inkoop, subsidie of via uitvoering door verbonden partijen. De gemeente is verantwoordelijk voor de aansturing van verbonden partijen, de controle erop en de financiële consequenties voor de eigen organisatie. Deze paragraaf geeft inzicht in de relaties van de gemeente met rechtspersonen waarbinnen bestuurlijke invloed wordt uitgeoefend en waarmee financiële belangen gemoeid zijn. Het begrip verbonden partij wordt in het BBV gedefinieerd als: een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin de gemeente een bestuurlijk en financieel belang heeft. Onder bestuurlijk belang wordt verstaan: een zetel in het bestuur van een participatie of het hebben van stemrecht. Met een financieel belang wordt bedoeld, dat de gemeente middelen ter beschikking heeft gesteld waarmee ze risico loopt in geval van faillissement van de verbonden partij en/of als financiële problemen bij de verbonden partij verhaald kunnen worden op de gemeente. Tenslotte is het hebben van een eigen rechtspersoonlijkheid een belangrijk criterium om verbonden partijen te kunnen indelen.

Een gemeenschappelijk orgaan, de centrumgemeente-variant en de samenwerkingsovereenkomst zijn gemeenschappelijke regelingen zonder eigen rechtspersoonlijkheid. Ze komen niet in beeld waar het een verbonden partij betreft omdat er geen sprake is van een zelfstandige organisatie (rechtspersoon) met een bestuur waarin bestuurlijk geparticipeerd wordt en er een financieel belang is. Deze gemeenschappelijke regelingen en de (financiële) beheershandelingen van deze gemeenschappelijke regelingen vallen onder de uitvoerende rechtspersoonlijkheid zelf. Volledigheidshalve worden deze samenwerkingsvormen en lichte gemeenschappelijke regelingen behandelt onder onderdeel D overige samenwerkingen. In de programma’s wordt vermeld met welke partijen de gemeente samenwerkt om haar doelen te bereiken. In deze paragraaf staat meer informatie over deze doelen en de bijbehorende risico’s. Dit ter versterking van de kaderstelling en de controle op verbonden partijen door de raad te verbeteren. De voorgeschreven indeling van de lijst van verbonden partijen is: A.

Gemeenschappelijke regelingen - Werkvoorzieningschap De Dommel (WSD) - Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Hart van Brabant (GGD) - Regionale Ambulance Voorziening Brabant Midden-West-Noord (RAV) - Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC) - Veiligheidsregio Brabant-Noord - Omgevingsdienst Brabant-Noord (ODBN) - Stadsgewest ‘s-Hertogenbosch B. Vennootschappen en Coöperaties - Brabant Water - Bank Nederlandse Gemeenten C. Stichtingen en verenigingen - Stichting Bureau Inkoop en Aanbestedingen Zuidoost-Brabant (BIZOB) - Stichting AgriFood Capital D. Overige verbonden partijen - Samenwerkingsovereenkomst Uitvoeringsorganisatie Werk, Zorg en Inkomen gemeenten Boxtel en Haaren - Uitvoering leerplichtwet en Regionale Meld- en Coördinatiefunctie (RMC) Regionaal Bureau

74

Jaarstukken 2020

-

Leerplicht (RBL) Verwijdering van huishoudelijk afval gemeente ’s-Hertogenbosch en Haaren Centrumregeling Jeugdhulp Noordoost Brabant Samenwerkingsovereenkomst Specialistische hulp Wmo Meierij Vijf van de Meierij MijnGemeenteDichtbij

Onderdeel A Gemeenschappelijke Regelingen De financiële gegevens zijn opgenomen in de jaarstukken 2019 van de betreffende Gemeenschappelijke Regeling. De vermelde risico’s (risicoparagraaf) en gemeentelijke bijdrage zijn opgenomen in de begroting 2021 van de betreffende Gemeenschappelijke Regeling. 1. Werkvoorzieningschap De Dommel (WSD) Doelstelling Het bieden van voldoende werkgelegenheid voor burgers aan de onderkant van de arbeidsmarkt en het begeleiden en ontwikkelen van deze personen naar zelfstandig functioneren in een zo regulier mogelijke arbeidsomgeving. Programma -doelstelling Programma 1 - Leven 1.2.2 Ook u! Financiële gegevens Eigen vermogen Resultaat 2019 € 2.442 (bedragen x 1.000) 01-01-2019 € 27.350 31-12-2019 € 27.929

Bijdrage gemeente Risico’s

Vreemd vermogen 01-01-2019 € 5.992 31-12-2019 € 5.338 Bijdrage voor bestuurs- en € 10.108 indicatiekosten De risico’s waarvoor geen maatregelen zijn getroffen en die materiële gevolgen kunnen hebben bedragen in totaal € 17,4 miljoen. Ultimo 2024 is de algemene reserve ontoereikend om deze mogelijke risico’s op te vangen. Kanttekening hierbij is dat er wordt uitgegaan van het feit dat alle risico’s tegelijkertijd optreden.

2. Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Hart voor Brabant (GGD) Doelstelling De GGD voert de Wet publieke gezondheid uit en bewaakt, beschermt en bevordert in dat kader de gezondheid van alle inwoners, met speciale aandacht voor risicogroepen. De GGD adviseert het college op alle gezondheidsgebieden. Daarnaast voert de GGD de toezichtstaken uit van de Wet kinderopvang en kwaliteitseisen kinderopvang. Programma -doelstelling Programma 1 - Leven 1.2.4 Aanstekelijk gezond Financiële gegevens Eigen vermogen Resultaat 2020 € 247 (bedragen x 1.000) 01-01-2020 € 8.528 31-12-2020 € 7.820

Bijdrage gemeente Risico’s

Vreemd vermogen 01-01-2020 € 8.371 31-12-2020 € 31.107 Inwonersbijdrage 2020 €33,24/€ 471.742 Plustaken 2020 € 23.493 Het weerstandsvermogen om tegenvallers op te vangen is, door het Algemeen Bestuur, vastgesteld op minimaal € 1,3 miljoen en maximaal € 4,4 miljoen. De risico’s waarvoor geen maatregelen zijn getroffen en die materiële gevolgen kunnen hebben bedragen in totaal € 1,2 miljoen. De algemene reserve is toereikend om alle risico’s te kunnen opvangen.

Jaarstukken 2020 75

3. Regionale Ambulance Voorziening Brabant Midden-West-Noord (RAV) Doelstelling Het leveren van kwalitatief hoogwaardige ambulancezorg, die tijdig ter plaatse is en binnen de budgettaire kaders gerealiseerd wordt. De ontwikkelingen rondom de nieuwe Wet Ambulancezorg van de afgelopen jaren brachten een nieuw doel: het behouden van de ambulancevergunningen. Programma -doelstelling Programma 4 - Bestuur 4.2.2 Een veilig gevoel Financiële gegevens Eigen vermogen Resultaat 2019 -€ 371 (bedragen x 1.000) 01-01-2019 € 14.074 31-12-2019 € 13.670

Bijdrage gemeente Risico’s

Vreemd vermogen 01-01-2019 € 25.747 31-12-2019 € 26.046 De kosten van het ambulancevervoer worden gedragen door de zorgverzekeraars. De risico’s waarvoor geen maatregelen zijn getroffen en die materiële gevolgen kunnen hebben bedragen in totaal € 4,8 miljoen. De algemene reserve is ontoereikend om alle risico’s te gelijker tijd op te vangen. De risico’s zouden dan vanuit de bestemmingsreserve opgevangen moeten worden.

4. Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC) Doelstelling Het BHIC heeft een wettelijke taak en een maatschappelijke opgave. De wettelijke taak bestaat uit het goed, geordend en toegankelijk beheren van de archieven die aan het BHIC zijn overgedragen. Dit alles conform de Archiefwet en de daaruit voortvloeiende richtlijnen. De maatschappelijke opgave is de verbreding van de kennis van de Brabantse geschiedenis. Deze doelstelling wordt gestuurd door de operationele missie: meer publiek, meer divers publiek, meer tevreden publiek. Programma -doelstelling Programma 4 - Bestuur 4.2.1 Openheid van zaken Financiële gegevens Eigen vermogen Resultaat 2019 € 45 (bedragen x 1.000) 01-01-2019 € 518 31-12-2019 € 915

Bijdrage gemeente Risico’s

Vreemd vermogen 01-01-2019 € 2.515 31-12-2019 € 3.807 De bijdrage voor 2020 is € 52.500 Het weerstandsvermogen om tegenvallers op te vangen is middels de statuten vastgesteld op 10% van de gezamenlijke bijdrage. De algemene reserve per 31 december 2019 bedraagt € 418.000 (8 %). De risico’s binnen het BHIC zijn zeer beperkt.

5. Veiligheidsregio Brabant-Noord Doelstelling De veiligheidsregio behartigt het belang van een doelmatig georganiseerde en gecoördineerde, waar mogelijk integrale, uitvoering van de hulpverlening in het werkgebied alsmede de voorbereiding daarop. Programma -doelstelling Programma 2 - Wonen 2.2.4 Zeggen wat je doet en doen wat je zegt Programma 4 - Bestuur 4.2.2 Een veilig gevoel Financiële gegevens Eigen vermogen Resultaat 2019 € 1.102 (bedragen x 1.000) 01-01-2019 € 9.963 31-12-2019 €10.276 Vreemd vermogen 01-01-2019 31-12-2019

76

€ 28.300 € 27.336

Jaarstukken 2020

Bijdrage gemeente

Risico’s

Brandweer € 805.456 Kazerne € 102.156 GHOR € 26.658 MKOB BN € 0 BzBN € 16.353 Totaal € 950.623 De omvang van de huidige risico’s is niet voor alle sub onderdelen bekend. De algemene reserve voor de totale veiligheidsregio per 31 december 2019 bedraagt € 2 miljoen. De gemeentelijke bijdrage 2020 bestaat uit:

6. Omgevingsdienst Brabant-Noord (ODBN) Doelstelling De ODBN heeft als taak de vergunningverlening, toezicht en handhaving uit te voeren op het gebied van milieu, natuurbescherming en bouwen en wonen. Programma -doelstelling Programma 2 - Wonen 2.2.3 Leefklimaat in balans Financiële gegevens Eigen vermogen Resultaat 2019 €168 (bedragen x 1.000) 01-01-2019 € 10.553 31-12-2019 € 8.575

Bijdrage gemeente Risico’s

Vreemd vermogen 01-01-2019 € 12.771 31-12-2019 € 11.518 De bijdrage voor 2020 is € 647.255 Het weerstandsvermogen om tegenvallers buiten de reguliere begroting op te vangen bedraagt per 31 december 2019 € 1.831.700. Dit weerstandsvermogen is onvoldoende om de ingeschatte risico’s van € 1.912.500 op te vangen. Het weerstandsvermogen is een punt van zorg en aandacht.

7. Stadsgewest ‘s-Hertogenbosch Doelstelling Afdichting stortplaats De Vlagheide. Programma -doelstelling Programma 5 - Beheer 5.2.1 Opgeruimd staat netjes Financiële gegevens Eigen vermogen (bedragen x 1.000) 01-01-2019 € -/- 6.973 31-12-2019 € -/- 6.809

Bijdrage gemeente

Risico’s

Resultaat 2019

-€ 146

Vreemd vermogen 01-01-2019 € 7.037 31-12-2019 € 7.486 Geen jaarlijkse bijdrage per inwoner. De overdracht naar de provincie is uitgesteld tot 1 januari 2025. Een deel van het verlies is tussentijds per 31 december 2020 afgerekend op basis van een verdeelsleutel (4,16%). Het verlies kan als risico aangemerkt worden. De overige aanwezige risico’s hebben betrekking op het benodigd doelvermogen tussen het Stadsgewest en de Provincie Noord Brabant en de hoogte van de rekenrente. Beide risico’s kunnen van invloed zijn op de bijdrage van de gemeente bij de liquidatie. Met betrekking tot de arbitragezaak van de aannemer rondom een claim van € 1,7 miljoen is een uitspraak gedaan. Het Stadsgewest is grotendeels in het gelijk gesteld. De aannemer is inmiddels in hoger beroep gegaan tegen de uitspraak.

Onderdeel B Vennootschappen en coöperaties In dit onderdeel van de paragraaf verbonden partijen wordt ingegaan op partijen en samenwerkingsvormen waarin de gemeente Haaren participeert en waarbij er een belang is binnen een onderneming of rechtspersoon. Bijvoorbeeld door deelname als aandeelhouder in een vennootschap of onderneming. Jaarstukken 2020 77

1. Brabant Water Doelstelling

Programma -doelstelling Financiële gegevens (bedragen x 1.000)

Bijdrage gemeente Risico’s

Brabant Water levert drink- en industriewater aan inwoners en bedrijven in Noord-Brabant. Brabant Water wint, zuivert, en distribueert water van uitstekende kwaliteit tegen de laagst mogelijke kosten met een hoge leveringsbetrouwbaarheid. Programma 6 - Algemene dekkingsmiddelen 6.2.2 Beleggingen en deelnemingen Eigen vermogen Resultaat 2019 € 29.508 01-01-2019 € 635.876 31-12-2019 € 665.384 Vreemd vermogen 01-01-2019 € 456.765 31-12-2019 € 479.546 De gemeente Haaren heeft 12.258 aandelen van nominaal € 0,10 per stuk. De gemeente Haaren heeft 0,004% aandelen in bezit van het totaal. Geen materiële risico’s

2. Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) Doelstelling Bank voor Nederlandse overheden. Programma -doelstelling Programma 6 - Algemene dekkingsmiddelen 6.2.2 Beleggingen en deelnemingen Financiële gegevens (bedragen x 1.000.000)

Eigen vermogen 01-01-2019 31-12-2019

Resultaat 2019

€ 163.000

€ 4.990 € 4.887

Vreemd vermogen 01-01-2019 31-12-2019 Bijdrage gemeente Risico’s

€ 132.519 € 144.802 De gemeente Haaren heeft 11.278 aandelen. De nominale waarde per aandeel bedraagt € 2,50. De gemeente Haaren bezit 0,02% van de totale aandelen die beschikbaar zijn. Er zijn aan het bezit van de aandelen beperkt risico’s. Belangrijkste risico is gederfde winstuitkering doordat de BNG aan haar balanspositie moet werken.

Onderdeel C Stichtingen en verenigingen In dit onderdeel van de paragraaf verbonden partijen worden de verbonden partijen van de gemeente Haaren behandeld waarbij de gemeente lid is van een vereniging of stichting. 1. Stichting Bureau Inkoop en Aanbestedingen Zuidoost-Brabant (BIZOB) Doelstelling Het voor de deelnemende gemeenten uitvoeren, begeleiden en adviseren in een gezamenlijk inkoop- en aanbestedingsbeleid en het daardoor behalen van voordelen op zowel financieel, kwalitatief als procesmatig gebied. Programma -doelstelling Programma 6 - Algemene dekkingsmiddelen 6.2.5 Overhead Financiële gegevens Eigen vermogen Resultaat 2019 € 401 (bedragen x 1.000) 01-01-2019 € 768 31-12-2019 € 866

Bijdrage gemeente Risico’s

78

Vreemd vermogen 01-01-2019 € 634 31-12-2019 € 957 Bijdrage op basis van werkzaamheden. De bijdrage voor 2020 bedraagt € 51.996 Aan de deelname zijn geen risico’s verbonden. Bij de uitvoering van het inkoopen aanbestedingsbeleid kunnen financiële en bedrijfsrisico’s optreden die vooraf

Jaarstukken 2020

niet in te schatten zijn en sterk afhankelijk zijn van een inkoop- en aanbestedingsdossier. 2. AgriFood Capital Doelstelling

Programma -doelstelling

Financiële gegevens (bedragen x 1.000)

De doelstelling van de gezamenlijke agenda is de regio tot een competitieve regio te ontwikkelen met een excellente arbeidsmarkt, sterke bedrijvigheid, betekenisvolle innovaties en een goed woon, werk en leefklimaat. Dat gebeurt door de focus te leggen op een duurzame doorontwikkeling van Agro en Food. Een sector die als totale keten (primaire productie, veredeling, verwerkende industrie, toeleverende industrie, dienstverlening, distributie, consumptie), nu al na hightech - de tweede economische pijler is van Brabant. De samenwerkende gemeente in Noordoost Brabant en de twee waterschappen willen de resultaten behalen door samen te werken binnen de 3 O’s; Overheid, Onderwijs en Ondernemers. Programma 1 - Leven 1.2.2 Ook u! Programma 4 - Bestuur 4.2.1 Openheid van zaken Eigen vermogen 01-01-2017 31-12-2017 Vreemd vermogen 01-01-2017 31-12-2017

Bijdrage gemeente

Per inwoner

Onderdeel D

Overige verbonden partijen

Resultaat 2017 € 333 € 19 € 2.076 € 1.604

€ -/- 14

De laatste jaarrekening stamt uit 2017. Voor 2020 begroot Agrifood Capital B.V. een uitgave van € 1.006. Deze uitgaven zijn gelijk aan de inkomsten. € 4,00 / € 63.210

In dit onderdeel van de paragraaf verbonden partijen en deelnemingen worden de samenwerkingsverbanden behandelt die niet in de overige categorieën vallen. De verbonden partijen van onze gemeente kennen een breder werkveld dan gemeenschappelijke regelingen, deelnemingen en verenigingen en stichtingen. Om een zo volledig mogelijk beeld te scheppen is in deze paragraaf ook gekeken naar overige vormen van samenwerking. We hebben hierbij een splitsing aangebracht tussen ambtelijke samenwerkingsverbanden (onder andere Sociale Zaken, RMC en RBL) en samenwerkingsverbanden vanuit andere samenwerkingsmogelijkheden. Een gemeenschappelijk orgaan, de centrumgemeente-variant en de samenwerkingsovereenkomst zijn gemeenschappelijke regelingen zonder eigen rechtspersoonlijkheid. Deze gemeenschappelijke regelingen en de (financiële) beheers handelingen van deze gemeenschappelijke regelingen vallen onder de uitvoerende rechtspersoonlijkheid zelf. 1. Samenwerkingsovereenkomst Uitvoeringsorganisatie Werk, Zorg en Inkomen gemeenten Boxtel en Haaren Doelstelling Samenwerking sociale zaken gemeente Boxtel. Het gezamenlijk uitvoeren van wet- en regelgeving op het brede terrein van het Sociaal Domein (Werk, Zorg en Inkomen, Wmo en Jeugd (grotendeels)). De gestelde randvoorwaarden zijn behoud van niveau van dienstverlening en kwetsbaarheid van de uitvoering verminderen.

Programma -doelstelling Programma 1 - Leven 1.2.2 Ook u! Financiële gegevens n.v.t.

Jaarstukken 2020 79

Bijdrage gemeente Risico’s

De gemeente Haaren betaalt een vast bedrag aan de gemeente Boxtel voor de uitvoering van werkzaamheden die betrekking hebben op het Sociaal Domein. Het bedrag is gebaseerd op ervaringscijfers van afgelopen jaren. De samenwerking is op basis van een doorlopende overeenkomst met een opzegtermijn van twee jaar.

2. Uitvoering leerplichtwet en Regionale Meld- en Coördinatiefunctie (RMC) Regionaal Bureau Leerplicht (RBL) Doelstelling Het voorkomen van schooluitval en het verwerven van een startkwalificatie van jongeren tot 23 jaar in het primair en voortgezet onderwijs en het mbo. Daaronder valt onder andere het uitvoeren van de Leerplichtwet. Programma -doelstelling Programma 1 - Leven 1.2.3 Onderwijs voor iedereen Financiële gegevens n.v.t. Bijdrage gemeente Percentage jongeren 5 tot en met 22 € 28.507 jaar Risico’s Voor uitbreiding van de taken en de doelgroep stelde het rijk budget beschikbaar aan de centrumgemeente ’s-Hertogenbosch. In overleg met de regiogemeenten moet het budget worden verdeeld. Daarnaast wordt het ambitieniveau verhoogd, wat meer kosten met zich mee brengt. De kans is groot dat de kosten daarmee zullen stijgen. 3. Verwijdering van huishoudelijke afval gemeente ’s-Hertogenbosch en Haaren Doelstelling De inzameling en verwijdering van huishoudelijk afval in de gemeente Haaren. Programma -doelstelling Programma 5 - Beheer 5.2.1 Opgeruimd staat netjes Financiële gegevens n.v.t. Bijdrage gemeente De gemeentelijke bijdrage in 2020 bedraagt € 421.800 per jaar. Risico’s Er zijn geen risico’s aan deze overeenkomst verbonden. 4.

Centrumregeling Jeugdhulp Noordoost Brabant Doelstelling De regeling voorziet erin dat een centrumgemeente ten behoeve van gemeenten bovenlokale taken uitvoert op het gebied van de jeugdzorg. Er is geen openbaar lichaam ingesteld. Samenwerking vindt plaats op basis van de centrumregeling. Programma -doelstelling Programma 1 - Leven 1.2.4 Aanstekelijk gezond Financiële gegevens n.v.t. Bijdrage gemeente Budget doelstelling 1.2.4 Aanstekelijk gezond Risico’s De risico’s blijven beperkt voor de gemeente Haaren. Een gemeente blijft volgens het reglement individueel aansprakelijk voor schade door eigen toerekenbare tekortkomingen. Calamiteiten, geschillen en aansprakelijkheid zijn voorzien in het reglement (geen invloed op de daadwerkelijke inkoop). 5. Samenwerkingsovereenkomst Specialistische hulp Wmo Meierij Doelstelling De wijze te regelen waarop partijen gezamenlijk de specialistische hulp inkopen. Programma -doelstelling Programma 1 - Leven 1.2.2 Ook U! Financiële gegevens n.v.t Bijdrage gemeente Budget doelstelling 1.2.2 Ook U! Risico’s Betrokken partijen blijven verantwoordelijk voor toezicht van Wmo in de zin van artikel 6.1 Wmo. Hiertoe zijn toezichthouders aangewezen. Artikel 9 van de samenwerkingsovereenkomst beschrijft het solidariteitsprincipe op basis waarvan partijen samenwerken. 6. Vijf van de Meierij Doelstelling

80

De Toekomstagenda Vijf van de Meierij brengt kansen en opgaven in beeld voor de toekomst van ons gebied en onderwerpen waarop we meerwaarde zien van verdere samenwerking. De stad ’s-Hertogenbosch en het omliggende gebied

Jaarstukken 2020

Programma -doelstelling Financiële gegevens Bijdrage gemeente Risico’s

7. MijnGemeenteDichtbij Doelstelling Programma -doelstelling

Financiële gegevens Bijdrage gemeente Risico’s

hebben verschillende, maar elkaar aanvullende kwaliteiten en kenmerken, die de aantrekkelijkheid van het gebied als geheel bepalen. Er is sprake van een sterke wederzijdse oriëntatie en veel dagelijkse verplaatsingspatronen. De samenwerking heeft niet alleen betrekking op de vijf gemeenten, maar ook op de maatschappelijke ‘3O-partners’ in ons gebied, te weten: ondernemers, onderwijs, overige maatschappelijke instellingen. Programma 4 - Bestuur 4.2.1 Openheid van zaken n.v.t. n.v.t. Er zijn geen risico’s aan deze samenwerking verbonden.

Samenwerking op het gebied van belastingen en automatisering. Programma 6 - Algemene dekkingsmiddelen 6.2.1 OZB en overige belastingopbrengsten 6.2.5 Overhead n.v.t. Uitvoeringskosten 2020: € 1.447.916 Er zijn geen risico’s aan deze samenwerking verbonden.

Jaarstukken 2020 81

Paragraaf G

Grondbeleid

In het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) is vastgelegd welke vaste onderdelen een paragraaf grondbeleid tenminste moet bevatten: - Een visie op het grondbeleid in relatie tot de realisatie van de doelstellingen van de programma’s die opgenomen zijn in de begroting. - Een aanduiding van de wijze waarop de gemeente het grondbeleid uitvoert. - Een actuele prognose van de te verwachten resultaten van de totale grondexploitatie. - Een onderbouwing van de geraamde winstneming. De beleidsuitgangspunten omtrent de reserves voor grondzaken in relatie tot de risico’s van de grondzaken. Deze paragraaf sluit af met een actualisatie van lopende projecten grondzaken binnen de gemeente.

1. Visie op het grondbeleid In de nota grondbeleid zijn de volgende ambities voor het gemeentelijk grondbeleid vastgelegd: - Regie voeren op de ruimtelijke ontwikkeling via de publiekrechtelijke weg en via private overeenkomsten. - Per situatie vooraf keuzes maken over de in te zetten instrumenten van het grondbeleid, zodat we adequaat handelen, met het oog op de beleidsdoelstellingen van de gemeente. - Een transparant grondbeleid, met de nodige handelingsruimte voor het college als uitvoerend orgaan. - Een gezonde financiële huishouding van de grondexploitaties. - Het grondbeleid moet inspelen op actuele (maatschappelijke) ontwikkelingen. Het grondbeleid is geen doel op zich maar vormt een instrument ter ondersteuning van andere gemeentelijke beleidsvelden. Hierdoor kunnen, binnen de kaders van het gemeentelijke grondbeleid, op economisch verantwoorde wijze, met name (nieuwe) bouwlocaties worden ontwikkeld zodat andere beleidsdoelstellingen kunnen worden verwezenlijkt.

2. Uitvoering van het grondbeleid Het te voeren grondbeleid is afhankelijk van de grondpositie van de gemeente in ontwikkellocaties. De gemeente voert een actieve grondpolitiek in projecten waarin zij zelf grondposities heeft. Zij stelt zich proactief op omdat dat nodig is om de gemeentelijke ambities te kunnen realiseren. Wel kan de manier waarop deze rol wordt ingevuld, afhankelijk van het speelveld, verschillen. Per project vindt een afweging plaats van financiële risico’s, mogelijkheden tot kostenverhaal, winstmogelijkheden, maar ook gewenste sturing door de gemeente.

3. Verwachte resultaten van de totale grondexploitatie Het college informeert de raad tweemaal per jaar, via de reguliere planning & controlcyclus, over de voortgang van de grondexploitaties en éénmaal per jaar over de risicoanalyse per project. Indien nodig vindt er tussentijdse actualisatie plaats. In het Meerjaren Perspectief Grondexploitaties (MPG) wordt ingegaan op de uitgangspunten die gehanteerd zijn bij de actualisatie van de gezamenlijke grondexploitaties, de ontwikkeling van de resultaten en de risicoanalyses van de verschillende complexen. In 2020 is er in het kader van de herindeling geen MPG opgesteld. Er is ingezet op het uitvoeren van de vastgestelde exploitaties en op het zorgvuldig overdragen van de grondexploitaties.

82

Jaarstukken 2020

In onderstaand overzicht is per complex aangegeven de boekwaarde (saldo van de reeds gemaakte kosten en opbrengsten per 31 december 2020) en de nog te realiseren kosten en opbrengsten vanaf 2021. Dit resulteert in een saldo c.q. resultaat op eindwaarde, ofwel het voorgecalculeerde resultaat op de datum dat naar verwachting het totale complex (gebied) gerealiseerd is. De eindwaarde is inclusief toe te rekenen rente. Complex Woningbouw Centrumlocatie Beekdal Den Hoek Reigerskant subtotaal Bedrijventerreinen Hopveld 2 subtotaal Totaal

Einddatum exploitatie

- = voordelig / + = nadelig Raming ntr Totale w instTotaal resultaat opbrengsten neming t/m 2020 op eindw aarde

Boekw aarde 1-1-2020

Geboekte kosten

Geboekte opbrengsten

Winstneming 2020

Boekw aarde 31-12-2020

Raming ntr kosten

31-12-2023 31-12-2025 31-12-2024

185 2.867 3.445 6.497

38 1.362 624 2.024

1.287 1.287

185 166 351

224 4.414 2.948 7.585

531 1.332 1.281 3.144

750 6.938 5.152 12.840

1.156 1.156

5 -2.347 -1.089 -3.432

31-12-2024

1.965 1.965 8.463

100 100 2.124

1.287

351

2.066 2.066 9.651

437 437 3.581

1.789 1.789 14.628

1.156

715 715 -2.717

Tabel 1: Resultaten Bouwgronden in exploitatie

Bij huidige inzichten genereren de gezamenlijke grondexploitaties een geprognosticeerde winst van in totaal € 2.717.000 (Woningbouw € 3.432.000 winst en Bedrijventerreinen € 715.000 tekort). In de Jaarrekening 2019 was de resultaatpotentie van de gezamenlijke grondexploitaties op eindwaarde berekend op € 3.894.000 winst. De grondexploitaties zijn in juni 2020 ten behoeve van de Jaarrekening 2019, op basis van de huidige inzichten, geactualiseerd. Hieronder volgt per complex een beschrijving van de belangrijkste wijzigingen. Centrumlocatie Beekdal De plankosten zijn naar beneden bijgesteld (€ 29.000 voordeel) en het budget voor planschadevergoeding is vervallen, omdat het niet meer mogelijk is om verzoeken in te dienen (€ 34.000 voordeel). In 2020 is een verkaveling opgezet en deze resulteert in minder uitgeefbare grond (€ 24.000 nadeel) Den Hoek In 2020 is het bouwrijp maken en woonrijp maken van fase 2 afgerond en dit levert een voordeel op van € 152.000. De plankosten waren in 2020 hoger dan bij de Jaarrekening 2019 voorzien en de kosten vanaf 2021 zijn afgestemd op de nog te verrichten werkzaamheden en naar boven bijgesteld (€ 89.000 nadeel). De grondprijzen zijn aangepast op de Grondprijzenbrief 2021, waarin de grondprijs voor goedkope koop gelijk is gesteld aan de grondprijzen voor middeldure en dure koop. Dit brengt een voordeel met zich mee van € 12.000.

Reigerskant In 2020 is het bouwrijp maken en woonrijp maken van fase 1 afgerond en dit levert een voordeel op van € 186.000. De grondprijzen zijn aangepast op de Grondprijzenbrief 2021, waarin de grondprijs voor goedkope koop gelijk is gesteld aan de grondprijzen voor middeldure en dure koop. Daarnaast is een koopovereenkomst gesloten voor fase 2, waarbij is afgesproken dat voor achterpaden een lagere grondprijs geldt. Per saldo resulteert dit in een nadeel van € 102.000. Hopveld 2 De aanpassing van het fietspad bij de ontsluiting van Hopveld II is in 2020 gerealiseerd. Deze kosten waren bij de Jaarrekening 2019 niet geraamd. Daarnaast zijn de grondopbrengsten geactualiseerd op basis van de Grondprijzenbrief 2021 (grondprijs is in 2020 en 2021 gelijk gehouden aan 2019) en is de opbrengstenindex verlaagd van 2% naar 1%. Dit geeft een nadeel van € 52.000. Voorzieningen Voor exploitaties met een geraamd tekort worden voorzieningen (op eindwaarde) getroffen om de berekende toekomstige tekorten te kunnen afdekken. Het treffen van voorzieningen is een wettelijk voorgeschreven maatregel voor de korte termijn. Jaarstukken 2020 83

Voor de complexen Centrumlocatie Beekdal Haaren en Hopveld 2 is de voorziening aangepast naar het niveau van € 720.000.

4. Geraamde winstneming De BBV (Besluit Begroting en Verantwoording) commissie heeft de “percentage of completion”-regel (POC) opgenomen in de Notitie Grondexploitatie. Hiermee wordt beoogd dat de winst naar rato van de gerealiseerde kosten en opbrengsten moet worden genomen. Als een positieve eindwaarde wordt verwacht, moet al direct winst worden genomen. Indien aan de volgende voorwaarden is voldaan, bestaat er voldoende zekerheid om winst te kunnen nemen: 1. Het resultaat op de grondexploitatie kan betrouwbaar worden ingeschat én 2. De grond (of het deelperceel) moet zijn verkocht én 3. De kosten zijn gerealiseerd (winst wordt naar rato van de realisatie gerealiseerd). In onderstaande tabel is de uitname uit de winstgevende complexen van de in exploitatie genomen gronden over de periode t/m 2024 zichtbaar gemaakt volgens de nieuw voorgeschreven BBV-regels. Uitname per 31-12

2020

2021

2022

2023

2024

2025

totaal

185 166 351

268 427 695

244 223 467

304 271 575

327 3 330

48 48

1.377 1.089 2.466

Den Hoek Reigerskant Totaal

Tabel 2: Prognose winstuitname t/m 2024

Ten opzichte van de Jaarrekening 2019 is de berekende winstuitname voor het complex Den Hoek in 2020 € 5.000 hoger; dit komt doordat het % gerealiseerde kosten hoger is dan verwacht werd met de Jaarrekening 2019. Voor het complex Reigerskant is de tussentijdse winstneming in 2020 € 24.000 lager dan verwacht werd met de Jaarrekening 2019; dit komt doordat de totale verwachte winst naar beneden is bijgesteld. De totale winstuitname op eindwaarde is afgenomen van € 3.076.000 (jaarrekening 2019) naar € 2.466.000.

5.

Beleidsuitgangspunten reserve grondexploitaties in relatie tot de risico’s van de grondzaken

6. Om de financiële risico’s voor de ontwikkeling van gronden op te kunnen vangen moeten er voldoende middelen beschikbaar zijn om daadwerkelijk de gronden bouw- en woonrijp op te leveren voor uitgifte van bouwkavels. Voor de berekening van het weerstandsvermogen is de norm van de Inspectie Financiële Lagere Overheden, kortweg de IFLO-norm, toegepast. Hierbij wordt gesteld dat de omvang van het weerstandsvermogen minimaal 10% bedraagt van de gerealiseerde boekwaarde plus 10% van de nog te realiseren uitgaven van alle bouwgrond exploitatieplannen. Onderstaande tabel geeft het benodigde weerstandsvermogen per 1 januari 2021 weer.

In exploitatie genomen Centrumlocatie Beekdal Den Hoek Reigerskant Hopveld 2 Totaal

Boekw aarde per 1-1-2021

Nog te realiseren kosten na 1-1-2021

Benodigd w eerstandsvermogen per 1-1-2021

224 4.414 2.948 2.066 9.651

531 1.332 1.281 437 3.581

75 575 423 250 1.323

Tabel 3: Benodigd weerstandsvermogen

84

Jaarstukken 2020

Het aanwezige weerstandsvermogen, in de vorm van de bestemmingsreserve bouwgrondexploitatie, is per eind 2020 gelijk aan het benodigde weerstandsvermogen. Het verloop van de bestemmingsreserve in 2020 is als volgt: Bestemmingsreserve bouwgrondexploitatie

Rekening 2019 1.557 132 1.425

Stand per 1 januari Onttrekkingen tot IFLO-norm Stand per 31 december

Rekening 2020 1.425 102 1.323

Tabel 4: Verloop Bestemmingsreserve 2020

Stille reserves De gronden moeten worden gewaardeerd tegen aanschafwaarde of lagere marktwaarde. In een aantal gevallen is de marktwaarde meer dan de boekwaarde. Er is dan sprake van een stille reserve voor het verschil tussen de marktwaarde en de boekwaarde. Voor de bepaling van de omvang van de stille reserve van de ‘overige gronden’ is uitgegaan van de marktwaarde van de snel liquide te maken ‘overige gronden’. Ten opzichte van de Jaarrekening 2019 is de stille reserve in de Overige gronden gewijzigd. Er zijn twee percelen verkocht voor € 64.518. Stille reserve gronden Overige gronden Totaal Tabel 5: Stille reserves gronden

7.

Rekening Rekening 2019 2020 2.495 2.430 2.495 2.430

Lopende projecten Grondzaken

7.1 Strategische grondaankopen In 2020 zijn geen strategische grondaankopen verricht. De voorraad Strategische gronden per 31 december 2020 is als volgt: Bedragen x € 1 Locatie Capucijnenstraat Biezenmortel Wijngaert West Haaren Raamse Oevers Helvoirt Totaal

Oppervlakte (m 2) 1.562 36.285 26.300 64.147

Waardering 209.650 283.023 205.140 697.813

Prijs/m 2 134 8 8 11

Tabel 6: Voorraad Strategische gronden

7.2 Verpachting agrarische gronden Te behalen resultaat Om opbrengsten te genereren, verhuren of verpachten we gronden, die om strategische redenen zijn aangekocht en niet direct inzetbaar zijn voor ontwikkeling of dienen als compensatie- of ruilgrond, van jaar tot jaar. Dit geldt ook voor de voorraad niet-strategische gronden. Het pachtbeheer is uitbesteed aan een extern rentmeesterskantoor. In de begroting 2020 is aangekondigd dat door de duurzaamheidsmaatregelen, de omschakeling naar natuurinclusieve landbouw in De Margriet de pachtopbrengsten af zullen nemen. Bereikt resultaat In 2020 heeft de pachtopbrengst € 38.000 opgeleverd Voortgang Jaar-op-jaar wordt bepaald welke gronden verpacht kunnen worden. Jaarstukken 2020 85