21-03 Perspectiefnota 2022-2026 - perspectiefnota 2022-2026 Bouwen aan perspectief

PERSPECTIEFNOTA 2022-2026 Bouwen aan perspectief Gezamenlijk kiezen binnen financiële grenzen

1

Inleiding Beste leden van de raad, beste inwoners, In het tweede coronajaar presenteert ons college een eerste Perspectiefnota. We hadden deze nota de titel ‘Begrensd perspectief’ kunnen geven. Want de grenzen die de coronapandemie aan onze mogelijkheden stelt zijn fors. Dat geldt ook voor de grenzen van de financiën van onze gemeente en van vele gemeenten. Coalitie Maar zeer bewust hebben we gekozen voor ‘Bouwen aan Perspectief’. Hoe moeilijk de diverse omstandigheden ook zijn, we zijn vol overtuiging en met volle energie aan de slag gegaan met de ambities van het coalitieakkoord. Dit akkoord is ons kompas. We gaan ervan uit dat onze uitwerking ook voor u het kompas is. Een kompas dat perspectief biedt op een gemeente waar het goed wonen, leven en ondernemen is en blijft. Met vier gemeenschappen die deels hun eigen aardigheden koesteren, maar ook samen aan de lat staan voor bovenlokale opgaven. Immers, de vraagstukken en kansen op het gebied van woningbouw, sociale ondersteuning, energie, klimaat en bedrijvigheid vragen een grensoverschrijdende aanpak. Corona Corona domineert het leven dat wij allen leiden. Nog altijd is de impact van de pandemie groot. Ze bepaalt onze voorzichtige manier van leven, ze brengt isolement bij velen, ze schaadt het perspectief van ondernemers in de meeste geraakte sectoren.

Zeker ook de sectoren die krachtig en beeldbepalend en typerend zijn in onze Parel in ’t Groen: recreatie, detailhandel, horeca. We zullen nog geruime tijd bezig zijn met het opvangen van de gevolgen. Een eerste maatregel hebben we getroffen voor de ondersteuning van de culturele instellingen en de sportverenigingen in onze gemeente. Daarnaast steunen we de groepen die in sociaal opzicht geraakt worden de pandemie. Net zoals het Rijk dat niet kan, zullen we niet alle effecten van de crisis kunnen pareren. Maar binnen de mogelijkheden zullen we op een creatieve manier onze inwoners helpen. Creatief Creatief willen we ook zijn als het gaat om de ambities die u en wij delen. Het Van Gogh Nationaal Park (VGNP) is daar een voorbeeld van. Het verknoopt op een bijzondere en grensoverschrijdende manier de gebiedsopgaven van onze regio met de naam van een Brabander van wereldfaam. Het gegeven dat het VGNP-Bureau gevestigd is op de KVL in Oisterwijk biedt extra kansen voor onze betrokkenheid en inbreng. Een ander voorbeeld van creatief beleid is het Maatpact dat onze regio heeft ontwikkeld voor de persoons- en gezinsgerichte aanpak van de multi-problematiek die een deel van onze inwoners heeft. Nóg een voorbeeld is ons speerpunt om samen met partijen uit de woningmarkt een project Tijdelijk Wonen te starten.

Meestal weten we uitstekend hoe het níet kan, maar liefst komen we te weten hoe het wél kan. Coöperatief Bouwen aan perspectief. Daar gaat het om. Niet alleen omdat stilstand achteruitgang is, maar vooral omdat het elke inwoner stimuleert om zijn of haar steentje bij te dragen aan de betrokken en ondernemende samenleving die we willen zijn. Een coöperatieve houding heeft Brabant en ook Oisterwijk altijd veel succes gebracht. Laten we daarop voortbouwen.

2

Consequent kiezen Bij het opstellen van de perspectiefnota bleek dat nieuwe ontwikkelingen sinds de vaststelling van de begroting 2021 een negatief effect hebben op de financiële uitgangspunten voor 2022 en verdere jaren. De voorgenomen herijking van het gemeentefonds, aanpassingen op het sociaal domein en daarbovenop de autonome ontwikkelingen en de uitvoering van de wettelijke taken, maken ons financiële beeld meerjarig nadelig. Ook het nieuwe coalitieakkoord van Oisterwijk bevat ambities waar we als college graag mee aan de slag gaan. Andere jaren kreeg u een meerjarig sluitende perspectiefnota. Dit jaar hebben we voor u alle ontwikkelingen in beeld gebracht en tonen we u het perspectief voor 2022 – 2026. Om het meerjarige beeld sluitend te houden, moeten flinke keuzes gemaakt worden en dat doen we graag in goed overleg met uw raad. Uiteraard hebben we al wel de keuzemogelijkheden op hoofdlijnen in beeld gebracht. De komende tijd gaan we hierover graag het gesprek met u aan zodat we eind dit jaar een gedegen structurele meerjarige begroting 2022 aan u kunnen voorleggen. We verheugen ons op het debat met uw raad en op de resultaten we met u en met onze vele partners kunnen boeken. Samen aan de slag! Het college 11 mei 2021

3

Uitgangspunten en opbouw van deze nota De basis voor deze perspectiefnota is het coalitieakkoord “Gezamenlijk perspectief over grenzen heen”. Daarin zijn de volgende financiële uitgangspunten opgenomen. - We gaan voor een meerjarig sluitende begroting; - Het richtpunt voor de weerstandsratio blijft 1,5; - We streven naar een solvabiliteit van minimaal 20%; - Structurele lasten dekken we met structurele baten; - Bij (dreigende) tekorten kijken we eerst naar kostenbesparingen binnen de bedrijfsvoering en versobering van beleid. Keuzes maken is onvermijdelijk; - We gaan de OZB alleen indexeren; - Nieuwe investeringen halen we niet uit reserves, tenzij het geen vervanging betreft; - We zetten maximaal in op subsidies ter dekking van de kosten; - We vangen tegenvallers op binnen het eigen programma. Gegeven de financiële situatie stellen wij nieuwe financiële uitgangspunten voor, aanvullend op het coalitieakkoord: - Voor de uitvoering van nieuwe wettelijke taken doen we dat met het geld dat we vanuit het Rijk krijgen, we leggen er geen geld bij; - Als er bij een voorstel voor een budgetoverheveling bij de jaarrekening geen plan ligt, dan valt het budget vrij in de algemene middelen; - We maken voor nieuwe ontwikkelingen (die vergaande financiële consequenties hebben) business cases, zodat zichtbaar is welk rendement (maatschappelijk en financieel) het oplevert, wanneer en bij wie.

Als het rendement buiten de gemeente ligt, gaan we in gesprek met deze partij om te kijken of we hierover afspraken kunnen maken. Soms moeten we eerst investeren voordat we het kunnen terugverdienen; - We onderzoeken andere financieringsmogelijkheden zoals crowdfunding en subsidies vanuit Provincie of Rijk die nog aangevraagd kunnen worden. Ook kan het leggen van verantwoordelijkheden bij inwoners zelf een te onderzoeken optie zijn. Financiële situatie gemeenten Om na te gaan hoe gemeenten zelf de financiële impact inschatten, hebben diverse media (waaronder Binnenlands Bestuur, de Volkskrant en NRC) een vooronderzoek gedaan onder respondenten (veelal werkzaam in een financiële functie bij een gemeente). Hieruit blijkt dat 14 procent van de gemeenten aangeeft al op korte termijn financiële problemen te verwachten. Twee derde stelt dat dit het geval zal zijn op de middellange termijn (20212024). Daarnaast voorziet iets meer dan 20 procent vooralsnog geen financiële problemen. Diverse gemeenten geven aan dat het lastig is om de financiële ruimte voor 2022, en de jaren erna, te ramen. Daarom is er een werkgroep gevormd vanuit het netwerk van 100.000+ concerncontrollers VNG en BZK. De werkgroep heeft uitgangspunten geformuleerd hoe om te gaan met deze onzekerheden. Wij hebben deze uitgangspunten geanalyseerd en vertaald naar deze PPN (zie advies VNG in hoofdstuk 1).

Ook zijn we in overleg met de provincie, voor ondersteuning richting het Rijk, om aandacht te vragen voor de financiële situatie van gemeenten en met de vraag om souplesse te tonen in hun toezicht rol op de gemeentelijke financiën. Indeling De indeling van deze nota is als volgt:

4

1. 2. 3. 4. 5. 6.

Financieel perspectief en reservepositie Dienstverlenend Oisterwijk Aantrekkelijk, duurzaam, gezond en veilig Oisterwijk Samen redzaam Oisterwijk Draaiknoppen Bijlagen

In hoofdstuk 1 geven we het perspectief weer voor 2022-2026. Dat is een jaar langer dan gewoonlijk bij de PPN. Hiermee sluiten we aan bij het coalitieakkoord. Voor het financiële toezicht vanuit de provincie hoeven we alleen het perspectief voor de jaren 2022-2025 in beeld te brengen. We hebben, om het onderscheid aan te geven, in de tabellen het jaar 2026 gearceerd. In hoofdstuk 1 is de financiële weerslag te zien van de onontkoombare ontwikkelingen en de wensen uit het coalitieakkoord. Verder geven we een beeld van de verwachte ontwikkeling van onze reservepositie en de weerstandsratio. De hoofdstukken 2 t/m 4 sluiten één op één aan op de programma’s in de meerjarenraming. Per programma lichten we het geschetste perspectief toe. In hoofdstuk 5 staan mogelijke draaiknoppen om te komen tot een sluitende meerjarenraming. Over deze draaiknoppen gaan we met uw raad en met overige betrokkenen graag het gesprek aan. In de bijlagen vindt u de financiële overzichten per programma. Daarnaast geven we voor de kompasprojecten uit het coalitieakkoord de processtappen weer voor deze coalitieperiode. Deze processtappen actualiseren we twee maal per jaar, bij de begroting en bij de PPN.

5

1.

Financieel perspectief en reservepositie

6

Financiële uitgangspositie Bij de start van deze perspectiefnota is de balans opgemaakt van de actuele financiële positie van de gemeente. Daarbij is de programmabegroting 2021 als uitgangspunt genomen en zijn de verwachte mutaties in de inkomsten vanuit het Rijk en andere relevante ontwikkelingen meegenomen. Zowel de uitgaven als inkomsten in deze perspectiefnota zijn vermeld op prijspeil 2021 en worden zoals gebruikelijk bij de begroting 2022 geïndexeerd. Tijdens de raadsontmoeting van 18 februari 2021 en in de raadsinformatiebrief van 31 maart 2021 hebben we u geïnformeerd over de complexe financiële situatie en de onzekerheden waar we voor staan en wat het effect hiervan is op ons financieel perspectief. Deze onzekerheden noemen we hieronder nogmaals. Onzekerheden Als gemeente zijn wij voor onze inkomsten grotendeels afhankelijk van het Rijk. Het gemeentefonds (inclusief de bijdrage voor het sociaal domein) is onze grootste inkomstenbron. Juist m.b.t. de rijksbijdragen aan onze begroting bestaan op dit moment veel onzekerheden. Het gaat hierbij om: -

-

Lange termijn effecten corona en compensatie vanuit het Rijk; Arbitragezaak rondom jeugdzorg. Blijft het bij de huidige bijdrage of leidt dit toch nog tot meer inkomsten voor gemeenten; Effecten en keuzes van het nog te vormen kabinet. In de campagnes in aanloop naar de Tweede Kamerverkiezing is aandacht geweest voor de financiële problemen bij gemeenten. Of en hoe dit wordt vertaald in een regeerakkoord is nog onduidelijk. Het gaat hierbij om mogelijke effecten op (herijking) gemeentefonds, opschalingskorting, het abonnementstarief, etc.; Invoering van de Omgevingswet en het klimaatakkoord en de hoogte van de compensatie vanuit het Rijk voor de gemeentelijke uitvoeringskosten; In hoeverre de gemeente voldoende financiële middelen krijgt van het Rijk om nieuwe wettelijke taken uit te voeren.

Wij hopen dat in de voorjaarsnota van het (demissionaire) kabinet meer duidelijk wordt over bovengenoemde onzekerheden. Ook in onze eigen gemeente hebben we te maken met ontwikkelingen waarvan nog niet duidelijk is wat de financiële effecten zijn voor de komende jaren. Dit betreft: -

-

De coronacrisis zowel economisch als sociaal; De ontwikkelingen in het sociaal domein (o.a. strijdplan); Het landen van de kern Haaren in de begroting. Kort na de herindelingsdatum is nog niet te overzien wat de lange termijn effecten daarvan zijn. Bij de berap 2021 en de begroting 2022 hebben we een eerste beeld. De vaststelling van de jaarrekening 2021 zal hierover nog meer duidelijkheid geven; Het effect van de invlechting van de kern Haaren op onze balanspositie en dus op onze solvabiliteit is nog onbekend.

Advies VNG Vanuit het netwerk van 100.000+ concerncontrollers VNG en BZK zijn uitgangspunten geformuleerd over hoe om te gaan met de onzekerheden die nu spelen rondom het

7

gemeentefonds. Op hoofdlijnen komt het neer op drie mogelijke ontwikkelingen voor Oisterwijk. De herijking van het gemeentefonds gaat door, we krijgen een structurele compensatie voor jeugd of de opschalingskorting1, die al in de begroting verwerkt is, gaat toch (deels) niet door. Hieronder benoemen we de drie ontwikkelingen met de financiële consequenties per jaar. Mogelijke ontwikkelingen Gemeentefond (GF) x € 1.000

2022

1. Herijking GF gaat door 2a. Extra compensatie voor jeugd OF 2b. extra compensatie jeugd doortrekken 3. Opschalingskorting niet

300

2023

2024

2025

2026

-550 750

-950 750

-950 750

-950 750

300

300

300

300

400

500

500

500

Bovenstaande ontwikkelingen zullen zich niet allemaal gelijktijdig voordoen. Advies van de VNG is bijvoorbeeld om rekening te houden met jeugd of met de opschalingskorting en niet met beide. We hebben daarom een drietal mogelijke scenario’s bepaald: 1. Slechtste scenario: herijking gaat door en andere ontwikkelingen niet 2. Middel scenario: herijking gaat door, maar ook compensatie voor jeugd 3. Beste scenario: geen herijking en extra geld jeugd Financieel effect scenario’s x € 1.000

2022

2023

2024

2025

2026

1.Slecht 2.Middel 3. Best

0 0 0

-550 200 750

-950 -200 750

-950 -200 750

-950 -200 750

We gaan in deze PPN, in het meerjarenperspectief, uit van het middelste scenario. We worden in deze keuze versterkt door het recente besluit van het huidige demissionaire kabinet om extra geld uit te trekken voor compensatie van de tekorten in de jeugdzorg voor 2021. Perspectief 2022-2026 Het perspectief voor 2022-2026 bouwen we op in twee delen. In het eerste deel geven we de onontkoombare ontwikkelingen aan, zoals de wettelijke taken, de autonome ontwikkelingen en de noodzakelijke investeringen in de bedrijfsvoering. In het tweede deel schetsen we de wenselijke ontwikkelingen. In onderstaande tabel is op hoofdlijnen het perspectief voor 2022-2026, naar huidig inzicht, in kaart gebracht voor het eerste deel, de onontkoombare ontwikkelingen. Hieruit volgt dat we een sluitend meerjarenperspectief kunnen opstellen.

1

De opschalingskorting vanuit het rijk is gebaseerd op schaalvoordelen: wanneer gemeenten groter worden door herindeling of meer met elkaar gaan samenwerken, zorgt dit naar verloop van tijd voor lagere apparaatskosten (i.e. efficiencywinst). De verplichte opschaling is afgeschaft, de korting is gebleven. I.v.m. corona is de oploop van de korting in 2020 en 2021 geschrapt. Nieuwe kabinet beslist over 2022 en verder.

8

Perspectief 2022-2026 x € 1.000 Begroting 2021

2022 214

2023 239

2024 431

2025 463

2026 463

Gemeentefonds algemeen

417

19

33

27

27

Uitgangspunt 2022 - 2026

631

258

464

490

490

435

455

460

410

435

-186 -168 -170 -89

-164 -214 -95 -18

-59 -86 -75 240

23 -83 0 350

116 -82 0 469

50

50

50

50

50

770

326

274

190

71

Lasten Onontkoombaar Dienstverlenend Oisterwijk Aantrekkelijk, duurzaam, gezond en veilig Oisterwijk Samenredzaam Oisterwijk Incidentele dekking uit alg reserve Totaal onontkoombaar Baten Totaal (+ is overschot)

In het eerste deel van het meerjarenperspectief hebben we ook de baten meegenomen. We zetten de algemene reserve in voor dekking van de incidentele kosten. Wanneer we rekening houden met het middelste scenario voor de ontwikkeling van het gemeentefonds, is het meerjarenperspectief sluitend tot en met 2024. x € 1.000 Totaal scenario middel zonder wenselijke ontwikkelingen

2022

2023

2024

2025

2026

770

526

74

-10

-129

Een van de uitgangspunten in het coalitieakkoord is dat we gaan voor een meerjarig sluitende begroting. Dit maakt het noodzakelijk dat we keuzes moeten maken, als scenario middel voor het gemeentefonds zich voordoet, om ook de wensen en ambities voor Oisterwijk te kunnen realiseren. Als het slechte scenario zich voordoet, moeten we nog meer keuzes maken om de financiële ruimte te creëren die we nodig hebben. Hieronder is te zien dat we dan al vanaf 2023 geen sluitende begroting meer hebben. x € 1.000 Totaal scenario slecht zonder wenselijke ontwikkelingen

2022

2023

2024

2025

2026

770

-224

-676

-760

-879

Mocht het beste scenario zich voordoen dan is hieronder te zien dat we voldoende financiële ruimte hebben, ook voor de realisatie van alle wensen, voor alle jaren. x € 1.000 Totaal scenario best inclusief wenselijke ontwikkelingen

2022

2023

2024

2025

2026

687

891

621

474

269

9

Het tweede deel van de perspectiefnota bestaat uit de wenselijke ontwikkelingen. Deze ontwikkelingen hebben we opgesplitst naar incidentele en meerjarige wensen. De incidentele wensen dekken we uit de algemene reserve. Per saldo hebben deze wensen geen effect op het meerjarig financieel beeld. Hieronder een overzicht van deze incidentele ontwikkelingen: Incidentele wensen (dekken uit algemene reserve) x € 1.000 2022 2023 Onderhoud gebouwen, aanpassing budget onderhoud 59 88 Onderhoud gebouwen D'n Boogerd (gymzaal), aanpassing budget onderhoud 216 8 Start realisatie tijdelijk wonen 100 100 Verstedelijkingsakkoord 30 pm Visie & uitvoeringsplan buitengebied (incl visie bebouwingsconcentraties en VAB) 75 40 Uitvoeringsbeleid dekking uit sanering veehouderij -75 -40 Doorontwikkeling recreatieparken (oa. Noenes)/ onderdeel nieuwe toeristische visie en visie buitengebied Staalbergven, extra jaar open Totaal

90 495

2024

2025

2026

1

-26

25

6

58

7

pm

pm

20 -20

80

80

276

87

32

32

Doorrekening van de meerjarige ambities uit het coalitieakkoord geven het volgende beeld: Wensen x € 1.000 Gemeentewerf Implementatie woonzorgvisie Van Gogh Nationaal park Staalbergven Ontwikkeling Moergestel Noord Sportpark Stokeind Sportpark Stokeind fase 2 Pannenschuur (school) Snelfietsroute Oisterwijk-Tilburg

2022

2023

13

50 13

20 50

20 55

Korte termijn maatregelen Scenario 1 verkeersplan Moergestel Middellange termijn maatregelen verkeerplan Moergestel Actualisatie MJOP (onderhoud sport) Totaal benodigd

0 83

10

2025 pm 50 13 159 20 55 pm 40 9

2026 pm 50 13 158

40

2024 pm 50 13 160 20 55 pm 40

6

15

15

15

0 184

50 403

6 100 467

23 50 552

55 pm 40 149

Wanneer we bovenstaande ambities willen realiseren en dus optellen bij de onontkoombare uitgaven, dan is het perspectief vanaf 2024 negatief (zie onderstaand schema): x € 1.000

2022

2023

2024

2025

2026

Totaal scenario middel inclusief wenselijke ontwikkelingen

687

341

-329

-476

-681

In hoofdstuk 5 benoemen we aan aantal keuzemogelijkheden om tot een sluitende begroting te kunnen komen. Verloop reserve en weerstandsvermogen Het besluit begroting en verantwoording (BBV) schrijft gemeenten voor een risicoprofiel op te stellen, expliciet risicomanagementbeleid te voeren en op basis van hun risicoprofiel het (financiële) weerstandsvermogen in beeld te brengen. Het weerstandsvermogen geeft de relatie aan tussen de weerstandscapaciteit en risico’s. De beschikbare weerstandscapaciteit bestaat uit de algemene reserve en de reserve grondbedrijf. De benodigde weerstandscapaciteit is wat nodig is om risico’s op te kunnen vangen. Dit vertaalt zich in de weerstandsratio. De weerstandsratio geeft de verhouding tussen de benodigde en beschikbare weerstandscapaciteit weer. We zijn vrij om een norm voor de weerstandsratio te kiezen. In het coalitieakkoord is echter opgenomen dat we streven naar een weerstandsratio van 1,5. Hoe hoger de ratio hoe meer zekerheid er is om onvoorziene risico’s op te kunnen vangen. Maar te hoog is ook niet goed. We willen terughoudend omgaan met de algemene reserve. De positieve ontwikkeling van onze reserve wordt voornamelijk veroorzaakt door de ontwikkelingen binnen de grondexploitaties.

Alhoewel we hard werken om de inkomsten van de grondexploitaties te realiseren, zijn we vaak ook afhankelijk van derden en omstandigheden die lastig te beïnvloeden zijn. We willen ons niet rijk rekenen voordat het geld ook daadwerkelijk op de ‘rekening’ staat. We hebben de weerstandsratio hieronder met en zonder de grondexploitaties in beeld gebracht. Zo is te zien wat het effect van de grondexploitaties is en dat terughoudendheid wenselijk is. Hieronder geven we inzicht in het verwachte verloop van de algemene reserve (de beschikbare weerstandscapaciteit). X € 1.000 Stand per 1/1 vrijval uit begroting 2020 blz. 92/93 Saldo PPN 2022-2026* Ontwikkelingen algemene reserve Ontwikkeling grondexploitaties (conform jaarrekening 2020) Stand per 31/12 (+ is overschot) * inclusief wenselijke ontwikkelingen

2022 6.768 -120 687 -665

2023 8.750

2024 11.630

2025 12.389

2026 13.051

341 -371

-329 -162

-476 -32

-681 -32

2.080 8.750

2.910 11.630

1.250 12.389

1.170 13.051

12.338

De geraamde meerjarige overschotten of tekorten en de incidentele dekking van alle ontwikkelingen uit deze PPN zijn toegevoegd/onttrokken aan de reserve. De verwachte ontwikkeling van de weerstandsratio met en zonder de grondexploitaties is als volgt:

Weerstandsratio zonder grex Weerstandsratio inclusief grex

11

2022

2023

2024

2025

2026

2,43 3,19

2,42 4,24

2,24 4,52

2,06 4,76

1,80 4,50

Voor de berekening van de weerstandsratio is uitgegaan van de laatst bekende risico’s bij de jaarrekening 2020 en van de ontwikkeling van de reserve zoals hierboven aangegeven. De toename van de weerstandsratio wordt veroorzaakt door zowel een daling van de benodigde weerstandscapaciteit bij de jaarrekening 2020 (risico’s) als door een stijging van de beschikbare weerstandscapaciteit (algemene reserve). Voor berekening van de weerstandsratio gebruiken we de reservestand per 31 december. Alhoewel we zuinig en terughoudend met de algemene reserve omgaan, laat de ontwikkeling van de buffer ruimte om met mate enkele wensen incidenteel te dekken uit de algemene reserve. Daarbij leggen we de nadruk bij de keuze op maatschappelijke wenselijke ontwikkelingen. In deze PPN zetten we de algemene reserve in voor het dekken van de incidentele ontwikkelingen. Daarmee blijft de reserve nog ruim boven de gewenste ratio van 1,5.

12

2.

Dienstverlenend Oisterwijk (programma 1)

13

Dit programma betreft de thema’s met betrekking tot de bedrijfsvoering en de dienstverlening vanuit de gemeentelijke organisatie. Allereerst schetsen we wat algemene ontwikkelingen. Daarna geven we per ontwikkeling een onderbouwing. In de bijlage is het totaalbeeld van dit programma, per ontwikkeling, uitgesplitst. Een dienstverlenende (en waar het kan digitale) gemeente Wij hebben als gemeente Oisterwijk dagelijks te maken met (landelijke) ontwikkelingen en wettelijke verplichtingen. De afgelopen jaren hebben wij inzichtelijk gemaakt wat nodig is om onze dienstverlening aan inwoners en ondernemers op orde te krijgen en richten we ons ieder jaar op een ander kanaal om de dienstverlening te verbeteren. Hierbij kijken we ook naar digitale mogelijkheden. Door de steeds verdergaande digitalisering kunnen we onze interne bedrijfsvoering en online dienstverlening verbeteren. Het is hierdoor mogelijk het gemeentekantoor vaker te sluiten. Daarmee besparen we kosten door de flexibele schil aan inhuur te verkleinen. We vinden het belangrijk om bij alle ontwikkelingen lokale of regionale data in te kunnen zetten. Datagedreven werken is 1 van onze ambities. Wij blijven de komende jaren nadrukkelijk inzetten op digitalisering. Regionale samenwerkingsverbanden We zetten in op samenwerking om kennis te delen en om kwaliteits- en financiële voordelen te behalen.

We zetten in op de samenwerkingsagenda GHO. Daarnaast hebben we een gezamenlijke intentieverklaring met 10 andere gemeenten om samen aan te besteden op de ICT systemen. We willen de processen zoveel mogelijk harmoniseren om zo te kunnen innoveren. Vastgoed Door middel van een planmatige aanpak worden vastgoedobjecten onderhouden en zal daar waar mogelijk verduurzaming worden toegepast. Binnen de vastgoedportefeuille maken we, met een duurzame onderhoudsplanning, inzichtelijk welke panden de komende jaren kunnen worden verduurzaamd. Daarbij is van belang of een pand nog een beleidsdoel dient, of het pand te verduurzamen is en wat de kosten/baten verhouding is. We kiezen voor een logisch moment, namelijk zodra onderhoud of vervanging zich aandient. We willen daarbij voldoen aan de wettelijke verplichtingen in onze verduurzamingsopgaaf. Oisterwijk bouwt verder In de vorige raadsperiode is de basis gelegd voor Oisterwijk Bouwt. Onder de vlag van Oisterwijk Bouwt werken raad, college, ambtelijke organisatie en griffie samen aan bestuurlijke vernieuwing. Centraal daarbij staat meer invloed voor de inwoners, stimuleren en faciliteren van initiatieven van inwoners, ondernemers en organisaties en de versterking van de verbindende en volks vertegenwoordigende rol van de raad.

In de vorige raadsperiode zijn mooie resultaten geboekt, zoals de wijkbezoeken en het nieuwe vergadermodel van de raad. Maar er zijn ook ontwikkelpunten die in de komende periode tot stand moeten komen. Onontkoombaar Verduurzaming gemeentelijk vastgoed Uitvoeren onderzoek welke panden de komende jaren kunnen worden verduurzaamd. Invoering wettelijke taken Er komen een aantal wettelijke vernieuwingen op ons af (o.a. Wet Digitale Overheid) die we moeten implementeren en borgen.

14

Verdergaande digitalisering De producten van gemeenten zijn de afgelopen jaren gegroeid naar een hoger digitaal niveau. Samen met de 10 gemeenten en 2 overheidspartners binnen de Equalit Share zorgen we voor steeds meer digitale toepassingen. Hierdoor zijn we in staat de dienstverlening aan onze inwoners, maar ook onze interne bedrijfsvoering, te verbeteren. Denk aan steeds verdergaande digitale mogelijkheden zoals het digitaal melden van geboorten en het doen van meldingen over de openbare ruimte. Daarnaast zijn we vanuit de landelijke overheid ook verplicht om een aantal zaken te digitaliseren. Daarvoor treffen we nu de voorbereidingen. Het invoeren van nieuwe digitale toepassingen was noodzakelijk om tijdens de pandemie vanuit huis te kunnen werken en vergaderen. Om het beheer van het gemeentelijk vastgoed te verbeteren, wordt een vastgoedsysteem aangeschaft. Vernieuwing gemeentelijke website en intranetten Goirle Hilvarenbeek en Oisterwijk De huidige website dateert van februari 2014, een gemiddelde gemeentelijke website moet na zo’n 5 jaar vervangen worden. Het vernieuwen van de website zal in samenwerking met de GHO gemeenten plaatsvinden.

We onderzoeken tevens in hoeverre we een gezamenlijke kennisbank kunnen ontwikkelen waar alle informatie (zowel intern al extern) op een overzichtelijke manier bij elkaar staat en dat met groot gebruiksgemak door het Telefonisch Service Centrum gebruikt kan worden bij hun contacten met de inwoners. Datagedreven werken Gegevens vormen de rode draad door het proces van maken, monitoren, evalueren van beleid en het leveren van goede dienstverlening aan inwoners, bedrijven en maatschappelijke partners. Dit leidt tot een sterk toenemende vraag naar analyses en inzichten op basis van beschikbare gegevens vanuit de organisatie. Er vinden op dit gebied belangrijke ontwikkelingen plaats in de Equalit Share waarop we de samenwerking opzoeken en waarop we al hebben geïnvesteerd, zoals een gezamenlijk datafundament en een gezamenlijke visie en aanpak op data gedreven werken. Op het onderdeel jeugd hebben we een pilot uitgevoerd met Oosterhout, ABG, Goirle en Hilvarenbeek. Ook het traject Intensivering Toezicht Veehouderij heeft geresulteerd in waardevolle inzichten in de stand van de veehouderij in onze gemeente. Daarnaast sluiten we aan bij regionale ontwikkelingen rondom mobiliteit. We vinden het belangrijk om bij alle ontwikkelingen lokale of regionale data in te kunnen zetten.

Om data gedreven werken verder uit te kunnen rollen en te voldoen aan de toenemende vraag vanuit organisatie, bestuur en Raad naar informatie, is het nodig dat we voldoende bezetting hebben en mensen met de juiste competenties en capaciteiten inzetten op de kwaliteit van gegevens en informatievraagstukken. Doorontwikkeling mail en post/ Track & trace Deze aanpak is bedoeld om te zorgen voor een eenduidige, betrouwbare en consequente opvolging van vragen die gesteld worden via alle beschikbare communicatiekanalen (omnichanel strategie). Hier gaat het om bestaansrecht en het (door de coalitie) gewenste niveau van de dienstverlenende gemeente. In de praktijk betekent dat bereikbaarheid, betrouwbaarheid, tijdigheid, kwaliteit en veiligheid van informatie en diensten. Daarbij bedienen wij de inwoners zo goed als mogelijk op het kanaal dat zij kiezen, vanuit het principe ‘online waar het kan en persoonlijk waar het moet’. We bieden toegankelijke en begrijpelijke dienstverlening, zodat iedereen eenvoudig zaken met ons kan doen. We maken gebruik van nieuwe technologische mogelijkheden, zodat wij passende, proactieve dienstverlening kunnen bieden aan onze inwoners en ondernemers.

15

Oisterwijk Bouwt Voortzetten Oisterwijk bouwt. Wettelijke taken die op ons afkomen, waar we een bijdrage vanuit het Rijk voor ontvangen zijn:  Wet Digitale Overheid De Wet digitale overheid (Wdo) heeft als doel het regelen van het veilig en betrouwbaar kunnen inloggen bij de (semi-)overheid voor Nederlandse burgers en bedrijven.  Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer In 2022 wordt deze wet (WEBV) ingevoerd. Hiermee wordt geregeld dat burgers en bedrijven het recht krijgen om zaken die ze met de overheid moeten doen, digitaal te kunnen afhandelen.  Wet elektronische publicatie Vanaf 1 juli 2021 is de wet (WEP) van kracht. Deze wet verplicht bestuursorganen om alle publicaties online te doen via de website officielebekendmakingen.nl.  Wet open overheid De wet open overheid is bedoeld om overheden transparanter te maken en moet ervoor zorgen dat overheidsinformatie beter vindbaar, uitwisselbaar, eenvoudig te ontsluiten en goed te archiveren is. Deze nieuwe taak vereist extra onderhoud aan bestaande websites.  Single digital Gateway De single digital gateway is de Europese toegangspoort die Europeanen toegang gaat geven tot informatie en procedures. Een aantal diensten moet volledig digitaal beschikbaar worden gesteld voor grensoverschrijdend verkeer binnen de EU. Deze wet verplicht ons om een deel van onze website in minstens één andere taal aan te bieden.

Wensen (Incidenteel) Onderhoud gebouwen (D’n Boogerd (gymzaal)), aanpassing budget onderhoud. De actualisatie van het jaarlijks onderhoud vraagt om een bijstelling van het onderhoudsbudget. Baten De invoering van de Wet Kwaliteitsborging Bouw heeft effect op de leges vanaf 2022. We hebben dit reeds meegenomen in de PPN 2021. Voor Haaren heeft deze correctie nog niet plaatsgevonden, hierdoor ontvangen we minder aan leges inkomsten. Dit dekken we uit de stelpost onvoorzien Haaren.

16

3.

Aantrekkelijk, duurzaam, gezond en veilig Oisterwijk (programma 2)

17

In dit programma zijn thema’s gebundeld die bijdragen aan de leefomgeving met alle voorzieningen en aspecten die daarbij horen. Allereerst schetsen we wat algemene ontwikkelingen. Daarna geven we per ontwikkeling een onderbouwing. In de bijlage is het totaalbeeld van dit programma, per ontwikkeling, uitgesplitst. Economie, recreatie en toerisme We blijven werken aan een prettig vestigingsklimaat voor onze ondernemers door de acties binnen de pijlers van het economisch Uitvoeringsprogramma 2020-2022 (innovatie-, organisatie- en klantstrategie) uit te voeren alsmede door het inzetten van onze accountmanager ondernemers. We hebben daarbij specifiek aandacht voor onze agrarische ondernemers. Recreatie en toerisme zijn van groot belang voor Oisterwijk. Daarom starten we met het toekomstbestendig maken van het beleid ten aanzien van toerisme en recreatie, hierin nemen we de doorontwikkeling van recreatieparken mee. In 2021 vinden er – ondanks de coronacrisis – diverse kennismakingsbijeenkomsten plaats en worden ondernemers geïnformeerd over het Oisterwijkse beleid. Uit een recent onderzoek naar de ondersteuningsbehoefte van ondernemers is gebleken dat er veel partijen in Oisterwijk zijn die ondersteuning bieden aan ondernemers, dat de ondersteuningsbehoefte latent is bij ondernemers en dat het ondersteuningsaanbod zich hoofdzakelijk richt op de korte termijn.

In 2022 zetten we dan ook in op het verder verstevigen en verdiepen van de samenwerking voor, door en tussen ondernemers in diverse sectoren. Onze inzet betreft het creëren van meer bekendheid voor het ondernemersloket en ondersteuning bij ontwikkelingen op langere termijn (35 jaar), bijvoorbeeld door middel van het organiseren van themageoriënteerde sessies in samenwerking met diverse partners. ’Onder de vlag ‘Parel in ’t groen’ zorgen we voor meer naamsbekendheid van Oisterwijk en het aantrekken van meer bezoekers. Onze citymarketingorganisatie werkt aan een eenduidig beeld waarbij het buitengebied en het centrum één geheel zijn. Met deze verbinding bereiken we dat toeristen onze voorzieningen in zowel het centrum als het buitengebied bezoeken. Ons buitengebied management is daarbij belangrijk, omdat het via gezamenlijke projecten de krachten tussen de horeca- en recreatieondernemers in het buitengebied en toeristische partners in het centrum verbindt. Meer bezoekers aan Oisterwijk betekent meer omzet bij onze ondernemers en meer werkgelegenheid. Door aan te sluiten bij het Van Gogh Nationaal Park zien we kansen om de economie, toerisme en recreatie een impuls te geven. Cultuurvisie Cultuur neemt een belangrijke plek in binnen de Oisterwijkse gemeenschap. Het biedt onze inwoners de mogelijkheid om te inspireren, te ontwikkelen, te vormen en te vermaken.

Daarnaast werkt cultuur als motor voor werkgelegenheid, toerisme en economische welvaart. Goede, passende, rijke en gevarieerde voorzieningen zijn randvoorwaarden voor het in stand houden van de cultuur. De cultuurvisie zet in op deze randvoorwaarden. In het najaar van dit jaar, 2021, zal het traject om tot een cultuurvisie te komen, samen met de stakeholders, inwoners en alle andere belanghebbenden gestart worden. In verband met corona en de wens om fysieke bijeenkomsten te kunnen houden met de stakeholders kunnen we de cultuurvisie pas 1e helft 2022 aan u voorleggen.

18

Veiligheid en leefbaarheid Samen met onze ketenpartners zorgen we er voor dat Oisterwijk veilig en leefbaar blijft. We werken zowel aan het terugdringen van het aantal strafbare feiten enerzijds en een goed veiligheidsgevoel anderzijds. Dit doen we in eerste instantie door preventief in te zetten op vroegsignalering in de wijken door bijvoorbeeld de wijkggd’ers en jongerenwerkers. Ook door de inzet van goed bereikbare boa’s proberen we overlast in een vroeg stadium in beeld te krijgen en te stoppen. Daarnaast treden we in samenwerking met onder andere de politie en Openbaar Ministerie repressief op als daar aanleiding voor is. Deze persoonsgerichte aanpak kan variëren van een waarschuwend gesprek tot het opleggen van meer ingrijpende sancties. Bij het aanpakken van ondermijnende criminaliteit treden we hard op. Samen met Meld Misdaad Anoniem willen we de meldingsbereidheid verhogen. Strafbare feiten in dit kader worden niet alleen strafrechtelijk, maar ook bestuursrechtelijk aangepakt. Daarbij sluiten we bijvoorbeeld panden bij het aantreffen van een hennepkwekerij en leggen we een dwangsom op aan drugsdealers. Wonen De komende jaren zal bij dit college de woningbouwopgave centraal staan. Het college zal bij de prestatieafspraken met de woningcorperaties ingaan op de opgave op het gebied van huurwoningen en waar versnelling kan worden aangebracht in het tijdelijke segment.

Ook marktpartijen zullen daarop benaderd worden. Gelijktijdig zal het college inzetten op het lostrekken en verder ontwikkelen van verschillende grote woningbouwprogramma’s. Een verdere uitwerking treft u aan in de uitwerking van het kompas. Moergestel Noord, Haarendael en het overgangsgebied KVL zien er kansrijk uit voor de komende jaren. Gelijktijdig zullen we verder moeten werken aan (het mogelijk maken van) de ontwikkeling van Pannenschuur, KVL Noord en Oostelvoortjes. Daarbij koppelt dit college woningbouwprogramma’s daar waar mogelijk aan het verstedelijkingsakkoord. Natuur en landschap De komende jaren blijft Oisterwijk investeren in het landschap en de natuur. Dit is belangrijk voor het vestigingsklimaat en de aantrekkelijkheid van onze Parel in ’t Groen. Daarbij willen we in 2022 een visie op het buitengebied laten vaststellen en deze verder brengen in uitvoering. Ook het inzetten op de samenwerking onder de vlag van Van Gogh Nationaal Park is hier een resultaat van. Duurzaamheid Onder de vlag van de Regionale Energie en Klimaat Strategie zal de komende jaren regionaal worden samengewerkt aan duurzaamheid. De bijdrage uit het gemeentefonds van deze ambitie is op dit moment nog niet duidelijk.

Dit zal later worden verwerkt in de begroting, waarbij we het uitgangspunt hanteren dat we het geld vanuit het rijk inzetten voor het uitvoeren van de wettelijke taken en er geen geld bijleggen. Onontkoombaar Mede-exploitatie Dierenopvangcentrum Tilburg (DOC-T) De opvang van gevonden zwerfdieren is een wettelijke taak van gemeenten. Deze wettelijke taak omvat de bewaarplicht en de zorg voor zwerfdieren. De gemeente zorgt ook voor dieren waar afstand van wordt gedaan om zwerfdieren te voorkomen. DOC-T is de organisatie die deze dieren opvangt. De gemeente Oisterwijk is in samenwerking met andere gemeenten onderdeel van DOC-T.

19

Omgevingswet Naar verwachting treedt per 1 januari 2022 de Omgevingswet in werking. De invoering van de Omgevingswet is met een jaar uitgesteld. Door de uitstel is langer capaciteit nodig voor de implementatie dan aanvankelijk was voorzien. Verduurzaming wagenpark Zowel in 2023 als 2025 investeren we in het elektrificeren van een aantal voertuigen van de buitendienst. Daarnaast zullen we vanaf 2023 een aantal voertuigen moeten vervangen. We kiezen voor minder vervuilende mobiliteitsoplossingen. Waar mogelijk zetten we geëlektrificeerde voertuigen in of kiezen we voor zuinige conventionele auto’s. Herziening bestemmingsplan De Noenes Het bestemmingsplan van De Noenes moet worden herzien. Momenteel ligt er een verouderd bestemmingsplan dat nog niet gedigitaliseerd is. Verder spelen er in de omgeving diverse vraagstukken over de toekomst van dit recreatiepark. De middelen zijn beschikbaar vanuit het frictiebudget Haaren. Impuls onderhoud openbare ruimte (o.a. wegen & groen) Recent hebben we ons areaal laten doorlichten om de staat van onze openbare ruimte te bepalen. Uit de doorlichting is gebleken dat er een impuls nodig is om ons areaal op het gewenste, veilige kwaliteitsniveau te brengen. Vanuit de weginspectie 2020 is bijvoorbeeld geconstateerd dat 14% van onze wegen onder de norm “c en d (te slecht)” valt.

Conform de Wegenverkeerswet en het CROW voldoen deze verhardingen niet aan de minimale norm met betrekking tot veiligheid. De komende drie jaar zetten we in op het terugbrengen van het onderhoudsniveau van d naar b. Dit betreft voornamelijk de vervanging en groot onderhoud van het bestaande areaal (wegen, groen en verlichting). Ook is er extra geld nodig voor groenonderhoud om ons areaal in stand te houden. Tot nu toe activeren we onze vervangingen in de openbare ruimte bijna niet. Conform onze nota waardering en afschrijvingen kunnen we vervangingsinvesteringen activeren vanaf € 25.000, dit gaan we vanaf nu doen. Door het activeren van de kosten voor de benodigde vervangingsinvesteringen worden deze kosten verspreid over meerdere jaren, en toegerekend aan de jaren van daadwerkelijk gebruik. Het is op deze manier mogelijk om de investeringen te realiseren zonder dat er op korte termijn een extra druk op het gemeentelijk budget gelegd wordt. Daarnaast zien we dat het regulier onderhoudsbudget voor wegen de komende jaren voor een gedeelte niet meer nodig is, omdat we meer gaan vervangen. Bij de jaarrekening 2020 doen we een voorstel om een onderhoudsreserve wegen te vormen. Het voordeel op het onderhoud wegen valt de komende jaren vrij, het restant van het voordeel zetten we in voor het groenonderhoud en de kapitaallasten.

Per saldo hebben we tot en met 2026 geen extra structureel budget nodig. In 2025 vind er weer een inspectie plaats en actualiseren we de onderhouds- en vervangingsbehoefte. Op korte termijn gaan we in de onderhoudsplannen toewerken naar integrale en wijkgerichte aanpak. Naast efficiency voordelen past dit ook bij de bestuurlijke vernieuwing en participatie in de wijken. Bij de begroting 2022 leggen we een integraal beheerplan, met de planning en beheerkosten per jaar, aan u voor.

20

Wensen (incidenteel) Start realisatie tijdelijk wonen De vraag naar woningen is groot. De komende jaren zetten wij in op woningbouw. Om de vraag op de korte termijn deels het hoofd te bieden starten wij een project om partijen uit de woningmarkt te faciliteren om snel betaalbare woningen te realiseren. Verstedelijkingsakkoord Als onderdeel van de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) besluiten we om regionale ruimtelijke strategieën voor duurzame verstedelijking te verkennen. Deze strategieën vertalen we in akkoorden voor stedelijke regio’s. Gemeente Oisterwijk maakt deel uit van het verstedelijkingsakkoord Breda-Tilburg (SRBT). Vanuit een integrale, kwalitatieve ambitie wil de regio een zo substantieel mogelijke bijdrage leveren aan de kwantitatieve nationale woningbouwopgave. Vanuit de specifieke kwaliteiten van onze regio wijzen we locaties aan, waar we de integrale opgave gaan vormgeven binnen vijf hoofdthema’s: (1) Economie, (2) Ruimte, Landschap en Natuur, (3) Wonen, (4) Mobiliteit en (5) Energie & Klimaat. Samen met gemeente Tilburg werkt Oisterwijk aan de uitwerking van deelgebied Oostflank (gebied langs de N65). Hier zetten we in op een natuur-inclusieve gebiedsontwikkeling binnen het Van Gogh Nationaal Park, waarbij we zoeken naar ruimtelijk inpassingsvermogen om betaalbare woningen te realiseren.

Daarnaast kijken we ook naar kansen zoals het versterken en ontwikkelen van economische dragers, maar ook het versterken van het mobiliteitsnetwerk. Doorontwikkeling recreatieparken/ onderdeel nieuwe toeristische visie en visie buitengebied De doorontwikkeling van de recreatieparken wordt meegenomen in de toeristische visie. Wensen (meerjarig) Gemeentewerf In verband met de invlechting van Haaren en om te voldoen aan de Arbowetgeving hebben we een tijdelijke oplossing gevonden voor de huisvesting van de gemeentewerf tot en met 2023. In 2023 komen we met een plan voor de langere termijn en hebben we ook zicht op de bijbehorende financiële consequenties. Implementatie Wonen en zorg De Woonvisie 2011 is in 2016 geactualiseerd. Door vele veranderingen in de samenleving wordt er een nieuwe Woonzorgvisie 2021 opgesteld waarin we ook actuele thema’s zoals wonen & zorg, jongeren, statushouders, arbeidsmigranten en woonwagens meenemen. Ook de kern Haaren wordt toegevoegd aan de visie. Op basis van de visie stellen we een uitvoeringsagenda op die vervolgens geïmplementeerd moet worden. Van Gogh Nationaal Park Voor 2021 hebben we incidenteel budget vrijgemaakt voor een bijdrage aan de samenwerking met het Van Gogh Nationaal Park. De centrale ligging van Oisterwijk in het park biedt kansen om meer bezoekers aan te trekken om naar Oisterwijk te komen.

We hebben vanaf 2022 extra budget nodig om structureel een bijdrage te kunnen leveren aan deze samenwerking. Ontwikkeling Moergestel Noord Verschillende initiatiefnemers hebben plannen om woningbouw te realiseren in het gebied. In totaal gaat het om ongeveer 250 woningen in verschillende prijsklassen en voor verschillende doelgroepen. Wij willen met de initiatiefnemers komen tot een gezamenlijk gedragen visie voor dit gebied. Vervolgens kunnen we begin 2022 anterieure overeenkomsten met de initiatiefnemers sluiten om daarna met het bestemmingsplan aan de slag te kunnen.

21

Staalbergven We voeren op dit moment gesprekken met Natuurmonumenten over continuering van het (aflopende) contract van het Staalbergven. Bij continuering (minimaal 20 jaar) en behoud van het zwembad is divers (groot) onderhoud noodzakelijk. Dit onderhoud moet plaatsvinden tussen 2022 en 2025 (in overleg met Natuurmonumenten). We gaan hierbij uit van een start in 2023. In 2022 is nog eenmalig een extra bedrag nodig om het Staalbergven veilig open te houden. Sportpark Stokeind De (financiële) mogelijkheden voor aanpassing van het sportpark is in 2021 in beeld gebracht. We kunnen het sportpark vanaf 2022 in 2 fases aanleggen. De 2e fase is afhankelijk van de ruimtelijke ontwikkelingen in Moergestel Noord. Invoering pasjessysteem milieustraten De invoering van een pasjessysteem voor toegang tot de milieustraten in onze gemeente vraagt om een investering in 2022. Deze investering kunnen we dekken uit de afvalstoffenheffing. Met het pasjessysteem voeren we een betere toegangscontrole uit op de milieustraten. Hierdoor is het bij de milieustraat duidelijk wie rechtmatig gebruik mag maken van de milieustraat en wordt afvaltoerisme door o.a. bedrijven voorkomen. Naar verwachting besparen we hiermee kosten en verbeteren we de bereikbaarheid.

In de toekomst kunnen inwoners van de gemeente Oisterwijk dankzij het pasjessysteem ook gebruikmaken van milieustraten in de regio en kan tariefdifferentiatie worden toegepast (bijv: inwoners van gemeente Oisterwijk betalen een andere tarief dan de inwoners uit gemeente Vught). Snelfietsroute Oisterwijk-Tilburg In 2020 is een mobiliteitskoers vastgesteld waarbij onder andere wordt ingezet op meer gebruik van de fiets in plaats van auto. Uit onderzoek naar gebruik van de verschillende manieren van vervoer door Oisterwijkers blijkt, dat er een kans ligt binnen de verplaatsingen naar Tilburg (43% van alle externe verplaatsingen gaan naar Tilburg, 56% daarvan gaat met de auto en slechts 15% met de fiets). Een directe comfortabele fietsroute parallel aan het spoor naar Tilburg is daarbij een belangrijke voorwaarde. Meerjaren Onderhouds- en Investeringsplanning buitensportaccommodaties We zetten in op sportieve en actieve inwoners door kwalitatieve sport-, beweeg- en speelvoorzieningen. We willen dat de buitensportaccommodaties op breedtesport voldoen aan de huidige landelijke normen en toetsingscriteria die worden gehanteerd door de sportbonden. Vooralsnog werd groot onderhoud incidenteel opgepakt. Uw raad heeft aangegeven meer grip te willen op de kwaliteit en het onderhoud van onze buitensportaccommodaties.

Er wordt daarom een meerjarig investeringsplan en meerjarig onderhoudsplan buiten- sportaccommodaties opgesteld. Hierdoor blijven de gemeentelijke buitensportaccommodaties op het gewenste kwaliteitsniveau. Zo voorkomen we verrassingen met groot incidenteel onderhoud en weten we bijvoorbeeld dat in 2023 of 2024 twee hockeyvelden gerenoveerd moeten worden. Maatregelen verkeersplan Moergestel In 2020 is scenario 1 van het Verkeersplan Moergestel vastgesteld. Dit plan is onderverdeeld in korte- middellange- en lange termijn maatregelen. Op korte termijn nemen we o.a. maatregelen tegen te hoge snelheid op het Rootven en de Raadhuisstraat, realiseren we de voetgangersvoorziening in het laatste deel van de Kloosterlaan en verbreden en asfalteren we het eerste deel van de Waterhoefweg. De middellange termijn maatregelen staan vooralsnog

22

op de planning voor de periode 2024-2026 en betreffen voornamelijk verkeersmaatregelen in de Schoolstraat en een fietspad langs de Oirschotseweg (deel binnen de kom). Baten Specifieke uitkering stimulering sport (SPUK) De specifieke uitkering SPUK is te laag in de meerjarenbegroting opgenomen en wordt nu bijgesteld.

23

4.

Samenredzaam Oisterwijk (programma 3)

24

Binnen de Jeugdhulp, de Wmo en de Participatiewet zijn verschillende ontwikkelingen, zowel landelijk, als regionaal als lokaal waar wij in Oisterwijk invulling aan moeten geven. Wij doen dit vanuit onze ‘Koers Sociaal Domein: naar een Samenredzaam Oisterwijk’. Dat betekent dat we de ontwikkelingen in het sociaal domein inrichten aan de hand van de bouwstenen van de Koers, namelijk; Integraal, Inclusief, Dichtbij, Duidelijk & Begrijpelijk. Deze ontwikkelinge nemen we dan ook op in de uitvoeringsagenda Koers sociaal domein die we dit jaar opstellen onder de vlag van het koersdocument. Allereerst schetsen we wat algemene ontwikkelingen. Daarna geven we per ontwikkeling een onderbouwing. In de bijlage is het totaalbeeld van dit programma, per ontwikkeling, uitgesplitst. Regionale inkoop Hart van Brabant In 2022 en 2023 wordt Jeugdhulp, Wmo, Participatie en Beschermd Wonen opnieuw ingekocht. Dit doen wij gezamenlijk in de regio Hart van Brabant. Het is onze ambitie om de verschillende inkoopstrategieën beter op elkaar af te stemmen. Daarom zijn er overkoepelende uitgangspunten vastgesteld. De uitgangspunten van de regionale inkoop passen bij de uitgangspunten van ons Strijdplan Sociaal domein: zakelijkheid, beheersbaarheid, normaliseren en samenredzaamheid.

Hierdoor zorgen we voor een betere dienstverlening aan onze inwoners en een integraal aanbod van hulp voor inwoners die ondersteuning nodig hebben. De verwachting is dat deze regionale inkoop ook een financieel voordeel oplevert, bij de begroting 2022 is hier meer over bekend. Samenwerking Gemeenten en Zorgverzekeraars VNG heeft met Zorgverzekeraars Nederland (ZN) afspraken gemaakt over landsdekkende en structurele samenwerking. Hierbij hebben gemeenten en zorgverzekeraars per (zorgkantoor) regio een convenant en een bijbehorende samenwerkingsagenda opgesteld. Het doel is om het medische en sociale domein te verbinden en zorg en ondersteuning op de lange termijn kwalitatief goed, betaalbaar en toegankelijk te houden. In 2022 en verdere jaren zal aan deze agenda vorm worden gegeven. Dit doen wij samen in de regio Hart van Brabant en met zorgverzekeraars CZ en VGZ. Buurtgezinnen We vinden het belangrijk dat inwoners omkijken naar en zorgen voor elkaar. Voor gezinnen die het zwaar hebben en niet kunnen terugvallen op een eigen netwerk nemen wij vanaf april 2021 deel aan de tweejarige regionale pilot Buurtgezinnen. Hierbij helpt een steungezin uit onze gemeente een vraaggezin dat hulp kan gebruiken. De pilot draait hoofdzakelijk in 2022 en 2023, waarbij Oisterwijk en Loon op Zand hebben toegezegd om de pilot lokaal te draaien en wordt na 2 jaar geavaleerd.

Basisstructuur De komende jaren richten wij ons op de inzet van onafhankelijke cliëntondersteuners als ‘klaarovers’. Hierbij is extra aandacht voor de inzet van ervaringsdeskundigen in de hulp aan jongeren, vluchtelingen en mensen met een psychische kwetsbaarheid. Voor deze ontwikkeling is een subsidiebedrag van € 150.776,32 toegekend door het Rijk. Daarnaast werken we verder aan ontmoetingsactiviteiten voor mensen met een (psychische) kwetsbaarheid en brengen we verbeteringen aan in ondersteuning voor inwoners met (beginnende) schulden.

25

Met Gezond Verstand Preventie en ‘positieve gezondheid’ zijn ook in 2022 en verder belangrijke ankers voor het gezondheidsbeleid. Dit is vastgelegd in de (regionale) nota publieke gezondheid 2020-2023; Met Gezond Verstand. We werken dit beleid uit in vier pijlers waar meerjarenprogramma’s aan ten grondslag liggen. De pijlers zijn: gezonde start, gezonde leefstijl, gezonde geest en gezonde omgeving. Lokaal preventieakkoord Met het lokaal preventieakkoord gaan we domein overstijgend aan de slag met belangrijke thema’s van (on)gezondheid: roken, alcohol, bewegen/overgewicht en mentale weerbaarheid. We willen bestaande initiatieven versterken en, daar waar mogelijk, nieuwe initiatieven realiseren. Daarvoor coördineren en werken we aan een meerjarenprogramma 2021-2024. Dit doen we samen met partners in o.a. het onderwijs, zorg-welzijn, sport, kunst-cultuur en met lokale ondernemers. De focus van het programma is gericht op preventie van voornoemde thema’s bij jeugd en kwetsbare inwoners. Onderwijs Om de huidige generatie leerlingen en studenten alle kansen op volwaardig onderwijs en een goede toekomst te bieden, komt het kabinet in 2021 met een Nationaal Programma Onderwijs. Gemeenten zijn verplicht te zorgen voor een lokale, integrale en meerjarige aanpak. De uitvoering zal vooral in de jaren 2022 e.v. plaats vinden.

De maatregelen richten zich op herstel én ontwikkeling van het onderwijs, op het inhalen én compenseren van vertraging en op het ondersteunen van leerlingen en studenten in het onderwijs die het moeilijk hebben. Gemeenten hebben in dit nationaal plan een rol toebedeeld gekregen in voorschoolse educatie en funderend onderwijs. Met de extra middelen kunnen we in samenwerking met scholen, kinderopvang, (jeugdgezondheids)zorg, bibliotheken en andere partijen activiteiten aan bieden. Regionaal leerplicht team In 2021 is gestart met een regionaal team Leerplicht. De leerplichtfunctie is en blijft wel lokaal ingebed en georganiseerd. In 2022 wordt de regionale werkwijze geëvalueerd. Verbeteraanpak passend onderwijs en route naar inclusief onderwijs In Hart van Brabant wordt een pilot uitgevoerd onder het programma ‘Ieder kind voelt zich thuis op school’. Doel is dat de leerlingen vanaf schooljaar 2022-2023 zorg krijgen die collectief is geregeld. Op dit moment wordt in beeld gebracht wat de omvang en aard van de zorg is. Verder onderzoeken de deelnemers de inkoopstrategie, de juridische mogelijkheden en de consequenties voor de werkprocessen in de scholen. Lokaal Educatieve Agenda (LEA) In 2021 is het koersdocument Lokaal Educatieve Agenda 2021 – 2024 met als titel ‘Elk kind op 1 voor iedereen!’ vastgesteld door alle scholen en de gemeente.

Hierin staat een gezamenlijke visie op de positie van onderwijs in onze gemeente: ‘In de buurt gebeurt het!’. Om deze koers te realiseren voeren we verschillende programma’s uit. Daar gaan we in 2022 verder mee aan de slag. De samenwerking van het onderwijs en het gemeentelijk sociaal domein en de samenwerking in de driehoek ‘onderwijs-gemeente-1e lijnszorg’ zijn belangrijke thema’s.

26

Onontkoombaar Onderwijshuisvesting In 2022 realiseren we een meerjarig Integraal Huisvestingplan (IHP) onderwijs. Dat doen we samen met de onderwijsbesturen in onze gemeente. Het IHP wordt naar verwachting in 20222023 verplicht gesteld voor gemeenten. We hebben een wettelijke verplichting voor ontwikkeling van De Nieuwe Linde, PI-school de Hondsberg en Kikkenduut. Wettelijke taken die op ons afkomen, waar we een bijdrage vanuit het Rijk voor ontvangen zijn:  Woonplaatsbeginsel Jeugd De invoering van het gewijzigde woonplaatsbeginsel jeugd is uitgesteld naar 1 januari 2022. Door invoering van het woonplaatsbeginsel wordt de gemeente van herkomst financieel verantwoordelijk voor jeugdhulp met verblijf. Dat betekent voor Oisterwijk dat de gemeente vanaf 1 januari 2022 niet meer financieel verantwoordelijk is voor jeugdigen uit andere gemeenten die bij De Hondsberg verblijven (specialistische jeugdzorg met landelijk karakter).  Doordecentralisatie Beschermd wonen Per 1 januari 2022 starten we met de doordecentralisatie van beschermd wonen. Dat betekent dat de verantwoordelijkheid voor inwoners die in aanmerking komen voor beschermd wonen, verschuift van Tilburg als centrumgemeente naar alle individuele gemeenten. Wij hebben in 2021 plannen en uitvoeringsafspraken gemaakt met betrokken partijen.

Vanaf 1 januari 2023 komt er een nieuwe financiële verdeling over gemeenten en een zogeheten woonplaatsbeginsel beschermd wonen. Om goed in te spelen op deze veranderingen bereiden we dit jaar een nieuwe inkoop voor. Deze overgang gaat gepaard met een bezuiniging. Er wordt van een historisch verdeel model overgestapt naar een objectief verdeelmodel. Voor de regio Hart van Brabant gaat het om een bezuiniging van in totaal 13 miljoen, dit is voor de regio een daling van 26,8%. Met oog op de uitgaven die we nu hebben, verwachten we dat er tekorten gaan ontstaan. In de septembercirculaire wordt meer bekend over de verdeling van het budget.  Participatie, Breed Offensief Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) is gestart met ‘het breed offensief’. Dit is een agenda om de arbeidsmarktkansen voor mensen met een arbeidsbeperking te vergroten. Vanuit deze agenda wordt in 2021 en 2022 wet en regelgeving verbeterd of aangepast. Gemeenten zijn verplicht deze agenda uit te voeren.  Statushouders en inburgering Gemeenten worden verantwoordelijk voor de begeleiding van nieuwkomers die inburgeringsplichtig zijn. De nieuwe wet Inburgering treedt in werking op 1 januari 2022. We vinden het belangrijk dat onze statushouders actief onderdeel uitmaken van de Oisterwijkse samenleving. Een integrale aanpak is daarbij een vereiste.

In 2021 werken we aan de voorbereiding van de nieuwe wet en in 2022 ronden we de implementatie af.  Bestaanszekerheid In 2020 is de nota Bestaanszekerheid vastgesteld. In plaats van reactief beleid zetten we in op proactief en preventief beleid. Daarom ligt de focus op bestaanszekerheid in plaats van armoedebeleid. We richten ons hierbij in eerste instantie op acties die ook bijdragen aan het verminderen van het zorggebruik.  Wet op gemeentelijke schuldhulpverlening Per 1 januari 2021 heeft er een wijziging plaats gevonden in de Wet op gemeentelijke schuldhulpverlening. Daardoor is het mogelijk om gegevens uit te wisselen en te komen tot vroegsignalering van schulden. Dat stelt ons in staat om nog preventiever

27

te werken. Het doel van vroegsignalering is om vroegtijdig hulp te bieden aan inwoners met betalingsachterstanden die zelf nog geen hulpvraag hebben gesteld, zodat schulden niet oplopen en problematisch worden. Wensen (meerjarig) Aanpassingen onderwijshuisvesting Pannenschuur Op dit moment onderzoeken we de mogelijkheden en wensen voor aanpassing van onderwijshuisvesting Pannenschuur. We komen hier op een later moment bij u op terug met een apart raadsvoorstel.

28

5.

Keuzemogelijkheden op hoofdlijnen (op weg naar een sluitende begroting)

29

Om te kunnen voldoen aan het uitgangspunt in ons coalitieakkoord om een sluitende begroting te hebben, is in hoofdstuk 1 duidelijk geworden dat er met de huidige inzichten keuzes gemaakt moeten worden. Gezien alle onzekerheden, vinden we op het moment van schrijven van deze PPN dat we nog geen keuzes kunnen maken. Mogelijk zijn bepaalde keuzes toch niet noodzakelijk of er moeten er nog omvangrijkere keuzes gemaakt worden. Over een paar maanden hebben we daar hopelijk meer zicht op. We gaan dan met uw raad in gesprek over de (on)mogelijkheden en dan kunnen we keuzes maken voor een sluitende meerjarenbegroting. Op hoofdlijnen nemen we u wel graag mee in de mogelijkheden om de meerjarenbegroting sluitend te maken. Dat kan op twee manieren: door het verlagen van de lasten of door het verhogen van de baten. 1. Verlagen van de lasten; keuze in ambities/taken  Geen nieuwe ambities Als we ervoor kiezen om geen nieuwe meerjarige ambities te realiseren dan hebben we, uitgaande van scenario middel, een zo goed als sluitende meerjarenbegroting;  Voorzieningen versoberen Om meerjarig financiële ruimte te krijgen, kan gekozen worden om te snijden in voorzieningen. Denk aan buurthuis, bibliotheek of zwembad. 2.

Verhogen van de baten; keuze inkomsten genereren  (Stapsgewijze) OZB verhogen: 10% verhogen levert € 700.000 op Bij de begroting 2021 is de structurele ophoging van de OZB teruggedraaid;  Parkeerbelasting ophogen: 0,25 per uur levert € 137.500 op Het ophogen van de parkeerbelasting levert in theorie financiële ruimte op. Het kan ook betekenen dat bezoekers buiten het betaald parkeren gebied gaan parkeren of niet meer (met de auto) komen;  Toeristenbelasting ophogen: 10% omhoog levert zo’n € 70.000 op Het is mogelijk om het tarief voor de toeristenbelasting te verhogen. 10% verhoging van het tarief betekent een verhoging van ongeveer € 0,20.

30

BIJLAGE: Financiën per programma x € 1.000 Dienstverlenend Oisterwijk Lasten Onontkoombaar Verduurzaming gemeentelijk vastgoed (onderzoek) Invoering wettelijke taken Verdergaande digitalisering Doorontwikkeling website en intranet Datagedreven werken Doorontwikkeling mail/post Oisterwijk bouwt Totaal onontkoombaar Wensen (incidenteel) Onderhoud gebouwen, aanpassing budget onderhoud. Onderhoud gebouwen D'n Boogerd (gymzaal), aanpassing budget onderhoud Totaal wensen (incidenteel) Totaal Lasten onontkoombaar en wensen (I)

S/I

2023

2024

2025

2026

75 225

250

275

100 50 10 435

75 200 20 100 50 10 455

100 50 10 460

100 50 10 410

100 50 10 435

I

59

88

1

-26

25

I

216 275 710

8 96 551

6 7 467

58 32 442

7 32 467

-40 10 30 0

-40 10 30 0

-40 10 30 0

-40 10 30 0

-40 10 30 0

-710 -375 -335

-551 -191 -360

-467 -82 -385

-442 -32 -410

-467 -32 -435

I I S I S S S

Baten Dalende legesopbrengsten ivm omgevingswet (WKB) S Legesverordening aanpassen in relatie tot omgevingswet S Te dekken uit onvoorzien Haaren S Totaal baten Totaal (+ is overschot) Dekking incidenteel uit reserve Totaal (+ is overschot)