Bijlage 1: Concept begroting 2027-2030
Tekst van het document
Bedragen x € 1.000 Exclusief mutatie reserves Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 2026 2027 2028 2029 2030 Baten – – – – – – Lasten – – – – – – Saldo exclusief reserves – – – – – – Mutaties reserves Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 2026 2027 2028 2029 2030 Onttrekkingen – 3 3 3 3 3 T oevoegingen – – – – – – Saldo mutaties reserves – 3 3 3 3 3 Saldo inclusief reserves – 3 3 3 3 3 Onderdeel 13 V ennootschapsbelasting Paragrafen 42 Programmabegroting 2027 Inleiding Deze paragraaf gaat in op ontwikkelingen binnen en buiten de organisatie die van invloed kunnen zijn op de financiële huishouding, maar nog niet financieel zijn vertaald. Het is een verplichte paragraaf op grond van artikel 11 van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) en de daarop van toepassing zijnde toelichting. Achtereenvolgens gaan we in op: • Het beleid betreffende weerstandscapaciteit en risico’s. • Een inventarisatie van de risico’s. • Een inventarisatie van de weerstandscapaciteit. • Een berekening van het weerstandsvermogen en een oordeel over het gevormde vermogen. • Kengetallen die inzicht geven in de financiële positie van de gemeente en daaruit voortvloeiende risico’s.
Conclusie Het weerstandsvermogen drukken we uit in een ratio: de beschikbare weerstandscapaciteit gedeeld door de benodigde weerstandscapaciteit, dat wil zeggen negentig procent van de geïnventariseerde risico’s - de gekozen zekerheid. Die ratio komt per 31 december 2027 uit op 1,33. Dat betekent dat ons weerstandsvermogen voldoende is en dat wij voldoen aan de norm van 1,2 die de raad heeft vastgesteld. Het beleid voor weerstandscapaciteit en risico’s Het beleid op het gebied van risicomanagement en weerstandsvermogen is te vinden in de nota ‘Risicomanagement en Weerstandsvermogen’, vastgesteld op 18 december 2012. Op 28 juni 2022 is bij de vaststelling van de ‘nota reserves en voorzieningen 2022’ de ratio van het weerstandsvermogen in 1e instantie bepaald op 1,4. Bij de vaststelling van de jaarrekening 2024 heeft de raad besloten tot bijstellen van de weerstandsratio naar 1,2 voor de jaarrekening 2024 en volgende P&C producten. In 2026 wordt de nota reserves en voorzieningen geactualiseerd en wordt de ratio opnieuw bepaald. Voor de objectivering van de hoogte van het benodigde weerstandsvermogen bestaan geen wettelijke normen. Om de ratio te duiden maken we gebruik van waarderingstabel van het Nederlands Adviesbureau voor Risicomanagement (NAR) en de Universiteit van Twente.
Gegeven de weerstandsratio van 1,33 betekent dit dat ons weerstandsvermogen op dit moment voldoende is, waardering C. Paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing Waardering | Ratio | Betekenis A | > 2 | Uitstekend B | 1,4 - 2 | Ruim voldoende C | 1 - 1,4 | Voldoende D | 0,8 - 1 | Matig E | 0,6 - 0,8 | Onvoldoende F | < 0,6 | Ruim onvoldoende Een inventarisatie van de risico’s In deze paragraaf staan de risico’s zoals tijdens het opmaken van de begroting 2027 zijn geïnventariseerd en geactualiseerd. De risico’s in deze paragraaf zijn niet op een andere wijze afgedekt. Bijvoorbeeld door het afsluiten van een verzekering of het opnemen van een bedrag of voorziening in de jaarrekening, dan wel verwerkt in de onderliggende begroting 2027. We houden hierbij rekening met de kans dat de onderkende risico’s zich voordoen én de financiële impact wanneer dit daadwerkelijk gebeurt. Deze analyse is per risico gemaakt. Bedragen x € 1.000 Progr. | Risico | Beschrijving risico | Kans | Bruto | Netto risico | % risico risico Programma 1: Sociale leefomgeving 1.1 | Fluctuatie kosten | De kosten van de voorzieningen Jeugdhulp, Wmo en | 75% | 500 | 375 Jeugdhulp, Wmo | Participatiewet betreffen open-einde regelingen. Dat betekent dat voorzieningen | de kosten aanzienlijk kunnen verschillen van jaar tot jaar.
en Participatiewet | Indien structureel de kosten toenemen moet dit worden verwerkt in de begroting. Incidentele tegenvallers vormen een risico dat ten laste van de betreffende risicoreserve kan worden afgewikkeld. 1.2 | Dekking reserve | Tegenover risico 1.1 staan de risicoreserves Sociaal Domein en | -147 Sociaal Domein | BUIG die in mindering gebracht worden op de risico’s. Op dit moment is er voldoende dekking binnen de reserve beschikbaar voor het opvangen van incidentele tegenvallers. 1.3 | Integraal | Schoolbesturen kunnen jaarlijks een aanvraag doen voor | 25% | 3.000 | 750 huisvestingsplan | huisvestingsvoorzieningen. Het komt voor dat de aanvragen betrekking hebben op aanpassingen, vervangingen etc. die niet zijn opgenomen in het integraal huisvestingsplan (IHP). Eind 2026 komt de actualisatie van het IHP in de gemeenteraad. Op dat moment is een actueler beeld beschikbaar of er sprake is van een risico of van concreet noodzakelijke investeringen. Het bruto- risico is bepaald op investeringskosten, niet op kapitaallasten (€ 76.000 per jaar). 1.4 | Opvang | De financiering van de Oekraïne-opvang gaat veranderen. | 50% | 50 | 25 vluchtelingen | In hoeverre de nieuwe regeling voldoende is om de kosten te dekken is nog niet duidelijk. Ook speelt hierbij dat voor reguliere asielopvang het risico bestaat dat de inkomsten ontoereikend zijn om de uitvoeringskosten te dekken.
43 Progr. | Risico | Beschrijving risico | Kans | Bruto | Netto risico | % risico risico 1.5 | Weerbare | Geopolitieke spanningen, hybride dreigingen, klimaatverandering | 50% | 250 | 125 samenleving | en de kwetsbaarheid van vitale voorzieningen vragen om versterking van de maatschappelijke weerbaarheid en veerkracht. Het kabinet heeft eind 2024 aangegeven dat de samenleving zich moet gaan inzetten op het vergroten van de weerbaarheid van de maatschappij. Dit geldt ook voor Oirschot. Op dit moment is nog niet duidelijk wat dit precies gaat betekenen en of er middelen komen vanuit het Rijk. 1.6 | GR Samen voor | Samen voor Jeugd moet worden omgevormd tot een | 50% | 50 | 25 de Jeugd | Gemeenschappelijke Regeling. Het is nog niet bekend of en tot hoeveel meerkosten dit gaat leiden. 1.7 | Decentralisatie | Beschermd wonen wordt gedecentraliseerd van Eindhoven naar | 75% | 100 | 75 Beschermd | de regiogemeenten, dus ook naar Oirschot. Het is nog niet wonen | bekend of en tot hoeveel meerkosten dit gaat leiden en of het budget vanuit het Rijk toereikend is. Programma 2: Ondernemen 2.1 | Centrumplan | Vertraging van uitvoering van het Centrumplan leidt tot extra | 50% | 500 | 250 onderzoeken/extra kosten ten opzichte van het investeringskrediet.
2.2 | Kick back | In een grondaankoop is overeengekomen dat als de bestemming | 0% | 427 | 0 Scheper | wijzigt en daardoor de marktwaarde stijgt een kickbackfee moet worden betaald. Programma 3: Ruimtelijke leefomgeving 3.1 | Vertraging | Vertraging realisatie woningbouwplannen/bedrijventerrein | 50% | 150 | 75 woningbouw / | door procedures. Hierdoor is er risico op oplopende kosten en bedrijventerrein | achterblijvende/wegvallende inkomsten (denk aan OZB en het gemeentefonds). 3.2 | Stikstof- | Netcongestie/stikstof jurisprudentie levert aanzienlijke risico’s op | 35% | 5.000 | 1.750 jurisprudentie – | voor realisatie van plannen en investeringen. Zowel in doorlooptijd netcongestie | als in extra kosten kunnen nadelige effecten optreden. Ook kan het zijn dat geraamde opbrengsten achterblijven op de planning (zoals verkopen van grond, kostenverhaal, financiële bijdragen, leges en belastingen. Door recente uitspraken van de Raad van State (januari 2026) met betrekking tot stikstofproblematiek neemt de kans op het risico verder toe. Gemeenten en provincies zijn nog in afwachting van het Rijksbeleid rondom stikstof. 3.3 | Mobiliteits- | Vertraging van uitvoering van het mobiliteitsplan leidt tot extra | 50% | 250 | 125 projecten | onderzoeken/extra kosten ten opzichte van de investeringskredieten.
3.4 | Beëindigings- | Risico doet zich voor als veel agrarische ondernemers intentie | 25% | 100 | 25 regelingen | hebben om tot beëindiging over te gaan, maar dat uiteindelijk niet veehouderijen | doen. Hierdoor wordt veel tijd besteed die niet in rekening wordt gebracht via leges of is gedekt door de rijksbijdrage. 3.5 | Vertraging | Risico op temporisering van de ambitie i.v.m. de beschikbare | 50% | 150 | 75 ambitie als gevolg | uitvoeringskracht vanwege de aankomende herindeling. Ook de van herindeling | consequenties van de Arhi procedure kan hierbij een rol spelen. 44 Progr. | Risico | Beschrijving risico | Kans | Bruto | Netto risico | % risico risico 3.6 | Planschades | Er zijn nog diverse planschades die moeten worden afgehandeld. | 50% | 116 | 58 Een deel van de planschades en bijkomende kosten kunnen worden doorberekend aan projectontwikkelaars of worden opgevangen binnen de grondexploitatie. Dit risico betreft dat deel van de kosten die dreigen ten laste van de exploitatie te komen. 3.7 | Garantstellingen | In 2012 is het WBO verkocht aan Laurentius in Breda. In 2013 | 5% | 6.630 | 332 heeft Laurentius in 2013 haar Oirschotse bezittingen verkocht aan de corporatie Wooninc. Voor de financiering van het aandeel van niet sociale huurwoningen betrokken bij de verkoop, heeft Wooninc. een gemeentegarantie gekregen. Het risico bestaat dat Wooninc.
op enig moment niet aan de rente- en aflossingsverplichtingen kan voldoen, waardoor de betrokken bank de gemeente aanspreekt op garantstelling. Jaarlijks wordt op basis van de jaarstukken van Wooninc. het risicobedrag bepaald. 3.8 | Dekking reserve | Tegenover risico’s 3.5-3.7 staat de risicoreserve Grondexploitatie/ | -465 grondexploitatie/ | ruimtelijke ontwikkeling die in mindering gebracht wordt op de ruimtelijke | risico’s. Op dit moment is er voldoende dekking binnen de reserve ontwikkelingen | beschikbaar voor het opvangen van incidentele tegenvallers. 3.9 | Bestuurs- | In het najaar van 2026 worden/zijn een tweetal overeenkomsten | bestuursovereenkomsten gesloten, één inzake een verkoop van gronden aan de gemeente Eindhoven ten behoeve van de wegenstructuur BIC-Noord en één inzake de noordwestelijke ontsluiting van de Brainportregio. Hier komen aanzienlijke inkomsten uit voort, die in deze begroting nog niet zijn verwerkt en feitelijk dus positieve risico’s vormen. We maken dit positief risico niet financieel, aangezien dat niet is toegestaan, maar willen dit niet onvermeld laten. Programma 4: Beheer openbare ruimte 4.1 | Bodemsanering | De risico’s die voor de gemeente voortvloeien uit | 25% | 100 | 25 bodemverontreiniging, zijn moeilijk vooraf in te schatten.
Voor saneringsobjecten in het kader van de Wet Bodembescherming wordt de omvang van het risico sterk bepaald door factoren als eigendomssituatie en oorzaak van de bodemverontreiniging. Zoveel mogelijk worden saneringskosten opgenomen in de grondexploitaties. Daarnaast kunnen sommige kosten verhaald worden op eigenaars (bijv. bij een asbestbrand). Overige locaties zijn niet uitgesloten. Daarbij kan er sprake zijn dat saneringskosten volledig voor rekening komen voor de gemeente. Risico neemt toe bij actieve aankoop van gronden. Tegelijkertijd leggen we de saneringskosten bij de verkopende partij (en doen we onderzoek naar de grond). 4.2 | Integraal | De beleids- en beheerplannen van het ruimtelijk beheer zijn | 25% | 400 | 100 Maatschappelijk | geactualiseerd en opgenomen in een Integraal Maatschappelijk Beheerkader | Beheerkader. Dit geldt ook voor het OVVP. Aandachtspunt (IMBK) | is hoe de maatschappelijk opgaven gekoppeld worden aan de instandhouding van de beheerobjecten. De raad heeft al een besluit genomen over het gewenste kwaliteitsniveau. 45 Progr.
| Risico | Beschrijving risico | Kans | Bruto | Netto risico | % risico risico 4.3 | Natuurherstelwet | De belangrijkste financiële risico’s voor gemeenten zijn hogere | 25% | 200 | 50 kosten voor groenbeheer, biodiversiteitsmaatregelen, ecologische onderzoeken en extra ambtelijke capaciteit om aan de natuurhersteldoelen te voldoen. Daarnaast kunnen woningbouw- en gebiedsontwikkelingsprojecten duurder worden of vertraging oplopen doordat meer ruimte voor groen, natuurinclusieve maatregelen en aanvullende onderzoeken nodig zijn. Programma 5: Bestuur en dienstverlening 5.1 | Verbonden | Bij tegenvallende exploitaties kan aanspraak worden gemaakt | 25% | 500 | 125 partijen algemeen | op extra gemeentelijke middelen. De begrotingen van gemeenschappelijke regelingen worden één op één verwerkt in de begroting van de gemeente. Verbonden partijen dienen te opereren binnen de vastgestelde begrotingen en als er tekorten ontstaan, dan dekken ze dat uit hun reserves. Voor zover de reserves van de GR-en ontoereikend zijn om hun risico’s af te dekken, nemen we ons aandeel van de risico’s mee. 5.2 | Cybercriminaliteit | Onbevoegden kunnen zich mogelijk toegang verschaffen tot onze | 15% | 1.000 | 150 systemen, waardoor we niet kunnen werken, mogelijk data verliezen, data op straat komt, inwoners benadeeld worden enz.
Het risico betreft kosten die gemoeid zijn met het verhelpen van deze situatie. 5.3 | Calamiteit/ | Onze gemeente loopt dagelijks het risico op een grootschalige | 10% | 500 | 50 Pandemie | crisis/ calamiteit. De COVID-19 crisis is hierin uiteraard het meest actuele voorbeeld. Niemand kan precies voorspellen hoe de volgende crisis/ calamiteit er precies uitziet. Denk aan een grote brand op een van onze industrieterreinen, of een grote kettingbotsing met meerdere slachtoffers op de A58. Er is altijd een risico dat de gemeente (gedeeltelijk) aansprakelijk is voor het ontstaan en het verloop van een crisis/calamiteit. In dat geval zal de reguliere financiële dekking voor afhandeling van de calamiteit niet altijd volledig zijn. 5.4 | Inflatie | Voor sommige taakvelden is de inflatie hoger dan de | 50% | 500 | 250 prijscompensatie die we ontvangen vanuit het Rijk. Voor deze extra kosten is dus geen dekking in de begroting. Ook de impact van de dreigende energiecrisis (als gevolg van de oorlog in het Midden-Oosten) valt hieronder 5.5 | Voormalig | Sinds begin januari 2026 heeft het gemeentehuiscomplex geen | 25% | 1.388 | 347 gemeentehuis- | bestemming meer als gemeentehuis. De planontwikkeling van de complex locatie is in 2026 opgestart. Er bestaat een risico dat de marktwaarde lager ligt dan de boekwaarde.
5.6 | Stabiliteit | Wij constateren dat de huidige systemen vaak niet up to date zijn | 25% | 1.000 | 250 systemen | en daarom is een hack een grote kans. En met de huidige wereld is het risico steeds groter. Totaal | 4.801 46 De risicokaart Kans 10 - 15% 25%50%75%90% Financieel gevolg | zeer klein | klein | gemiddeld | Groot | zeer groot x > € 1.000.000 | 3 4 € 500.000 < x> € 1.000.000 | 1 1 2 1 € 250.000 < x> € 500.000 | 1 2 € 100.000 < x> € 250.000 | 3 3 1 € 50.000 < x> € 100.000 | 2 x < € 50.000 1 2 1 1 2 De kaart laat zien dat het om 24 verbijzonderde risico’s gaat waarvoor de kans en het mogelijke financieel gevolg is ingeschat. Aandachtspunt bij de verbijzonderde risico’s is het treffen van beheersmaatregelen. Hierdoor neemt de kans dat een risico optreedt af en worden de gevolgen van een risico verkleind. Inventarisatie van de weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit omvat de financiële middelen en mogelijkheden van de gemeente om (ondanks de werking van risicomanagement) financiële tegenvallers als gevolg van risico’s op te vangen, waarvoor geen andere dekking aanwezig is en zonder het bestaande beleid te hoeven aanpassen. We berekenen de beschikbare weerstandscapaciteit als de som van alle elementen uit de gemeentelijke financiën die we daadwerkelijk kunnen inzetten om niet-begrote kosten te dekken.
Eén van de meest bekende posten is de algemene reserve. Maar er zijn meer mogelijkheden, zoals stille reserves, onbenutte belastingcapaciteit, de post onvoorzien en een eventueel voordelig begrotingsresultaat. De benodigde weerstandscapaciteit moet in ieder geval hoger zijn dan de in artikel 12 van de Financiële verhoudingswet bepaalde minimumnorm. Die norm is twee procent van de uitkering uit het gemeentefonds, voor 2027 een uitkering van € 39,7 miljoen en daarmee een norm van € 794.000. De beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt € 5,7 miljoen en voldoet daarmee ruimschoots aan deze eis. Deze ondergrens is nodig omdat zich altijd tegenvallers kunnen voordoen. Daarnaast moet de weerstandscapaciteit voldoende zijn om de verbijzonderde risico’s groot € 4,8 miljoen op te kunnen vangen. De volgende tabel geeft inzicht in de opbouw van de beschikbare weerstandscapaciteit voor onze gemeente. 47 Beschikbare weerstandscapaciteit per 31 december 2027 | bedrag (x € 1.000) Algemene reserve | 940 Reserve weerstandsvermogen en risicobeheersing | 4.800 Bestemmingsreserves n.v.t. Stille reserves, voor zover binnen een jaar verkoopbaar | n.v.t. Onbenutte belastingcapaciteit | n.v.t.
Beschikbare weerstandscapaciteit | 5.740 Risico-inventarisatie 4.801 Benodigde weerstandscapaciteit - 90 procent, de gekozen zekerheid | 4.320 Weerstandsratio 1,33 Ruimte boven de benodigde capaciteit | 1.419 De norm van de raad | 1,20 Oordeel over het vermogen Bij het bepalen van een norm (ratio weerstandsvermogen) is het wenselijk te zoeken naar een evenwicht tussen financiële soliditeit en het streven om niet onnodig geld ‘op de plank te laten liggen’. Een belangrijk criterium hierbij is de kwalitatieve beoordeling van het risicomanagement. Naast inzicht in de risico’s en de financiële omvang is de inbedding van het risicomanagement in de organisatie belangrijk. De raad heeft besloten dat het weerstandsvermogen een minimale ratio moet hebben van 1,2. Er is geen maximumratio ingesteld. Het weerstandsvermogen is de verhouding tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit (de gekwantificeerde risico’s). Bij de berekening van het weerstandsvermogen gaan we ervan uit dat niet alle risico’s zich tegelijk in één jaar voordoen. In onze benadering is uitgegaan van een zekerheidspercentage van 90% dat alle risico’s zich tegelijk en in hetzelfde jaar manifesteren (oftewel, dat 100% van de benodigde weerstandscapaciteit in dat jaar benodigd zou zijn).
Daarom hebben we de totale benodigde weerstandscapaciteit (= individuele kans * impact van alle geïdentificeerde financiële risico’s) vermenigvuldigd met 90%. Financiële risico’s die niet zijn afgedekt € 4.801.000 Benodigde weerstandscapaciteit - 90 procent, de gekozen zekerheid | Beschikbare weerstandscapaciteit = € 4.320.450 | € 5.740.229 Weerstandsvermogen = 1,33 Het weerstandsvermogen is voldoende om met een zekerheid van 90 procent alle geïnventariseerde risico’s te kunnen opvangen. 48 49 Programmabegroting 2027 In onderstaande tabel ziet u de ontwikkeling van het weerstandsvermogen in de jaren 2018 tot en met 2027. De reeks is niet zonder meer over de jaren heen vergelijkbaar; er zijn twee momenten waarop de berekening is gewijzigd. De eerste wijziging zit in de teller. T ot en met de begroting 2024 telden de bestemmingsreserves mee in de beschikbare weerstandscapaciteit, daarna niet meer. De jaarrekening 2024 is de eerste die zonder die reserves rekent; dat verklaart het verschil tussen de begroting 2024 van 18,2 en de jaarrekening 2024 van 1,21. De begroting 2026 licht de reden toe: bestemmingsreserves zijn pas inzetbaar als weerstandscapaciteit wanneer de raad ze als zodanig bestemt, en dat heeft gevolgen voor de doelen waarvoor zij nu zijn bestemd. De tweede wijziging zit in de formule en betreft alleen de begroting 2026.
Daar is de benodigde weerstandscapaciteit vermenigvuldigd met de normratio van 1,2, terwijl de uitkomst vervolgens tegen diezelfde norm werd afgezet. De jaarrekening 2025 hanteert de rekenwijze die ook in deze begroting wordt gebruikt: de beschikbare weerstandscapaciteit gedeeld door de benodigde, zonder normfactor in de noemer. P&C Jaarschijf 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027 Begroting 16,1 15,8 10,1 14,5 7,3 9,4 18,2 3,09 1,6 1,33 Jaarrekening 15,0 10,9 9,1 12,6 37,2 45,1 1,21 1,92 n.v.t. n.v.t. Het netto risicobedrag daalt van € 5,8 miljoen bij de jaarrekening 2025 naar € 4,8 miljoen in deze begroting. Die daling komt vrijwel geheel uit één post: het risico op stikstofjurisprudentie en netcongestie gaat van € 2,6 miljoen naar € 1,8 miljoen, doordat het bruto risico is verlaagd van € 7,5 miljoen naar € 5 miljoen bij een gelijkblijvende kans van 35 procent. Daarnaast is de dekking uit de risicoreserves per saldo € 237.000 hoger. De reserve Sociaal Domein dekt € 147.000 waar dat bij de jaarrekening nog € 375.000 was, maar daar staat een nieuwe dekkingspost uit de reserve grondexploitatie en ruimtelijke ontwikkeling van € 465.000 tegenover. Vijf risico’s zijn vervallen: de nazorg van de stortplaats, de sociale woningbouw via de corporatie, een tweede post verbonden partijen, het inkooprisico rond de fusie en een landelijke regeling. Samen € 657.000.
Daarvoor in de plaats zijn vijf nieuwe risico’s opgenomen: de weerbare samenleving, de gemeenschappelijke regeling Samen voor de Jeugd, de decentralisatie van beschermd wonen, de vertraging van de ambitie door de herindeling en de Natuurherstelwet. Samen € 350.000. De grote posten blijven ongewijzigd: de garantstelling aan Wooninc met € 332.000, het voormalige gemeentehuiscomplex met € 347.000, de fluctuatie in het sociaal domein met € 375.000 en het integraal huisvestingsplan onderwijs met € 750.000. Twee risico’s zijn benoemd zonder waardering. De kickbackfee bij Scheper staat op een kans van nul. En de bestuursovereenkomsten over de wegenstructuur BIC-Noord en de noordwestelijke ontsluiting van de Brainportregio vormen een positief risico dat niet financieel is gemaakt, maar wel is vermeld. De daling van het risicobedrag werkt op zichzelf gunstig uit op de ratio. Dat de ratio toch daalt van 1,92 naar 1,33 komt door de andere kant van de breuk: de beschikbare weerstandscapaciteit neemt af doordat de storting in de fusiereserve de algemene reserve verlaat. Die middelen zijn bestemd voor de fusie met Best en staan daarmee niet meer vrij ter dekking van risico’s. De ratio blijft met 1,33 in de categorie voldoende. In de jaren daarna loopt zij op naar 1,41 in 2028, 1,38 in 2029 en 1,41 in 2030. Alle genoemde risico’s worden het komende jaar intern nauwgezet gevolgd.
Daar waar nodig treffen we passende beheersmaatregelen om risico’s te beperken en te elimineren. Hierover rapporteren we in de bestuursrapportage. In 2027 onderzoeken we samen met de raad hoe het weerstandsvermogen zich verhoudt tot de ambities van de gemeente en tot de fusie met Best. Verplichte kengetallen op grond van het BBV In onderstaande tabel staan de wettelijk verplichte kengetallen en de ontwikkeling ervan vanaf de rekening 2025 tot en met begroting 2027-2030. Met deze reeks maken we de trend inzichtelijk. Het nut van deze kengetallen wordt versterkt als we die afzetten tegen normen. Pas dan kunnen we beoordelen in hoeverre deze getallen voldoen aan de verwachtingen. Deze liggen vast in het GTK (Gemeenschappelijk Toezichtkader) van de provincie. Zie de volgende tabel.
Kengetallen 2025-2030 | 2025 2026202720282029 | 2030 Netto schuldquote | 46,1% | 78,6% | 99,5% | 126,2% | 122,5% | 123,7% Netto schuldquote | 45,1% | 77,6% | 98,6% | 125,2% | 121,5% | 122,7% gecorrigeerd voor leningen Solvabiliteitsratio | 37,0%29,2%22,4%21,3%20,9%20,5% Grondexploitatie | 3,3% | 4,6% | 11,7% | 8,7% | 8,0% | 7,2% Structurele exploitatieruimte | 4,4% | 1,1% | 2,9% | 0,1% | 0,1% | 0,5% Belastingcapaciteit | 104,5% 89,3%96,4%96,4%96,4%96,4% Gemeenschappelijk Toezichtkader provincie | Minst risicovol Neutraal | Meest risicovol Netto schuldquote | <90% | 90-130% | >130% Netto schuldquote gecorrigeerd voor leningen | <90% | 90-130% | >130% Solvabiliteitsrisico | >50% 20-50% | <20% Grondexploitatie | <20% | 20-35% | >35% Structurele exploitatieruimte | >0% | 0% | <0% Belastingcapaciteit | <95% 95-105% | >105% 50 1A. Netto schuldquote De netto schuldquote van de gemeente Oirschot komt voor 2027 uit op een kengetal van 99,5 procent. Afgezet tegen het GTK van de provincie valt dat in de middencategorie, tussen negentig en honderddertig procent. In de jaren daarna loopt de quote verder op, tot 123,7 procent in 2030; zij blijft daarmee binnen die categorie, maar de ruimte tot de bovengrens wordt kleiner. In de schuld is ook de bandbreedte financiering van het investeringsprogramma begrepen.
Die is niet rentedragend, maar zij ontstaat doordat de ontwikkeling van de activa en die van de financiering in het model uiteenlopen en hoort daarom in het kengetal thuis. Bedragen x € 1.000 1. Netto schuldquote | 2025 2026202720282029 | 2030 A. Vaste schulden | 28.66052.79972.52384.93184.07787.955 B. Vlottende schuld | 16.62614.62614.62614.62614.62614.626 C. Overlopende passiva | 8.9968.9968.9968.9968.9968.996 Totale bruto schuld | 54.282 | 76.421 | 96.145108.553107.699111.577 D. Financiële vaste activa | -714-714-714-714-714-714 E. Uitzettingen en overlopende activa | -20.152 | -20.152 | -20.152 | -20.152 | -20.152 | -20.152 F. Liquide middelen | -135-500-500-500-500-500 Totale netto schuld | 33.28155.05574.77987.18786.33390.211 G. Totale baten exclusief mutaties reserves | 72.187 | 70.072 | 75.123 | 69.087 | 70.456 | 72.950 Netto schuldquote | 46,1% | 78,6% | 99,5%126,2%122,5%123,7% Netto schuldquote gecorrigeerd | 45,1% | 77,6% | 98,6%125,2%121,5%122,7% 1B. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen De gecorrigeerde quote brengt de leningen die de gemeente aan derden heeft verstrekt in mindering op de schuld. Die leningen zijn doorgeleend en drukken niet op de eigen exploitatie; door ze eruit te halen is te zien welk deel van de schuld werkelijk voor eigen rekening komt.
Het verschil met de ongecorrigeerde quote is daarmee gelijk aan de omvang van die leningen. Voor 2027 komt de gecorrigeerde quote uit op 98,6 procent tegenover 99,5 procent ongecorrigeerd; wat ook in de middencategorie valt. 51 2. | De solvabiliteitsratio De solvabiliteitsratio geeft aan welk deel van het bezit met eigen vermogen is gefinancierd; een solvabiliteit van honderd procent zou betekenen dat de gemeente geen schulden heeft. Met een getal van 22,4 procent voor 2027 passen we in het GTK van de provincie in de kolom neutraal. Bedragen x € 1.000 Solvabiliteitsratio | 2025 2026202720282029 | 2030 A. Eigen vermogen | 37.68834.05630.38730.66030.58230.742 B. Totaal passiva | 101.894116.561135.536143.963146.369149.765 Solvabiliteitsratio | 37,0%29,2%22,4%21,3%20,9%20,5% 3. | Kengetal grondexploitatie De boekwaarde van de gronden in exploitatie afgezet tegen de totale baten geeft het kengetal 4,6 procent voor 2026 en 11,7 procent voor 2027. Afgezet tegen het waarderingscijfer van het toezichtkader is dat de minst risicovolle categorie. Bedragen x € 1.000 Grondexploitatie | 2025 2026202720282029 | 2030 A. Bouwgrond in exploitatie | 2.406 | 3.208 | 8.785 | 6.013 | 5.635 | 5.268 B. Totale baten exclusief mutaties reserves | 72.187 | 70.072 | 75.123 | 69.087 | 70.456 | 72.950 Grondexploitatie | 3,3%4,6% | 11,7%8,7%8,0%7,2% 4.
| Structurele exploitatieruimte Voor de begroting 2027 komt het kengetal uit op 2,9 procent. Dat is het structurele begrotingssaldo van € 2,1 miljoen tegenover de begrote baten van € 75,1 miljoen. Een positief percentage is volgens het GTK het minst risicovol; in alle jaarschijven van deze begroting is het kengetal positief. Bedragen x € 1.000 Structurele exploitatieruimte | 2025 2026202720282029 | 2030 A. Totale lasten exclusief mutaties reserves | -68.003 | -76.676 | -78.276 | -69.431 | -70.273 | -72.499 B. Totale baten exclusief mutaties reserves | 72.187 | 70.072 | 75.123 | 69.087 | 70.456 | 72.950 C. Saldo van baten en lasten | 4.184 | -6.604 | -3.153 | -344 | 183 | 451 D. Saldo van de mutaties in de reserves | -321 | 7.201 | 3.822 | 356 | -93 | -120 E. Geraamd resultaat | 3.863597 669 | 12 90 331 F. Waarvan incidentele baten en lasten (saldo) | -711 | 150 | 1.473 | 26 | – | – Structurele begrotingssaldo | 3.152 | 7472.142 | 38 90 331 G. Totale baten exclusief mutaties reserves | 72.187 | 70.072 | 75.123 | 69.087 | 70.456 | 72.950 Structurele exploitatieruimte | 4,4%1,1%2,9%0,1%0,1%0,5% 52 5.Belastingcapaciteit De belastingcapaciteit zet de woonlasten van een meerpersoonshuishouden af tegen het landelijk gemiddelde. Met een percentage van 96,4 procent is de belastingdruk in Oirschot lager dan dat gemiddelde.
Bedragen in euro Gemeentelijke belastingcapaciteit | 2025 2026202720282029 | 2030 A. OZB-lasten voor gezin bij | 510 | 541 | 553 | 553 | 553 | 553 gemiddelde WOZ-waarde B. Rioolheffing voor gezin bij | 242 | 169 | 211 | 211 | 211 | 211 gemiddelde WOZ-waarde C. Afvalstoffenheffing voor een gezin | 286 | 230 | 240 | 240 | 240 | 240 D. Af: eventuele heffingskorting voor een gezin | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Totale woonlasten voor een gezin | 1.038 | 9401.0041.0041.0041.004 E. Woonlasten landelijke gemiddelde voor | 9941.0531.0531.0531.0531.053 gezin in laatst bekende begrotingsjaar Woonlasten tegenover het landelijke gemiddelde | 104,5%89,3%96,4%96,4%96,4%96,4% 53 54 Programmabegroting 2027 Elke dag maken inwoners, ondernemers en bezoekers van Oirschot gebruik van de openbare ruimte. Zij doen dit ieder op hun eigen manier en met uiteenlopende doelen: om te wonen, werken, recreëren, ontmoeten, sporten of zich te verplaatsen. De openbare ruimte vervult daarmee een grote verscheidenheid aan functies en vormt een belangrijke basis voor een leefbare, veilige en aantrekkelijke gemeente. Goed beheer en onderhoud van deze openbare ruimte zijn essentieel. De gemeente is hiervoor verantwoordelijk en draagt zorg voor een duurzame inrichting en instandhouding van de openbare ruimte.
De keuzes die worden gemaakt op het gebied van beheer, onderhoud, investeringen en vervangingen hebben direct invloed op de kwaliteit van de leefomgeving en daarmee op het welzijn van inwoners en bezoekers. De kaders voor het beheer en onderhoud van de openbare ruimte zijn vastgelegd in het Integraal Maatschappelijk Beheerkader 2.0 (IMBK 2.0). Dit kader bouwt voort op de solide basis die in de voorgaande jaren is gelegd en geeft richting aan het beheer van de gemeentelijke assets. T egelijkertijd staan wij voor opgaven die verder reiken dan de reguliere beheerperiode. Ontwikkelingen zoals klimaatverandering, de energietransitie, biodiversiteitsherstel en een veranderende openbare ruimte vragen om een toekomstbestendige visie. In de beleidsharmonisatie binnen de nieuwe gemeente Best-Oirschot is dit één van de belangrijkste aandachtspunten. Klimaatadaptatie blijft daarbij een belangrijk onderwerp. De openbare ruimte moet beter bestand zijn tegen de gevolgen van klimaatverandering, zoals langere perioden van droogte en hitte, maar ook hevigere regenval en wateroverlast. Dit vraagt om slimme investeringen, een klimaatbestendige inrichting en een andere manier van beheren. Hoewel deze transitie tijd en middelen vraagt, is zij noodzakelijk om ook in de toekomst een veilige, gezonde en aantrekkelijke leefomgeving te kunnen bieden.
Om uitvoering te geven aan deze ambitie zijn in de afgelopen jaren diverse beleidskaders vastgesteld, waaronder het Vastgoedbeleid en het Integraal Maatschappelijk Beheerkader 2.0. Met het vaststellen van het IMBK 2.0 heeft de gemeenteraad gekozen voor een kwaliteitsniveau wat terug te lezen is in het IMBK 2.0. Op basis van het scenario en de bekende areaalgegevens, zijn de beheerbudgetten 2027-2030 bepaald. Om te komen tot concrete uitwerking van het IMBK in projecten is in 2026 het Integraal Maatschappelijk Meerjaren Programma (IMMP) geactualiseerd. In het IMMP (het uitvoeringskader van het IMBK) worden projecten opgenomen in de meerjaren- begroting 2027-2030. Deze worden jaarlijks geactualiseerd. Areaalgegevens op orde Goede areaalgegevens zijn het fundament van het beheer van de openbare ruimte. Hierbij maken wij gebruik van zogeheten rekenmotoren. Hiermee kunnen we zelf, met actuele kostenkengetallen, financiële doorrekeningen uitvoeren. Dit geldt zowel voor klein als groot onderhoud. Op basis van deze doorrekeningen ontstaat actueel inzicht in de beheerkosten. Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen Inleiding 55 Programmabegroting 2027 Kernpunten • ‘Huis op orde’: van alle assets zijn areaalgegevens, kwaliteit en onderhoudsbehoeften in beeld voor de komende planperiode. Ook borgen we dat deze informatie op orde blijft middels extra formatie.
De benodigde vervangingsinvesteringen brengen we voor alle beheeronderdelen in 2027 in beeld, inclusief de risico’s (extra kosten) als gevolg van maatschappelijke ontwikkelingen. • Actuele rekenmotoren in eigen beheer: iedere beheerder is in staat om zijn eigen areaal door te rekenen en kosten voor klein en groot onderhoud te bepalen. • Beheer op orde: rationeel beheer, met onderhoud en vervanging op basis van vaktechnische normen/richtlijnen. • Consequenties inrichting: past bij functionele inrichting, met robuust en sober standaard materiaalgebruik in de fysieke leefomgeving. Er is ruimte voor afwijkende of bijzondere materialen, met een representatieve uitstraling, sierwaarde of design in de (historische) centra. • Bestuurlijke ambities: gedifferentieerde beeldkwaliteit geeft invulling aan de identiteit van de centra en doorgaande wegen. Sluit aan op de functionaliteit en beleving van inwoners en bezoekers en gedeeltelijk op bestuurlijke ambities. • Financieel op orde: realistisch en voldoet aan de eisen van de toezichthouder. • Geen kapitaalvernietiging. Robuuste begroting, biedt ruimte om invulling te geven aan de belangrijkste beleidskaders en opgaven, met enige ruimte voor tegenvallers en incidenten. Beeldkwaliteit We hebben een gedifferentieerd beheer: met beeldkwaliteit A in het historische centrum van Oirschot en de centra van de dorpen.
Voor hoofdwegen geldt zowel technisch als netheid/schoon kwaliteitsniveau B. Voor woongebieden, bedrijventerreinen en natuur & buitengebied zijn gedifferentieerde kwaliteitsniveaus opgenomen, zie tabel hieronder. Met deze beeldkwaliteit volgen we de landelijke systematiek van het CROW. Beeldkwaliteit Centra dorpen Hoofdwegen Woongebieden Bedrijven- Natuur & terreinen buitengebied T echnisch A B C C C Netheid / schoon A B B B B Dataregistratie We leggen onze areaalgegevens vast in een beheersysteem dat is ondergebracht in de Kempensamenwerking bij het Shared Servicecenter (SSC). Dit is onze basis waar we van uitgaan bij het voorbereiden van het Integraal Maatschappelijk Meerjarenprogramma (IMMP), alsook het inzetten van de rekenmotoren en het opstellen van bestekken en onderhoudscontracten. Het vastleggen van data gebeurt op basis van de landelijk geldende standaarden. We voegen de assets sportaccommodaties en gemeentelijk vastgoed toe. 56 Programmabegroting 2027 Mutatieprocessen zijn een continu proces. Als er mutaties plaatsvinden worden deze door SSC verwerkt. Via structureel overleg zorgen we samen met SSC De Kempen voor verdere verbetering van het mutatieproces. Areaalaccres en prijsindexatie Ieder jaar vinden er wijzigingen plaats aan het beheerareaal als gevolg van projecten op het gebied van ruimtelijke ontwikkelingen.
Denk aan nieuwe locaties voor wonen en bedrijven met hun openbare ruimte, uitbreidingen van de (recreatieve) infrastructuur boven- en ondergronds en functieveranderingen van bestaande locaties. Budgetaanpassingen zijn ieder jaar nodig. Deze worden jaarlijks in beeld gebracht en meegenomen met de koersnota en meerjarenbegroting. We verhogen de budgetten op basis van toegevoegde woningen of m² oppervlakte. De resultaten van de doorrekeningen met de nieuwe rekenmotoren nemen we hierin ook mee. Het IMBK geeft kaders voor het onderhoud van de volgende kapitaalgoederen: • Wegen; • Meubilair; • Riolering en water; • Civiele kunstwerken; • Openbare verlichting; • Verkeersregelinstallaties; • Groen; • Schoon; • Spelen / bewegen; • Verkeer en vervoer; • Sportaccommodaties; • Gemeentelijk vastgoed. Op de volgende pagina’s gaan we in op de staat van onderhoud en de onderhoudslasten. Per soort kapitaalgoed is beschreven: • Het beleidskader waarop het onderhoud van de kapitaalgoederen is gebaseerd. • Het door de raad vastgestelde kwaliteitsniveau van onderhoud. • De actuele staat van onderhoud. • De in de begroting opgenomen budgetten. 57 Programmabegroting 2027 Wegen 1. Het beleidskader Het actuele en vigerende beleid is het huidige Integraal Maatschappelijk Beheerkader (IMBK). 2. Vastgesteld kwaliteitsniveau Bij de vaststelling van het IMBK is gekozen voor het basisscenario. 3.
Actuele staat van onderhoud Begin 2026 is het wegenareaal volledig geïnspecteerd. Op basis hiervan is een geactualiseerd programma wegen opgesteld waarvoor ook middelen beschikbaar zijn gesteld. Uitvoering hiervan vindt plaats op basis van een planning (IMMP) waarbij rekening wordt gehouden met de beschikbare financiële middelen. De meeste hoofdwegen hebben een goede beeldkwaliteit, waardoor de doorstroming en veiligheid voor de meeste weggebruikers geborgd zijn. Duidelijk zichtbaar is dat de kwaliteit van de wegen buiten de bebouwde kom (buitengebied en natuurgebieden) het laagste is. Dit betreft vooral asfaltwegen. Door extra onderhoud en gerichte investeringen in wegen en fietspaden neemt de beeldkwaliteit binnen én buiten de bebouwde kom toe ten opzichte van 2026. Dit wordt gerealiseerd door alle wegen en fietspaden die volgens de inspectie een beeldkwaliteit C of D hebben, op te nemen in het onderhoudsprogramma. Waar mogelijk worden onderhoudsmaatregelen uitgevoerd om de kwaliteit te verbeteren. Indien de technische levensduur van een weg of fietspad is bereikt, wordt volledige vervanging overwogen. Hierdoor neemt het aandeel wegen en fietspaden met een onvoldoende beeldkwaliteit af en verbetert de algehele kwaliteit van het areaal.
Kwaliteitsniveau wegen Beeldkwaliteit Centra dorpen Sociale, cul- Hoofdwegen Woongebieden Bedrijven- Natuur & turele en maat- terreinen buitengebied schappelijke voorzieningen T echnisch A B B C C C Heel / veilig A B B C C C Verzorgend A B B B B B Netheid / schoon A B B B B B Beschikbare budgetten wegen Bedragen x € 1.000 Wegen | 2027 2028 | 2029 2030 Dagelijks onderhoud (exploitatie) | 434 | 434 | 434 | 434 Storting volgens de primitieve begroting | 785 | 785 | 785 | 785 Storting uit de aanvullende financiële mutaties - | - | 697 | 697 | 697 Wegen Storting t.b.v. voorziening groot onderhoud | 785 | 1.482 | 1.482 | 1.482 Kapitaallasten | 932 1.225 1.235 1.252 Totaal exploitatie | 2.151 3.141 3.151 3.168 Reeds gevoteerde kredieten | 1.295 | 1.950 | - | - Separaat besluit: ophoging rehabilitaties 2027 | 3.761 | - | - | - Te voteren: Revitalisering de Stad (wegen) | 500 | - | - | - Te voteren: Vervanging fietspad Westelbeersedijk | 846 | - | - | - Totaal investeringen | 6.402 1.950 - - DE BEIGE REGELS ZIJN NOG GEEN KREDIET, en zij lopen langs twee besluiten. De ophoging van de rehabilitatiekredieten wegen gaat via een eigen raadsvoorstel dat gelijktijdig met deze begroting wordt genomen; het begrotingsbesluit gaat daar dus niet over. De regels daaronder komen uit deel B van bijlage 7 en worden bij de vaststelling van deze begroting gevoteerd.
Beide tellen niet mee in het totaal exploitatie; de kasstroom volgt zodra het krediet er is. DE OPHOGING BETREFT TWEE REHABILITATIEKREDIETEN WEGEN, in twee jaarschijven. In de tabel staat de tranche 2027 van 3.760.984 euro. Daarnaast gaat het raadsvoorstel over een ophoging van 3.238.939 euro op het krediet voor 2026; die jaarschijf valt buiten het bereik van deze tabel. De ophoging dekt de gestarte projecten voor verbetering van diverse wegen. Van beide kredieten is de reguliere jaartranche al gevoteerd en staat die in de regel reeds gevoteerde kredieten. Meubilair 1. | Het beleidskader Het actuele en vigerende beleid is het huidige Integraal Maatschappelijk Beheerkader (IMBK) 2. | Vastgesteld kwaliteitsniveau Bij de vaststelling van het IMBK is gekozen voor het basisscenario. 3. | Actuele staat van onderhoud De omvang en de technische staat zijn bekend. In de rapportage van de inventarisatie voor beheerdata, basis op orde, komt de werkelijke omvang van het straatmeubilair naar voren. Nadat de omvang bekend is wordt de onderhoudsbehoefte bepaald. Hierna is een uitvoeringsplan gemaakt en zijn deze vertaald in de assetsheets.
58 Beschikbare budgetten meubilair Bedragen x € 1.000 meubilair | 2027 2028 | 2029 2030 Dagelijks onderhoud (exploitatie) | 49 | 49 | 49 | 49 Af: baten op dit kapitaalgoed | -2 | -2 | -2 | -2 Kapitaallasten | 31 37 42 46 Totaal exploitatie | 78 84 89 94 Reeds gevoteerde kredieten | 71 71 71 71 Totaal investeringen | 71 71 71 71 Schoon 1. | Het beleidskader Het actuele en vigerende beleid is het huidige Integraal Maatschappelijk Beheerkader (IMBK), vastgesteld door de raad in 2025. 2. | Vastgesteld kwaliteitsniveau Bij de vaststelling van het IMBK is gekozen voor het basisscenario. 3. | Actuele staat van onderhoud Het programma Schoon omvat het vegen van verhardingen, het bestrijden van onkruid, het legen van afvalbakken, het opruimen van zwerfvuil en het reinigen van kolken. Het is in het IMBK als eigen programma opgenomen. Het budget bedraagt 891.000 euro per jaar; daarin is de vergoeding van 118.000 euro van overige overheden al in mindering gebracht. Beschikbare budgetten schoon Bedragen x € 1.000 Schoon | 2027 2028 | 2029 2030 Dagelijks onderhoud (exploitatie) | 891 | 891 | 891 | 891 Totaal exploitatie | 891 891 891 891 Riolering en water 1. | Het beleidskader Het actuele en vigerende beleid is het huidige Integraal Maatschappelijk Beheerkader (IMBK). 2. | Vastgesteld kwaliteitsniveau Bij de vaststelling van het IMBK is gekozen voor het basisscenario.
Vanwege de veranderingen in het klimaat moet het basisscenario voor riolering en water gezien worden inclusief noodzakelijke maatregelen voor klimaatadaptatie en waterberging. 3. | Actuele staat van onderhoud In 2023 heeft een grootschalige inspectie van de vrijvervalriolering plaatsgevonden. De resultaten hiervan zijn in de actualisatie van het IMMP meegenomen. Qua functioneren 59 voldoet de gemeente aan de eisen die het waterschap stelt. De riolering en de openbare ruimte zijn nu nog niet in staat om de extreme neerslag, als gevolg van klimaatverandering, afdoende te verwerken. De afgelopen jaren zijn alle stelsels opnieuw doorgerekend en de hoeveelheid en plaatsen waar water op straat komt in beeld gebracht. Aan de hand daarvan is een maatregelen- plan opgesteld dat ook onderdeel vormt van het programma Water en Riolering en daarmee uitvoering geeft aan het IMBK. Beschikbare budgetten riolering en water Bedragen x € 1.000 Riolering en water | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Dagelijks onderhoud (exploitatie) | 1.021 | 1.058 | 1.260 | 1.293 Storting t.b.v. voorziening groot onderhoud | 321 | 454 | 498 | 835 Kapitaallasten | 857 953 983 977 Totaal exploitatie | 2.199 2.465 2.741 3.105 Reeds gevoteerde kredieten | 2.430 1.245 1.348 1.348 Totaal investeringen | 2.430 1.245 1.348 1.348 Civiele kunstwerken 1.
| Het beleidskader Het actuele en vigerende beleid is het huidige Integraal Maatschappelijk Beheerkader (IMBK). 2. | Vastgesteld kwaliteitsniveau Bij de vaststelling van het IMBK is gekozen voor het basisscenario. 3. | Actuele staat van onderhoud In 2023 is een nieuwe inspectie op de inmiddels 41 civiele kunstwerken uitgevoerd. Op basis hiervan is in 2025 een meerjaren onderhoudsplan (MJOP) opgesteld. In 2026 is gestart met het uitvoeren van het meerjaren onderhoudsplan. De uitvoering vindt ook in 2027 plaats. Beschikbare budgetten civiele kunstwerken Bedragen x € 1.000 Civiele kunstwerken | 2027 2028 | 2029 2030 Dagelijks onderhoud (exploitatie) | 177 | 177 | 177 | 177 Totaal exploitatie | 177 177 177 177 Groen 1. | Het beleidskader Het actuele en vigerende beleid is het huidige Integraal Maatschappelijk Beheerkader (IMBK) 2. | Vastgesteld kwaliteitsniveau Bij de vaststelling van het IMBK is gekozen voor het basisscenario. 60 3. | Actuele staat van onderhoud Na het vaststellen van het IMBK zijn we gestart met het opstellen van een uitvoeringsprogramma groen. In 2027 wordt hieraan ook uitvoering gegeven. Hiermee voldoen we aan de wettelijke zorgplicht. In 2025 is de boomverordening vernieuwd, waardoor deze weer actueel is, ook voor 2027. Thema’s als duurzaamheid en klimaat zijn hierin meegenomen.
Beschikbare budgetten groen Bedragen x € 1.000 Groen | 2027 2028 | 2029 2030 Structureel onderhoud | 1.077 1.077 1.077 1.077 Incident. posten volgens bijlage 5 - | 100 | - | - | - Beschoeiing Visvijver ‘t Lisje Dagelijks onderhoud (exploitatie) | 1.177 | 1.077 | 1.077 | 1.077 Af: baten op dit kapitaalgoed | -42 | -42 | -42 | -42 Kapitaallasten | 170 196 205 216 Totaal exploitatie | 1.305 1.231 1.240 1.251 Reeds gevoteerde kredieten | 420 420 420 420 Totaal investeringen | 420 420 420 420 Openbare verlichting 1. | Het beleidskader Het actuele en vigerende beleid is het huidige Integraal Maatschappelijk Beheerkader (IMBK) 2. | Vastgesteld kwaliteitsniveau Bij de vaststelling van het IMBK is gekozen voor het basisscenario. 3. | Actuele staat van onderhoud De aantallen, denk hierbij aan masten en armaturen, zijn in beeld, evenals de kwaliteit hiervan. Deze zijn opgevoerd in ons beheersysteem welke op orde is. Actualisatie van het uitvoeringsprogramma openbare verlichting wordt in 2027 afgerond. Hiermee worden de benodigde investeringen voor de komende jaren in beeld gebracht. Verledden van de openbare verlichting gaat ook in 2027 verder. Het doel hierbij is om alle openbare verlichting binnen de gemeente uiteindelijk te voorzien van LED-verlichting.
In 2027 worden nog een aantal speciale projecten uitgevoerd: • | Verledden van Winkelcentrum de loop; • | Verledden van de Eikenbussel; • | Verledden van aanstraalverlichting diverse kerken; • | Verledden en herinrichten verlichting Straten. 61 Beschikbare budgetten openbare verlichting Bedragen x € 1.000 Openbare verlichting | 2027 2028 | 2029 2030 Dagelijks onderhoud (exploitatie) | 436 | 436 | 436 | 436 Af: baten op dit kapitaalgoed | - | - | - | - Kapitaallasten | 149 181 203 219 Totaal exploitatie | 585 617 639 655 Reeds gevoteerde kredieten | 534 | 534 | - | - Totaal investeringen | 534 534 - - De budgetten voor de kapitaalgoederen zijn herzien op basis van het rekenmodel van het integraal meerjarenprogramma beheer kapitaalgoederen. Die herziening was bij de begroting 2026 eenmalig verwerkt en is nu structureel gemaakt voor 2027 en verder. Daarbij verschuift budget tussen de kapitaalgoederen: het groen levert 131.000 euro in, het schoonhouden 43.000 en het meubilair 13.000, terwijl de civiele kunstwerken er 118.000 bij krijgen. Het bedrag dat per saldo overbleef, 144.720 euro, is opgevangen binnen het budget voor de openbare verlichting. Per saldo verandert het geraamde resultaat daardoor niet. Spelen 1. | Het beleidskader Het actuele en vigerende beleid is het huidige Integraal Maatschappelijk Beheerkader (IMBK) 2.
| Vastgesteld kwaliteitsniveau Bij de vaststelling van het IMBK is gekozen voor het basisscenario. 3. | Actuele staat van onderhoud Alle toestellen voldoen aan de veiligheidseisen. Vanuit de wettelijke aansprakelijkheid wordt ieder toestel jaarlijks aan een inspectie onderworpen. Gebreken die naar voren komen worden verholpen. Tussentijds voert het Servicebedrijf visuele controles uit. De ondergronden worden gereinigd en onderhouden zodat ze voldoen aan de veiligheidseisen. Bij vervanging van speeltoestellen vindt participatie met omwonenden plaats. Beschikbare budgetten spelen Bedragen x € 1.000 Spelen | 2027 2028 | 2029 2030 Dagelijks onderhoud (exploitatie) | 118 | 118 | 118 | 118 Storting volgens de primitieve begroting | 22 | 22 | 22 | 22 Storting uit de aanvullende financiële mutaties - | 78 | 78 | 78 | 78 Speeltoestellen Storting t.b.v. voorziening groot onderhoud | 100 | 100 | 100 | 100 Totaal exploitatie | 218 218 218 218 62 Verkeer en Vervoer 1. | Het beleidskader Het actuele en vigerende beleid is het huidige Integraal Maatschappelijk Beheerkader (IMBK), met daaronder het mobiliteitsplan. 2. | Vastgesteld kwaliteitsniveau Bij de vaststelling van het IMBK is gekozen voor het basisscenario. 3. | Actuele staat van onderhoud Het dagelijks onderhoud vertaalt zich naar het onderhoud van borden en markeringen.
Eind 2026 wordt onderzocht of een deel van het huidige areaal gesaneerd kan worden. Dit wordt vastgesteld in een uitvoeringsprogramma waarmee in 2027 gestart wordt met de uitvoering. Beschikbare budgetten verkeer en vervoer Bedragen x € 1.000 Verkeer en vervoer - inclusief verkeersregelinstallaties | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Dagelijks onderhoud (exploitatie) | 139 | 139 | 139 | 139 Af: baten op dit kapitaalgoed | -79 | -79 | -79 | -79 Kapitaallasten | 94 118 125 129 Totaal exploitatie | 154 178 185 189 Reeds gevoteerde kredieten | 535 | 535 | - | - Totaal investeringen | 535 535 - - Gebouwen en Sportaccommodaties 1. | Het beleidskader Het actuele en vigerende beleid is het huidige Integraal Maatschappelijk Beheerkader (IMBK), met daaronder kadernota Vastgoed. 2. | Vastgesteld kwaliteitsniveau Het kwaliteitsniveau voor alle gebouwen is conditieniveau 3. In 2019 is voor de velden en de parkinrichting van de buitensportaccommodaties onderhoudsniveau C (CROW) en voor de gebouwen van de buitensportaccommodaties conditieniveau 3 bepaald als standaard onderhoudsniveau. Er is een duurzame meerjarenonderhoudsprognose opgesteld. Het IMBK geeft aan wat het kwaliteitsniveau moet zijn. 3. | Actuele staat van onderhoud De staat van onderhoud is voor alle gebouwen goed. In 2026 is gestart met het opstellen en uitvoeren van een onderhoudsplan gemeentelijke gebouwen.
In 2027 vindt de verdere uitvoering plaats waarbij het verduurzamen van gemeentelijke gebouwen een belangrijk onderdeel is. 63 Beschikbare budgetten gebouwen en sportaccommodaties Bedragen x € 1.000 Gebouwen en sport | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Gemeentelijk vastgoed Dagelijks onderhoud (exploitatie) | 6 | 6 | 6 | 6 Totaal exploitatie | 6 6 6 6 Sportaccommodaties Structureel onderhoud | 170 170 170 170 Incidentele posten volgens bijlage 5 - | 104 | - | - | - De Kemmer actualisatie exploitatiekosten Dagelijks onderhoud (exploitatie) | 274 | 170 | 170 | 170 Af: baten op dit kapitaalgoed | -131 | -131 | -131 | -131 Storting t.b.v.
voorziening groot onderhoud | 55 | 55 | 55 | 55 Kapitaallasten | 227 235 228 179 Totaal exploitatie | 425 328 322 273 Reeds gevoteerde kredieten 87 - - - Te voteren: De Kemmer als toekomstbestendige | 100 | - | - | - sportaccommodatie Totaal investeringen | 187 - - - Sportvelden Het onderhoud wordt bekostigd uit | zie bijlage 4 Reserve groot onderhoud sportvelden Beheer algemeen Dagelijks onderhoud (exploitatie) | 165 | 165 | 165 | 165 Kapitaallasten | 52 50 49 49 Totaal exploitatie | 217 215 214 214 Reeds gevoteerde kredieten 65 - - - Totaal investeringen | 65 - - - De onderhoudsvoorzieningen zijn toereikend Artikel 44 lid 1c van het Besluit begroting en verantwoording bepaalt dat een voorziening voor groot onderhoud moet berusten op een actueel beheerplan, en het toezichtkader van de provincie toetst of de voorziening toereikend is gedurende de looptijd van dat plan. Aan die eis wordt voldaan: geen enkel cluster staat in enige jaarschijf van deze begroting negatief. De bestedingen zijn begroot volgens vastgestelde plannen. Voor de gebouwen en de sportaccom- modaties is dat het onderhoudsplan Condor 2026-2035; voor de wegen het uitvoeringsprogramma wegen 2026-2030.
64 Bedragen x € 1.000 Stand per 31 december | 2027202820292030 | Oordeel Cluster onderhoud gebouwen | 2.0611.5771.8161.068 | toereikend Cluster onderhoud wegen | 32 | 298 | 428 | 10 | toereikend Voorziening speeltoestellen | 266 | 366 | 466 | 566 | toereikend Reserve groot onderhoud sportvelden | 672 | 698 | 724 | 750 | eigen vermogen, geen toets Het verloop per voorziening staat in bijlage 4 bij deze begroting, per jaarschijf en per grootboek. Het cluster onderhoud gebouwen bestaat uit de voorzieningen voor het onderhoud van de sportaccommodaties, het multifunctionele gebouw in Middelbeers, de openbare gebouwen en de diverse bezittingen. De laatste twee lopen in 2026 leeg naar de voorziening voor de openbare gebouwen. Het cluster onderhoud wegen bestaat uit de algemene voorziening voor het onderhoud van de wegen en de twee voorzieningen voor het groot onderhoud van de Neereindseweg en de Hillestraat. 65 66 Programmabegroting 2027 Onder financiering verstaan we: de manier waarop we voorzien in de benodigde gelden om lopende uitgaven te kunnen doen of om investeringen te betalen. We onderscheiden daarbij financiering met kort geld en met lang geld. Bij kort geld is sprake van daggeldleningen, kasgeldleningen en rekening- courant. Lang geld betreft – voor onze gemeente – vrijwel uitsluitend vaste geldleningen.
Daarnaast speelt de vermogenspositie van onze gemeente een centrale rol: we hebben een uitstekende vermogenspositie met voldoende saldo aan reserves en voorzieningen. In deze paragraaf worden de beleidsvoornemens en het risicobeheer inzichtelijk gemaakt van de gemeentelijke financieringsportefeuille. Hiervoor gebruiken we het instrument van treasurybeleid. Bij treasury gaat het om de financiering van het gemeentelijk beleid tegen zo gunstig mogelijk voorwaarden. Dit omvat het zorgen voor voldoende liquide middelen, het beleggen van tijdelijk overschot tegen een zo hoog mogelijk rendement en het daarbij afdekken van de risico’s, met name op het gebied van rente en krediet. Dit alles op de meest doelmatige wijze en volgens de wettelijke voor- schriften van de Wet Financiering Decentrale Overheden (Wet FIDO). Bij treasury gaat het dus om het sturen, het beheersen, het verantwoorden en het toezicht houden op de financiële geldstromen, de financiële posities en de hieraan verbonden risico’s. Ons treasurybeleid is vastgelegd in het T reasurystatuut gemeente Oirschot 2026, dat uw raad op 10 maart 2026 heeft vastgesteld met terugwerkende kracht per 1 januari 2026. Het vervangt het statuut uit 2015, dat na tien jaar niet meer voldeed aan de eisen die aan een goed beheer van de gemeentelijke middelen worden gesteld en dat achterliep op gewijzigde wet- en regelgeving.
Bij die herziening is de treasuryfunctie gesplitst in een statuut, waarin uw raad de kaders stelt, en een uitvoeringsbesluit, dat het college op 27 januari 2026 heeft vastgesteld en waarin de dagelijkse praktijk is geregeld. Financieringsbeleid Het financieringsbeleid is erop gericht om zo lang mogelijk de uitgaven met ‘kort geld’ te financieren en pas vaste leningen aan te trekken wanneer dat, gelet op onze liquiditeitenplanning, noodzakelijk is. Het streven is om de benodigde leningen tegen zo laag mogelijke kosten aan te trekken. Door een meerjarige liquiditeitenplanning brengen we dit zo goed mogelijk in beeld. Komende jaren gaan wij, in het belang van de Oirschotse samenleving, behoorlijk investeren. Die uitgaven leiden tot een oplopende financieringsbehoefte. Uit de meerjarige liquiditeitenplanning blijkt dat wij in 2027 voor € 22,8 miljoen aan langlopende financiering aantrekken, in 2028 € 15,3 miljoen, in 2029 € 2,0 miljoen en in 2030 € 6,6 miljoen. De totale vaste schuld loopt daardoor op van € 42,8 miljoen eind 2026 naar € 78,0 miljoen eind 2030. Dat vertaalt zich in een netto schuldquote die oploopt van 80,4 procent in 2027 naar 100,5 procent in 2030; daarmee blijft de gemeente in de middencategorie van het toezichtkader, maar de ruimte wordt kleiner.
Paragraaf Financiering Inleiding Bedragen x € 1.000 Liquiditeitenplanning | 2027 2028 2029 2030 Beginsaldi | A 500 500 500 500 Betalingen Salarissen en sociale lasten | 15.830 | 16.319 | 16.655 | 17.318 Inkomensoverdrachten - 14.150 13.350 13.130 13.023 gemeenschappelijke regelingen Overige goederen en diensten | 12.510 | 11.867 | 12.596 | 14.154 Inkomensoverdrachten - | 4.319 4.328 3.321 3.057 overige overheden Inkomensoverdrachten - | 2.634 2.510 2.430 2.430 overige instellingen en personen Inkomensoverdrachten - provincies | 2.512 2.503 2.503 2.503 Rente | 1.586 2.200 2.442 2.499 Ingeleend personeel 835 669 673 677 Overige lastencategorieën | 645 505 505 505 Grondexploitatie - uitgaven | 4.168 | 1.321 | 990 | 979 Investeringen | 16.352 14.181 6.264 7.494 Betalingen uit voorzieningen | 2.937 | 4.350 | 2.259 | 2.259 Geldleningen - | 3.129 2.890 2.856 2.717 aflossing bestaande portefeuille Geldleningen - | 0 570 927 | 1.035 aflossing nieuwe tranches Totaal betalingen | B 81.606 77.563 67.552 70.652 Ontvangsten Inkomensoverdrachten - Rijk 40.697 40.167 40.516 42.372 Belastingen op producenten 10.540 10.866 11.166 11.488 Leges en andere rechten | 3.945 | 3.929 | 3.824 | 3.844 Belastingen op huishoudens | 2.522 2.771 3.044 3.343 Huren | 831 831 831 831 Pachten | 135 135 135 135 Dividenden en winsten 36 36 36 36 Overige batencategorieën | 37 37 25 25 Grondexploitatie - ontvangsten
| 50 | 4.542 | 3.650 | 3.650 Financiering | 22.821 15.267 1.970 6.563 Totaal ontvangsten C 81.606 77.563 67.552 70.652 Saldo / tekort (A - B + C) | 500 | 500 | 500 | 500 67 68 Programmabegroting 2027 Rentebeleid Korte termijn Wij maken maximaal gebruik van de ruimte die de kasgeldlimiet ons biedt om financieringstekorten op te vangen met kortlopende kasgeldleningen. Voor 2027 bedraagt die limiet € 6,7 miljoen. Kort geld is doorgaans goedkoper dan lang geld, en zolang de limiet niet gedurende drie opeenvolgende kwartalen wordt overschreden is dat een verantwoorde keuze. Lange termijn De rente op langlopende geldleningen is de afgelopen jaren gestegen en beweegt zich rond de vier procent. Wij rekenen in deze begroting met een rentecurve die uitgaat van vier procent in 2026 en 2027, 3,50 procent in 2028 en 3,75 procent in 2029, en daarna weer vier procent. Elke tranche houdt het tarief van het jaar waarin zij wordt opgenomen. Op basis van de liquiditeitenplanning verwachten wij in 2027 voor € 22,8 miljoen aan langlopende financiering aan te trekken. Het statuut schrijft voor dat wij daarbij offertes opvragen bij ten minste twee instellingen, waaronder de huisbankier. Rentetoerekening aan investeringen Sinds de nieuwe voorschriften per 1 januari 2017 is het voor gemeenten verplicht om het saldo van de betaalde en ontvangen rente toe te rekenen aan de investeringen.
Deze toerekening gebeurt door het bepalen van een gemiddeld rentepercentage, ook wel renteomslag-percentage genoemd. Risicobeheer We onderscheiden verschillende vormen van risico’s: onder andere renterisico’s (vaste schuld en vlottende schuld), kredietrisico’s, liquiditeitsrisico’s en koersrisico’s en garantstellingen. De Wet financiering decentrale overheden (Wet FIDO) noemt een aantal verplichte elementen dat het risico beperkt. De uitwerking voor de gemeente Oirschot van die verplichte elementen is uitgewerkt in het door uw raad vastgestelde T reasurystatuut. Renterisicobeheer/kasgeldlimiet en renterisiconorm Bij de kasgeldlimiet gaat het om het beperken van renterisico’s op de korte schuld. Korte schuld is bedoeld voor het financieren van lopende uitgaven. De kasgeldlimiet is een bedrag ter grootte van een door het ministerie vastgesteld percentage van het totaal van de jaarbegroting van de gemeente bij aanvang van het jaar. Dit betekent dat de gemeente tot maximaal de hoogte van de kasgeldlimiet kortlopende schulden mag hebben. Als deze limiet drie kwartalen achter elkaar wordt overschreden, moeten we een vaste geldlening aantrekken. In de hiernavolgende tabel is de kasgeldlimiet voor de gemeente Oirschot weergegeven. De netto vlottende schuld is in alle jaren negatief: wij hebben meer kortlopende middelen dan kortlopende schulden.
De ruimte onder de limiet is daardoor groter dan de limiet zelf, namelijk de limiet plus dat overschot. Er is dus geen enkel jaar waarin wij tegen de grens aan lopen. Bedragen x € 1.000 Kasgeldlimiet | 2025 2026202720282029 | 2030 Vlottende schuld | 16.62614.62614.62614.62614.62614.626 Af: liquide middelen en uitzettingen | -20.286 | -20.651 | -20.652 | -20.652 | -20.652 | -20.652 korter dan een jaar Netto vlottende schuld | -3.660-6.025-6.025-6.025-6.025-6.025 Begrotingstotaal | 68.00376.67678.27669.43170.27372.499 Toegestane kasgeldlimiet, 8,5 procent | 5.7806.5176.6535.9025.9736.162 Ruimte onder de kadgeldlimiet | 9.44012.54212.67811.92711.99812.187 Renterisiconorm De renterisiconorm beoogt een evenwichtige opbouw van de leningenportefeuille, zodat het renterisico uit hoofde van renteaanpassing en herfinanciering wordt beperkt. De norm houdt in dat de jaarlijkse verplichte aflossingen en renteherzieningen niet meer mogen bedragen dan twintig procent van het begrotingstotaal. In onderstaande tabel is een overzicht gegeven van de renterisiconorm voor de periode 2025 tot en met 2030.