D1 Bijlage bij RM d.d. 6 juli 2021 Jaarverslag bezwaarbehandeling 2020 Z-21-145451 Oegstgeest
Tekst van het document
JAARVERSLAG
2020 BEZWAARBEHANDELING
gemeente
Zoeterwoude
0 2 J aarv e r s l a g b e z w a a r b e h a n d e lin g 2 0 2 0
INHOUD
0 3 J aarv e r s l a g b e z w a a r b e h a n d e lin g 2 0 2 0
04
voorwoord voorzitter
05
voorwoord secretariaat bezwaarbehandeling
06
totaaloverzicht bezwaarbehandeling
10
bezwaarbehandeling gemeente Zoeterwoude
16
bezwaarbehandeling gemeente Oegstgeest
22
bezwaarbehandeling gemeente Leiderdorp
30
bezwaarbehandeling gemeente Leiden - Algemene zaken
40
bezwaarbehandeling gemeente Leiden - Sociale zaken
48
bezwaarbehandeling Omgevingsdienst West-Holland
52
bezwaarbehandeling Holland Rijnland
56
overige bezwaarbehandeling
57
bijlage 1: samenstelling Regionale commissie bezwaarschriften
58
bijlage 2: werkwijze commissie, ambtelijk horen en informele aanpak
58
bijlage 3: definitie- en afkortingenlijst
VOORWOORD VOORZITTER Vanachter mijn laptop aan de keukentafel bij mij thuis, schrijf ik dit voorwoord aan u. Een situatie die velen van u inmiddels, net als ik, heel normaal vinden. Iets dat ik me een jaar geleden, toen ik het vorige voorwoord schreef voor het jaarverslag van 2019, niet kon voorstellen. De bijzondere, nieuwe en plots ontstane situatie toen is meer dan een jaar later een ‘normal day at the office’ geworden. Toch schuilt hier ook de uitdaging in: wat voor mij en vele anderen dagelijks kost is geworden, is voor veel mensen die bezwaar maken tegen een besluit dat ze hebben ontvangen en dat vaak verstrekkende gevolgen voor hun dagelijkse leven heeft, helemaal geen routine. Voor hen is een online zitting iets nieuws dat de behandeling van hun bezwaar extra spannend maakt: werkt de link op de goede tijd, kan ik in voldoende mate mijn belangen en bezwaren inbrengen, is mijn belangenvertegenwoordiger of hulpverlener ook op tijd ingelogd? Allemaal zaken die de hoorzitting onvoorspelbaarder maken, terwijl juist voorspelbaarheid, weten wat er gaat gebeuren zo belangrijk is. Ik ben er trots op hoe we als commissie er het afgelopen jaar in zijn geslaagd om de betrokkenen op hun gemak te stellen bij de online zittingen.
Hoe het ons is gelukt om alle aanwezigen tijdens de zittingen hun verhaal te laten doen, over hun belangen te laten vertellen en we in sommige gevallen zelfs tot een oplossing zijn gekomen tijdens de online zittingen. Het vergt creativiteit, flexibiliteit en soms ook lef om, vanwege de bijzondere omstandigheden, af te wijken van de bekende geijkte wijze van het houden van een hoorzitting naar een nieuwe, op de online manier afgestemde manier van werken. Ik wil alle commissieleden, secretarissen en vertegenwoordigers namens de bestuursorganen vanaf deze plek daarvoor dan ook heel hartelijk bedanken. Samen met elkaar hebben we dit voor elkaar gekregen. En ondanks de uitdagende en vaak onverwachte omstandigheden hebben we in 2020 meer bezwaren behandeld dan het jaar daarvoor. Terwijl ik dit voorwoord schrijf, gloort er hoop. Het einde van de beperkingen binnen de maatschappij door de pandemie lijkt in zicht. Ik hoop dan ook dat we in de tweede helft van 2021 onze hoorzittingen weer door samenkomst mogen houden. Maar ik spreek hierbij ook de hoop uit dat we de goede dingen die het afgelopen jaar ons heeft gebracht behouden. Zodat we de creativiteit, flexibiliteit en het vermogen om samen nieuwe oplossingen te bedenken blijvend inzetten om de bezwaarbehandeling te verbeteren voor de betrokkenen, ook als we elkaar straks weer live mogen ontmoeten.
Blijf allen gezond! Lieke Schouwenaars voorzitter Regionale commissie bezwaarschriften
0 4 J aarv e r s l a g b e z w a a r b e h a n d e lin g 2 0 2 0
VOORWOORD SECRETARIAAT BEZWAARBEHANDELING Corona heeft in 2020 een grote impact gehad, ook op de bezwaarbehandeling. Het horen is op alternatieve manieren georganiseerd en er zijn meer bezwaren binnengekomen. Ondanks de maatregelen is de bezwaarbehandeling doorgelopen en zijn meer bezwaren behandeld dan het jaar ervoor. Alternatieve hoorzittingen Bij het ingaan van de maatregelen eind maart is het secretariaat samen met de commissie omgeschakeld naar online hoorzittingen. Gedurende het jaar is na iedere persconferentie de werkwijze aangepast aan de mogelijkheden. In de coronaregelgeving is het gedurende het jaar de bezwaarbehandeling en het openstellen van een locatie om bezwaarmakers te horen uitgezonderd gebleven van de lock down. Waar een online zitting geen optie was, is vanaf juni georganiseerd dat er weer fysieke hoorzittingen kwamen, uiteraard met inachtneming van de coronavoorschriften. Waar iemand fysiek niet kon meedoen zijn hybride zittingen georganiseerd waarbij deze persoon of personen digitaal konden deelnemen aan een verder fysieke hoorzitting. Voor veel bezwaarmakers waren de digitale hoorzittingen nieuw. Het secretariaat heeft geregeld bezwaarmakers telefonisch uitleg gegeven en de digitale verbindingen tot stand gebracht. Achter de schermen is hard gewerkt om eventuele belemmeringen zoveel mogelijk te overbruggen.
De fysieke hoorzittingen hadden niet kunnen doorlopen zonder de grote betrokkenheid en inzet van de commissieleden en juridisch adviseurs. Waar nodig zijn zij naar de fysieke zittingen blijven komen. Meer bezwaren Dit verslagjaar zijn er 1140 bezwaren binnengekomen op besluiten van de vier gemeenten. Dat zijn er 166 meer dan in 2019. Per 2020 worden ook de woonruimtebezwaren van Holland Rijnland door de regionale commissie bezwaarschriften behandeld in de sociale kamer. Met deze zaken en die van de Omgevingsdienst West-Holland (ODWH) erbij komt het totaal aantal ingekomen bezwaren op 1257 bezwaren. Ondanks de belemmeringen om fysiek bij elkaar te komen, is net als in 2019 ongeveer 1/3e van de bezwaren op informele wijze afgedaan. Tijdigheid De tijdigheid van de commissieadviezen is iets teruggelopen, als gevolg van de vertragingen bij het omschakelen, het per zaak afstemmen met alle betrokkenen over de wijze van horen en uitstel van zaken die fysiek gehoord moesten worden. Bij het ambtelijk horen is de tijdigheid gelijk gebleven of zelfs wat omhoog gegaan. In deze zaken zijn minder belanghebbenden betrokken en is het omschakelen sneller verlopen omdat er geregeld ook telefonisch gehoord kon worden.
0 5 J aarv e r s l a g b e z w a a r b e h a n d e lin g 2 0 2 0
Vooruitblik naar 2021 Alle werkzaamheden blijven voorlopig anders ingericht dan in ‘normale tijden’. Prioriteit voor het bezwarensecretariaat blijft het laten doorlopen van de bezwarenbehandeling en meebewegen met de verschillende mogelijkheden van horen afhankelijk van de geldende maatregelen. In de loop van 2021 hopen we weer meer fysieke zittingen te kunnen organiseren. De online hoorzittingen blijken en blijven een goed alternatief. Veel dank voor ieders grote inzet in dit bijzondere jaar! Filomele Bautz teammanager Juridische Zaken
429
Totaaloverzicht bezwaarbehandeling vier gemeenten
29% ADVIES
301 in 2019 321 in 2018
1140
54%
766
59% in 2019 62%1 in 2018
INGEKOMEN BEZWAREN
COMMISSIE HOREN
974 in 2019 979 in 2018
43% in 2019 45% in 2018
664 in 2019 6172 in 2018
Waaronder: 358 Participatiewet 276 omgevingsvergunningen 139 Tozo
BOB
BOB
INFORMELE AANPAK
BESLISSING OP BEZWAAR
341
INTREKKINGEN
(30%)
306 (31%) in 2019 331 (34%) in 2018
0 6 J aarv e r s l a g b e z w a a r b e h a n d e lin g 2 0 2 0 | T o ta a lo ve r zic h t
376
AMBTELIJK HOREN
373 in 2019 291 in 2018
63% 59% in 2019 64% in 2018
1 en 2
excl. clusterzaak Van Vollenhovenkade
TOELICHTING Invloed Coronamaatregelen
In 2020 is het bezwarensecretariaat vanwege de coronamaatregelen omgeschakeld naar alternatieve manieren van horen van bezwaarmakers. Vanaf medio maart 2020 moesten abrupt alle ingeplande hoorzittingen geannuleerd worden. Al snel bleek dat de maatregelen van langere duur zouden zijn en is bekeken hoe de bezwaarbehandeling conform de maatregelen konden worden voortgezet. Er is daarbij erg geprofiteerd van het feit dat de commissie al enkele jaren een digitale werkwijze hanteert. De commissieleden zijn voorzien van Surfaces en de dossiers zijn digitaal. Daardoor konden er snel digitale hoorzittingen, ambtelijke horen gesprekken en informele gesprekken georganiseerd worden. Ook is een werkwijze opgezet voor het schriftelijk afhandelen van bezwaarzaken. Vanuit contacten met andere commissies bij andere gemeenten is gebleken dat we als één van de eersten verder konden gaan met onze bezwaarbehandeling (digitaal of schriftelijk). Dit is een mooi compliment voor iedereen die betrokken is bij de bezwaarbehandeling in de Leidse regio, zowel bij de gemeenten als bij Servicepunt71. Toch heeft het overschakelen ook tijd gekost, wat gevolgen heeft gehad voor de werk- en beslistermijnen. Toen in de tweede helft van het jaar enige versoepelingen mogelijk waren, is steeds in nauw overleg met de gemeenten bekeken wat er mogelijk was.
Het horen in het kader van bezwaarbehandeling is in de landelijke coronaregelgeving als uitzondering geformuleerd op de lock down. Er zijn toen weer meer fysieke hoorzittingen en gesprekken georganiseerd. De laatste periode van het jaar werd volledig thuiswerken het uitgangspunt en is alleen bij uitzondering nog fysiek gehoord. Voor het geval een betrokkene op het laatste moment toch niet fysiek kan komen is de hybride hoorzitting mogelijk gemaakt. Met de benodigde technische middelen haakt deze persoon dan online aan bij de fysieke zitting. Ook clusterzaken zijn een uitdaging gebleken bij digitaal horen. Waar er grote aantallen bezwaarmakers waren tegen een besluit is dit online niet meer in goede banen te leiden. Aan fysiek bijeenkomen zijn echter ook maximum aantallen verbonden. Met hybride hoorzittingen en door te werken met horen in kleinere groepen konden ook grotere zaken doorgang vinden. Gedurende het jaar is geconcludeerd dat de schriftelijke afhandeling die we vanaf maart ook hanteerden erg veel tijd en inzet vergt. De stukken en standpunten moeten daarbij steeds onder partijen uitgewisseld worden om toch voldoende hoor- en wederhoor toe te passen waarbij steeds een redelijke reactietermijn gegeven wordt. Bij een ‘live’ moment, kan hoor en wederhoor op hetzelfde moment gebeuren.
Vandaar dat er weinig schriftelijke behandelingen zijn en digitale hoorzittingen het uitgangspunt zijn. Alleen in hoge uitzondering wordt een fysieke hoorzitting gehouden, waarbij de geldende landelijke coronamaatregelen opgevolgd worden.
Aantal bezwaren
In 2020 zijn meer bezwaarschriften ontvangen (1140) ten opzichte van 2019 (974). Naast een grote clusterzaak voor gemeente Leiden – Algemene Kamer (Langebrug) van 112 bezwaarschriften is de toename ook deels te verklaren door bezwaarschriften op grond van de nieuwe Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo) die is ingesteld als maatregel om ondernemers en zzp’ers te ondersteunen tijdens de coronacrisis. Deze regeling valt onder het Besluit bijstandverlening zelfstandigen (Bbz) en daarmee onder de Sociale Kamer van de commissie. De regeling is in de Leidse regio uitbesteed aan gemeente Rotterdam om uit te voeren.
Uitgebrachte adviezen en concept beslissingen op bezwaar
In 2020 heeft de commissie ten aanzien van 429 bezwaarschriften advies uitgebracht. Dit is een stijging op de 301 adviezen uit 2019. Na ambtelijk horen zijn in 2020 376 concept beslissingen op bezwaar uitgebracht. In 2019 waren dat er 373. In totaal zijn daarmee 805 adviezen en concept beslissingen aangeboden aan de bestuursorganen (131 meer dan in 2019).
Intrekkingen
Het aantal ingetrokken bezwaarschriften is toegenomen ten opzichte van de vorige 2 jaar. In 2020 zijn er 341 bezwaarschriften ingetrokken. In 2019 waren 306 bezwaarschriften ingetrokken en in 2018 waren het er 331. Afgezet tegen het aantal ingekomen bezwaarschriften is dat voor 2020 30%. Bezwaarschriften worden om verschillende redenen ingetrokken. Dat kan vanwege uitleg van het besluit of doordat er (deels) wordt tegemoetgekomen aan de bezwaren of dat er een alternatieve oplossing is gevonden. Alle ingetrokken bezwaren zijn tijdig afgehandeld. De tijdigheid van de behandelde intrekkingen werd eerder nooit meegenomen in de tijdigheidscijfers van het jaarverslag. Om een compleet beeld te geven van het afdoen van bezwaren hebben wij de tijdigheid van de intrekkingen dit jaar gecombineerd met de tijdigheid van de beslissingen op bezwaar. Een beslissing op bezwaar of een ingetrokken bezwaar zijn namelijk de twee manieren waarop een bezwaarzaak eindigt.
Tijdigheid adviezen en concept beslissingen op bezwaar
De tijdigheid van het commissie horen is in 2020 afgenomen van 43% in 2019 naar 29% in 2020. Het opleveren van de conceptbeslissingen op bezwaar na ambtelijk horen is gestegen van 59% in 2019 naar 63% in 2020.
Beslissingen op bezwaar
In 2020 zijn in totaal na zowel commissie horen als ambtelijk horen 766 beslissingen op bezwaar genomen. In 2019 zijn 664 beslissingen op bezwaar genomen. In 2020 is in 54% van de bezwaarschriften tijdig op
0 7 J aarv e r s l a g b e z w a a r b e h a n d e lin g 2 0 2 0 | T o ta a lo ve r zic h t
het bezwaar beslist. Na ambtelijk horen is in 77% van de bezwaren tijdig beslist en na commissie horen in 33% van de bezwaren. Van alle behandelde bezwaren is ook een aanzienlijk aantal informeel afgedaan en ingetrokken (341). De intrekkingen zijn allen 100% tijdig tot stand gekomen. Gecombineerd met de beslissingen op bezwaar is daarmee 68% van alle bezwaarzaken in 2020 tijdig afgehandeld.
INGEKOMEN BEZWAREN
491
2018
2019
gegrond 69 71 38
ambtshalve herzien
565
409
ongegrond 416 492 537
niet-ontvankelijk 132 98 190
439 488
DICTA BESLISSINGEN OP BEZWAAR
701
ambtelijk horen commissie
2020
In 2020 zijn in totaal 1140 bezwaarschriften ontvangen. Dit is meer dan het aantal bezwaarschriften in 2019 (974).
0 8 J aarv e r s l a g b e z w a a r b e h a n d e lin g 2 0 2 0 | T o ta a lo ve r zic h t
0 3 1 2018
2019
2020
0 9 J aarv e r s l a g b e z w a a r b e h a n d e lin g 2 0 2 0 | T o ta a lo ve r zic h t
Bezwaarbehandeling
Gemeente Zoeterwoude
21
7
71% 5 in 2019 3 in 2018
INGEKOMEN BEZWAREN
21 in 2019 12 in 2018
Waaronder: 10 omgevingsvergunningen 4 leges 3 handhaving 2 verkeersbesluit 2 overig
COMMISSIE HOREN
ADVIES
40% in 2019 67% in 2018
11
73% 67% in 2019 50% in 2018
6 in 2019 4 in 2018
BOB
BOB
INFORMELE AANPAK
BESLISSING OP BEZWAAR
10
INTREKKINGEN
(48%)
12 (57%) in 2019 19 (158%) in 2018
1 0 J aarv e r s l a g b e z w a a r b e h a n d e lin g 2 0 2 0 | Ge m e e n te Z o e terw oude
5
AMBTELIJK HOREN
3 in 2019 1 in 2018
80% 67% in 2019 0% in 2018
gemeente
Zoeterwoude
TOELICHTING Invloed Coronamaatregelen
In 2020 is het bezwarensecretariaat vanwege de coronamaatregelen omgeschakeld naar alternatieve manieren van horen van bezwaarmakers. Het proces is omgegooid en daarnaast zijn in de regio in totaal veel meer bezwaren ontvangen, onder meer vanwege de Tozo-regeling. Dit bijzondere jaar heeft de nodige invloed gehad op de werkzaamheden rond de bezwaarbehandeling. Zie daarover meer in hoofdstuk 1.
Aantal bezwaren gelijk
In 2020 zijn er in Zoeterwoude evenveel bezwaarschriften ontvangen als in 2019. Het grootste deel van de ingediende bezwaarschriften betreft omgevingsvergunningen. Dit is 48% van het geheel.
Uitgebrachte adviezen en concept beslissingen op bezwaar
In 2020 heeft de commissie ten aanzien van 7 bezwaarschriften advies uitgebracht. Na ambtelijk horen zijn er in 2020 5 concept beslissingen op bezwaar uitgebracht. In totaal zijn daarmee 12 adviezen en concept beslissingen aangeboden. Het bestuursorgaan heeft in 2020 op geen enkel bezwaar van de commissie of na ambtelijk horen, contrair beslist.
Intrekkingen
In 2020 zijn 10 bezwaarschriften ingetrokken, dat is 48% ten opzichte van het aantal van 21 ingekomen bezwaren. Dit is in vergelijking met 2019 licht gedaald, maar afgezet tegen het aantal ingekomen bezwaren nog altijd een mooi percentage. Bezwaarschriften worden om verschillende redenen ingetrokken. Dat kan vanwege uitleg van het besluit of doordat er (deels) wordt tegemoetgekomen aan de bezwaren of dat er een alternatieve oplossing is gevonden. In 2020 is er in 40% van de ingetrokken bezwaren sprake geweest van een alternatieve oplossing, in 30% is het bestreden besluit aangepast en in 10% is de gegeven uitleg reden geweest het bezwaar in te trekken. In 20% gold een ‘overige’ reden voor de intrekking. Voor alle ingetrokken bezwaren geldt dat deze tijdig zijn afgedaan. De intrekkingen zijn allemaal binnen de termijn afgehandeld.
Tijdigheid Horen door commissie
Voor het proces van bezwaarbehandeling door de commissie zijn procesafspraken gemaakt. Deze afspraken gaan over de stappen van ontvangst bij de gemeente tot en met het uitbrengen van het advies aan het bestuursorgaan. Voor het doorlopen van dat proces is een werktermijn afgesproken van 14 weken na het einde van de bezwaartermijn. In 2020 zijn er in 7 bezwaarzaken commissieadviezen uitgebracht. Bij 2 van de 7 adviezen is het in 2020 niet gelukt het advies binnen de afgesproken termijnen op te leveren. De tijdigheid van de adviezen komt daarmee op 71%
1 1 J aarv e r s l a g b e z w a a r b e h a n d e lin g 2 0 2 0 | Ge m e e n te Z o e terw oude
(5 van de 7 adviezen op tijd). In 2019 was dat 40% (2 van de 5 bezwaarschriften op tijd). Een verbetering van de tijdigheid. In beide gevallen is de vertraging te wijten aan het niet voldoende opschorten van de termijnen. In de eerste zaak is gewacht op het samenlopen met een tweede bezwaar tegen hetzelfde besluit, waarvan de gronden nog moesten worden aangevuld. Daarvoor werd een termijn van drie weken gegeven. Dit had opgelost kunnen worden door met bezwaarmaker in overleg te gaan en de termijn van het eerste bezwaar met drie weken op te schorten. In de tweede zaak moesten na afronding van de informele aanpak de gronden van bezwaar nog worden aangevuld door bezwaarmaker. Dit heeft lang geduurd namelijk van 22 juli 2020 tot 25 september 2020, maar daar is administratief geen opschorting van vastgelegd.
Ambtelijk horen
Voor het proces van ambtelijk horen door het bezwarensecretariaat is een werktermijn afgesproken van 8 weken na einde bezwaartermijn. Voor legeszaken geldt een aangepaste termijn van het lopende kalenderjaar en tenminste 6 weken met mogelijkheid tot eenmalig verdagen met 6 weken. In 2020 zijn er 5 concept beslissingen op bezwaar na ambtelijk horen uitgebracht, waarvan 4 concept beslissingen op bezwaar tijdig waren (80%). In 2019 waren er 3 concept beslissingen op bezwaar na ambtelijk horen, waarvan 2 concept beslissingen op bezwaar tijdig waren (67%). Daarmee is de tijdigheid gestegen. In de zaak die niet binnen de afgesproken werktermijn is afgerond was onduidelijkheid bij de vertegenwoordiger van de gemeente over de werkafspraken rondom het opstellen van de beslissing op bezwaar. Dit heeft tot vertraging geleid. De beslissing op bezwaar is wel binnen de wettelijke termijn uitgebracht.
Beslissingen op bezwaar
In 2020 zijn in totaal na zowel commissie horen als ambtelijk horen 11 beslissingen op bezwaar genomen (6 in 2019). In het geval van horen door de commissie was 40% (2 van de 5) binnen de wettelijke termijn van 18 weken na einde van de bezwaartermijn. Bij de ambtelijk gehoorde bezwaren was 100% (6 van 6) binnen de wettelijke termijn van 12 weken. Gemiddeld was daarmee 73% van de beslissingen op bezwaar op tijd. In vergelijking tot vorige twee jaar is dit een stijgende lijn; in 2018 was het 50% en in 2019 67%. In combinatie met de ingetrokken bezwaren komen we op een tijdigheid van de afgehandelde bezwaarzaken van 86%
Vergadering commissie in Zoeterwoude
De commissie heeft in 2020 niet vergaderd in Zoeterwoude. Een geplande zitting in het voorjaar moest geannuleerd worden. Het houden van fysieke hoorzittingen was in 2020 als gevolg van de coronamaatregelen niet goed mogelijk en heeft slechts incidenteel plaatsgevonden, indien een specifieke zaak daartoe aanleiding gaf. Voor Zoeterwoude is daarvan geen sprake geweest.
INGEKOMEN BEZWAREN 8
7
13
14
2019
2020
2 10
2018
(HOGER) BEROEP
Over 2020 is één uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak Raad van State (hierna: de Afdeling) bij de commissie bekend over besluiten van de gemeente Zoeterwoude waarbij voorafgaand aan het (hoger) beroep een bezwaarprocedure is doorlopen. ambtelijk horen commissie
In 2020 zijn in totaal 21 bezwaarschriften ontvangen. Dit is gelijk aan het aantal in 2019.
DICTA BESLISSINGEN OP BEZWAAR ongegrond
3 3 7
(deels) gegrond
0 2 0
nietontvankelijk
1 0 4 2018
2019
2020
CONTRAIR 3 2 1 0
contrair advies
2018
2019
2020
1 2 J aarv e r s l a g b e z w a a r b e h a n d e lin g 2 0 2 0 | Ge m e e n te Z o e terw oude
Einduitspraak de Afdeling inzake procedure kavelpad en twee dammen
Na een uitgebreide procedure vanaf 2016 heeft de Afdeling, na tussenuitspraak in 2019, in 2020 een einduitspraak gedaan over de procedure inzake het kavelpad en twee dammen. In de tussenuitspraak was geconcludeerd dat de besluiten van 15 februari 2017 en 14 maart 2017 onvoldoende gemotiveerd waren wat betreft het al dan niet leiden tot een onevenredige aantasting van de landelijke en/of natuurlijke waarden van de gronden. Er mocht niet worden volstaan met het overnemen van adviezen. Op 28 januari 2020 heeft het college de besluiten voorzien van de nadere motivering. De Afdeling beoordeelt in de einduitspraak puur de vraag of het college met deze nadere motivering deugdelijk heeft gemotiveerd of de aanleg van de paden al of niet leidt tot onevenredige aantasting van de waarden van de grond. Andere inhoudelijke gronden die zijn aangevoerd, zijn eerder in de procedure al aan de orde geweest en daar gaat de Afdeling niet verder meer op in. De Afdeling concludeert dat nu op goede gronden is beslist dat de aantasting van de landelijke waarde gelet op de betrokken belangen niet onevenredig is. Ook heeft het college de betreffende adviezen mogen betrekken bij de eigen afweging in de nadere motivering.
Nu de primaire besluiten van 19 september 2016 en 28 november 2016 tot verlening van de vergunning niet worden herroepen, maar met de nadere motivering in stand blijven, bestaat geen grond voor toekennen van een proceskostenvergoeding in bezwaar.
UITVOERING AANBEVELINGEN 2020 Toesturen uitspraken (hoger) beroep
Jaarlijks keert de aanbeveling terug om uitspraken in zaken, waaraan een bezwaarprocedure vooraf is gegaan, door te sturen aan het bezwarensecretariaat. Dit gebeurt vaak niet of pas na veelvuldig navragen. De bovengenoemde uitspraak is door het secretariaat zelf opgezocht, maar daarmee worden er mogelijk ook uitspraken gemist. Het ontvangen van de uitspraken is voor de commissie van belang om inzicht te krijgen in hoeverre de advisering door de commissie door rechtbank, de Afdeling of Centrale Raad van Beroep is beoordeeld en welke afwegingen zijn gemaakt. De afspraak is dat de uitspraken door de vertegenwoordigers aan het bezwarensecretariaat worden gemaild. Graag bespreken we wat er bij de gemeente voor nodig is om dit laatste stapje uit het bezwaarproces ingebed te krijgen.
Optimaliseren bezwaarproces
In 2019 is het project ter optimalisatie van het bezwaarproces uitgevoerd. Daarbij zijn in samenspraak met alle betrokken partners (gemeenten, commissie en bezwarensecretariaat) de afspraken in het bezwaarproces nogmaals onder de aandacht gebracht, knelpunten gesignaleerd en verbeteringen doorgevoerd. Hieruit zijn diverse pilots gestart, zoals het werken met een pre-advies. Met als doel de pilots eind 2020 te evalueren. In 2020 is de bezwaarbehandeling vanwege de coronamaatregelen in een kort tijdsbestek omgegooid naar online hoorzittingen in combinatie met fysiek of hybride horen. Daarnaast was er in de regio - met uitzondering van Zoeterwoude, waar het aantal bezwaren gelijk bleef - een grote toename van het aantal bezwaren. Nu de werkwijze van de commissie als gevolg van de coronamaatregelen in 2020 behoorlijk veranderd is, is de evaluatie uitgesteld naar eind 2021. De pilots zijn waar mogelijk wel doorgezet en de ervaringen van deze nieuwe tijd met de digitale werkwijze nemen we mee in het project ter optimalisatie van het bezwaarproces.
Bezwaarbeleving
Het onderzoek naar de beleving van bezwaarmakers van de gesprekken en de hoorzittingen is als gevolg van de coronamaatregelen niet voortgezet. De gesprekken en hoorzittingen hebben in 2020 grotendeels digitaal plaatsgevonden. Ondanks dat we van deze werkwijze in de toekomst mogelijk bepaalde aspecten blijven behouden, is het de intentie de gesprekken en hoorzittingen weer met name fysiek te organiseren, zodra dit mogelijk is. Op dat moment kunnen we ook het onderzoek naar de bezwaarbeleving hervatten.
1 3 J aarv e r s l a g b e z w a a r b e h a n d e lin g 2 0 2 0 | Ge m e e n te Z o e terw oude
AANBEVELINGEN 2021 Toesturen uitspraken (hoger) beroep
Deze aanbeveling wordt herhaald en benadrukken we dit jaar extra. Het doorsturen van uitspraken in zaken waaraan de bezwaarprocedure vooraf is gegaan, is voor de commissie en het bezwarensecretariaat van belang om inzicht te krijgen in hoeverre de advisering door de commissie in (hoger) beroep overeind is gebleven. De afspraak is dat uitspraken aan het bezwarensecretariaat worden gemaild. Als er behoefte is aan ondersteuning om dit actiepunt in de organisatie van de gemeente in te bedden, denken we graag mee.
UITVOERING AANBEVELINGEN 2020
AANBEVELINGEN 2021 Proces ingebrekestellingen verduidelijken
In 2020 is het in de regio een aantal maal voorgekomen dat ingebrekestellingen niet tijdig konden worden afgedaan. Dit is mede veroorzaakt door hoge werkdruk als gevolg van omschakelen naar een ander proces als gevolg van corona en het maken van afspraken met bezwaarmakers en vakafdeling in een lastige tijd, alsmede het aantal bezwaarzaken dat is binnengekomen, maar ook het niet altijd direct doorsturen van bezwaren aan het secretariaat draagt daaraan bij. De termijn van twee weken die geldt om na een ingebrekestelling alsnog tot een besluit te komen, biedt een kans om alsnog tijdig tot een besluit te komen. Deze kans lijkt niet altijd benut te worden door alle betrokkenen. Indien er onverhoopt een ingebrekestelling binnenkomt, is het van belang dat hier door alle betrokken partijen snel op geacteerd wordt. Het doel is alsnog binnen twee weken na de ingebrekestelling op het bezwaar te beslissen, waardoor het verbeuren van een dwangsom wordt voorkomen. Er is per 2021 een vaste contactpersoon op het bezwarensecretariaat, die bij een ingebrekestelling onderzoekt in welke stap het bezwaar zich bevindt en het tijdig afdoen zoveel als mogelijk in samenwerking met de gemeenten bespoedigt.
Persoonsgegevens in het dossier (Privacy / AVG)
Het dossier zoals aan de commissie wordt aangeboden, dient te voldoen aan de vereisten die de AVG daaraan stelt. Voor 2020 is daar bij de vertegenwoordigers extra aandacht voor gevraagd. Bepaalde gegevens die voor de behandeling van een aanvraag mogelijk vereist zijn, horen niet in het bezwaardossier thuis. Dit blijft een belangrijk aandachtspunt. Regionaal zou in 2020 een toepassing beschikbaar komen voor gegevensbescherming, waarmee het weglakken van gegevens kan worden vereenvoudigd. Deze toepassing is momenteel nog niet beschikbaar, maar de verwachting is dat deze in de loop van 2021 alsnog beschikbaar komt. Ook is een richtlijn beschikbaar ten behoeve van de vakafdelingen waaruit blijkt welke privacy-gevoelige gegevens niet in het bezwaardossier thuishoren.
1 4 J aarv e r s l a g b e z w a a r b e h a n d e lin g 2 0 2 0 | Ge m e e n te Z o e terw oude
Persoonsgegevens in het dossier (Privacy / AVG)
Dit blijft ook in 2021 een belangrijk aandachtspunt. Regionaal zou in 2020 een toepassing beschikbaar komen voor gegevensbescherming, waarmee het weglakken van gegevens kan worden vereenvoudigd. Deze toepassing is momenteel nog niet beschikbaar, maar de verwachting is dat deze in de loop van 2021 alsnog beschikbaar komt. Uitgangspunt blijft dat het bestuursorgaan verantwoordelijk is voor het dossier en de daarin opgenomen (persoons)gegevens. Ter ondersteuning van de bestuursorganen is een richtlijn beschikbaar.
1 5 J aarv e r s l a g b e z w a a r b e h a n d e lin g 2 0 2 0 | Ge m e e n te Z o e terw oude
Bezwaarbehandeling
Gemeente Oegstgeest
88
34
59%
42% in 2019 12% in 2018
50 in 2019 58 in 2018
INGEKOMEN BEZWAREN
COMMISSIE HOREN
77 in 2019 110 in 2018
Waarvan: 24 omgevingsvergunningen 14 Tozo 8 leges
62%
ADVIES
40
35% in 2019 26% in 2018
55 in 2019 73 in 2018
BOB
INFORMELE AANPAK
BESLISSING OP BEZWAAR
30
INTREKKINGEN
(34%)
36 (47%) in 2019 34 (31%) in 2018
1 6 J aarv e r s l a g b e z w a a r b e h a n d e lin g 2 0 2 0 | Ge m e e n te Oe g stgeest
11
AMBTELIJK HOREN
8 in 2019 21 in 2018
55% 38% in 2019 48% in 2018
BOB
TOELICHTING Invloed Coronamaatregelen
In 2020 is het bezwarensecretariaat vanwege de coronamaatregelen omgeschakeld naar alternatieve manieren van horen van bezwaarmakers. Het proces is omgegooid en daarnaast zijn in de regio in totaal veel meer bezwaren ontvangen, onder meer vanwege de Tozo-regeling. Dit bijzondere jaar heeft de nodige invloed gehad op de werkzaamheden rond de bezwaarbehandeling. Zie daarover meer in hoofdstuk 1.
Meer bezwaren
In 2020 zijn er meer bezwaarschriften ontvangen (88) dan in 2019 (77). Nieuw in 2020 zijn de bezwaren tegen besluiten op grond van de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (hierna: Tozo). Dit is één van de maatregelen van het kabinet om zelfstandig ondernemers, waaronder zzp’ers, te ondersteunen tijdens de coronacrisis. Deze regeling wordt uitgevoerd door de gemeente Rotterdam, namens het college van gemeente Oegstgeest. De bezwaarbehandeling verloopt via de commissie. Er zijn in 2020 14 bezwaarzaken behandeld op grond van de Tozo. Daarvan zijn 12 bezwaarschriften na informele behandeling ingetrokken. In 9 gevallen vanwege een aangepast besluit en in 3 gevallen vanwege uitleg die kon worden gegeven op het besluit. In één zaak heeft de commissie geadviseerd het bezwaar ongegrond te verklaren en één bezwaarzaak is momenteel nog in procedure.
Uitgebrachte adviezen en concept beslissingen op bezwaar
In 2020 heeft de commissie ten aanzien van 34 bezwaarschriften advies uitgebracht. Dit is een daling ten opzichte van de 50 bezwaarschriften in 2019. Na ambtelijk horen zijn in 2020 11 concept beslissingen op bezwaar uitgebracht, iets meer dan de 8 in 2019. In totaal zijn daarmee 45 adviezen en concept beslissingen aangeboden aan het bestuursorgaan. Dit is minder ten opzichte van de 58 adviezen en concept beslissingen in 2019.
Intrekkingen
Het aantal ingetrokken bezwaarschriften (30) is licht gedaald ten opzichte van 2019 (36). Het aantal intrekkingen ten opzichte van het aantal ingekomen bezwaarschriften is afgenomen in vergelijking tot het voorgaande jaar naar 34% in 2020 (was 47% in 2019). Bezwaarschriften worden om verschillende redenen ingetrokken. Dat kan vanwege uitleg van het besluit of doordat er (deels) wordt tegemoetgekomen aan de bezwaren of dat er een alternatieve oplossing is gevonden. In 2020 is er in 7% van de ingetrokken bezwaren sprake geweest van een alternatieve oplossing, in 33% is het bestreden besluit aangepast en in 20% is de gegeven uitleg reden geweest het bezwaar in te trekken. In 40% gold een ‘overige’ reden voor de intrekking. Voor alle ingetrokken bezwaren geldt dat deze tijdig zijn afgedaan. Voor de ingetrokken bezwaren geldt dat deze allen tijdig zijn afgedaan.
1 7 J aarv e r s l a g b e z w a a r b e h a n d e lin g 2 0 2 0 | Ge m e e n te Oe g stgeest
Tijdigheid Horen door commissie
Voor het proces van bezwaarbehandeling door de commissie zijn procesafspraken gemaakt. Deze afspraken gaan over de stappen vanaf ontvangst bij de gemeente tot en met het uitbrengen van het advies aan het bestuursorgaan. Voor het doorlopen van dat proces is een werktermijn afgesproken van 14 weken na het einde van de bezwaartermijn. De tijdigheid van de bezwaarbehandeling van ontvangst van het bezwaar bij de gemeente tot het opleveren van het commissieadvies is gestegen. In 2020 was 59% (20 van de 34) van de commissieadviezen tijdig, in 2019 was dat 42% en in 2018 12%. Een stijgende lijn.
Ambtelijk horen
Voor het proces van ambtelijk horen door het bezwarensecretariaat is een werktermijn afgesproken van 8 weken na einde bezwaartermijn. Daarbij geldt voor legeszaken een aangepaste termijn van het lopend kalenderjaar en minstens 6 weken. De tijdigheid van het opleveren van de concept beslissingen op bezwaar is gestegen naar 55% (4 van de 11) ten opzichte van 2019 (38%).
Beslissingen op bezwaar
In 2020 zijn in totaal na zowel commissie horen als ambtelijk horen 40 beslissingen op bezwaar genomen (55 in 2019 en 73 in 2018). In het geval van horen door de commissie was hiervan 57% (17 van de 30) binnen de wettelijke termijn van 18 weken. In 2019 was dit 35% (13 van de 55) en in 2018 was dit 26% (6 van de 73). In geval van ambtelijk gehoorde bezwaren was 90% (9 van de 10) binnen de wettelijk termijn van 12 weken. In 2019 was dat 88% (7 van de 8) en in 2018 was dit 59% (13 van de 22). Gemiddeld was daarmee 65% van de beslissingen op bezwaar op tijd in 2020. Een grote stijging ten opzichte van 2019 waar dit 35% was en in 2018 waar het 26% was. In combinatie met de ingetrokken bezwaren komen we op een tijdigheid van het aantal afgeronde bezwaarzaken van 80%.
Vergadering commissie in Oegstgeest
De commissie heeft in 2020 twee keer een vergadering gehouden in Oegstgeest. Als gevolg van de maatregelen tegen het coronavirus hebben er in 2020 beduidend minder fysieke hoorzittingen plaatsgevonden. De meeste hoorzittingen hebben digitaal doorgang gehad.
(HOGER) BEROEP
INGEKOMEN BEZWAREN
Over 2020 is één uitspraak in beroep of hoger beroep bij de commissie bekend over besluiten van de gemeente Oegstgeest waarbij voorafgaand aan het (hoger) beroep een bezwaarprocedure is doorlopen.
30 23
15 80
65
62
Uitspraak Afdeling Bestuursrechtspraak inzake afwijzing planschade
ambtelijk horen commissie
2018
2019
2020
In 2020 zijn in totaal 88 bezwaarschriften ontvangen. Dit betreft een stijging van het aantal bezwaarschriften ten opzichte van 2019 met 14% (11 bezwaarschriften meer).
DICTA BESLISSINGEN OP BEZWAAR 43 ongegrond 39 19 gegrond
2 4 2
niet- 28 ontvankelijk 7 18 doorgestuurd
0 0 1 2018
2019
2020
CONTRAIR 3 2 1 0
contrair advies
2018
2019
2020
1 8 J aarv e r s l a g b e z w a a r b e h a n d e lin g 2 0 2 0 | Ge m e e n te Oe g stgeest
Inzake een bezwaarprocedure uit 2013 heeft de Afdeling bestuursrechtspraak Raad van State (hierna: de Afdeling) in 2020 een uitspraak gedaan op het ingestelde hoger beroep. Als gevolg van een in 2006 vastgesteld bestemmingsplan beweert aanvrager, als eigenaar van een bedrijventerrein, schade te hebben geleden nu het onder het nieuwe bestemmingsplan niet langer mogelijk is om 34 bedrijfswoningen op het bedrijventerrein op te richten (twee bedrijfswoningen per bedrijf). Het verzoek om planschade wordt aanvankelijk afgewezen. In bezwaar adviseert de commissie het bezwaar gegrond te verklaren nu een cijfermatige onderbouwing en motivering van de ingediende aanvraag ontbreken, waardoor het niet mogelijk is een goed oordeel te vellen over het mogelijk opgetreden planologisch nadeel voor de aanvrager. Het bezwaar wordt door het college ongegrond verklaard, waarna de rechtbank het daartegen aangetekende beroep gegrond verklaart. Het college neemt bij besluit van 18 april 2016 een nieuw besluit op het bezwaar waarmee het bezwaar gegrond wordt verklaard, het besluit herroepen en de geleden planschade in natura wordt gecompenseerd. Het daartegen ingestelde beroep wordt ongegrond verklaard.
In hoger beroep buigt de Afdeling zich over de vraag of de tegemoetkoming in de schade voldoende anderszins verzekerd is en dat het restant van de nadelen wegvalt tegen de voordelen van het nieuwe bestemmingsplan. Ook overweegt de Afdeling dat het opnieuw horen van bezwaarmaker geen verplichting is ter voorbereiding van een nieuw besluit op bezwaar, ter voldoening van een uitspraak van de rechter. Dat neemt niet weg dat het in dit geval uit oogpunt van zorgvuldigheid wel noodzakelijk was om opnieuw te horen. Bij de eerste bezwaarfase was nog niet in geschil of tegemoetkoming in een deel van de geleden schade voldoende anderszins is verzekerd. Het college heeft in strijd met een zorgvuldige voorbereiding gehandeld door aanvrager hierover niet te horen. Inhoudelijk overweegt de Afdeling dat het college (wederom) een nieuw besluit op het bezwaar dient te nemen, bezwaarmaker in de gelegenheid moet stellen daarover gehoord te worden en in dat besluit nader advies van een deskundige in dient te winnen of de schade als gevolg van het restant van de planologische nadelen wegvalt tegen de voordelen en zo niet, of het college daarvoor een tegemoetkoming dient toe te kennen.
UITVOERING AANBEVELINGEN 2020 Toesturen uitspraken (hoger) beroep
Jaarlijks keert de aanbeveling terug om uitspraken in zaken, waaraan een bezwaarprocedure vooraf is gegaan, door te sturen aan het bezwarensecretariaat. Dit gebeurt vaak niet of pas na veelvuldig navragen. De uitspraak hierboven is door het secretariaat opgezocht, maar daarmee worden er mogelijk ook uitspraken gemist. Het ontvangen van de uitspraken is voor de commissie van belang om inzicht te krijgen in hoeverre de advisering door de commissie door rechtbank, de Afdeling of Centrale Raad van Beroep is beoordeeld en welke afwegingen zijn gemaakt. De afspraak is dat de uitspraken door de vertegenwoordigers aan het bezwarensecretariaat worden gemaild. Graag bespreken we wat er bij de gemeente voor nodig is om dit laatste stapje uit het bezwaarproces ingebed te krijgen.
Optimaliseren bezwaarproces
In 2019 is het project ter optimalisatie van het bezwaarproces uitgevoerd. Daarbij zijn in samenspraak met alle betrokken partners (gemeenten, commissie en bezwarensecretariaat) de afspraken in het bezwaarproces nogmaals onder de aandacht gebracht, knelpunten gesignaleerd en verbeteringen doorgevoerd. Hieruit zijn diverse pilots gestart, zoals het werken met een pre-advies. Met als doel de pilots eind 2020 te evalueren. In 2020 is de bezwaarbehandeling vanwege de coronamaatregelen in een kort tijdsbestek omgegooid naar online hoorzittingen in combinatie met fysiek of hybride horen. Daarnaast was er in de regio een grote toename van het aantal bezwaren. Nu de werkwijze van de commissie als gevolg van de coronamaatregelen in 2020 behoorlijk veranderd is, is de evaluatie uitgesteld naar eind 2021. De pilots zijn waar mogelijk wel doorgezet en de ervaringen van deze nieuwe tijd met de digitale werkwijze nemen we mee in het project ter optimalisatie van het bezwaarproces.
Bezwaarbeleving
Het onderzoek naar de beleving van bezwaarmakers van de gesprekken en de hoorzittingen is als gevolg van de coronamaatregelen niet voortgezet. De gesprekken en hoorzittingen hebben in 2020 grotendeels digitaal plaatsgevonden. Ondanks dat we van deze werkwijze in de toekomst mogelijk bepaalde aspecten blijven behouden, is het de intentie de gesprekken en hoorzittingen weer met name fysiek te organiseren, zodra dit mogelijk is. Op dat moment kunnen we ook het onderzoek naar de bezwaarbeleving hervatten.
1 9 J aarv e r s l a g b e z w a a r b e h a n d e lin g 2 0 2 0 | Ge m e e n te Oe g stgeest
AANBEVELINGEN 2021 Toesturen uitspraken (hoger) beroep
Deze aanbeveling wordt herhaald en benadrukken we dit jaar extra. Het doorsturen van uitspraken in zaken waaraan de bezwaarprocedure vooraf is gegaan, is voor de commissie en het bezwarensecretariaat van belang om inzicht te krijgen in hoeverre de advisering door de commissie in (hoger) beroep overeind is gebleven. De afspraak is dat uitspraken aan het bezwarensecretariaat worden gemaild. Als er behoefte is aan ondersteuning om dit actiepunt in de organisatie van de gemeente in te bedden, denken we graag mee.
UITVOERING AANBEVELINGEN 2020
AANBEVELINGEN 2021 Proces ingebrekestellingen verduidelijken
In 2020 is het in de regio een aantal maal voorgekomen dat ingebrekestellingen niet tijdig konden worden afgedaan. Dit is mede veroorzaakt door hoge werkdruk als gevolg van omschakelen naar een ander proces als gevolg van corona en het maken van afspraken met bezwaarmakers en vakafdeling in een lastige tijd, alsmede het aantal bezwaarzaken dat is binnengekomen, maar ook het niet altijd direct doorsturen van bezwaren aan het secretariaat draagt daaraan bij. De termijn van twee weken die geldt om na een ingebrekestelling alsnog tot een besluit te komen, biedt een kans om alsnog tijdig tot een besluit te komen. Deze kans lijkt niet altijd benut te worden door alle betrokkenen. Indien er onverhoopt een ingebrekestelling binnenkomt, is het van belang dat hier door alle betrokken partijen snel op geacteerd wordt. Het doel is alsnog binnen twee weken na de ingebrekestelling op het bezwaar te beslissen, waardoor het verbeuren van een dwangsom wordt voorkomen. Er is per 2021 een vaste contactpersoon op het bezwarensecretariaat, die bij een ingebrekestelling onderzoekt in welke stap het bezwaar zich bevindt en het tijdig afdoen zoveel als mogelijk in samenwerking met de gemeenten bespoedigt.
Persoonsgegevens in het dossier (Privacy / AVG)
Het dossier zoals aan de commissie wordt aangeboden, dient te voldoen aan de vereisten die de AVG daaraan stelt. Voor 2020 is daar bij de vertegenwoordigers extra aandacht voor gevraagd. Bepaalde gegevens die voor de behandeling van een aanvraag mogelijk vereist zijn, horen niet in het bezwaardossier thuis. Dit blijft een belangrijk aandachtspunt. Regionaal zou in 2020 een toepassing beschikbaar komen voor gegevensbescherming, waarmee het weglakken van gegevens kan worden vereenvoudigd. Deze toepassing is momenteel nog niet beschikbaar, maar de verwachting is dat deze in de loop van 2021 alsnog beschikbaar komt. Ook is een richtlijn beschikbaar ten behoeve van de vakafdelingen waaruit blijkt welke privacy-gevoelige gegevens niet in het bezwaardossier thuishoren.
2 0 J aarv e r s l a g b e z w a a r b e h a n d e lin g 2 0 2 0 | Ge m e e n te Oe g stgeest
Persoonsgegevens in het dossier (Privacy / AVG)
Dit blijft ook in 2021 een belangrijk aandachtspunt. Regionaal zou in 2020 een toepassing beschikbaar komen voor gegevensbescherming, waarmee het weglakken van gegevens kan worden vereenvoudigd. Deze toepassing is momenteel nog niet beschikbaar, maar de verwachting is dat deze in de loop van 2021 alsnog beschikbaar komt. Uitgangspunt blijft dat het bestuursorgaan verantwoordelijk is voor het dossier en de daarin opgenomen (persoons)gegevens. Ter ondersteuning van de bestuursorganen is een richtlijn beschikbaar.
2 1 J aarv e r s l a g b e z w a a r b e h a n d e lin g 2 0 2 0 | Ge m e e n te Oe g stgeest
Bezwaarbehandeling
Gemeente Leiderdorp
119
66
17%
33% in 2019 38% in 2018
18 in 2019 47 in 2018
20%
ADVIES
35% in 2019 34% in 2018
89
INGEKOMEN BEZWAREN
99 in 2019 82 in 2018
Waaronder: 38 verkeersbesluiten 23 Tozo 13 vervoersvoorzieningen
COMMISSIE HOREN
55 in 2019 61 in 2018
BOB
INFORMELE AANPAK
BESLISSING OP BEZWAAR
44
INTREKKINGEN
(36%)
20 (23%) in 2019 31 (38%) in 2018
2 2 J aarv e r s l a g b e z w a a r b e h a n d e lin g 2 0 2 0 | Ge m e e n te L e id erdorp
23
AMBTELIJK HOREN
31 in 2019 16 in 2018
52% 48% in 2019 69% in 2018
BOB
TOELICHTING Invloed Coronamaatregelen
In 2020 is het bezwarensecretariaat vanwege de coronamaatregelen omgeschakeld naar alternatieve manieren van horen van bezwaarmakers. Het proces is omgegooid en daarnaast zijn in de regio in totaal veel meer bezwaren ontvangen, onder meer vanwege de Tozo-regeling. Dit bijzondere jaar heeft de nodige invloed gehad op de werkzaamheden rond de bezwaarbehandeling. Zie daarover meer in hoofdstuk 1.
Meer bezwaren
In 2020 zijn er meer bezwaarschriften ontvangen (119) dan in 2019 (99), dit betreft een groei van 17% ten opzichte van 2019. Vooral was sprake van een grote toename van het aantal bezwaren inzake verkeersbesluiten ten behoeve van het plaatsen van elektrische laadpalen. Nieuw in 2020 zijn de bezwaren tegen besluiten op grond van de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (hierna: Tozo). Dit is één van de maatregelen van het kabinet om zelfstandig ondernemers, waaronder zzp’ers, te ondersteunen tijdens de coronacrisis. Deze regeling wordt uitgevoerd door de gemeente Rotterdam Uitgebrachte adviezen en concept beslissingen op bezwaar In 2020 heeft de commissie ten aanzien van 66 bezwaarschriften advies uitgebracht. In 2019 waren het er 18 en in 2018 waren het er 47. Dat is een ruime verdrievoudiging van het aantal bezwaarschriften uit 2019. Na ambtelijk horen zijn in 2020 23 concept beslissingen op bezwaar uitgebracht. Dit aantal is 26% afgenomen in vergelijking met het jaar daarvoor (2019 – 31). In totaal zijn er 89 adviezen en concept beslissingen aangeboden aan het bestuursorgaan, dit is een toename van 82% in vergelijking met 2019 (49). Het bestuursorgaan heeft in 2020 geen besluiten op bezwaar genomen in afwijking van het advies van de commissie (contrair).
Intrekkingen
Er zijn in totaal 44 bezwaarschriften ingetrokken in 2020. Het aantal intrekkingen ten opzichte van het aantal ingekomen bezwaarschriften is toegenomen in vergelijking tot het voorgaande jaar naar 36% in 2020 (was 23% in 2019). Er zijn 29 commissiezaken en 15 ambtelijk horen zaken ingetrokken. Bezwaarschriften worden om verschillende redenen ingetrokken. Dat kan vanwege uitleg van het besluit of doordat er (deels) wordt tegemoetgekomen aan de bezwaren of dat er een alternatieve oplossing is gevonden. In 2020 is er in 9% van de ingetrokken bezwaren sprake geweest van een alternatieve oplossing, in 60% is het bestreden besluit aangepast en in 21% is de gegeven uitleg reden geweest het bezwaar in te trekken. In 21% gold een ‘overige’ reden voor de intrekking. Voor alle ingetrokken bezwaren geldt dat deze tijdig zijn afgedaan. De intrekkingen zijn allemaal binnen de termijn afgehandeld.
2 3 J aarv e r s l a g b e z w a a r b e h a n d e lin g 2 0 2 0 | Ge m e e n te L e id erdorp
Tijdigheid Horen door commissie
Voor het proces van bezwaarbehandeling door de commissie zijn procesafspraken gemaakt. Deze afspraken gaan over de stappen van ontvangst bij de gemeente tot en met het uitbrengen van het advies aan het bestuursorgaan. Voor het doorlopen van dat proces is een werktermijn afgesproken van 14 weken na het einde van de bezwaartermijn. De tijdigheid van de bezwaarafhandeling vanaf de ontvangst van het bezwaar door de gemeente tot het opleveren van het commissieadvies is gedaald naar 17% in 2020 (11 van de 66 adviezen tijdig). In 2019 was dit 33% (6 van de 18 adviezen tijdig) en in 2018 was dit 38% (18 van de 47 adviezen tijdig). Deze afname in tijdigheid is te wijten aan meerdere grotere clusterzaken waarbij de tijdigheid niet gehaald is. Ook moesten er in twee van deze clusterzaken fysieke hoorzittingen georganiseerd worden, wat in 2020 lastiger was om met alle betrokkenen afspraken te maken en daardoor langer duurde. Ook waren er substantieel meer zaken op het gebied van laadpalen en Tozo-zaken.
Ambtelijk horen
Voor het proces van ambtelijk horen door het bezwarensecretariaat is een werktermijn afgesproken van 8 weken na einde bezwaartermijn. Daarbij geldt voor legeszaken een aangepaste termijn van het lopend kalenderjaar en minstens 6 weken. De tijdigheid van het opleveren van de concept beslissingen op bezwaar is gestegen naar 52% (10 van 23 op tijd). Dit is een lichte stijging ten opzichte van 2019 (48%).
Beslissingen op bezwaar
In 2020 zijn in totaal na zowel commissie horen als ambtelijk horen 89 beslissingen op bezwaar genomen. In 2019 was dit 55 en in 2018 waren dit 61 beslissingen op bezwaar. Van beslissingen op bezwaar na horen door de commissie in 2020 is 12% (8 van de 65) genomen binnen de wettelijke termijn van 18 weken na einde bezwaartermijn. Dit is een daling ten opzichte van 2019 toen was 29% op tijd en 26% in 2018. In geval van ambtelijk gehoorde bezwaren is in 42% (10 van 24) binnen de wettelijke termijn van 12 weken besloten. In 2019 was dit 58% (18 van de 31). Gemiddeld was daarmee 20% van de beslissingen op bezwaar op tijd. In 2019 was dit 35% en in 2019 was dit 34%. In combinatie met de intrekkingen is 47% van het totaal aantal afgehandelde bezwaarzaken tijdig afgerond.
Vergadering commissie in Leiderdorp
De commissie heeft in 2020 twee keer een vergadering gehouden in Leiderdorp. In één geval in verband met een omvangrijke bezwaarzaak waarbij zowel de raadzaal als een extra ruimte is gebruikt, waardoor meer
bezwaarmakers konden meekijken met de zitting. Als gevolg van de maatregelen tegen het coronavirus hebben er in 2020 beduidend minder fysieke hoorzittingen plaatsgevonden. De meeste hoorzittingen hebben digitaal doorgang gehad.
INGEKOMEN BEZWAREN
56 ambtelijk horen commissie
2020
In 2020 zijn in totaal 119 bezwaarschriften ontvangen. Dit betreft een toename van het aantal bezwaarschriften ten opzichte van 2019 met 20% (20 bezwaarschriften meer).
DICTA BESLISSINGEN OP BEZWAAR 31 ongegrond 35 67 16 7 6
niet- 13 ontvankelijk 13 16 ambtshalve herzien
2018
2019
2020
Over 2020 zijn drie uitspraken in beroep of hoger beroep bij de commissie bekend over besluiten van de gemeente Leiderdorp waarbij voorafgaand aan het (hoger) beroep een bezwaarprocedure is doorlopen.
84
gegrond
2017 contrair advies
32
2019
2
0
43
2018
Het bestuursorgaan heeft in 2020 geen besluiten op bezwaar genomen in afwijking van het advies van de commissie (contrair).
1
35
50
CONTRAIR
1 0 0 2018
2019
2 4 J aarv e r s l a g b e z w a a r b e h a n d e lin g 2 0 2 0 | Ge m e e n te L e id erdorp
2020
Beroep van rechtswege verleende omgevingsvergunning legaliseren schuur
Bezwaarmaker heeft zich op het standpunt gesteld dat het college niet tijdig heeft beslist op zijn aanvraag en dat daarmee de omgevingsvergunning van rechtswege is verleend. De commissie heeft overwogen dat geen sprake was van een van rechtswege verleende vergunning, maar van een tijdige weigering van de aanvraag. De commissie heeft verzending van het besluit tot weigering (en daarmee bekendmaking van dat besluit) door het college als voldoende aannemelijk geacht. De verzending zou te herleiden zijn uit de uitdraai van het postregistratiesysteem van de gemeente. De rechtbank ziet dit anders. Als het bestuursorgaan voor verzending van niet-aangetekende besluiten gebruik maakt van een andere postdienst dan PostNL (zoals in deze zaak is gebeurd, in de Leidse regio wordt niet-aangetekende post verzonden door de DZB) en wordt ontvangst ontkent dan dient het bestuursorgaan niet alleen de verzending maar ook de ontvangst van het besluit aannemelijk te maken. In dit geval is niet komen vast te staan dat het besluit is verzonden, de registratie van de verzonden brief in het archiefsysteem is daarvoor onvoldoende. Ook wordt niet aannemelijk gemaakt dat het besluit door belanghebbende tijdig is ontvangen.
Nu belanghebbende ook niet op een andere wijze tijdig van het besluit kennis heeft kunnen nemen, is de gevraagde omgevingsvergunning na afloop van de beslistermijn van rechtswege verleend. Het college was na 3 januari 2018 niet meer bevoegd op de aanvraag te beslissen en de weigering achteraf is daarmee geen besluit in de zin van artikel 1:3 van de Awb. Het beroep wordt gegrond verklaard en het bestreden
besluit (weigering na 3 januari 2018) wordt vernietigd. De gevraagde omgevingsvergunning is van rechtswege gegeven en deze moet alsnog bekend worden gemaakt aan aanvrager en openbare mededeling van worden gedaan.
Beroep omgevingsvergunning winkel dierbenodigdheden
Aan vergunninghouder is een tijdelijke omgevingsvergunning voor het in afwijking van het bestemmingsplan vestigen van een winkel voor dierbenodigdheden. De commissie heeft geadviseerd de gemaakte bezwaren gegrond te verklaren, het bestreden besluit te herroepen en een nieuw besluit te nemen. Uit het besluit volgt niet waarom de vergunde activiteit verenigbaar is met een goede ruimtelijke ordening. Ook heeft geen vooroverleg en afstemming plaatsgevonden met de provincie en de verleende omgevingsvergunning is in strijd met de ladder voor duurzame verstedelijking. Het college neemt het advies van de commissie bij de beslissing op bezwaar niet over en besluit het bezwaar ongegrond te verklaren. Het college twijfelt aan de verenigbaarheid van de betrokken bepalingen uit de huidige provinciale verordening met de Europese Dienstenrichtlijn en de brancheringsregeling uit de provinciale verordening zoals die gold ten tijde van het primaire besluit is onderwerp van een juridische procedure bij de Afdeling. De rechtbank overweegt dat de beslissing op bezwaar geen enkele bespreking, laat staan weerlegging van de inhoudelijke bezwaargronden bevat. Ook wordt niet duidelijk waarom is afgeweken van het advies van de commissie. De beslissing op bezwaar is dan ook niet deugdelijk gemotiveerd. Het beroep is gegrond en het college moet een nieuw besluit op bezwaar nemen.
Het college heeft de vergunning vervolgens ingetrokken. Tegen dit besluit hebben de eigenaren van de dierenwinkel hoger beroep aangetekend. In deze procedure is (nog) geen uitspraak bekend.
Hoger beroep – diverse Wwb-besluiten en ingebrekstellingen
De Centrale Raad van Beroep (hierna: de CRvB) doet uitspraak in een speciale verzameluitspraak over de periode 2011-2014. In deze uitspraak liggen veertien aangevallen uitspraken op grond van de Wwb en een aantal ingebrekestellingen ter beoordeling voor. De CRvB geeft aan en heeft ter zitting besproken dat het veelvuldig indienen van aanvragen en insturen van brieven en ingebrekestellingen aan het college, contraproductief kan werken aan het doel wat zij heeft willen bereiken. Het beoogde doel van aanvrager dat serieus naar de zaak gekeken wordt en duidelijk en inzichtelijk wordt gecommuniceerd staat onder druk bij het veelvuldig indienen van correspondentie. Van de 14 hoger beroepszaken bevestigt de CRvB in zes zaken het beroep omdat er geen gemotiveerde gronden of redenen naar voren zijn gebracht waarom de rechtbank tot een ander oordeel had moeten komen. In drie zaken overweegt de CRvB dat wat door de rechtbank als bezwaar is opgevat in feite als beroep behandeld had moeten worden. De CRvB verklaart deze drie, ten onrechte als bezwaar opgevatte beroepszaken, in
2 5 J aarv e r s l a g b e z w a a r b e h a n d e lin g 2 0 2 0 | Ge m e e n te L e id erdorp
één geval niet-ontvankelijk en de andere twee ongegrond. In twee zaken wordt de uitspraak in beroep vernietigd en herroept de CRvB de besluiten, door te bepalen dat in één geval geen dwangsom is verschuldigd en in één geval wel een dwangsom van € 400,- verschuldigd is. In twee zaken wordt het beroep vernietigd en wordt het college opgedragen met inachtneming van de uitspraak een nieuw besluit te nemen, waar alleen beroep bij de CRvB zelf tegen open staat. En tot slot in de laatste zaak wordt het hoger beroep niet-ontvankelijk verklaard.
UITVOERING AANBEVELINGEN 2020 Toesturen uitspraken (hoger) beroep
Jaarlijks keert de aanbeveling terug om uitspraken in zaken, waaraan een bezwaarprocedure vooraf is gegaan, door te sturen aan het bezwarensecretariaat. Dit gebeurt niet altijd. Het ontvangen van de uitspraken is voor de commissie van belang om inzicht te krijgen in hoeverre de advisering door de commissie door rechtbank, de Afdeling of Centrale Raad van Beroep is beoordeeld en welke afwegingen zijn gemaakt. De afspraak is dat de uitspraken door de vertegenwoordigers aan het bezwarensecretariaat worden gemaild. Graag bespreken we wat er bij de gemeente voor nodig is om dit laatste stapje uit het bezwaarproces ingebed te krijgen.
Optimaliseren bezwaarproces
In 2019 is het project ter optimalisatie van het bezwaarproces uitgevoerd. Daarbij zijn in samenspraak met alle betrokken partners (gemeenten, commissie en bezwarensecretariaat) de afspraken in het bezwaarproces nogmaals onder de aandacht gebracht, knelpunten gesignaleerd en verbeteringen doorgevoerd. Hieruit zijn diverse pilots gestart, zoals het werken met een pre-advies. Met als doel de pilots eind 2020 te evalueren. In 2020 is de bezwaarbehandeling vanwege de coronamaatregelen in een kort tijdsbestek omgegooid naar online hoorzittingen in combinatie met fysiek of hybride horen. Daarnaast was er in de regio in totaal een grote toename van het aantal bezwaren. Nu de werkwijze van de commissie als gevolg van de coronamaatregelen in 2020 behoorlijk veranderd is, is de evaluatie uitgesteld naar eind 2021. De pilots zijn waar mogelijk wel doorgezet en de ervaringen van deze nieuwe tijd met de digitale werkwijze nemen we mee in het project ter optimalisatie van het bezwaarproces.
Bezwaarbeleving
Het onderzoek naar de beleving van bezwaarmakers van de gesprekken en de hoorzittingen is als gevolg van de coronamaatregelen niet voortgezet. De gesprekken en hoorzittingen hebben in 2020 grotendeels digitaal plaatsgevonden. Ondanks dat we van deze werkwijze in de toekomst mogelijk bepaalde aspecten blijven behouden, is het de intentie de gesprekken en hoorzittingen weer met name fysiek te organiseren, zodra dit mogelijk is. Op dat moment kunnen we ook het onderzoek naar de bezwaarbeleving hervatten.
2 6 J aarv e r s l a g b e z w a a r b e h a n d e lin g 2 0 2 0 | Ge m e e n te L e id erdorp
AANBEVELINGEN 2021 Toesturen uitspraken (hoger) beroep
Deze aanbeveling wordt herhaald en benadrukken we dit jaar extra. Het doorsturen van uitspraken in zaken waaraan de bezwaarprocedure vooraf is gegaan, is voor de commissie en het bezwarensecretariaat van belang om inzicht te krijgen in hoeverre de advisering door de commissie in (hoger) beroep overeind is gebleven. De afspraak is dat uitspraken aan het bezwarensecretariaat worden gemaild. Als er behoefte is aan ondersteuning om dit actiepunt in de organisatie van de gemeente in te bedden, denken we graag mee.
UITVOERING AANBEVELINGEN 2020
AANBEVELINGEN 2021 Proces ingebrekestellingen verduidelijken
In 2020 is het in de regio een aantal maal voorgekomen dat ingebrekestellingen niet tijdig konden worden afgedaan. Dit is mede veroorzaakt door hoge werkdruk als gevolg van omschakelen naar een ander proces als gevolg van corona en het maken van afspraken met bezwaarmakers en vakafdeling in een lastige tijd, alsmede het aantal bezwaarzaken dat is binnengekomen, maar ook het niet altijd direct doorsturen van bezwaren aan het secretariaat draagt daaraan bij. De termijn van twee weken die geldt om na een ingebrekestelling alsnog tot een besluit te komen, biedt een kans om alsnog tijdig tot een besluit te komen. Deze kans lijkt niet altijd benut te worden door alle betrokkenen. Indien er onverhoopt een ingebrekestelling binnenkomt, is het van belang dat hier door alle betrokken partijen snel op geacteerd wordt. Het doel is alsnog binnen twee weken na de ingebrekestelling op het bezwaar te beslissen, waardoor het verbeuren van een dwangsom wordt voorkomen. Er is per 2021 een vaste contactpersoon op het bezwarensecretariaat, die bij een ingebrekestelling onderzoekt in welke stap het bezwaar zich bevindt en het tijdig afdoen zoveel als mogelijk in samenwerking met de gemeenten bespoedigt.
Persoonsgegevens in het dossier (Privacy / AVG)
Het dossier zoals aan de commissie wordt aangeboden, dient te voldoen aan de vereisten die de AVG daaraan stelt. Voor 2020 is daar bij de vertegenwoordigers extra aandacht voor gevraagd. Bepaalde gegevens die voor de behandeling van een aanvraag mogelijk vereist zijn, horen niet in het bezwaardossier thuis. Dit blijft een belangrijk aandachtspunt. Regionaal zou in 2020 een toepassing beschikbaar komen voor gegevensbescherming, waarmee het weglakken van gegevens kan worden vereenvoudigd. Deze toepassing is momenteel nog niet beschikbaar, maar de verwachting is dat deze in de loop van 2021 alsnog beschikbaar komt. Ook is een richtlijn beschikbaar ten behoeve van de vakafdelingen waaruit blijkt welke privacy-gevoelige gegevens niet in het bezwaardossier thuishoren.
2 7 J aarv e r s l a g b e z w a a r b e h a n d e lin g 2 0 2 0 | Ge m e e n te L e id erdorp
Persoonsgegevens in het dossier (Privacy / AVG)
Dit blijft ook in 2021 een belangrijk aandachtspunt. Regionaal zou in 2020 een toepassing beschikbaar komen voor gegevensbescherming, waarmee het weglakken van gegevens kan worden vereenvoudigd. Deze toepassing is momenteel nog niet beschikbaar, maar de verwachting is dat deze in de loop van 2021 alsnog beschikbaar komt. Uitgangspunt blijft dat het bestuursorgaan verantwoordelijk is voor het dossier en de daarin opgenomen (persoons)gegevens. Ter ondersteuning van de bestuursorganen is een richtlijn beschikbaar.
2 8 J aarv e r s l a g b e z w a a r b e h a n d e lin g 2 0 2 0 | Ge m e e n te L e id erdorp