Bijlage bij RV d.d. 4 mei 2021 Ambitiedocument Omgevingsvisie Z-20-130934 Oegstgeest

Tegelijkertijd is er ook nog een vrij grote groep die moeilijkheden ervaren en wordt geopperd dat het organiseren van meer evenementen en (culturele) cursussen verdere verbinding zou kunnen bewerkstelligen. Hoe kijkt u naar sociale verbindingen binnen Oegstgeest? Zijn er genoeg plekken om (nieuwe) mensen te ontmoeten? 57 van de 58 mensen hebben deze vraag beantwoord.

Ja, het is eenvouding om contacten te onderhouden en nieuwe contacten op te doen 40,4%

1

Nee, het is niet eenvoudig om contacten te onderhouden en nieuwe contacten op te doen 29,8%

2 Weet ik niet 3

4

28,1%

Maatschappelijke organisaties geven echter ook een ander beeld: eenzaamheid en vergrijzing vraagt om zorgvuldigheid en aandacht voor zorg voor elkaar. De ‘dubbele vergrijzing’ wordt daarbij genoemd: ouderen worden veelal ondersteund door mantelzorgers, die zelf ook op leeftijd raken. Ook het bieden van zorg door nabije buurtgenoten wordt als wisselend ervaren. Er zijn veel vrijwilligers die contact zoeken en hulp bieden, maar hierbij wordt niet iedereen die dat nodig heeft, bereikt. Het groen speelt wat de participanten betreft een belangrijke rol in ontmoeting. Dit zou versterkt kunnen worden door gemeenschappelijke tuinen en bankjes in het groen te realiseren. Groen draagt ook bij aan het maken van ommetjes en buiten sporten. De verbinding naar (groene) gebieden buiten Oegstgeest is hierbij belangrijk: fietsroutes naar de Hollandse Duinen, vaarverbindingen (en fietspaden langs het water) richting de Kagerplassen, etc. Wanneer u hulp of zorg nodig heeft, krijgt u die van: 20 van de 20 mensen hebben deze vraag beantwoord.

Familie, vrienden / kennissen 65,0%

1 Mensen in de buurt 20,0%

2

3

Professionele organisatie 5,0%

4

Vrijwilligers 0,0%

5

Andere 10,0%

Figuur 11. Participatie opbrengst: sociale verbindingen

Tot slot spelen wijkverenigingen een belangrijke rol bij het borgen van een sociaal, gezond Oegstgeest. Het wijkoverleg in Nieuw-Rhijngeest is een pilot waar stevig op ingezet zou kunnen worden, geven maatschappelijke organisaties aan. De gemeente heeft zo oren en ogen in de kijk, waardoor inwoners gebiedsgericht kunnen worden ondersteund op fysiek, sociaal en economisch vlak, als dat nodig is.

Andere 1,8%

Figuur 10. Participatie opbrengst: sociale verbindingen

20 21

Toekomstvisie Leidse Regio 2027 (2016) Landelijke nota gezondheidsbeleid 2020-2024: ‘Gezondheid breed op de agenda’ (2020)

22

3

3.2.3 Economie en het Oegstgeester vestigingsklimaat Huidig beleid In regionaal beleid, zoals de Toekomstvisie Leidse Regio 2027 en Regionale omgevingsagenda Hart van Holland, zijn verschillende ambities opgenomen als het gaat om een aantrekkelijk vestigingsklimaat in de regio, met de daarbij behorende werkgelegenheid en welvaart. In de ruimtelijke strategie ‘Ruimte voor bedrijven in de Economie071 gemeenten’* is verder uitgewerkt hoe de 071-gemeenten, waaronder Oegstgeest, samenwerken om het aantrekkelijke vestigingsklimaat in de regio te behouden. Daarnaast kent Oegstgeest een hoogwaardig winkel- en voorzieningenaanbod. De gemeente wil dit onderhouden; het bieden van een aantrekkelijk verblijfsklimaat voor ondernemers en het faciliteren van initiatieven blijven speerpunten. Bij het ontwikkelen van bedrijvigheid in brede zin wordt door de gemeente Oegstgeest gekeken naar de effecten op de arbeidsmarkt en duurzaamheid (maatschappelijk verantwoord ondernemen). Opbrengsten uit participatie Zoals in verhaallijn 2 beschreven, zijn inwoners van Oegstgeest tevreden met het winkel- en voorzieningenaanbod in Oegstgeest. In de toekomstdialogen met ondernemers blijkt dat zij ook tevreden zijn met hun vestiging in Oegstgeest en vertrouwen hebben in de toekomst.

Het Bio Science Park is gunstig gelegen; vlak bij Leiden, de universiteit en Schiphol, en heeft een bloeiend internationaal karakter. Dit is ook van waarde voor Oegstgeest; zowel in aanzien als in werkgelegenheid. Het internationale karakter biedt bovendien kansen voor Oegstgeest, wordt aangegeven: het maakt Oegstgeest een aantrekkelijke plek om te wonen en werken en Oegstgeest mag dan ook vele nationaliteiten onder haar inwoners tellen. Door in meerdere talen te werken aan de positionering, zou dit positieve woonwerkklimaat verder versterkt kunnen worden. Op een aantal fronten zien Oegstgeester ondernemers verbetermogelijkheden. Zo is de bereikbaarheid van Oegstgeest (afritten A44) en De Boeg kwetsbaar en op punten gevaarlijk door vrachtverkeer. Verder wordt de oproep gedaan om

meer mogelijk te maken voor en mee te denken met ondernemers, bijvoorbeeld door het verruimen van openingstijden (met name op zondag), maar ook door scherper te kijken naar gemeentelijke belastingen die – vergeleken met andere gemeenten – erg hoog zijn, wat het vestigingsklimaat niet ten goede komt. De onderlinge verbinding wordt als positief ervaren. Tegelijkertijd worden er wel kansen gezien om dit nog een stap verder te brengen en vaker met elkaar op te trekken, in samenwerking met de gemeente. De verbindingen van de bedrijventerreinen en winkelcentra met de directe omgeving kan op punten beter door enerzijds in te zetten op duidelijkere communicatie/marketing over de mogelijkheid tot ommetjes en anderzijds verbindingen aan te leggen zoals een voetpad van De Boeg naar de Klinkenbergerplas.

3.3 Conclusies Vitaal en verbonden in de toekomst: dat gaat niet vanzelf, maar er wordt aan gewerkt in Oegstgeest. Als het gaat om duurzaamheid wordt zowel binnen de gemeente Oegstgeest als bij inwoners en maatschappelijke organisaties onderschreven dat er stappen gezet moeten worden, en deze zet Oegstgeest ook door het ontwikkelen van onder meer de regionale energiestrategie en transitievisie warmte. Tegelijkertijd is er bij inwoners een duidelijke vraag om hulp en ondersteuning, zowel in de vorm van kennis en zicht op toekomstige ontwikkelingen, als in financiële zin. Betaalbaarheid en betrouwbaarheid zijn belangrijke zorgpunten die inwoners uiten. Op sociaal vlak zijn huidige inwoners zeer tevreden: er zijn veel mogelijkheden om mensen te ontmoeten en het groene karakter van Oegstgeest nodigt uit tot beweging en buiten zijn. Ondanks het algemeen positieve beeld dat uit de participatie blijkt, roepen maatschappelijke organisaties op om extra zorg en aandacht voor kwetsbare doelgroepen te hebben. Voor wat betreft de economie en het vestigingsklimaat is het Oegstgeester beleid toe aan herziening, aangezien de looptijd vorig jaar afliep. De speerpunten uit dit beleid zijn echter nog altijd valide en worden door ondernemers herkend. *Voor de periode 2020 - 2030 opgesteld in samenwerking met Katwijk, Leiden, Leiderdorp, Voorschoten en Zoeterwoude

23

3

Tegelijkertijd zien zij kansen in het beter positioneren van Oegstgeest als gemeente waar ondernemers zich kunnen vestigen en waar interessante werkgelegenheid is. Dit zowel op regionaal als op landelijk en internationaal niveau. Ook geven ondernemers aan dat de autobereikbaarheid van Oegstgeest vanaf de snelweg een zorgpunt is. Dit vinden de kinderen van Oegstgeest Voor de kinderen in Oegstgeest is het duidelijk: zonnepanelen en windmolens horen erbij en we moeten zo snel mogelijk van het gas af. Elektrisch koken werkt minstens zo goed, weet één van de leerlingen te vertellen. Tegen de klimaatverandering heeft één leerling een inventieve oplossing: “Ik droom van een zwembad, gevuld met zeewater”, schrijft hij. “Anders worden we overspoeld.” Veel kinderen vragen zich af waarom de supermarkt in Poelgeest weg is. Die zouden ze graag terug willen. Sowieso zouden wel wat meer leukere winkels in de buurt mogen komen, maar onderling zijn de leerlingen het er nog niet over eens of hier nu wél (want: “lekker”) of geen (want: “ongezond”) snoep en snacks moeten worden verkocht.

24

4

4. Oegstgeest in de regio

In de drie voorgaande verhaallijnen is de rol en waarde van Oegstgeest in de regio veelvuldig aangehaald. Dit is om verschillende redenen verklaarbaar: 1. 2.

3.

Oegstgeest is een kleine gemeente in een sterk verstedelijkte regio, met grote(re) gemeenten als Leiden, Katwijk en Teylingen als directe buren; De opgaven van nu vragen om samenwerking, deze zijn niet op kleine schaal op te lossen. Opgaven als de energietransitie, woningbouw, (sociale) gezondheid en mobiliteit moeten op regionale (of landelijke) schaal worden opgepakt. Hetzelfde geldt voor het ontwikkelen van de voor de energietransitie benodigde ondergrondse energie-infrastructuur, maar ook bijvoorbeeld de bescherming van het drinkwater. Dit zijn allemaal vraagstukken die de gemeentegrens overschrijden; Het samenwerken op regionale schaal geeft ruimte om afwegingen in samenhang te maken en de schaarse ruimte optimaal te benutten. Wanneer gemeenten complementair zijn en goed met elkaar verbonden zijn, kunnen voorzieningen en functies gedeeld worden. Zo kunnen Leidenaren genieten van erfgoed en landgoederen in Oegstgeest, en Oegstgeestenaren fietsen door Nationaal Park de Hollandse Duinen. En investeert Katwijk flink in de woningbouwopgave, waar Leiden investeert in het herontwikkelen van het stationsgebied om regionale bereikbaarheid te verbeteren.

De regio Holland Rijnland – waar Oegstgeest onderdeel van is – ontwikkelt dan ook op verschillende fronten regionaal beleid. Zowel in de analyse ten behoeve van de feitenbasis als vanuit de participatie blijkt dat de vertaling van dit regionale beleid naar Oegstgeester beleid op punten achterblijft. Dit is bijvoorbeeld zichtbaar in het mobiliteits-/bereikbaarheidsdomein. Dit is dan ook de reden dat dit vierde hoofdstuk na de participatie-fase is toegevoegd; de omgevingsvisie biedt volop ruimte om verdere invulling te geven aan een verbeterde regionale samenwerking.

25

C

Deel C: Ambities In deel C van het ambitiedocument sluiten we af met het beschrijven van de ambities. Deze zijn gebaseerd op de twee delen hiervoor: het analyseren van de feiten enerzijds en het ophalen van inzichten bij inwoners en andere belanghebbenden anderzijds. Deze ambities geven handvatten om het gesprek te voeren met de interne organisatie, college en raad. Herkennen we deze ambities? Of achten we de ambities op dit moment niet haalbaar? Wat willen we opnemen in de omgevingsvisie, en is er op punten wellicht uitwerking nodig? De ambities zijn verhalend opgesteld: het beschrijft hoe we in 2030 in Oegstgeest wonen, werken, recreëren – kortom, leven.

26

O

Oegstgeest in 2030: Verbonden en samen met de regio In 2030 is Oegstgeest sterk verbonden met de regio. In de volgende ambities is een aantal toekomstopgaven voor Oegstgeest benoemd. Oegstgeest pakt deze bij voorkeur samen met de regio op. Dit werkt twee kanten op: enerzijds kan Oegstgeest de regio goed benutten zowel ruimtelijk als qua kennis, expertise en netwerk om grote opgaven een plek te geven, al dan niet binnen de gemeentegrenzen zelf. Een goed voorbeeld hiervan is de energietransitie. Anderzijds hebben regionale ontwikkelingen en beleidsvorming invloed op de gemeente Oegstgeest. Actieve deelname aan en sturing op deze gesprekken – bijvoorbeeld in het kader van bereikbaarheid of het ontwikkelen van een regionale omgevingsagenda – helpt om hier mede richting aan te geven én een directere vertaling naar de lokale situatie te maken.

27

A

Ambitie 1: Erfgoed, groen en water verbonden

In 2030 koestert Oegstgeest nog altijd haar rijke historie met uniek erfgoed in zijn landschappelijke context. Deze historische waarden maken Oegstgeest mooi en interessant, en zij vervullen een belangrijke rol in de identiteit van het dorp. We werken actief aan de bescherming en het behoud van erfgoed. Dit doen we door erfgoed in het Oegstgeester leven te integreren: we benutten en beleven de gebouwen en landgoederen en leren gebruikers over de waarde ervan. We dragen er zorg voor dat het erfgoed toegankelijk is. Cultureel erfgoed blijft onlosmakelijk verbonden met groen. Oegstgeest is in 2030 een groen dorp waarbij duidelijke groenstructuren te zien zijn, met lanen, veel groen en bomen. Daar waar we nieuw groen toevoegen, sluit dit met ecologische en recreatieve verbindingen haarfijn aan op historisch groen. Verbindingen naar het omliggende landschap zijn versterkt, zoals de verbinding tussen Poelgeest en Warmond. Maar ook bestaande groenstructuren zijn versterkt, zoals een bloemrijke inrichting van de Hofdijck als historische verbinding tussen OudPoelgeest en het Bos van Wijckerslooth. Ook is de lange strook tussen het kanaal en de Kennedylaan, de Warmonderweg en Abtspoelweg en het Irispark een sterke, groene verbinding. De (historische) waterlopen en structuren zijn versterkt en zichtbaar gemaakt. Een voorbeeld daarvan ligt in het gebied De Geesten (zie ambitie 2).

We hebben onze kijk op en omgang met groen veranderd, om groenkwaliteiten te borgen. Op plekken – bijvoorbeeld langs oevers van minder gebruikte wateren of bij minder toegankelijk groen – laten we groen meer verwilderen, om de biodiversiteit te vergroten. We bekijken ook of andersoortige aanplant en aangepast maaibeheer hieraan bijdraagt. Wanneer we op locaties herontwikkelen, heeft groen een belangrijke positie: het behoud van groene kwaliteiten is een vertrekpunt voor de inrichting van het plan. In nieuwe wijken voegen we veel groen toe, zodat oudere en nieuwe wijken op dat punt weinig verschillen.

wateropvang en -berging. Verder voegen we groen op en aan gebouwen toe, in tuinen en in openbare gebouwen. Dit alles komt ook het Oegstgeester woonmilieu ten goede. Erfgoed en groenblauwe structuren zijn sterk geïntegreerd met het wonen in Oegstgeest. Dit zorgt ervoor dat Oegstgeest een gezonde en beweegvriendelijke leefomgeving is. Opgaven voor ambitie 1: 1.

2.

3.

4.

5.

6.

Historische kwaliteiten kennen, beschermen, beleefbaar maken en communiceren over de waarde ervan. Dat begint met het maken cultuurhistorische waardenkaart om de kwaliteiten te beschrijven; Beleid tot behoud van groen omzetten in acties: landgoederen met elkaar verbinden, op plekken waar kansen zijn om de groenstructuren te versterken, durven kiezen voor groen. De rol van (historische) blauwgroene structuren en erfgoed vergroten in ruimtelijke ontwikkelingen en de (bebouwde) omgeving; Blauwgroene structuren versterken en aan elkaar verbinden (ook buiten de gemeentegrenzen) in zowel recreatieve als ecologische zin. Dit betekent dat groene routes logisch te vinden zijn. Bijvoorbeeld het maken van groene routes tussen de Leidse Hout, Oud Poelgeest, Poelgeest en verder richting Haaswijk en Warmond; Nieuwe visie ontwikkelen op onderhoud en behoud van groen, ook met het oog op het vergroten van biodiversiteit en bijdragen aan klimaat; Gezond woonklimaat genereren waar erfgoed en groenblauwe structuren onderdeel van zijn.

De inzichten op het gebied van bodemkennis (zie dorpsgenese), passen we toe wanneer we inrichten met groen en water. Deze kennis zetten we ook in om, in combinatie met sterke groenblauwe structuren, in te spelen op klimaatveranderingen. We benutten ruimte voor beplanting (verkoeling),

28

A

Ambitie 2: Verbonden in integrale gebiedsontwikkelingen

In 2030 is Oegstgeest een aantrekkelijk dorp om te wonen en leven. Een mooi, historisch dorp met de stad nabij. Er zijn er zo’n 1.200 woningen bijgebouwd (opgave woonvisie), waarvan ruim 1.000 in Nieuw Rhijngeest, het plan dat in 2030 is afgerond. Bij herontwikkelingen wordt goed bekeken welke (speciale) doelgroepen behoefte hebben aan meer woningen, voor welke budgetten en wat zij hierbij nodig hebben. Zo is Oegstgeest een dorp waar iedereen terecht kan, mensen met een ruime én kleine portemonnee, maar ook de middeninkomens. Wanneer we herontwikkelen hebben we veel aandacht voor het behoud van het dorpse karakter en het bestaande groen. Woningbouwprogramma’s zullen ook op andere locaties dan Nieuw Rhijngeest in het dorp zorgvuldig zijn ingepast, zonder het dorpse karakter en het bestaande groen uit het oog te verliezen. Tegelijkertijd zal de druk op de woningmarkt in 2030 niet voorbij zijn. In Oegstgeest is in 2030 niet heel veel ruimte meer om verder in te breiden, dus er is een doorstromingsbeleid dat grote woningen vrijspeelt voor jonge gezinnen door het toevoegen van woningen voor ouderen. Zo blijft het voor jonge gezinnen mogelijk zich in Oegstgeest te vestigen. De vergrijzing zet door; de vraag naar woningen voor ouderen neemt nog steeds toe. We voegen daarom levensloopbestendige woningen toe aan de woningvoorraad.

Bij de locatiekeuze kiezen we voor de nabijheid van voorzieningen (winkels en zorg) en sociale structuren (bijvoorbeeld in de vorm van woon-hof concepten), om zo eenzaamheid tegen te gaan. Op deze manier is de kloof tussen zelfstandig wonen en het wonen in een verzorgingshuis (al dan niet deels) gedicht. Het voorzieningenniveau groeit mee, zowel met de toename van inwoners, als met de veranderende behoeften van verder vergrijzende inwoners van het dorp. De verbinding met Leiden en andere omliggende gemeenten is vanuit dit perspectief nog altijd waardevol: Oegstgeestenaren maken gebruik van voorzieningen in de gehele regio – en vice versa. In Oegstgeest besteden we veel aandacht aan de verduurzaming van het bestaande woningbestand. Het is voor inwoners duidelijk wat zij kunnen verwachten en zelf kunnen doen op dit vlak. Wanneer we woningen bouwen of herontwikkelen, doen we dit energieneutraal en op een klimaatadaptieve manier met veel groen en ruimte voor waterberging.

In 2030 zijn twee belangrijke gebieden voor Oegstgeest herontwikkeld. Dit hebben we op een gebiedsgerichte en integrale wijze aangepakt. Zo hebben we ervaring opgedaan met het maken van slimme combinaties van opgaven. Tot 2030 worden twee belangrijke gebieden voor Oegstgeest herontwikkeld. Met deze gebiedsgerichte en integrale aanpak zijn slimme combinaties gemaakt om invulling te geven aan verschillende opgaven (groen, wonen, vergrijzing, maatschappelijke voorzieningen, etc.): 1. De Geesten23 In 2030 is De Geesten een belangrijk groen en historisch gebied. De functie is veranderd, maar de historische en groene waarden zijn gebleven. Er is in Overgeest woningbouw gerealiseerd. Het groen is beter beleefbaar geworden door de aanleg van enkele fiets- en wandelpaden, de losse groengebieden zijn met elkaar verbonden. Vanuit De Geesten wandel je zo naar het Bio Science Park (een inmiddels gemengd woon-werkmilieu) en vice versa. Historische watergangen zijn weer in ere hersteld en bieden een belangrijke klimaatadaptieve functie. De biodiversiteit in het gebied is toegenomen. Het groen is meer als één geheel gaan functioneren en de historische gebouwen hebben nieuwe functies gekregen.

Het karakter van oudsher, de geestelijke gezondheidszorg, is met de maatschappelijke functies in het gebied, waaronder betaalbaar kleinschalig wonen voor speciale doelgroepen en de komst van de Leo Kannerschool, nog altijd aanwezig. 2. Centrumgebied Lange Voort Het centrumgebied Lange Voort is aangepakt. Het winkelgebied is versterkt, er zijn woningen gerealiseerd, verduurzaamd en het groen is aantrekkelijk en toegankelijk en de architectonische uitstraling is verbeterd. Er zijn vooral starters en senioren komen wonen, en mensen ontmoeten elkaar op een terrasje in het park en bij de bibliotheek. Zij kunnen gebruik maken van een gevarieerd winkelaanbod.

23

Gebiedsvisie de Geesten, raadsbesluit 28 mei 2020 (2020)

29

A Opgaven voor ambitie 2: 1. Realiseren van de woningbouwopgave, passend bij de behoeften van inwoners (type woningen, categorieën en doelgroepen); 2. Inzicht geven in de te maken afwegingen bij de woningbouwopgave als het gaat om het dorpse karakter, het groen en het erfgoed. Hierbij kan het integraal afwegingskader behulpzaam zijn in het afwegen van belangen; 3. Voorzieningenniveau aansluiten op lokale veranderende behoeften; 4. Woningbestand verduurzamen (energieneutraal) en klimaatadaptief en natuurinclusief maken (groen en blauw); 5. Integraal herontwikkelen van een aantal transformatielocaties om invulling te geven aan de woningbouwvraag, rekening houdend met groene waarden en duurzaamheidseisen. 6. Gebiedsvisie voor het centrum maken waarin keuzes worden gemaakt ten aanzien van programmering (wonen, verduurzaming bestaande woningvoorraad) horeca, detailhandel, groen, ruimtelijke kwaliteit); uitvoering geven aan de gebiedsvisie. 7. Keuzes maken over het al dan niet ondergronds brengen van het hoogspanningstracé en daarmee samenhangende kansen voor integrale gebiedsontwikkeling. Kiest Oegstgeest ervoor dit te doen en zo ja, waar zet Oegstgeest dan op in? De vrijkomende ruimte kan op verschillende manieren worden ingericht: kiest Oegstgeest voor een aaneengesloten groenstructuur (zie ambitie 1) of kunnen er ook woningen worden ingepast op de vrijgekomen plekken?

30

A

Ambitie 3: Verbonden met de toekomst

Oegstgeest neemt haar verantwoordelijkheid als het gaat om de klimaat-opgave 2030. Duurzaamheid is verankerd in alle ontwikkelingen en Oegstgeest is toekomstbestendig. Zo wordt nieuwbouw natuurinclusief gedaan, en worden eisen gesteld op het gebied van wateroverlast, bodemdaling en hittestress. Een van de maatregelen daarbij is dat hemelwater is afgekoppeld van het riool. In waterberging wordt dit opgeslagen. Er zijn dus stevige stappen gezet richting de ambitie van een klimaatbestendig Oegstgeest in 2050.24

geladen. Ook het OV is verduurzaamd: er rijden alleen nog elektrische bussen door Oegstgeest, waarbij Leiden CS nog altijd een belangrijk OV knooppunt is. Ook per fiets is dit knooppunt goed en snel te bereiken. Oegstgeest werkt in 2030 nauw samen met omliggende gemeenten en de regio om het mobiliteitssysteem zo optimaal mogelijk in te richten, waarbij de bereikbaarheid van zowel Oegstgeest als de voorzieningen in de regio gehandhaafd worden.

Ook de bestaande gebouwde omgeving is duurzamer: er zijn groene daken en tuinen zijn vergroend ten opzichte van een aantal jaar geleden.25 Bovendien zijn er energiebesparende maatregelen doorgevoerd in het overgrote deel van de woningen; zeker daar waar de eerste wijken van het aardgas af gaan.26 De gemeente Oegstgeest ondersteunt en faciliteert inwoners bij het verduurzamen van hun woningen.

Opgaven voor ambitie 3: 1. 2.

Ook op andere vlakken is Oegstgeest goed op weg richting een fossielvrije energie- en warmtevoorziening (de energietransitie), zoals afgesproken in het Klimaatakkoord. De uitstoot van broeikasgassen is afgenomen en Oegstgeest staat op het punt om zich aan te sluiten op de warmtelink die via Leiden de gemeentegrens binnenkomt. In voorafgaande jaren is uitgebreid gekeken naar de beste plek in de (ondergrondse) infrastructuur om dit te realiseren.

3.

4.

Als het gaat om het opwekken van duurzame energie, spelen zonnepanelen op daken een grote rol. Dit geldt voor de daken van woningen, maar ook zeer zeker de daken van bedrijven zoals die in De Boeg.

5.

Rol duurzaamheid in ontwikkelingen manifesteren en uitbreiden; Energietransitie vanuit verschillende invalshoeken (vraag reduceren en aanbod verduurzamen) en vanuit diverse aanpakken (top-down en bottom-up) benaderen. De energietransitie is geborgd in lokaal (omgevings)beleid; Inzicht verkrijgen in de ruimte vraag van de benodigde energie-infrastructuur, zowel boven- als ondergronds om Oegstgeest toekomstbestendig te maken. Bijvoorbeeld de locatie waar de Warmtelinq het dorp binnenkomt en locaties voor opwekking van duurzame energie; Cross-sectorale samenwerking opzetten om integrale keuzes te maken over de kwaliteit en verduurzaming van de leefomgeving; Mobiliteitssystemen optimaliseren en verduurzamen door onder andere gemeenteoverstijgende aanpak, waaronder beleid aangaande laadinfrastructuur.

Keuzes op het gebied van mobiliteit en bereikbaarheid worden in samenhang met de kwaliteit en duurzaamheid van de leefomgeving gemaakt. De impact op de omgeving in de vorm van milieuaspecten (zoals luchtkwaliteit, geluid, geur en trillingen) is onderdeel van afwegingen binnen mobiliteitssystemen. Hierbij wordt de focus gelegd op het stimuleren van actieve mobiliteit (lopen en fietsen). De voetgangersen fietsnetwerken zijn hiertoe verbeterd en er is goed zicht op de behoefte aan fietsparkeerplekken bij bijvoorbeeld winkelvoorzieningen en OV voorzieningen. Auto’s zijn steeds vaker elektrisch. Deze kunnen zowel op centrale plekken (laadpleinen) als dicht bij huis (laadpalen) in het dorp worden

Uitvoeringsprogramma: ‘Impuls Duurzaam Oegstgeest’ (2018) 25 Operatie steenbreek 26 Transitievisie warmte 24

31

A

Ambitie 4: Verbonden met elkaar

Oegstgeest huisvest in 2030 een unieke mix aan voorzieningen en biedt een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor verschillende type ondernemers. Zo is de positionering van het Bio Science Park nog verder versterkt en zijn ondanks de coronacrisis winkelgebieden goed blijven functioneren, mede dankzij de rol van de gemeente die zich als partner van ondernemers opstelt. De detailhandel heeft een verandering doorgemaakt; de doorontwikkeling van online winkelen heeft geresulteerd in minder fysiek winkelaanbod in de modebranche. Deze panden zijn ingevuld met dienstverlenende functies, die aanloop hebben en dynamiek creëren (denk aan tandarts, fysiotherapie, sportschool). Ondernemers in Oegstgeest zijn onderscheidend, mede doordat ze goed zijn georganiseerd, in verbinding zijn met elkaar en bedrijven en detailhandel elkaar vinden. Ook de verbinding met de regio wordt middels dorpsmarketing actief opgezocht. Om de bedrijvigheid van Oegstgeest nog beter te faciliteren, draagt de gemeente op verschillende manieren bij aan de bereikbaarheid en de beleving van consumenten.

Zo is het gratis parkeren in de winkelgebieden behouden, en wordt bij het (her)ontwikkelen van nieuwe gebieden zoveel mogelijk vermeden om versteende parkeerplaatsen toe te voegen.27 Ook is de bereikbaarheid van bedrijfsterreinen aangepakt (aansluiting van De Boeg en verbeteringen bij de drie aansluitingen op de A44) en is de regionale verbinding verbeterd door investeringen in bereikbaarheid. Dit komt tevens de economische positie van Oegstgeest ten goede. Kenmerkend aan de goede voorzieningenstructuur zijn de vele mogelijkheden: in Oegstgeest kan je sporten, winkelen en is er volop cultureel aanbod. De nabijheid van deze diverse voorzieningen biedt een fijn leefklimaat in Oegstgeest. Naast de voorzieningen zijn de openbare ruimtes in Oegstgeest veilig en uitnodigend om te ontmoeten, spelen, bewegen en sporten. Ook is het aantal zitplekken en ontmoetingsplekken uitgebreid als onderdeel van te maken ommetjes in het dorp. Met andere woorden: het leefklimaat nodigt uit om te bewegen en medebewoners te ontmoeten. Zo worden groene speelplekken ontmoetingsplekken voor jong én oud. Het Anna Bijnsplantsoen is een goed voorbeeld van waar het goed geregeld is voor jongeren en ouderen. Bij de inrichting van speel/ ontmoetingsplekken worden ideeën uit de buurt betrokken.

In Oegstgeest is het ook fijn en leven voor ouderen: op weg naar winkelvoorzieningen zijn meer rustpunten toegevoegd voor kwetsbare ouderen en ook aan de vitaliteit van ouderen wordt volop aandacht besteed. In 2030 zijn daarom voor de toenemende belangstelling van ‘Vitality Clubs’ bestaande sportvoorzieningen opengesteld (sportclubs, gymzalen). De sociale cohesie en lokale betrokkenheid levert een waardevolle bijdrage aan de deze unieke leefomgeving. Oegstgeest is initiatiefrijk en heeft veel betrokken inwoners: er wordt meer dan voldoende georganiseerd. In 2030 is de matching van vraag en aanbod verbeterd, de gemeente faciliteert een betere onderlinge vindbaarheid van ‘helper’ en ‘hulpvrager’ en zet in op communicatiemiddelen. Ook wordt de inzet op buurtcohesie nog belangrijker: de groep ouderen wordt steeds groter en het aantal mantelzorgers neemt af en wordt ouder. Zorgdragen voor buurtbewoners vervult een belangrijke rol in het prettige leefklimaat. De gemeente onderschrijft het belang van zorg voor elkaar en ondersteunt daarom initiatieven die de cohesie in de buurt bevorderen. Bovendien worden initiatieven die in buurten naar voren worden gebracht aangemoedigd en gewaardeerd. Inwoners zijn via een wijkoverleg in gesprek met elkaar en met de gemeente over veiligheid, omzien naar elkaar, inrichting en onderhoud van de wijk.

Nieuw Rhijngeest vormt de eerste pilot waarin dit overleg is gestart. De gemeente heeft zo oren en ogen in de wijk en kan daardoor beter inwoners ondersteunen. Zo wordt er meer gebiedsgericht gewerkt, over de sectoren heen in een combinatie van zowel fysieke, sociale als economische aspecten.

27

Parkeernota 2021 Gemeente Oegstgeest (2021)

32

A Opgaven voor ambitie 4: 1. Aantrekkelijkheid vestigingsklimaat integraal benaderen door onder andere kwaliteiten te borgen op gebied van bereikbaarheid, bedrijvigheid en afstemming tussen vraag en aanbod; 2. Een gezonde leefomgeving ontwikkelen waarbij gekeken wordt naar zowel de fysieke (beweging, luchtkwaliteit, toegankelijkheid en nabijheid van nodige voorzieningen) als de sociale gezondheid (sociale interactie, cohesie, veiligheid); 3. Voorzieningen en faciliteiten afstemmen op behoeftes van inwoners: bij verdere vergrijzing wordt sterker ingezet op wensen van oudere doelgroepen; 4. Sociale onderlinge verbindingen versterken om sociale welzijn te verbeteren en eenzaamheid en depressiviteit te verminderen; 5. Fysieke en sociale behoeften inwoners duiden op buurt-/gebiedsniveau zodat hier direct en lokaal op ingespeeld kan worden.

33

B

Bijlage 1: Overzicht beleidsdocumenten

*v: vastgesteld b: momenteel in besluitvorming o: in ontwikkeling Titel Beleidsstuk

Status*28

Opgenomen speerpunten

Erfgoednota 20212025 (2021)

V

• •

Bomenbeleid V (2018) en Bomenverordening (2019

• • •

Erfgoed integreren in ruimtelijke ontwikkelingen omdat het is belangrijk voor uniciteit en identiteit van de gemeente Oegstgeest, ook voor volgende generaties. Gemeente zet in op erfgoed beschermen (instandhouding), benutten (verantwoord gebruiken) en beleven (toegankelijkheid, zichtbaarheid, ontsluiting en informeren). De Gemeente gaat “het erfgoed nadrukkelijk integreren in de ruimtelijke ontwikkelingen” Bomen spelen een belangrijke rol in het behoud van het groene karakter van Oegstgeest en in het bieden van een gezonde leefomgeving. Gemeente wenst meer betrokkenheid van inwoners in het kiezen van boomsoorten in eigen woonomgeving en meer te communiceren over het boomonderhoud en -beheer. Een duurzaam, divers en evenwichtig bomenbestand is van belang; waardevolle bomen moeten beschermd worden en groeiomstandigheden van bomen moeten verbeterd worden.

Groenbeleid 20112015: ‘Kansen voor het groen in Oegstgeest’ (2011)

V

Speerpunten uit dit verouderde beleid zijn tevens opgenomen in andere, meer actuele beleidsstukken over groen (bomenbeleid en -verordening). Dit beleidsstuk is wel bekeken, maar daarom niet expliciet opgenomen.

Woonvisie Oegstgeest 20202030: ‘Samen verder bouwen aan karakter en kwaliteit’ (2020)

V

• • •

• • Parkeernota 2021 Gemeente Oegstgeest (2021)

V

• • • • •

Tot 2030 is een forse groei van de woningbehoefte verwacht. De gemeente Oegstgeest wil hier op inspelen door zo’n 1.200 woningen toe te voegen in de gemeente. Het dorpse en groene karakter van Oegstgeest wordt nadrukkelijk behouden. Toevoeging van woningen is voor huidige en toekomstige (instromende) inwoners van Oegstgeest. Het aandeel middeldure huur (of betaalbare koop) en sociale huur is hierbij vastgesteld (of wordt elders gecompenseerd), ook voor kwetsbare groepen moet voldoende woonruimte zijn; Bij nieuwbouw is dit minimaal 25% sociale huur en 25% voor middeldure huur. Op gebied van leefbaarheid: indien nodig krijgen woningcorporaties meer ruimte om een meer gemixt woonmilieu te creëren. Parkeernormen voor sociale woningen en goedkope en middeldure appartementen verlagen met 0,3; Toevoeging van parkeerbeleid en -normen voor fietsen, afwijkende fietsmodellen (bakfietsen, mandfietsen) en scooters; Maximaal 10% verlaagde parkeereis voor auto’s als een bouwplan voor een appartementencomplex voorziet in goede fietsparkeervoorzieningen; Aanvullend laadpalenbeleid om meer geschikte locaties te vinden voor (snel)laadvoorzieningen; Voor vergroening en klimaatbestendigheid: verhard oppervlak reduceren, mogelijkheden onderzoeken om parkeerplaatsen op te heffen, geen groen opheffen voor extra parkeerplaatsen. *v: vastgesteld b: momenteel in besluitvorming o: in ontwikkeling

28

34

B Uitvoeringsprogramma: ‘Impuls Duurzaam Oegstgeest’ (2018)

V

Energieneutraal zijn (CO2-uitstoot) waarbij 80% van de energiebehoefte met eigen opwek wordt voorzien en de overige 20% wordt ingekocht: • Isoleren van gebouwen; • Investeringen in Mobiliteit in de vorm van laadpalen, een duurzaam OV en fietsverkeer stimuleren; • Duurzame elektriciteit opwekken (mogelijk bij hoogspanningstracé en Klinkenbergerplas); • Duurzame alternatieven ten behoeve van warmte (beleid maken en faciliteren) Klimaatbestendig en voldoende waterrobuust door: • Het integraal Waterketen Plan; • Versteende tuinen tegen te gaan (Operatie Steenbreek); • Schoolpleinen vergroenen en verblauwen • Voor Tiny Forests mogelijkheden onderzoeken; • Natuurinclusieve bouw. Principes van Biobased en Circulaire economie integreren door ketens slimmer, meer lokaal en groener te organiseren (van afval naar grondstof): • Kennisopbouw in de organisatie • Duurzaamheid meenemen in besluitvorming in de vorm van verantwoordelijkheden nemen, langere termijnen benaderen, duurzaamheid is People, Planet en Profit.

Transitievisie Warmte

O

Voor een energieneutraal gemeente Oegstgeest in 2050 zijn er voor verschillende schaalniveaus eigen aanpakken: RES op regionaal niveau, warmtevisie op gemeentelijk niveau en Wijkuitvoeringsplan op wijkniveau. De warmtevisie behelst: 1. Oog voor de eindgebruiker: draagvlak creëren en tijdig informeren van verschillende spelers; 2. Financiering: streven naar betaalbare aardgasvrije oplossingen door te starten op plekken met de laagste maatschappelijke kosten en gedeelde financiering door gemeenten en stakeholders; 3. Streven naar overstap op duurzame energievoorziening (CO2neutraal), isolatie van woningvoorraad om de warmtevraag te verlagen, kiezen voor geschikte energie-infrastructuren 4. Integrale werkwijze door slimme combinaties en goede afstemming investeringen 5. Voortgang is van belang wegens de hoge urgentie 6. Koppelkansen met trajecten binnen andere domeinen (onderhoud) en andere schaalniveaus(RES)

Sociaal beleidsplan ‘Samen Oegstgeest 2021-2024’ (2021)

B

Door (sociale en fysieke) gezondheid breed en positief te benaderen, en te sturen op sociale nabijheid en betrokkenheid, dient de sociale cohesie van Oegstgeest verbeterd te worden en onder andere de eenzaamheid te verminderen. Voor deze ambities is het volgende sturingskader opgesteld: 1. Sturing op maatschappelijke resultaat; 2. Participatie van inwoners en maatschappelijke partners stimuleren; 3. Focus op preventie en integraal werken; 4. Gebiedsgericht werken.

35

B Toekomstvisie Leidse Regio 2027 (2016)

V

1. 2.

3.

Regionale Agenda V Omgevingsvisie 2040: ‘Het Hart van Holland’ (2017)

Ambitieus gezamenlijk woningbouwprogramma (verdichting en transformatie) waarbij groen en historie wordt behouden Verbeteringen in infrastructuur houden ons duurzaam, bereikbaar en veilig: het uitbouwen van de bereikbaarheid via het LAB071 programma, (duurzame mobiliteitsmodaliteiten verduurzamen, verbindingen optimaliseren en betere fiets/wandelnetwerken voor recreatie. Als welvarende kennisregio lopen we voorop in duurzaamheid: stedelijke verdichting en transformatie moet op duurzame manieren en de overgang naar schone energie moet passen in de regio. Tevens is de ambitie om een plek voor pilots en experimenten te worden.

Kernwaarden van deelnemende gemeenten: 1. Compleet: een volledig en complementair aanbod van economische, maatschappelijke en culturele voorzieningen, gemeentelijk en regionaal; 2. Sterk: de uitgangspositie is goed (welvarendheid, bereikbaarheid, economie), maar een versterking kan plaatsvinden door landschappen te verbinden en de kenniseconomie uit te breiden 3. Open: letterlijk door korte afstanden en snelle assen, figuurlijk door instroom van nieuwkomers. Ook gezien de verstedelijking openheid behouden. Fundamentele keuzes: 1. Verstedelijking concentreren rondom de Oude Rijn 2. Voortreffelijke bereikbaarheid, zonder dat de leefomgeving eronder lijdt.

36

B

Bijlage 2: Participatie

In deze bijlage is meer informatie opgenomen over de betrokken partijen en de wijze waarop zij deelnamen aan het participatieproces ten behoeve van de omgevingsvisie. In de participatiefase is, conform het participatieplan, gewerkt met een drietal primaire doelgroepen: 1. 2. 3.

Inwoners en ondernemers Maatschappelijke organisaties en belangengroepen Partners

Om deze doelgroepen zo goed mogelijk te bereiken en betrekken, is gekozen voor verschillende middelen, acties en activiteiten. Hierin is rekening gehouden met de continu geldende en veranderende coronamaatregelen. Hieronder een overzicht van de verschillende ondernomen activiteiten:

Online participatieplatform: doemee.oegstgeest.nl De primaire doelgroep van dit platform waren inwoners en ondernemers, maar ook andere belanghebbenden werden op verschillende manieren uitgenodigd hun inbreng te delen. Dit kon in verschillende vormen: korte of uitgebreide enquêtes, ideeën ‘pinnen’ op de kaart van Oegstgeest, reacties, enzovoorts. Ook konden bezoekers een online spreekuur met de projectleiders van de omgevingsvisie aanvragen wanneer zij de voorkeur hadden voor een dialoog. Elke verhaallijn werd ingeleid met een video waarin een Oegstgeestenaar vertelde hoe hij/zij naar de verhaallijn keek: hoe zij er wonen, ouder worden, ondernemen, werken aan verduurzaming, het erfgoed en groen waarderen, enzovoorts.

Figuur 12. Participatie platform doemee.oegstgeest.nl

37

B

Om zoveel mogelijk mensen te bereiken en hun inbreng op het platform te verzamelen, zijn de volgende activiteiten ondernomen: •

Online campagne Met behulp van een social media campagne op Facebook werden inwoners geattendeerd op het bestaan van het platform. De video’s van Oegstgeestenaren zoals hierboven beschreven werden hierbij ingezet.

•

Offline campagne Op verschillende momenten is de Oegstgeester courant ingezet. Zo werd een interview met wethouder Peter Glasbeek geplaatst en is een aantal keren geadverteerd.

De ansichtkaarten werden later in het proces nog eens ingezet: basisscholen ontvingen een set kaarten met daarbij de uitnodiging om kinderen hun beeld van het Oegstgeest van de toekomst te laten tekenen, of vertellen. 130 leerlingen hebben dit gedaan.

Verder is met borden langs de weg geadverteerd voor het platform (zie figuur . •

Ansichtkaarten Begin januari verstuurde de Gemeente Oegstgeest ansichtkaarten naar alle Oegstgeester woonadressen. Inwoners werden uitgenodigd het platform te bezoeken.

Figuur 15. Een van de ingestuurde ansichtkaarten

•

Mond op mond In alle gesprekken die gevoerd werden met partners, bedrijven en maatschappelijke organisaties met een netwerk in Oegstgeest, werd gevraagd om dit netwerk te activeren het platform te bezoeken. Verder zijn collega’s binnen de gemeente Oegstgeest gevraagd dit onder de aandacht te brengen en ook de raadsleden is gevraagd het platform uit te dragen.

Toekomstdialogen Om maatschappelijke organisaties, belangengroepen en ondernemers te betrekken, zijn zes toekomstdialogen georganiseerd rondom de drie verhaallijnen. Vanzelfsprekend werden ook deze dialogen online georganiseerd. Er is daarom gekozen voor een opzet met maximaal 5 – 10 deelnemers. In totaal zijn dan ook ruim 50 contacten uitgenodigd deel te nemen aan deze gesprekken (zie hieronder), waarvan bijna 90% daadwerkelijk deelnam. Daarnaast hebben nog een op een gesprekken plaatsgevonden met maatschappelijke organisaties en belangengroepen. Om de integraliteit te borgen werden aanwezigen aangemoedigd verdere inbreng achter te laten op het platform zoals hierboven beschreven. Figuur 16 – advertentie, gericht op het attenderen van inwoners en andere belanghebbenden op het platform

27

Parkeernota 2021 Gemeente Oegstgeest (2021)

38

B

Van elke dialoog werd een verslag gemaakt, dat vervolgens nog ter goedkeuring langs de aanwezigen werd gestuurd. Vervolgens zijn deze verslagen op het platform geplaatst, zodat bezoekers van het platform hier op konden reageren. Hieronder een overzicht van de georganiseerde gesprekken en de daarvoor uitgenodigde partijen. • Erfgoed (en groen) •   Vereniging Oud Oegstgeest •   Stichting Oud Poelgeest •  Cultuurfonds Oegstgeest •  Stichting Osger •  Oranjevereniging Oegstgeest •  Dorpsmarketing Oegstgeest •   Stichting behoud Wilhelminapark en Geesten • (Erfgoed) en groen •   Adviescommissie groen en natuur •   Werkgroep Behoud het Bos van Wijckerslooth •  Bomenbond Rijnland •   Hoogheemraadschap van Rijnland •   Milieu Educatie Centrum (MEC) •  Zuid-Hollands Landschap • Fijn wonen en leven •  Winkeliersvereniging Kempenaerstraat/ BIZ Kemp •   Winkeliersvereniging Lange Voort •    Platform voor Ondernemers Oegstgeest •  Huurders Meerwonen •   Makelaars Mia Makelaar •  Woningcorporaties Meerwonen •  Marente •  GGZ Rivierduinen •   BPD Sportverenigingen: Oegstgeester Sport Federatie (OSF) •   Langer Zelfstandig Leven Oegstgeest •   Platform van VVE’s • Mobiliteit en bereikbaarheid •  Fietsersbond •   Veilig Verkeer Nederland •  Arriva

• Economische positionering •   Platform voor Ondernemers Oegstgeest •   (Algemene) Ondernemersvereniging Bio Science Park •   Stichting Leiden Bio Science Park •   De Boeg (en ondernemers) •  Winkeliersvereniging Kempenaerstraat/ BIZ Kemp •   Winkeliersvereniging Lange Voort •  Dorpsmarketing Oegstgeest • Vitaal en verbonden •   Stichting Dorpscentrum Oegstgeest •  Buurtvereniging Buitenlust •  Buurtvereniging Haaswijk/Morsebel •   Buurtvereniging de Grunerie •   Bewonersvereniging Nieuw Rhijngeest •   Platform van VVE’s •   Raad van Kerken •   Adviesraad Sociaal Domein •   Ouderenberaad Zuid-Holland Noord •  Wijksamenwerkingsverband •  Sociaal makelaar De onderwerpen omtrent duurzaamheid en klimaat werden reeds in overleggen omtrent bijvoorbeeld de RES, transitievisie warmte en de klimaatstresstest gevoerd. Inbreng uit deze gesprekken is meegenomen in voorliggend ambitiedocument. Eén op één gesprekken Met partijen zoals de Provincie, Hoogheemraadschap Rijnland, Dunea, Monumentencommissie, de GGD en regiogemeenten zijn aparte gesprekken gevoerd. Al eerder waren deze partijen betrokken: ook in het leggen van de feitenbasis zijn partners gesproken.

39