Bijlage bij RM d.d. 8 juni 2021 Beheerplannen 2021 Z-21-144697 Oegstgeest

1

Bron: Wet informatie-uitwisseling bovengrondse en ondergrondse netten en netwerken

4

Beheerplan Openbare Verlichting Oegstgeest 2021-2030

WETTELIJKE & GEMEENTELIJKE KADERS De gemeente is verantwoordelijk voor de inrichting, in stand houding en beheer van de openbare ruimte en daarmee dus ook voor de openbare verlichting. . Wettelijke zorgplicht Goede verlichting is iets waar inwoners en verkeersdeelnemers op moeten kunnen vertrouwen en wat bijdraagt aan het gevoel van (sociale) veiligheid. Als verantwoordelijke voor de openbare ruimte valt openbare verlichting vanzelfsprekend óók onder het takenpakket van de gemeente. Het burgerlijk wetboek stelt de beheerder van de openbare ruimte -de gemeente dus- vanuit haar wettelijke zorgplicht ook aansprakelijk voor ongevallen waarbij openbare verlichting een factor is. De gemaakte afwegingen over het wel of niet verlichten van locaties en het plegen van beheer en onderhoud zijn hierin van belang. Richtlijn Openbare Verlichting Er is een landelijke richtlijn voor goede openbare verlichting (NPR13201) 2. Deze richtlijn beschrijft de keuze over het al dan niet verlichten en de toe te passen lichtniveaus in bepaalde situaties en onder bepaalde omstandigheden. SER Energieakkoord Openbare Verlichting heeft diverse raakvlakken met duurzaamheid. Het meest actuele thema in dit kader is de ambitie om het energieverbruik terug te dringen. In september 2013 is het SER energieakkoord gepresenteerd.

Voor openbare verlichting zijn daarin de volgende specifieke doelen opgenomen: 20% energiebesparing in 2020 en 50% in 2030 ten opzichte van 2013 40% toepassing van energie-efficiënte verlichting 40% toepassing van slim schakelen/energiemanagement De VNG heeft namens alle Nederlandse gemeenten ingestemd om de gestelde doelen te behalen. Ecodesign richtlijn De Ecodesign3 richtlijn is een kaderrichtlijn waarmee eisen worden gesteld aan energieverbruikende producten met een belangrijk verbeterpotentieel. Als gevolg van deze richtlijn is de productie en levering van de Lagedruk Natrium (SOX)-lamp gestaakt. Oegstgeest heeft nog 663 van deze lichtbronnen in het areaal. Duurzaam Oegstgeest Onder de titel “Kwaliteiten versterken en krachten verenigen” presenteerden de gemeenten Leiden, Leiderdorp, Oegstgeest, Voorschoten en Zoeterwoude een toekomstvisie met daarin de nadrukkelijke wens tot meer samenwerking in een aaneengesloten gebied. De gemeentebesturen bepaalden daartoe gezamenlijke kwaliteiten en ambities, met duurzaamheid als integraal thema.

2

NPR 13201-1:2017 (nl) en de Richtlijn Lichthinder zijn richtlijnen voor openbare verlichting. Deze wordt landelijk door overheden gehanteerd en is uitgevaardigd door de Nederlandse Stichting voor Verlichtingskunde. 3

Bron: ECODESIGN RICHTLIJN.doc (igov.nl)

5

Beheerplan Openbare Verlichting Oegstgeest 2021-2030 In deze nota zijn de volgende doelstellingen geformuleerd op het vlak van openbare verlichting: • Om energie te besparen vervangt Oegstgeest op termijn alle openbare verlichting door led-verlichting. • Bestaande masten en armaturen worden vervangen op het moment dat ze de vervangleeftijd hebben bereikt. • Energievretende en dure lichtbronnen vervangen door energie- en onderhoudsvriendelijker led-lichtbronnen, ook al is een aantal daarvan qua leeftijd nog niet aan de beurt. • Indien mogelijk wordt dimmen toegepast. • Er wordt in principe geen verlichting in het buitengebied toegepast. • Lichtvervuiling en lichthinder worden zoveel mogelijk voorkomen.

6

Beheerplan Openbare Verlichting Oegstgeest 2021-2030

UITVOERING EN AANPAK Voor het onderhoud is Oegstgeest aangehaakt bij het onderhoudsbestek voor de openbare verlichting in combinatie met een aantal gemeenten in de regio. Het onderhoud van openbare verlichting is in een aantal categorieën te verdelen. Correctief onderhoud Dagelijks onderhoud dat voortkomt uit onverwachte situaties zoals het verhelpen van (lamp)storingen, maar ook het veiligstellen, verhelpen en afhandelen van schades als gevolg van aanrijdingen, vandalisme storm- of graafschade. Preventief onderhoud Planbaar onderhoud om de kwaliteit van de openbare verlichtingsinstallatie te waarborgen gedurende de levensduur van de installatie. Dat valt uiteen in de volgende werkzaamheden: • Het groepsgewijs vervangen van lampen. Gemiddeld om de drie à vier jaar, afhankelijk van het type lamp. • Het periodiek schilderen van lichtmasten. Gemiddeld elke tien jaar. • Visuele inspectie (beeldkwaliteit) van het materiaal volgens de CROWmethodiek. • Het jaarlijks verhelpen van bevindingen uit de visuele inspectie (storingen, rechtzetten masten, reinigen van de lichtkap e.d.). • Inspectie van de schakel- en verdeelkasten. Gemiddeld eens in de drie à vier jaar, afhankelijk van de staat. • Vervangingsonderhoud Zoals alle elementen van de openbare ruimte hebben ook zaken als masten, armaturen en lampen een beperkte levensduur.

Voor een mast wordt uitgegaan van een economische levensduur van 40 jaar. Armaturen hebben een levensduur van 20 jaar4. Ervaring heeft geleerd dat de risico’s op schades en defecten bij langere vervangingstermijnen gaan stijgen en dat is ongewenst. Deze uitgangspunten zijn de basis om het moment van de vervanging te bepalen. Devervangingen van de openbare verlichting worden afgestemd met de jaarplannen van de overige disciplines in het MeerjarenOnderhoudsProgramma. Verduurzaming De tegenwoordige ledlichtbronnen gaan (veel) langer mee dan conventionele verlichting terwijl het energieverbruik significant lager ligt. Een led-armatuur gaat 20 jaar mee, waardoor tussentijdse lampvervangingen niet meer nodig zijn. De NPR13201 biedt de ruimte om de openbare verlichting te dimmen naar een lagere verlichtingsklasse. De verlichtingsklasse is mede afhankelijk van de verkeersintensiteit op specifieke momenten. Led-armaturen worden daarom voorzien van een bijbehorend dimprofiel, waarmee nog meer energiebesparing kan worden gerealiseerd. Voorkoming lichtvervuiling De gemeente tracht lichthinder te beperken door daar bij het ontwerp al rekening mee te houden. Met het oog op flora en fauna is Oegstgeest terughoudend met 4 Bron: Criteria voor duurzaam inkopen van Openbare Verlichting (OVL) Versie: 1.3 (2010)

7