Bijlage bij RM d.d. 8 juni 2021 Beheerplannen 2021 Z-21-144697 Oegstgeest
Tekst van het document
Beheerplan Civiele Kunstwerken 2020-2027
Duikerbrug Dorpsstraat (DB 001) Plan
Beheerplan Civiele Kunstwerken Planperiode 2021 - 2030
Opdrachtgever
Gemeente Oegstgeest M. Bekkers R. van Dalen M. Spaans
Opdrachtnemer
IV Infra B.V., Noordhoek 37, 3351 LD Papendrecht
Datum
Juni 2021
11
Inhoudsopgave Huidige situatie ...................................................................................................................................... 17 Wettelijke kaders en beleid ................................................................................................................... 21 Landelijke wet- en regelgeving .......................................................................................................... 21 Gemeentelijke kaders ........................................................................................................................ 23 Beheervisie en Aanpak ......................................................................................................................... 25 Aanpak............................................................................................................................................... 26 Planning en Financiën........................................................................................................................... 27 Huidige onderhoudsbudget t.o.v. benodigde budget ........................................................................ 27 Huidige vervangingsbehoefte ............................................................................................................ 28 Huidige vervangingsbudget t.o.v.
benodigde budget ........................................................................ 29 Risico’s .............................................................................................................................................. 29 Benodigd budget voor onderhoud en wegwerken achterstand ............................................................ 31 Bijlage 1 objectenlijst, aantallen en typen kunstwerken ........................................................................ 32 Bijlage 2 CROW-beheersystematiek en beheerthema’s ...................................................................... 36 Bijlage 3 Kwaliteitsniveau’s ................................................................................................................... 39 Bijlage 4 Onderhoudstypen ................................................................................................................... 40
12
Samenvatting Dit beheerplan Civiele Kunstwerken wil een figuurlijke brug slaan van de afgelopen periode naar de toekomst. Het bevat geen tot vrolijkheid stemmende boodschap, wel een urgente en noodzakelijke. Door bezuinigingen in het verleden op beheer en onderhoud van de civiele kunstwerken is er een situatie ontstaan waarin een solide financieel fundament ontbreekt. De gerealiseerde besparingen op korte termijn zijn daarmee op conto gekomen van de 'langere' termijn: het heden. Daarvan plukken we nu de zure vruchten. Niet alleen in Oegstgeest; in heel Nederland kampen gemeenten met achterstanden in het beheer van de openbare ruimte. De gevolgen hebben een zichtbare en sociaal-maatschappelijke impact -zoals de hindernis van afsluitingen, omleidingen of werkzaamheden die maar niet willen vlotten- maar vooral een economische dimensie. Achterstallig onderhoud betekent op termijn kapitaalvernietiging: regelmatige inspectie garandeert dat problemen vroegtijdig in kaart worden gebracht en herstelwerkzaamheden zijn altijd goedkoper en minder ingrijpend voor de omgeving dan een volledige vervanging. Een andere, overstijgende reden voor dit nieuwe beheerplan, die haakt aan het economische en maatschappelijke domein, is het veiligheidsaspect zoals dat gewaarborgd is door diverse wettelijke bepaling en regels.
Momenteel voldoet de gemeente Oegstgeest wat betreft de civiele kunstwerken vaak niet aan de wettelijke zorgplicht en gemeentelijke kaders (zoals o.a. het mobiliteitsplan en integrale veiligheidsplan. De gemeente kan de constructieve veiligheid van een aantal van de objecten momenteel niet borgen. Dat brengt ook een aansprakelijkheidsrisico met zich mee. Om al die redenen móeten deze objecten op korte termijn vervangen, gerenoveerd, gerestaureerd dan wel versterkt worden. Het gekozen kwaliteitsniveau waarop de gemeente Oegstgeest beheert is Basis (het minimale, maar tevens economisch optimale, onderhoudsniveau voor constructieve gebruiksveiligheid waarmee voldaan wordt aan de wettelijke zorgplicht), maar dat niveau wordt niet gehaald. Uit inspectie van civiele kunstwerken bleek dat slechts 39% als goed tot zeer goed kan worden gekwalificeerd. Het overgrote deel, meer dan zestig procent, is onder het basisniveau op niveau matig, en in vijf procent van de gevallen zelfs in slechte staat. Elf kunstwerken dienen vervangen of gerenoveerd te worden (waaronder de Duikerbrug -zie vleugelwand hiernaast, Leebrug en Kwaakbrug). Vijf bruggen verkeren in dermate deerniswekkende conditie, dat ze onvoldoende sterk zijn om de benodigde verkeersbelasting te dragen.
Zo blijft de Leebrug tot renovatie of vervanging afgesloten voor vrachtverkeer, omdat de constructie in plaats van de oorspronkelijke belasting van 20 ton nu nog maar negen ton kan dragen. Normaliter is de levensduur van een houten brug 30 jaar, van een beweegbare brug (zoals de Joop van der Reydenbrug) 50 jaar en van een betonnen brug ligt die tussen de 80 en 100 jaar. Als een object niet meer voldoet aan het draagvermogen, zoals het geval is bij de Leebrug en vrachtverkeer, betekent dat het einde van de functionele levensduur.
13
Leebrug heeft onvoldoende draagvermogen (talud verzakt)
Dat heeft gevolgen voor de verkeerstroom en daarmee direct ook het gebruik van andere bruggen en wegen, waar intensiever gebruik daar eerder noodzakelijk onderhoud in de hand werkt en de levensduur verkort. Er bestaat ook zoiets als economische levensduur, wat ten einde komt als de verwachtte onderhoudskosten binnen een periode van tien jaar meer dan 30 tot 50% van de vervangingswaarde bedragen.
Uiteraard spelen er inmiddels een aantal factoren die in het verleden niet voorzien of begroot waren, zoals de bijkomende kosten die de complexiteit van het verleggen van leidingen- en kabels. Bij het vervangen van een brug kan als gevolg van de complexiteit van het verleggen van de leidingen een grotere kostenpost en langere voorbereidingstijd ontstaan in het project dan op voorhand geschat. Daarnaast gaat ook de energietransitie invloed hebben op de beheersactiviteiten Werkzaamheden die in de toekomst verricht worden, hebben in toenemende mate raakvlakken gegeven de ontwikkelingen. Dat vergt meer integrale afstemming met andere disciplines en het netwerk (van regionaal en buurgemeenten tot kabel- en leidingenbedrijven, hoogheemraadschap). De hoofdreden voor de huidige schrijnende situatie is echter het feit dat het huidige budget volstrekt ontoereikend is. Voor jaarlijks onderhoud bedraagt dat €40.000. Dit zijn onvoldoende middelen om het areaal van 152 objecten -104 kunstwerken en 42 aanlegsteigers- met een geschatte vervangingswaarde van 43 miljoen euro te onderhouden. Als vuistregel voor onderhoudskosten aan een areaal van civiele kunstwerken wordt in den lande, als benchmark, 1% van de totale vervangingswaarde aangehouden. In de huidige situatie in Oegstgeest ligt dat percentage slechts op 0,1.
Op basis van de uitgevoerde inspectie en de monitoringskosten is voor de komende periode een budget van circa €220.000 op jaarbasis nodig; ongeveer de helft van het bedrag van €430.000 dat uit de vuistregel voortvloeit. Voorwaarde hierbij is dat de middelen voor groot onderhoud en vervanging beschikbaar worden gesteld. Om in 2022 een grote inhaalslag te kunnen maken is voor dat jaar een significant hoger bedrag van €592.696 voor onderhoud vereist. Door in dat jaar het achterstallige onderhoud weg te werken, kan de gemeente weer aan de verplichting van onderhoudsniveau Basis voldoen en vanuit die positie weer 'gewoon' gaan beheren. De huidige voorziening groot onderhoud zal hiervoor compleet worden benut. Incidenteel is er een bedrag van ca. 12,5 miljoen euro vereist voor de vervangings- en renovatiekosten tot 2027. Dit bedrag is bedoeld voor de vervanging, renovatie en 14
restauratie van een aantal civiele kunstwerken. Op dit bedrag komen nog de kosten voor het verleggen van kabels en leidingen wanneer de gemeente eerder moet verleggen dan volgens de planning van de kabel- en leidingbedrijven (zoals het geval is bij de Duikerbrug). Onderhoudskosten 2021-2027 Onderhoudstype Correctief onderhoud Vast onderhoud Variabel onderhoud Areaaluitbreiding Inspectie Behouden beheersysteem Onderzoek aanpak K&L Totalen
2021
2022
2023
2024
2025
2026
2027
44.851
194.877
19.152
29.626
9.230
20.000
20.000
55.000 10.206
240.565 117.254
20.000
20.000
93.370 61.425 10.000 20.000
133.767 7.051 12.500 20.000
116.222 54.768 15.000 20.000
107.282 50.000 17.500 20.000
107.104 50.000 20.000 20.000
15.000
10.000
10.000
10.000
10.000
10.000
10.000
10.000
5.000
€ 592.696
€ 218.947
212.944
225.219
224.782
227.104
145.057
Vervanging- en renovatiekosten 2021-2027 Vervangingsperiode
Vervanging / renovatie
DB 001
Duikerbrug Dorpsstraat*
2021 - 2024
Vervanging
970.000
970.000
BB 011
Nabij Lelielaan
2023 - 2025
Renovatie
130.700
0
BB 013
Leebrug
2023 - 2025
Vervanging
3.849.300
0
BB 015
Eysingabrug
2023 - 2026
Vervanging
2.525.800
0
BB 020
Hendrik Heukelsbrug
2022 - 2026
Renovatie
824.200
0
BB 023
Kwaakbrug****
2022 - 2024
Restaureren
1.552.000
200.000
HB 004
In Bos van Wijckersloot
2021 - 2022
Vervanging
48.000
0
2021 - 2022
Vervanging
89.900
0
2021 - 2022
Vervanging
25.300
2021 - 2022
Vervanging
34.800
2023 – 2025
Renovatie
2.350.000
HB 039
Boerhavenplein langs kanaal Grindwandelpad naast Bert HS 003 Garthoffpad HB 037 Brug 3 Martinus Houttuynhof Investering n.a.v. vervanging RWS A44 kunstwerk A44*** Totaal aan vervangingen
Kosten excl. BTW*
Dekking
KW-nummer Locatie
12.400.000
0 0 0 1.170.000
Toelichting:
*Duikerbrug Dorpsstraat is technisch einde levensduur en dient vervangen te worden. In 2019 is vastgesteld dat vervangen de meest wenselijke oplossing is. Daarover is contact opgenomen met de verschillende partijen om te komen tot een gezamenlijke aanpak voor de realisatie. Dit traject met de K&L-bedrijven vraagt meer tijd en begeleidingskosten. Gebleken is dat de kabels en leidingen (K&L) bij de Duikerbrug in werkelijkheid anders liggen dan uit de beschikbare registraties van de kabel- en leidingbedrijven blijkt. Hierdoor moet het ontwerp voor de K&L tracés in de brug worden aangepast en bepaald worden hoe deze kunnen worden omgelegd, voordat het ontwerp kan worden afgerond. Hierover is de Raad geïnformeerd met een raadsmededeling. Zie https://oegstgeest.raadsinformatie.nl/dossiers, de raadsmededeling staat in map 2021-februari. ** Kwaakbrug. Momenteel loopt een cultuur- en bouwhistorisch onderzoek voor de Kwaakbrug. Samen met de provincie wordt gekeken om dit object aan te wijzen als monument inclusief de verkenning van subsidies vanuit de Provincie voor het restaureren van dit object. De raming betreft het totaalbedrag voor de benodigde restauratie. De kosten voor restaureren van objecten
15
zijn significant hoger dan ‘regulier vervangen’. De metselwerk landhoofden en middenpijler zijn van cultuurhistorische waarde en zullen in oude staat moeten worden teruggebracht. Hierbij gaat de gemeente uit van een subsidiebijdrage vanuit de Provincie Zuid-Holland in zowel voorbereiding als realisatie van de restauratie. Met de restauratie willen we als uitgangspunt een toekomstvaste redundante functie waarborgen van het object. *** De kosten die zijn opgenomen bij Rijksweg A44 betreft een meekoppelkans die kan worden gepakt als Rijkswaterstaat de viaducten in het Vervangings- Renovatieprogramma gaat oppakken in 2023-2025 bij de afritten 6 /Noord/N444 en toe-en afrit 7/Centrum/N206. Hier lopen momenteel verkennende gesprekken met zowel Rijkswaterstaat als de Provincie Zuid-Holland. Dit biedt de kans voor de gemeente om de omgeving van deze viaducten ook op te knappen (denk aan aanvullende maatregelen als onderdoorgangen voor lokaal fiets-voetverkeer). E.e.a. wordt integraal opgepakt met het wegenbeheerplan conform mobiliteitsplan 2021-2027 van de gemeente Oegstgeest.
Mochten deze werkzaamheden niet worden uitgevoerd, dan moet rekening worden gehouden met een structurele verhoging van het jaarlijkse onderhoudsbudget van een half miljoen euro. Dat is puur voor de instandhouding van het object. De vervangingsnoodzaak en -kosten zijn daarmee niet van de baan, wat het een duur uitstel van executie maakt. Bij geen afdoende middelen voor vervanging en onderhoud zullen objecten afgezet of afgesloten dienen te worden om te voldoen aan de wettelijke zorgplicht. Een direct gevolg van het dergelijke afsluiting is dat het onherroepelijk leidt tot verkeersinfarcten met een grote financiële en maatschappelijke impact in Oegstgeest. Duikerbrug Dorpsstraat (DB01), afgesloten voor autoverkeer
Duikerbr ug: technisch einde levensduur westvleugel (blootliggende wapening)
16
Huidige situatie Het huidige areaal kunstwerken in beheer bij de gemeente Oegstgeest omvat 146 civiele kunstwerken (situatie per begin 2021). Zie bijlage 1 voor een compleet overzicht van het areaal. Het overgrote deel van het areaal betreft vaste bruggen en aanleginrichtingen (steigers). Daarnaast zijn er nog enkele duikers, onderdoorgangen en een beweegbare brug. Zie bijlage 1a voor een grafische presentatie van de verschillende types. Op basis van de inspectie zoals is uitgevoerd in 2020 en de theoretische levensduur van stalen, houten en betonnen kunstwerken wordt de technische restlevensduur bepaald. Deze levensduur is een indicatie van de periode waarbinnen een kunstwerk constructief gezien vervangen zou moeten worden. Dit heeft invloed op de investeringen die de komende jaren gedaan moeten worden voor het vervangen van kunstwerken. In onderstaande figuur staat een overzicht van de vervangingskosten die er de komende jaren aankomen gebaseerd op de technische restlevensduur. Dit betreft vanaf 10 jaar en verder een schatting die uiteraard nog kan veranderen.
In 2020 is het complete areaal voor het laatst geïnspecteerd. Tijdens deze inspecties is de onderhoudstoestand van alle kunstwerken in het areaal vastgelegd. Een overzicht van de huidige staat van de kunstwerken is te vinden in onderstaande figuur. Dit is de staat waarin de kunstwerken zich op februari 2020 bevonden.
17
Uit bovenstaande figuur blijkt dat circa 39% van de 99 geïnspecteerde kunstwerken in goede of zeer goede conditie verkeert. Van zo'n 55% is de conditie redelijk tot matig en bij circa 5% is de conditie slecht te noemen. Enkele objecten (waaronder Duikerbrug DB001) zijn niet aanvullend geïnspecteerd omdat die toch al vervangen gaan worden. In totaal zijn er elf slechte, te vervangen of renoveren kunstwerken: KWVervangingsLocatie Kunstwerktype nummer periode DB 001 BB 011 BB 013 BB 015
Duikerbrug Dorpsstraat Nabij Lelielaan Leebrug Eysingabrug
Vaste brug Vaste brug Vaste brug Vaste brug
BB 018
Van Cuyklaanbrug
Vaste brug
BB 020 BB 023 HB 004 HB 015
Hendrik Heukelsbrug Kwaakbrug In Bos van Wijckersloot naast A. Bijnsplantsoen
HB 039
Boerhavenplein langs kanaal Grindwandelpad naast Bert Garthoffpad
HS 003
Materiaal Beton Beton Beton Beton
Vaste brug Vaste brug Vaste brug Vaste brug
2021 - 2024 2023 - 2025 2023 - 2025 2023 - 2026 Realisatie 2021 2022 - 2026 2022 - 2024 2021 - 2023 2021 - 2023
Vaste brug
2021 - 2023
Hout
Aanleginrichting 2021 - 2023
Hout
Beton Beton / staal Divers Hout Hout
Uit dit onderzoek is gebleken dat vijf van bovenstaande kunstwerken onvoldoende sterk zijn om alle verkeersbelasting te dragen. Hiervoor is geadviseerd last- en aslastbeperking op te leggen. Dat betreft de volgende bruggen: • BB 011 voetgangersbrug Lelielaan • BB 013 van Eijsingabrug • BB 015 Leebrug • BB 018 brug in de van Cuijcklaan • DB 001 Duikerbrug Dorpsstraat (momenteel zelfs afgesloten voor gemotoriseerd verkeer)
18
Bij het bepalen van de hoeveelheid te besteden middelen voor beheer en onderhoud is het van belang te kijken naar de vervangingswaarde van de civiele kunstwerken. Daaronder wordt de vereiste investering verstaan die de gemeente zou moeten doen om het object opnieuw te bouwen. Het totale areaal vertegenwoordigt een waarde van ruim 43 miljoen euro. Uiteraard is de omvang van het areaal niet statisch. Door nieuwbouw, sloop of overdracht verandert het aantal civiele kunstwerken. Tijdens de looptijd van dit beheerplan wordt het areaal met zes kunstwerken uitgebreid. Voor het leeuwendeel is dat het gevolg van overdracht van kunstwerken op uitbreidingslocaties in NieuwRhijngeest. Daarmee komt het totaal de komende jaren uit op 152 kunstwerken. Voor een aantal objecten sloot de gemeente beheerovereenkomsten met derden. Zo is er een overeenkomst met de gemeente Katwijk over de Joop van der Reijdenbrug (stalen beweegbare fietsbrug SB 002), onder meer dat Oegstgeest per jaar €55.000 bijdraagt voor beheer en onderhoud. Met Watersportvereniging Binnenrijn werd in 2018 een pachtovereenkomst voor een periode van tien jaar afgesloten voor 42 aanlegsteigers. De pachter is verantwoordelijk voor klein onderhoud, de gemeente voor het groot onderhoud en vervanging van de steigers en meerpalen, onderhoud groenstrook en vervanging damwand.
Daarnaast bleek uit onderzoek dat onze gemeente meer civiele kunstwerken telt waarvoor beheerovereenkomsten zijn of nog moeten worden opgesteld. Dat betreft objecten die niet in eigendom zijn van de gemeente Oegstgeest maar van Rijkswaterstaat, provincie Zuid-Holland, het Zuid-Hollands Landschap en de gemeente Leiden, maar wel door de gemeente Oegstgeest worden onderhouden. Het gekozen kwaliteitsniveau waarop de gemeente Oegstgeest de Civiele Kunstwerken beheert is Basis (het minimale, maar tevens economisch optimale, onderhoudsniveau voor constructieve gebruiksveiligheid waarmee voldaan wordt aan de wettelijke zorgplicht), maar dat niveau wordt niet gehaald (zie ook bijlage 3). De hoofdreden voor deze alarmerende situatie is echter het feit dat het huidige budget volstrekt ontoereikend is. Voor jaarlijks onderhoud bedraagt dat €40.000. Dit zijn onvoldoende middelen om het huidige areaal te onderhouden. Als vuistregel voor onderhoudskosten aan een areaal van civiele kunstwerken wordt in den lande, als benchmark, 1% van de totale vervangingswaarde aangehouden. Op basis van de uitgevoerde inspectie en de monitoringskosten zal voor de komende periode een budget van circa €220.000 op jaarbasis moeten zijn; ongeveer de helft van het bedrag van €430.000 dat uit de vuistregel zou komen rollen.
Hierbij wordt ervan uitgegaan dat de middelen voor groot onderhoud en vervanging beschikbaar worden gesteld. Renovatie Hendrik Heukelsbrug (BB020)
overzichtsfoto
staalconservering bladdert af
rijdek compleet nieuwe slijtlaag nodig i.v.m.afname stroefheid - veiligheid gebruik
19
De gevolgen van de het gebrek aan middelen voor beheer en onderhoud is veel achterstallig onderhoud en lastbeperking van enkele kunstwerken. Conform de CROWCUR Aanbeveling 117 is geïnspecteerd. Bij een vijftal bruggen is op basis van aanvullend onderzoek een last – aslastbeperking ingesteld. De noodzakelijk te nemen maatregelen (versterking/ vervangingsmaatregelen) zijn meegenomen in dit beheerplan.
20
Wettelijke kaders en beleid De landelijke wet- en regelgeving maar ook gemeentebeleid vormen het kader waarbinnen het beheer van de kunstwerken moet worden uitgevoerd. Hieronder volgt de belangrijkste landelijke wet- en regelgeving en het gemeentelijke beleid die op dit moment gelden.
Landelijke wet- en regelgeving Burgerlijk wetboek: artikelen 162 en 174 Vanuit de landelijk geldende wetgeving, vastgelegd in het Burgerlijk wetboek, zijn er meerdere wetsartikelen die ingaan op de veiligheid en de zorgplicht. Vanuit deze wetgeving heeft de gemeente, vanuit haar rol als eigenaar, de wettelijke plicht zorg te dragen voor een aantoonbaar veilige situatie van in dit geval de in haar beheer zijnde civiele kunstwerken. De burger kan de gemeente als eigenaar van een kunstwerk, bij geldende schade aansprakelijk stellen op grond van de artikelen 162 en 174 van het Burgerlijk wetboek. Aansprakelijkheid treedt in, onafhankelijk van de vraag of: • de beheerder het gebrek kende • de beheerder het gebrek behoorde te kennen • de beheerder een verwijt is te maken t.a.v. het gebrek Woningwet: artikel 1a en 1b Het is de verantwoordelijkheid van de eigenaar dat een bouwwerk (cq kunstwerk) voldoet aan de technische van toepassing zijnde voorschriften. Als bouwwerken niet voldoen, is dat een onrechtmatige daad. Hieruit is te concluderen dat een bouwwerk niet ‘ongemerkt’ niet mag voldoen aan de technische van toepassing zijnde voorschriften. Dit houdt in dat er proactief getoetst moeten worden of de bouwwerken voldoen aan deze voorschriften.
Woningwet: Bouwbesluit 2012 Naast het feit dat de woningwet voorschrijft dat een bouwwerk niet ‘ongemerkt’ niet mag voldoen aan de technische van toepassing zijnde voorschriften, zijn in het bouwbesluit nog zes andere redenen opgenomen om kunstwerken constructief te toetsen, te weten: 1. Er zijn reparaties nodig in het kader van de veiligheid 2. Er vinden veranderingen, vergrotingen of renovaties plaats 3. Het einde van de technische levensduur is bereikt 4. Het vermoeden bestaat dat er onvoldoende sterkte in de bouwconstructie is 5. Er is een verandering in het gebruik, belastingen en omgeving 6. Er vindt een routinematige beoordeling plaats Wegenwet: artikel 16 Conform de wegenwet moet de gemeente zorgen dat alle wegen die zich op haar grondgebied bevinden en die zij ook moet beheren, in goede staat verkeren. Dit geldt daarmee óók voor alle kunstwerken die onderdeel uit maken van deze wegen. Er wordt in dit artikel (in tegenstelling tot het burgerlijk wetboek) niet gesproken over aansprakelijk maar er wordt alleen een beroep gedaan om de kunstwerken op een goede wijze in stand te houden. Besluit Begrotingen en Verantwoording (BBV) Om het toezicht op gemeenten doelmatig te kunnen uitvoeren, is een reglement opgesteld om begrotingen en dergelijke uniform op te stellen. Dit reglement heet Besluit 21
Begrotingen en Verantwoording (BBV). Hierin zijn ook definities beschreven rond het begroten en onderverdelen van onderhoud aan kapitaalgoederen. Kunstwerken worden hierin niet expliciet benoemd. maar vallen wel onder deze kapitaalgoederen. Vanuit het BBV wordt de volgende indeling gemaakt: 1. onderhoud, zowel klein (dagelijks onderhoud) als groot onderhoud (lang cyclisch onderhoud): lasten voor de instandhouding die in de jaarrekening (exploitatierekening) worden opgenomen; 2. investeringen, waaronder ook integrale vervangingen: deze worden geactiveerd en in de balans opgenomen. De kapitaallasten lopen via de exploitatierekening. Erfgoedwet De gemeente Oegstgeest heeft geen civiele kunstwerken in beheer die een Rijksmonument zijn. De erfgoedverordening ziet toe op het beheer en behoud van het cultureel erfgoed gelegen binnen de gemeente. Het college van B&W houdt een gemeentelijk erfgoedregister bij van het aangewezen cultureel erfgoed. Momenteel loopt een cultuur- en bouwhistorisch onderzoek voor de Kwaakbrug. Samen met de provincie wordt gekeken om dit object aan te wijzen als monument inclusief de verkenning van subsidies vanuit de Provincie voor het restaureren van dit object. Met de restauratie willen we als uitgangspunt een toekomst vaste redundante functie waarborgen van het object. Kwaakbrug (BB023) rond 1900, restauratie gepland 2022-2024
Keur Waterschap Rijnland Waterschappen hebben op basis van artikel 59 lid 1 en artikel 78 lid 1 van de Waterschapswet een verordende bevoegdheid. De beheerverordening van waterschappen wordt ook wel 'Keur' genoemd. Deze bevoegdheid is beperkt tot de specifiek opgedragen taak. In de Keur staan de regels met name geboden en verboden- die een waterschap hanteert bij de bescherming van onder andere waterkeringen, watergangen en bijbehorende kunstwerken. Deze regels voorkomen dat dijken en oevers beschadigen. Ook zijn er regels voor het onderhoud van sloten, beken, rivieren en andere waterlopen om de waterafvoer in dit oppervlaktewater te waarborgen. Kunstwerken moet conform de Keur aantoonbaar aan bepaalde richtlijnen voldoen. De gemeente dient zich aan deze regels te houden. In de gemeente Oegstgeest geldt de Keur Hoogheemraadschap Rijnland. Normen en richtlijnen Rondom het bouwen en instandhouding van civiele kunstwerken zijn veel normen en aanbevelingen van toepassing. Deze willen we hier niet allemaal specifiek benoemen. Eén aanbeveling is wel het vermelden waard, aangezien deze bepalend is voor de wijze waarop inspecties dienen vormgegeven te worden. Inspecties en advisering zijn van groot belang voor beheer en onderhoud van civiele kunstwerken. Een systematische werkwijze is belangrijk, zeker als er veel kunstwerken moeten worden onderhouden.
Deze systematische werkwijze staat beschreven in de CUR-aanbeveling 117 (CUR-117).
22
Gemeentelijke kaders Gemeentelijk monumentenbeleid Het gemeentelijk monumentenbeleid kan conform de erfgoedverordening 1 gemeentelijk cultuurgoed (gebouwen, kunstwerken) of beschermende gemeente verzamelingen (dorpsgezichten) aanwijzen als gemeentelijk erfgoed. De gemeente Oegstgeest kent nog geen civiele kunstwerken die een gemeentelijk monument zijn. In de nabije toekomst komt hier wellicht verandering: de Kwaakbrug staat op de nominatie om aangewezen te worden als gemeentelijk monument. Wel kent Oegstgeest naast het Rijksbeschermd dorpsgezicht Wilhelminapark en Geesten ook twee gemeentelijke dorpsgezichten: Beschermd dorpsgezicht Oranjewijk en Beschermd dorpsgezicht Kerkbuurt. In de erfgoedverordening is voor gemeentelijke cultuurgoederen opgenomen dat het verboden is een gemeentelijk monument te beschadigen of te vernielen, of daaraan geen onderhoud uit te voeren dat voor de instandhouding daarvan noodzakelijk is. Daarnaast zijn er eisen gesteld aan onderhoud en vervanging. Wanneer de Kwaakbrug een gemeentelijk monument wordt, dan moet het aan deze regels voldoen. Voor de dorpsgezichten is de regel opgenomen dat objecten niet zonder vergunning gesloopt mogen worden. Raakvlak met andere beheerplannen Wegdek dat over civiele kunstwerken heenloopt, valt onder het beheerplan wegen. Uitzondering hierop zijn de slijtlagen op stalen brugdekken en (rubber)voegen.
Deze vallen wel onder dit beheerplan. Openbare verlichting op kunstwerken valt onder het beheerplan openbare verlichting. Uitzondering zijn speciale verlichtingen zoals de LEDlijnverlichting op bijvoorbeeld de Jan Hendrik Oortbrug. Deze zijn er ten behoeve van het kunstwerk en vallen derhalve onder dit beheerplan. Bij het onderhoud aan civiele kunstwerken wordt altijd gekeken naar de mogelijkheid tot synergie door onderhoud aan wegen of verlichting te combineren. Aanbestedingsbeleid Conform het aanbestedingsbeleid 2 valt het onderhoud aan kunstwerken onder ‘categoriemanagement’. Categoriemanagement is een strategische benadering om de verschillende productgroepen optimaal in te kopen, contracten goed te benutten en de gecombineerde behoeften van de gemeenten efficiënt en effectief op de markt te zetten. De inkoop moet dan ook via categoriemanagers verlopen. Daarnaast worden er eisen gesteld aan duurzaam inkopen en wordt circulair inkopen als een specifiek aandachtspunt benoemd binnen dit duurzaam inkopen. Mobiliteitsplan Het Mobiliteitsplan 2017-2027 heeft de volgende doelstellingen: • Verkeersveilig: niet alleen objectief, maar vooral subjectief; het gevoel dat Oegstgeest een verkeersveilige omgeving is.
Dit bereiken we door het principe ‘Duurzaam Veilig’ te hanteren voor het categoriseren van wegen en een bijpassende vormgeving van het wegennet te realiseren; • Bereikbaar: woon-, werk- en winkellocaties dienen voor (vracht)auto en fiets snel en betrouwbaar zijn te bereiken. De hoofdstructuren voor fiets, auto en bus zijn goed bereikbaar, aantrekkelijk en stromen goed door. Omdat we duurzame mobiliteit belangrijk vinden, is het OV goed toegerust; 1
Verordening van de gemeenteraad van de gemeente Oegstgeest houdende regels betreffende erfgoed Erfgoedverordening Oegstgeest 2017
2
Aanbestedingsbeleid van de deelnemers aan de gemeenschappelijke regeling Servicepunt71: Leiden, Leiderdorp, Oegstgeest, Zoeterwoude en Servicepunt71.
23
• Leefbaar: de fiets en de duurzame vervoerwijzen moeten we stimuleren en faciliteren. Integrale veiligheid In Prioriteitstelling integrale veiligheid 2019-2022 staat vermeld dat de fysieke verloedering in de gemeente toeneemt. Verloedering vergroot vaak het onveiligheidsgevoel. Civiele kunstwerken zijn een wezenlijk onderdeel van de buitenruimte en zijn ook aan vernieling en verloedering onderhevig. De gemeente geeft in haar integrale veiligheidsbeleid dan ook aan dat verloedering tegengegaan moet worden. De toekomst is nu - duurzaam Oegstgeest: Het duurzaamheidsbeleid van de gemeente Oegstgeest kent de volgende doelen: • Energietransitie: In 2050 is Oegstgeest als gemeenschap energieneutraal. • Klimaatadaptatie: Vanaf 2020 werkt Oegstgeest klimaatbestendig. Vanaf 2050 is Oegstgeest een klimaatbestendig dorp en voldoende waterrobuust. • Circulaire economie: We streven een economie na waarbij beschikbare grondstoffen zo lang mogelijk in de keten blijven en reststromen zo hoogwaardig mogelijk worden hergebruikt. Voor het beheer en onderhoud van civiele kunstwerken is dit concreet vertaald in de volgende aandachtspunten: - Bij aanleg en onderhoud moet altijd gerekend worden met de totale kosten voor de levensduur (LCC-benadering) - Oegstgeest past duurzaam inkopen toe bij alle aanbestedingen.
- Oegstgeest koopt in 2020 bij minimaal 10% van de aanbestedingen circulair in, voorbeeld is hergebruik van materialen. Kabels en leidingen Binnen de gemeente Oegstgeest zijn er twee verordeningen van belang als het gaat om kabels en leidingen. Dit zijn de Telecommunicatieverordening gemeente Oegstgeest 2017 en de Leidingverordening gemeente Oegstgeest 2017. In de telecommunicatieverordening is niets opgenomen in relatie met het beheer en onderhoud van civiele kunstwerken, in de leidingverordening wel. In het handboek wat hoort bij de leidingverordening staat dat bij aanpassingen aan bovengrondse infrastructuur er rekening gehouden dient te worden met de ondergrondse infrastructuur en dienen wijzigingen zo veel mogelijk te worden vermeden (paragraaf 4.3. Handboek leidingen gemeente Oegstgeest). Dit is nog een vrij breed interpreteerbare opmerking. In de verordening zelf is een artikel opgenomen over nadeelcompensatie, dit betreft artikel 15. In dit artikel staat dat een leidingexploitant bij intrekking of wijziging van zijn vergunning recht heeft op compensatie als blijkt dat hij financiële schade leidt.
24
Beheervisie en Aanpak De visie voor beheer en onderhoud is in lijn met de geldende wetgeving en de door de gemeente Oegstgeest gehanteerde beleidskaders. Deze visie is verankerd in de volgende thema’s: • • • •
Doelmatigheid Duurzaamheid Veiligheid Leefbaarheid en aantrekkelijkheid
In bijlage 2 worden deze thema's nader toegelicht. Uiteraard zijn er nog andere aspecten die de beheervisie mede vormgeven. Daarbij is te denken aan functionaliteit (een civiel kunstwerk heeft als voornaamste doel het ondersteunen van de infrastructuur), innovatie (de gemeente kijkt naar welke innovatieve oplossingen en middelen er op de markt zijn voor grootschalige renovatie en vervanging) en uiteraard het samenspel met diverse partijen op het vlak van kabels en leidingen. Door de energietransitie is het noodzakelijk om kabels en leidingen goed in beeld te hebben, zeker als deze in of rondom civiele objecten liggen. De planningen van kabel- en leidingbedrijven en afstemming met de vervangingsopgave die de gemeente heeft is cruciaal. Hiervoor dient meerjarig inzicht in de integrale programmering van de openbare ruimte er te zijn. De gemeente Oegstgeest beheert haar civiele kunstwerken op kwaliteitsniveau Basis. Om tot gestructureerd en effectief onderhoud te komen wordt gewerkt conform de zes processtappen uit de CROW-beheersystematiek (bijlage 3). In de gemeente Oegstgeest wordt gestreefd naar beeldkwaliteitsniveau B. De redenen voor de keuze voor kwaliteitsniveau B zijn: • Constructieve veiligheid: het is de wettelijke zorgplicht van de gemeente Oegstgeest dat haar civiele kunstwerken aantoonbaar constructief veilig zijn.
Onderhoud op dit vlak moet dan ook altijd plaatsvinden. Met deze randvoorwaarde komen alleen de kwaliteitsniveaus Zeer goed, goed en redelijk in aanmerking. Gat in dek HB015 (onveilige situatie), brug al meer dan jaar afgesloten, gemeente is aansprakelijk, situatie is niet handhaafbaar
• Sociale veiligheid: Civiele kunstwerken mogen het sociale veiligheidsgevoel niet negatief beïnvloeden. Een onaantrekkelijk uiterlijk wat van invloed is op het sociale veiligheidsgevoel is dan ook geen optie. Het kwaliteitsniveau Redelijk voldoet net aan deze eis. Daarnaast geldt hier het antigraffitibeleid. Als het aanstootgevend is dan moet het binnen 24 uur worden verwijderd en anders binnen 1 week. • Aantrekkelijkheid/esthetica: De gemeente hanteert voor de openbare ruimte de beeldkwaliteitslatten van de CROW. Het gehele areaal in de buitenruimte -en daarmee
25
ook de civiele kunstwerken- moet voldoen aan beeldkwaliteit B. Het kwaliteitsniveau Redelijk voldoet aan beeldkwaliteitsniveau B . • Duurzaam onderhoud: Het uitstellen of anders uitvoeren van onderhoud mag nooit leiden tot extra schades en daarmee extra kosten. Zowel de niveaus matig als slecht/zeer slecht leiden tot kapitaalvernietiging en zijn dus geen optie. Bij niveau Redelijk wordt het civiele kunstwerk dusdanig onderhouden dat er geen kapitaalvernietiging plaatsvindt.
Aanpak Voor de toelichting van de verschillende onderhoudstypen (regulier, vast, variabel/groot, vervanging & renovatie en de vereiste informatievoorziening) zie bijlage 4. In het beheer van civiele kunstwerken is de continue activiteit van het beheersen van de programmering en projectrisico’s, nu en in de toekomst (2020-2027) om optimaal invulling te geven aan de klantvraag en de doelen van de gemeente Oegstgeest. Daarbij wordt per object voorbereidingen getroffen voor onderhoud en/of vervanging. Jaarlijks worden de kostenramingen van de investeringen bijgewerkt, uitgaande van 1ste jaar voorbereiding vervanging, 2de jaar burgerparticipatie en marktbenadering en het derde jaar realisatie van de vervangingsinvesteringen.
Ondergrondse voorzieningen De energietransitie brengt behoorlijke uitdagingen (zoals een uitbreiding van het distributienetwerk) en daarmee een enorme activiteit onder de grond met zich mee. Maar ook waterleidingen zijn verplicht om asbestleidingen te vervangen terwijl glasvezelinfrastructuur ook in dezelfde beperkte ruimte bezig gaat. Het is geen sec gemeentelijke exercitie maar iets wat op nationaal niveau speelt, en dus ook gemeentegrenzen overschrijdend. Dit vergt meer afstemming en een langere planningshorizon, waarbij het essentieel is dat wij als gemeente een betrouwbare partij zijn. Uit de Klik-meldingen weten we dat kabels op plekken liggen waar ze niet geacht worden of dat de juiste diepte niet bekend is.
26
Planning en Financiën Om te voldoen aan de wettelijke zorgplicht moet de gemeente Oegstgeest de komende jaren de constructieve veiligheid van haar kunstwerken borgen. Enkele objecten dienen daarom vervangen of gerenoveerd/versterkt te worden. Op basis van de uitgevoerde inspectie in 2020 zijn de onderhoudskosten voor de komende zeven jaar bepaald. De eerste vijf jaar is dit gedaan op basis van de uitkomsten van de inspectie. Vanaf 2026 is er op basis van de voorgaande jaren uitgegaan van gemiddelden. De reden hiervoor is dat veel werkzaamheden op regelmatige basis uitgevoerd moeten worden en deze voor de eerste jaren zijn begroot en op basis hiervan zijn bepaald voor de laatste vijf jaren.
0.1 Huidige onderhoudsbudget t.o.v. benodigde budget
In de figuur is te zien dat er voor 2021 en 2022 afwijkende bedragen staan vermeld. Voor 2021 is hiervoor de reden dat dit het huidige jaar is en het niet de verwachting is dat er conform het beheer en onderhoudsplan wordt gewerkt. Het bedrag wat opgenomen is voor 2021 is bedoeld om echt het noodzakelijke onderhoud uit te voeren om onveilige situaties te voorkomen. Het jaar 2022 kent een significant hoger bedrag voor het onderhouden van het areaal. De reden hiervoor is dat dit vooral onderhoud betreft wat de afgelopen jaren minder of onvoldoende is uitgevoerd. 2022 Wordt dus gebruikt om het areaal weer op het afgesproken onderhoudsniveau ‘basis’ te brengen. Onderhoudstype Correctief onderhoud Vast onderhoud Variabel onderhoud Areaaluitbreiding Inspectie Behouden beheersysteem Onderzoek aanpak K&L Totalen
2021
2022
2023
2024
2025
2026
2027
44.851
194.877
19.152
29.626
9.230
20.000
20.000
55.000 10.206
240.565 117.254
20.000
20.000
93.370 61.425 10.000 20.000
133.767 7.051 12.500 20.000
116.222 54.768 15.000 20.000
107.282 50.000 17.500 20.000
107.104 50.000 20.000 20.000
15.000
10.000
10.000
10.000
10.000
10.000
10.000
10.000
5.000
€ 592.696
€ 218.947
212.944
225.219
224.782
227.104
145.057
Het huidige budget voor jaarlijks onderhoud bedraagt €40.000. Daarnaast is jaarlijks een bijdrage van €55.000 conform beheerovereenkomst fietsbrug Joop van der Reijdenbrug met gemeente Katwijk. Zoals aangegeven is dit budget onvoldoende om het areaal te 27
onderhouden. Op basis van de uitgevoerde inspectie en de kosten die nodig zijn voor het monitoren van het areaal is er voor de komende jaren een budget nodig van ca. €220.000 per jaar. Gezien de omvang van het areaal aan kunstwerken is dit geen hoog budget. Dit is verklaarbaar omdat voor alle civiele kunstwerken de benodigde onderhoudsmaatregelen zijn bepaald en circa 15 objecten vervangen dienen te worden in deze periode. Bij het niet beschikbaar stellen van de benodigde middelen, moet het bedrag van €220.000 minimaal verhoogd worden naar €500.000. Daarnaast blijven de kosten voor vervanging onverminderd noodzakelijk.
Huidige vervangingsbehoefte In onderstaande zijn de benodigde vervangings-, renovatie of restauratie investeringen uiteengezet. Vervanging- en renovatiebehoefte 2021-2027 KWVervangingsLocatie nummer periode
Vervanging / renovatie
DB 001 BB 011 BB 013 BB 015 BB 020 BB 023
2021 - 2024 2023 - 2025 2023 - 2025 2023 - 2026 2022 - 2026 2022 - 2024
Vervanging Renovatie Vervanging Vervanging Renovatie Restaureren
970.000 130.700 3.849.300 2.525.800 824.200 1.552.000
2021 - 2022 2021 - 2022
Vervanging Vervanging
48.000 89.900
2021 - 2022
Vervanging
25.300
2021 - 2022
Vervanging
34.800
2023 – 2025
Renovatie
Duikerbrug Dorpsstraat* Nabij Lelielaan Leebrug Eysingabrug Hendrik Heukelsbrug Kwaakbrug****
HB 004 HB 039
In Bos van Wijckersloot Boerhavenplein langs kanaal Grindwandelpad naast Bert HS 003 Garthoffpad HB 037 Brug 3 Martinus Houttuynhof Investering n.a.v. vervanging RWS A44 kunstwerk A44*** Totaal aan vervangingen
Kosten excl. BTW*
Dekking 970.000 0 0 0 0 200.000 0 0 0 0 0
2.350.000
12.400.000 1.170.000
Bovenstaande kosten zijn inclusief Voorbereiding, Advisering en Toezicht (20% VAT) en inclusief kosten t.b.v. amoveren, ontwerp, aanbesteding en een risico-opslag van 10%. Exclusief eventuele extra te nemen verkeersmaatregelen en aanvullende omgevingswensen, uitgaande van een op een vervanging en borging van huidige functionaliteiten. Ramingen zijn gebaseerd op de CROW publicatie 137, SSK-systematiek op initiatief fase.
Toelichting:
*Duikerbrug Dorpsstraat is technisch einde levensduur en dient vervangen te worden. In 2019 is vastgesteld dat vervangen de meest wenselijke oplossing is. Daarover is contact opgenomen met de verschillende partijen om te komen tot een gezamenlijke aanpak om dit te gaan realiseren. Dit traject met de K&L-bedrijven kost nu meer tijd en begeleidingskosten. Gebleken is dat de kabels en leidingen (K&L) bij de duikerbrug in werkelijkheid anders liggen dan uit de beschikbare registraties van de kabel- en leidingbedrijven blijkt. Hierdoor moet het ontwerp voor de K&L tracés in de brug worden aangepast en bepaald worden hoe deze kunnen worden omgelegd, voordat het ontwerp kan worden afgerond. Hierover is de Raad geïnformeerd met een raadsmededeling. Zie https://oegstgeest.raadsinformatie.nl/dossiers, de raadsmededeling staat in map 2021-februari ** Kwaakbrug. De Kwaakbrug is al enige tijd afgesloten voor (zwaar) verkeer. Momenteel loopt een cultuur- en bouwhistorisch onderzoek voor de Kwaakbrug. Samen met de provincie wordt gekeken om dit object aan te wijzen als monument inclusief de verkenning van subsidies vanuit de Provincie voor het restaureren van dit object. De raming betreft het totaal bedrag van de benodigde restauratie. De kosten voor restaureren van objecten zijn significant hoger dan ‘regulier
28
vervangen’. De metselwerk landhoofden en midden pijler zijn van cultuurhistorische waarde en zullen in oude staat moeten worden teruggebracht. Hierbij gaat de gemeente uit van een subsidie bijdrage vanuit de Provincie Zuid-Holland in zowel voorbereiding als realisatie restauratie. Met de restauratie willen we als uitgangspunt een toekomst vaste redundante functie waarborgen van het object. *** De kosten die zijn opgenomen bij Rijksweg A44 betreft een meekoppelkans die kan worden gepakt als Rijkswaterstaat de viaducten in het Vervangings- Renovatieprogramma gaat oppakken in 2023-2025 bij de afritten 6 /Noord/N444 en toe-en afrit 7/Centrum/N206. Hier lopen momenteel verkennende gesprekken met zowel Rijkswaterstaat als de Provincie Zuid-Holland. Dit biedt de kans voor de gemeente om de omgeving van deze viaducten ook op te knappen (denk aan aanvullende maatregelen als onderdoorgangen voor lokaal fiets-voetverkeer). E.e.a. wordt samen opgepakt met het wegenbeheerplan conform mobiliteitsplan 2021-2027 van de gemeente Oegstgeest.
Bovenstaande tabel wijkt op twee punten (HB037 en RWS A44) af van de eerdere tabel met slechte, te vervangen/renoveren kunstwerken. De eerste betreft brug HB 037. Deze brug was ten tijde van de inspectie in redelijke staat en dus geen enkele reden om deze te vervangen. Na de inspectie is de brug door te zwaar verkeer beschadigd en moet worden vervangen. De tweede betreft het RWS A44 viaducten. De kosten die zijn opgenomen bij Rijksweg A44 betreft een meekoppelkans die kan worden gepakt als Rijkswaterstaat de viaducten in het Vervangings- Renovatieprogramma gaat oppakken in 2023-2025 bij de afritten 6 /Noord/N444 en toe-en afrit 7/Centrum/N206. Hier lopen momenteel verkennende gesprekken met zowel Rijkswaterstaat als de Provincie ZuidHolland. Dit biedt de kans voor de gemeente om de omgeving van deze viaducten ook op te knappen (denk aan aanvullende maatregelen als onderdoorgangen voor lokaal fiets-voetverkeer).
Huidige vervangingsbudget t.o.v. benodigde budget Op dit moment ligt er niet echt een vervangingsbudget voor de komende jaren. Gezien de vervangingsopgave die er ligt moet er dus fors worden geïnvesteerd. Dit om te komen tot een vervangingsbudget wat toereikend is om de komende jaren de verschillende kunstwerken te kunnen vervangen.
Risico’s Bij minder te besteden middelen loopt de gemeente het risico dat een nog groter deel van het areaal van civiele kunstwerken onder het kwaliteitsniveau zakken. Concreet kan dit leiden tot de volgende risico’s: • Constructieve onveiligheid: Als onderhoud op dit vlak niet wordt uitgevoerd voldoet de gemeente niet aan haar wettelijke zorgplicht. Als dit tot incidenten leidt, kan de gemeente hiervoor aansprakelijk worden gesteld. Daarnaast kunnen kunstwerken afgesloten worden voor verkeer (zoals bij de Duikerbrug) of kan er een last- en aslastbeperking worden opgelegd. Leebrug Betonschade dek (scheurinjectie nodig) Leebrug aslastbeperking ingesteld
29
• Gebruiksveiligheid: De civiele kunstwerken moeten door iedereen veilig gebruikt kunnen worden. Ongevallen als gevolg van bijvoorbeeld gaten in het wegdek, loszittende delen en onveilige leuningen worden alleen voorkomen met goed en voldoende onderhoud. • Sociale onveiligheid: Kunstwerken met achterstallig onderhoud hebben een onaantrekkelijk uiterlijk en beïnvloeden de sociale veiligheid negatief. Dit kan tot klachten van omwonenden leiden. • Aantrekkelijkheid/esthetica: De gemeente hanteert voor de openbare ruimte de beeldkwaliteitsmeetlatten van het CROW. Het gehele areaal in de buitenruimte moet voldoen aan beeldkwaliteit B. Dit geldt dus ook voor de civiele kunstwerken. Met minder te besteden middelen kan niet aan dit vastgestelde doel worden voldaan. Ook dit kan tot klachten van omwonenden leiden. • Kapitaalvernietiging: Het benodigde budget is gericht op het duurzaam onderhoud van het areaal. Met duurzaam onderhouden wordt bedoeld dat onderhoud dusdanig wordt uitgevoerd dat er geen kapitaalvernietiging optreedt. Op basis van de inspectie is al gebleken dat er de afgelopen jaren is gewerkt met een te klein budget. Noodzakelijk vervangingen moeten hierdoor eerder plaatsvinden. Minder budget leidt dus tot het risico van kapitaalvernietiging.
Uiteraard spelen er inmiddels een aantal factoren die in het verleden niet voorzien of begroot waren, zoals de bijkomende kosten die de complexiteit van het verleggen van leidingen- en kabels. Bij het vervangen van een brug kan als gevolg van de complexiteit van het verleggen van de leidingen een veel grotere kostenpost en langere voorbereidingstijd ontstaan in het project dan op voorhand geschat. Daarnaast zal ook de energietransitie invloed hebben op de beheersactiviteiten Werkzaamheden die in de toekomst verricht worden zullen namelijk in toenemende mate raakvlakken hebben gegeven de ontwikkelingen. Dat vergt meer integrale afstemming vergen met deelproducten en het netwerk (van regionaal en buurgemeenten tot kabelen leidingenbedrijven). Om te voldoen aan de wettelijke zorgplicht moet de gemeente Oegstgeest de komende jaren de constructieve veiligheid van haar kunstwerken borgen. De objecten zoals aangegeven in op pagina 22 dienen daarom toekomstvast robuust vervangen of gerenoveerd of versterkt te worden voor de functie van het object. Anders zullen deze objecten moeten worden afgesloten.
30
Benodigd budget achterstand
voor
onderhoud
en
wegwerken
Structurele lasten: • Vanaf 2022 is er een structureel onderhoudsbudget benodigd van €220.000. Dit is dus een structurele verhoging van €180.000 ten opzichte van het huidige structurele budget van €40.000. Incidentele lasten: • Voor 2021 is er een incidenteel budget benodigd van €105.000. Dit bedrag is gebaseerd op het benodigde budget van ca. €145.000 minus het huidige budget van €40.000. • Voor 2022 is er een incidenteel budget benodigd van €372.000. Hierbij is de huidige voorziening groot onderhoud civiele kunstwerken beoogd in te zetten. Dit bedrag is gebaseerd op het benodigde budget van ca. €592.000 minus het structureel begrote budget voor 2022 van €220.000. Kapitaallasten/investeringen: • Op de komende jaren de verschillende kunstwerken te kunnen vervangen is er de komende 7 jaar een bedrag van €12,4 miljoen benodigd. Alle genoemde bedragen zijn exclusief BTW.
31
Bijlage 1 objectenlijst, aantallen en typen kunstwerken KWnummer AP 001 042 BB 001
Locatie
Kunstwerktype
Materiaal
Aanlegplaats Nieuw Rhijngeest-Zuid
Aanleginrichting Hout
In Rhijnhofweg
Vaste brug
Metselwerk
BB 002 BB 003 BB 004 BB 005 BB 006 BB 007
Bij Rijnsburgerweg 65 Naast Rijnsburgerweg 65 Naast Rijnsburgerweg 59 Naast 30E04 Naast 30E05 Naast 30E06
Vaste brug Vaste brug Duiker Vaste brug Vaste brug Vaste brug
Beton Beton Beton Beton Beton Beton
BB 008 BB 009 BB 010 BB 011 BB 012 BB 013
Naast Rijnsburgerweg 49 Naast Rijnsburgerweg 43 Naast Rijnsburgerweg 33 Nabij Lelielaan Tolhuisbrug over Haarlemmertrekvaart Leebrug, De Abtspoelweg
Vaste brug Vaste brug Vaste brug Vaste brug Vaste brug Vaste brug
Beton Beton Beton Beton Beton Beton
BB 014 BB 015 BB 016 BB 017 BB 018 BB 019
In H. Lodeizenlaan Eysingabrug, Haaswijklaan, Oegstgeesterkanaal In Mien Ruyspark In G. Rietveldlaan Ingang volkstuinen, in verlengde Van Cuycklaan Bij Rijnsburgerweg 27
Vaste brug Vaste brug Vaste brug Vaste brug Vaste brug Vaste brug
Beton / metselwerk Beton Beton Beton Beton Beton
BB 020 BB 021 BB 022 BB 023 BB 024 BB 025
Hendrik Heukelsbrug t.h.v. Poelgeest Vissersbrug, Haarlemmertrekvaart Poelgeesterbrug, Haarlemmertrekvaart Kwaakbrug, Haarlemmertrekvaart t.h.v. nr. 206 Anne Weber van Bosselaan, Linnaeushof 6 Anne Weber van Bosselaan, Linnaeushof 37
Vaste brug Vaste brug Vaste brug Vaste brug Vaste brug Vaste brug
Beton / staal Beton / metselwerk Beton / staal Divers Historisch Beton Beton
BB 026 BB 027 BB 028 BB 029 BB 030 BB 031
Jac. P. Thijsselaan t.h.v. nr. 2 Van Griethuijsenplein / Louise de Collingylaan Morsebellaan A.M.G. Schmidtlaan west A.M.G. Schmidtlaan oost Ingang sportterrein / naast Van Houdringelaan
Vaste brug Vaste brug Vaste brug Vaste brug Vaste brug Vaste brug
Staal / composiet Beton / metselwerk Beton Beton Beton Beton
BB 032 BD 001 BF 001 BS 004 BS 005 BS 006
Nieuwe Poelgeestbrug In R. van Kampenhoutlaan In Haaswijklaan Rhijnhofweg bij Drie gebroeders Tussen Drie Gebroeders en Twee Gezusters Rhijnhofweg bij Jachtrust
Vaste brug Duiker Onderdoorgang Vaste brug Vaste brug Vaste brug
Brug (vast) Beton / metselwerk Beton Beton / metselwerk Beton / metselwerk Beton / metselwerk 32
KWnummer
Locatie
BS 007
Tussen Jachtrust en Griffioen
Vaste brug
Beton / metselwerk
BS 008 BS 009 BS 010 BS 011 BS 012
Wassende Maan bij Griffioen Rhijnhofweg richting Luchtenburg Rhijnhofweg bij Duifhuislaan Oude Rijnsburgerweg bij erfprins Wassende Maan bij Schoonzicht Rhijnhofweg richting Tulpenburg kant Schoonzicht Rhijnhofweg richting Tulpenburg kant Erfprins
Vaste brug Vaste brug Vaste brug Vaste brug Vaste brug
Beton / metselwerk Beton / metselwerk Beton / metselwerk Beton / metselwerk Beton / metselwerk
Vaste brug
Beton / metselwerk
Vaste brug Vaste brug
Beton / metselwerk Beton / hout
Vaste brug Vaste brug Vaste brug Vaste brug Vaste brug Vaste brug
Beton / hout Beton / hout Beton / hout Beton Beton Beton
BS 019A BS 019B BS 020 BS 022 BS 023 BS 024 DB 001 DS 001 DS 002
Kunstwerktype
Materiaal
Vaste brug
Beton / staal
HB 001
Nieuw Rhijnzicht (NRG) Duijfhuis Singel (NRG) Wikkenburg toegangsbrug (NRG) Zuidelijke toegangsbrug (NRG) In Dorpsstraat Grindwandelpad naast Bert Garthoffpad Grindwandelpad naast Bert Garthoffpad Van Gerrevinkbrug (Dorpsstraat, Oegstgeesterkanaal bij laan v Alkemade
Vaste brug
Hout
HB 002 HB 003 HB 004 HB 005 HB 006 HB 007
bij laan v Alkemade bij Hofwijck In Bos van Wijckersloot naast Rademakerspad naast Meijerspad naast Willem Kloospad
Vaste brug Vaste brug Vaste brug Vaste brug Vaste brug Vaste brug
Staal Staal Hout Beton / hout Beton / hout Hout
HB 008 HB 009 HB 010 HB 011 HB 012 HB 013
in verlengde F.v. Eedenpad in verlengde A.M.G Schmidtlaan in A. van Schendelpad in verlengde M. Nijhoflaan Klinkenbergerplas (grens gem. Teijlingen) naast J. van Ruusbroeclaan
Vaste brug Vaste brug Vaste brug Vaste brug Vaste brug Vaste brug
Beton / hout Beton / hout Hout Hout Hout Hout
HB 014 HB 015 HB 016 HB 017 HB 018 HB 019n
naast A. Blamanhof / S. Vesdijklaan naast A. Bijnsplantsoen in verlengde Kleyn Profijtlaan naast J. van Maerlantlaan In verlengde L. Couperuslaan in verlengde P. Berghoutlaan noord
Vaste brug Vaste brug Vaste brug Vaste brug Vaste brug Vaste brug
Hout Hout Hout Hout houten brug Hout
HB 019z HB 020 HB 021 HB 022 HB 023 HB 024
in verlengde P. Berghoutlaan zuid in verlengde M. Offerlaan in verlengde W. van Otterloolaan in E. Flipselaan Nabij A. Diepenbrocklaan in W. Pijperlaan
Vaste brug Vaste brug Vaste brug Vaste brug Vaste brug Vaste brug
houten brug Beton / hout Beton / hout Beton / hout houten brug Beton / hout
GB 001
33
KWnummer
Locatie
Kunstwerktype
Materiaal
HB 025
In park Rhijngeest
Vaste brug
Hout
HB 026 HB 027 HB 028 HB 029 HB 030 HB 031
in verlengde T. van Doesburglaan in verlengde W. van Dudoklaan in verlengde H. Jesselaan Broekweg t.h.v H de Vrieslaan aan de Broekweg t.h.v Joseline Kosterpad aan de Broekweg t.h.v Bert Garthoffpad
Vaste brug Vaste brug Vaste brug Vaste brug Vaste brug Vaste brug
Hout Hout Hout Hout / composiet Hout / composiet Hout / composiet
HB 032 HB 033 HB 034 HB 035 HB 036 HB 037
Casper Reinwardtpad intree Linnaeushof Casper Reinwardtpad intree Vroege Vogelpark Vroege Vogelpark Martinus Houttuynhof t.h.v. nr 1 Martinus Houttuynhof t.h.v. nr 45 Martinus Houttuynhof t.h.v. nr 85
Vaste brug Vaste brug Vaste brug Vaste brug Vaste brug Vaste brug
Staal / hout Staal / hout Staal / hout Staal / hout Staal / hout Staal / hout
HB 038 HB 039 HB 040 HB 041 HC 021 HC 022
in park hoek Floralaan / Irispark Boerhavenplein langs kanaal Kwaakwegje t.h.v. Kwaakhaven Schapenbrug Jan Wilspark Twee Zusters kan van Wassende Maan Twee Zusters kan van Oude Rijnsburgerweg
Vaste brug Vaste brug Vaste brug Vaste brug Vaste brug Vaste brug
Hout Hout Staal / hout Hout Hout / composiet Hout / composiet
HS 001 HS 002 HS 003 HS 004 HS 005 HS 006
In park hoek Lange Voort / Irislaan Boerhavenplein, langs kanaal Grindwandelpad naast Bert Garthoffpad In park achter wijk Buitenlust (Surinamestraat) Klinkenbergerplas (grens gem. Teijlingen) Klinkenbergerplas (grens gem. Teijlingen)
Vaste brug Aanleginrichting Aanleginrichting Aanleginrichting Aanleginrichting Aanleginrichting
Hout Hout Hout Hout Hout Hout
HS 007 HS 008 HS 009
Klinkenbergerplas (grens gem. Teijlingen) Klinkenbergerplas (grens gem. Teijlingen) Klinkenbergerplas (grens gem. Teijlingen)
Aanleginrichting Hout Aanleginrichting Hout Aanleginrichting Beton / hout
HS 010 SB 001
Vlonder nabij BS 011 Jan Hendrik Oortbrug (over Oegstgeesterkanaal)
SB 002
Stalen beweegbare fiets-brug
SK 001
Schanskorven Klinkenbergerplas
Houten vlonder Vaste brug Brug (beweegbaar) Aanleginrichting
Hout Staal Staal Stenen
Groen gemarkeerde regels betreffen objecten die de komende jaren in beheer komen.
34
Aantallen en typeringen Civiele Kunstwerken Oegstgeest In onderstaande figuren zijn de verschillende aantallen en typeringen Civiele Kunstwerken weergegeven.
Figuur 0-1: Type kunstwerken
35
Bijlage 2 CROW-beheersystematiek en beheerthema’s De CROW-beheersystematiek ondersteunt een procesmatig manier van werken. Juist deze aanpak is van groot belang op de gewenste prestaties van het areaal, de kosten en de risico’s op een evenwichtige manier te beheersen. De zes processtappen zijn: 1. Beleid en strategie 2. Beheren en programmeren: Op basis van het beleid en de onderhoudsstrategie wordt het areaal aan civiele kunstwerken beheerd en geprogrammeerd in de tijd integraal in de openbare ruimte. 3. Plannen en voorbereiden 4. Bouwen en onderhouden 5. Monitoren en analyseren: Op de toetsen of het uitgevoerde onderhoud ook daadwerkelijk conform het afgesproken beleid en strategie is uitgevoerd moet dit regelmatig worden gemonitord. Dit wordt gedaan door de kunstwerken conform CUR:117 periodiek te inspecteren. 6. Evalueren en bijstellen: Dit beheerplan heeft een Figuur: CROW-beheersystematiek doorlooptijd van 8 jaar. In 2024 wordt op basis van een uitgevoerde inspectie geëvalueerd of het in dit beheerplan beschreven beleid en strategie nog actueel is of bijstelling behoeft. Assetmanagement van de civiele kunstwerken vormt de basis om over de life cycle van de te beheren objecten continue de juiste instandhoudings- en vervangingskeuzes te maken.
Beheerthema’s Doelmatigheid Met doelmatig beheer en onderhoud van kunstwerken wordt bedoeld dat de middelen die de gemeente Oegstgeest besteedt aan het beheer en onderhoud zodanig besteed worden dat: • onnodig en/of dubbel onderhoudswerk wordt voorkomen inclusief afstemming met omgeving (kabel- en leidingenbedrijven, burgerparticipatie initiatieven, projecten derden, integrale afstemming); • onderhoud aan kunstwerken die in de nabije toekomst worden vernieuwd niet onnodig wordt uitgevoerd; • geen onnodig verlies optreedt van de functie waarvoor het kunstwerk is bedoeld, ter voorkoming van kapitaalverlies. Duurzaamheid Duurzaamheid is bij beheer en onderhoud van kunstwerken te bereiken door enerzijds de wijze waarop invulling wordt gegeven aan het uitvoeren van renovatie en vervangingsprojecten. Anderzijds door bewaking van de kwaliteit en het tijdig uitvoeren van onderhoud. Bij het uitvoeren van grootschalige renovatie en vervangingen van kunstwerken of delen ervan wordt gestreefd naar duurzame oplossingen. Duurzame oplossingen worden bereikt door een goed, doordacht ontwerp met toepassing van duurzame materialen. 36
Hierbij is er aandacht om dit zo veel als mogelijk circulair te doen. Dit samen zal resulteren in een lange levensduur met lage onderhoudskosten (LCC-benadering). Om te komen tot duurzame oplossingen is het essentieel dat de beheerder in een vroegtijdig stadium wordt betrokken bij renovatie en vervangingsprojecten. Bij het bewaken van de kwaliteit wordt gekozen voor een strakke beheersystematiek. Inspecties op frequente basis vormen hiervan de ruggengraat. Door het frequent uitvoeren van inspecties worden schades of degradatie tijdig onderkend. Op deze wijze is de afdeling beheer en onderhoud in staat om tijdig te handelen om zo hoge vervangingsof herstelkosten te voorkomen. Bovenstaande aanpak sluit aan bij het duurzaamheidsbeleid zoals de gemeente Oegstgeest dat heeft vastgesteld. Veiligheid Veiligheid wordt in dit beheerplan onderverdeeld in drie categorieën, namelijk constructieve veiligheid, sociale veiligheid en gebruiksveiligheid. Constructieve veiligheid: Met de constructieve veiligheid van een kunstwerk wordt bedoeld in hoeverre de hoofddraagconstructie nog voldoende sterk is om de belasting te kunnen dragen die volgens de norm wordt uitgeoefend op dit kunstwerk. De draagkracht van de hoofddraagconstructie moet zodanig zijn dat het kunstwerk haar functie veilig kan vervullen.
De constructieve veiligheid valt onder de wettelijke zorgplicht van de beheerder van de kunstwerken. Concreet betekent dit dat de gemeente als eigenaar van de kunstwerken zorg moet dragen voor een veilige situatie. De toegenomen aandacht voor de wetgeving leidt ertoe dat de gemeente een extra inspanning moet leveren om deze constructieve veiligheid aan te tonen volgens de nu geldende normen en richtlijnen. De reden waarom deze aantoonbaarheid nu niet volledig is, is samen te vatten in onderstaande drie punten: • Kunstwerken zijn ontworpen en gebouwd volgens de destijds van kracht zijnde normen en richtlijnen. Deze normen en richtlijnen zijn in de loop van de jaren veranderd. Kunstwerken moeten voldoen aan de huidige normen en richtlijnen. • De belasting op een kunstwerk is vaak hoger dan waar het oorspronkelijk voor is gemaakt door meer en/of zwaarder verkeer of wijziging in functie. • De oorspronkelijke draagkracht van een kunstwerk kan zijn afgenomen door degradatiemechanismen. Sociale veiligheid: Met sociale veiligheid wordt in het geval van kunstwerken bedoeld dat mensen zich in de nabijheid van deze kunstwerken of bij het gebruik van deze kunstwerken niet onveilig voelen. Een goed voorbeeld is een tunnel die er verloederd uitziet door bijvoorbeeld graffiti.
Om de sociale veiligheid te garanderen, wordt er in de gemeente Oegstgeest ingezet om verloedering van het uiterlijke aanzien van civiele kunstwerken te voorkomen. Dit ook conform het integrale veiligheidsbeleid van de gemeente. Gebruiksveiligheid: Met gebruiksveiligheid wordt bedoeld dat mensen bij het normaal gebruik ervan geen lichamelijk letsel of materiële schade mogen oplopen. Ook is het passend gebruik voor mensen met een beperking (invalide) beoogd. Concreet gaat het er dan onder andere om dat: • goede toegankelijkheid van de objecten als vissteigers en bruggen; • de stroefheid van houten brugdekken voldoende moet zijn; • het loopvlak geen gaten mag vertonen; • leuningen niet mogen ontbreken; • er geen scherpe uitstekende delen aan kunstwerken mogen zitten die mensen mogelijk kunnen verwonden.
37
Dit is ook wettelijk voorgeschreven en valt onder de wettelijke zorgplicht van de beheerder van de civiele kunstwerken. Om de gebruikers van de kunstwerken een veilig gebruik te garanderen, streeft de gemeente Oegstgeest dan ook naar een hoog niveau van gebruiksveiligheid. Leefbaarheid en aantrekkelijkheid De gemeente Oegstgeest streeft om een gemeente te zijn met een goed en evenwichtig leefklimaat. Zij wil haar fysieke potentieel optimaal benutten. De civiele kunstwerken zijn ook een wezenlijk onderdeel van dit ‘fysieke potentieel’, zeker als het gaat om karakteristieke en beeldbepalende kunstwerken. Deze kunstwerken moeten dan ook een uitstraling hebben die past bij de visie van de gemeente om te streven naar een goed en evenwichtig leefklimaat.