Bijlage bij RM d.d. 26 oktober 2021 Kort erratum Begroting 2022-2025 Z-21-1449041 Oegstgeest
Tekst van het document
Omschrijving
Onroerende zaakbelastingen
Belasting op het eigendom van onroerende zaken.
Rioolheffing
Belasting op de mogelijkheid om afvalwater en/of hemelwater af te voeren via de gemeentelijke riolering.
Afvalstoffenheffing
Belasting op de mogelijkheid om afval ter inzameling aan te bieden aan de afvalinzamelingsdienst.
Toeristenbelasting
Belasting op het overnachten in bijvoorbeeld een hotel of bed and breakfast.
Hondenbelasting
Belasting op het hebben van een hond.
Precariobelasting
Belasting voor het hebben van voorwerpen onder, op of boven gemeentegrond.
Leges (diversen)
Leges worden ook wel 'retributies' genoemd. Een retributie is een betaling aan de overheid waar een individueel aanwijsbare tegenprestatie van die overheid tegenover staat.
Bedrijven Investeringszone (BIZ)
Heffing waarmee ondernemers in een afgebakend gebied samen meebetalen aan een aantrekkelijke en veilige omgeving.
2. Belastingen, heffingen en retributies De komende jaren zetten we het beleid van de afgelopen jaren voort. Dit beleid is gebaseerd op de volgende uitgangspunten: # De belastingen en heffingen worden in principe verhoogd met niet meer dan de prijsindex. # De heffingen en retributies, waar direct een product of directe dienst tegenover staan, zijn op basis van volledige kostendekkendheid; # Voor wat betreft de onroerendezaakbelastingen wordt rekening gehouden met de korting op de algemene uitkering van het Gemeentefonds. De gemeente Oegstgeest gaat uit van een korting van maximaal 65% van de totale OZB opbrengst; # Als gevolg van het vervallen van de wettelijke regeling ten aanzien van de precariobelasting openbare werken van algemeen nut wordt vanaf 2022 geen tarief meer op leidingen en kabels geheven; # Noodzakelijke investeringen ten behoeve van de rioleringen en de inzameling van de afvalstoffen dekken we eventueel vanuit de gecreëerde voorzieningen; # De Financiële verordening 2020 geeft weer op welke wijze de kosten van de overhead in de tarieven worden doorberekend. Dit geschiedt op basis van de loonsom of naar rato van de directe kosten van de taakvelden.
Programmabegroting 2022-2025
53
3. Beleid specifiek per belastingsoort In de kostendekkendheidsoverzichten hierna, betreft de raming 2021 de primitieve begroting die in 2020 is vastgesteld. 3.1 Onroerende zaakbelasting (OZB) Voor zowel woningen als niet-woningen ontvangen alleen eigenaren een aanslag. Vanwege de schommelingen in de WOZ-waarden voeren we bij de OZB geen tarievenbeleid maar een opbrengstenbeleid. Dat betekent dat we op de totale opbrengst een inflatiecorrectie toepassen. Voor 2022 is deze 2,0%. Het grootste deel van de stijging van de OZB-inkomsten wordt echter veroorzaakt door de groei van het aantal woningen en bedrijven. 2022 is het eerste jaar dat gemeentes geen precario meer mogen heffen bij kabel- en netwerkbedrijven. Afgesproken is dat het verlies aan precario gecompenseerd wordt door een OZB-verhoging van € 1 miljoen. Voor onze inwoners is dit budgetneutraal omdat de kabel- en netwerkbedrijven hun precariokosten ook niet meer doorbelasten aan hun klanten via de vastrechtkosten. In 2022 is dit echter nog niet het geval (na-ijleffect). Daarom zal in 2022 bij woningen geen extra OZB-verhoging plaatsvinden. Bij niet-woningen zal er wel een extra verhoging zijn van € 0,25 miljoen. De resterende € 0,75 miljoen vangen we op door gebruik te maken van de reserve egalisatie precario van € 0,4 miljoen en het begrotingssaldo met € 0,35 miljoen te verlagen.
De totale opbrengst aan OZB voor het jaar 2022 wordt geraamd op € 8.933.000. In de algemene uitkering van het Gemeentefonds wordt een korting toegepast, gebaseerd op een percentage van de totale WOZ-waarde van de woningen en niet-woningen. Voor het jaar 2022 is deze in totaal € 4.668.000. In de gemeente Oegstgeest is bepaald dat deze korting niet meer dan 65% van de OZBinkomsten mag bedragen. Door de extra stijging van de OZB-inkomsten vanwege de compensatie voor het verlies aan precariobelasting zakt het percentage naar 52,3%. Rekening 2020
Begroting 2021 na wijziging
Begroting 2022
OZB percentage woningen
0,1132%
0,1073%
0,1022%
OZB percentage niet-woningen
0,5415%
0,5153%
0,5365%
OZB opbrengst geraamd
€ 7.244
€ 7.964
€ 8.933
Korting algemene uitkering
€ 4.446
€ 4.655
€ 4.668
In %
61,4%
58,4%
52,3%
Jaren
bedragen x € 1.000
3.2 Rioolheffing De rioolheffing dekt de lasten van de gemeentelijke riolering en de waterzorgtaken. De opbrengsten van de rioolheffing en de tarieven dienen meerjarig kostendekkend te zijn. Het Waterketenplan (WKP) bevat een prognose voor de kosten en de opbrengsten. De tarieven worden zoveel mogelijk stabiel gehouden met een opslag voor de inflatie. Indien nodig, gebruiken we de voorziening voor de rioolheffing. Deze dient om tijdelijke kostendekkendheid onder of boven de 100 procent op te vangen en daarmee het tarief te egaliseren. Door stijgende kosten is het niet mogelijk om zonder een forse stijging van de rioolheffing 100% kostendekkend te zijn. Om een samenloop van oplopende tarieven voor de burger tegen te gaan, beperken we de stijging van de rioolheffing tot 5% en storten we vanuit het begrotingssaldo de komende 3 jaar € 250.000 in een nieuwe egalisatiereserve riolering om de verwachte toekomstige stijging van het tarief te reduceren.
54
Gemeente Oegstgeest
Berekening Kostendekkendheid Rioolheffing Kosten taakveld(en) incl. (omslag)rente Inkomsten taakveld(en), excl. heffingen
2020
2021
2022
€ 2.038.385
€ 1.970.949
€ 2.222.487
€ -1.000
€ -1.000
€ -1.000
€ 2.037.385
€ 1.969.949
€ 2.221.487
Overhead incl. (omslag)rente
€ 294.849
€ 260.146
€ 305.702
BTW
€ 238.364
€ 252.668
€ 316.281
Totale kosten
€ 2.570.598
€ 2.482.763
€ 2.843.470
Opbrengst heffingen
€ 2.417.096
€ 2.465.375
€ 2.512.678
94,0%
99,3%
88,4%
Netto kosten taakveld Toe te rekenen kosten:
Dekking
3.3 Afvalstoffenheffing Voor de tarieven van de afvalstoffenheffing geldt hetzelfde als bij de rioolheffing. Deze dienen de kosten volledig te dekken. De tarieven worden zoveel mogelijk stabiel gehouden, met een opslag voor de inflatie. Hiertoe gebruiken we indien nodig de voorziening voor de afvalstoffenheffing. Deze dient om tijdelijke kostendekkendheid onder of boven de 100 procent op te vangen en daarmee het tarief te egaliseren. Vanaf het jaar 2021 is de tarievenstructuur voor de heffing gewijzigd. Uitgangspunt is de heffing op basis van het aantal personen per huishouden. Voor 2022 zijn we echter genoodzaakt de tarieven met meer dan alleen inflatie te verhogen, namelijk 12%. Het Rijk heeft wederom de belasting op verbranding van restafval verhoogd. De opbrengsten van apart ingezamelde materialen is vanwege het grote aanbod fors gedaald. Het tarief in 2022 is kostendekkend, waarbij een klein bedrag van € 34.000 wordt gestort in de voorziening afvalstoffenheffing derden om kleine tegenvallers op te vangen.
Kostendekkendheid Afvalstoffenheffing
2020
2021
2022
Kosten taakveld(en) incl. (omslag)rente
€ 2.813.309
€ 2.824.880
€ 3.076.805
Inkomsten taakveld(en), excl. heffingen
€ -300.296
€ -300.296
€ -97.696
Netto kosten taakveld
€ 2.513.013
€ 2.524.584
€ 2.979.109
Overhead incl. (omslag)rente
€ 447.638
€ 422.874
€ 504.382
BTW
€ 476.380
€ 467.531
€ 517.463
Totale kosten
€ 3.437.031
€ 3.414.989
€ 4.000.954
Opbrengst heffingen
€ 3.383.670
€ 3.402.149
€ 4.035.161
98,4%
99,6%
100,9%
Toe te rekenen kosten:
Dekking
3.4 Overige belastingen en heffingen De toeristenbelasting wordt geheven voor het aantal overnachtingen van een hotelbezoeker. Op deze wijze dragen deze bezoekers bij aan het gebruik van de voorzieningen binnen de gemeente. Het tarief in Oegstgeest volgt het tarief in de gemeente Leiden. Deze heeft het tarief met € 1 per overnachting verhoogd. Voor 2022 stijgt het tarief van € 2,50 per overnachting naar € 3,50. De hondenbelasting dekt in principe de extra taken van de gemeente die honden met zich meebrengen, zoals bijvoorbeeld het opruimen van de uitwerpselen. De hondenbelasting kent echter geen kostendekkendheidsbeginsel en kan vrij worden besteed. De tarieven worden in 2022 verhoogd met 2,0%. De totale opbrengst hondenbelasting stijgt voornamelijk door een toename van het aantal geregistreerde honden. De opbrengst precariobelasting komt bijna geheel te vervallen omdat vanaf 1 januari 2022 geen precariobelasting geheven mag worden op openbare werken van algemeen nut.
Programmabegroting 2022-2025
55
De leges zijn te verdelen in drie titels: 1. algemene dienstverlening door burgerzaken waarvoor een correctie voor inflatie van 2,0% wordt toegepast. 2. Dienstverlening voor de fysieke leefomgeving (omgevingsvergunningen) die met meer dan een correctie voor inflatie stijgen om 100% kostendekkend te worden. 3. Dienstverlening die onder de Europese richtlijn valt. Kostendekkendheid Leges Publiekszaken/Apv (titel 1 en 3)
2020
2021
2022
Kosten taakveld(en) incl. (omslag)rente
€ 612.977
€ 592.056
€ 627.889
Inkomsten taakveld(en), excl. heffingen
€-
€-
€-
€ 612.977
€ 592.056
€ 627.889
Overhead incl. (omslag)rente
€ 477.142
€ 477.142
€ 477.142
BTW
€ 17.784
€ 21.669
€ 26.591
€ 1.107.903
€ 1.090.867
€ 1.131.622
Netto kosten taakveld Toe te rekenen kosten:
Totale kosten Opbrengst heffingen
€ 218.090
€ 231.826
€ 231.870
Dekking
19,7%
21,3%
20,5%
Kostendekkendheid Leef- en Omgevingsvergunningen (titel 2)
2020
2021
2022
Kosten taakveld(en) incl. (omslag)rente
€ 726.122
€ 768.300
€ 847.665
Inkomsten taakveld(en), excl. heffingen
€-
€ -3.162
€-
€ 726.122
€ 765.138
€ 847.665
Overhead incl. (omslag)rente
€ 612.881
€ 607.405
€ 693.962
BTW
€ 25.884
€ 23.081
€ 21.447
Totale kosten
€ 1.364.887
€ 1.395.624
€ 1.563.074
Opbrengst heffingen
€ 1.061.806
€ 1.171.381
€ 1.363.726
77,8%
83,9%
87,2%
Netto kosten taakveld Toe te rekenen kosten:
Dekking
56
Gemeente Oegstgeest
3.5 Bedrijven Investeringszone De gemeente Oegstgeest heeft een bedrijven investeringszone (BIZ) ingesteld. Ondernemers in een bepaald gebied dragen bij aan een ingesteld ondernemersfonds ter financiering van gezamenlijke lasten. Op basis van een plan wordt een te heffen bedrag vastgesteld dat door de gemeente wordt geïncasseerd en na aftrek van kosten aan de BIZ-vereniging uitbetaald. 4. Geraamde opbrengsten Onderstaande opbrengsten zijn inclusief de areaalwijzigingen. Belastingsoort
Rekening 2020
Begroting 2021 na wijziging
Begroting 2022
Verschil begroting
in %
OZB woningen
€ 5.362
€ 5.481
€ 5.634
€ 153
2,8%
OZB niet woningen
€ 2.079
€ 2.483
€ 3.299
€ 816
32,9%
Rioolheffing
€ 2.316
€ 2.465
€ 2.513
€ 47
1,9%
Afvalstoffenheffing
€ 3.363
€ 3.402
€ 4.035
€ 633
18,6%
Toeristenbelasting
€ 152
€ 270
€ 382
€ 112
41,5%
Hondenbelasting
€ 118
€ 111
€ 135
€ 24
21,6%
Opbrengst precariobelasting
€ 1.809
€ 1.742
€9
€ -1.733
-99,5%
Leges
€ 3.176
€ 1.403
€ 1.596
€ 192
13,7%
5. Kwijtscheldingsbeleid De gemeente Oegstgeest stelt zich actief op als het gaat om kwijtschelding van lokale heffingen aan de minder draagkrachtigen. De belastingsoorten waarop kwijtschelding van toepassing is, zijn de OZB, de rioolheffing en de afvalstoffenheffing. Degenen die kwijtschelding hebben gekregen worden daarna jaarlijks getoetst bij het Inlichtingenbureau (IB). Als ze volgens die toets nog in dezelfde omstandigheden verkeren als het jaar waarin ze kwijtschelding hebben gekregen, ontvangen zij automatisch kwijtschelding. In de begroting is voor de rioolheffing aan kwijtschelding € 67.875 en voor de afvalstoffenheffing € 92.500 geraamd. In totaal is dit € 160.375.
Programmabegroting 2022-2025
57
6. Lokale lastendruk Hieronder volgt een tabel die een beeld geeft van de ontwikkeling van het totaal aan woonlasten voor een gemiddeld huishouden met één, twee of meer personen per huishouden. Prognose
lasten 2021
2021
lasten 2021
lasten 2022
2022
lasten 2022
éénpersoonshuishouden
tweepersoonshuishouden
meerpersoonshuishouden
éénpersoonshuishouden
tweepersoonshuishouden
meerpersoonshuishouden
OZB
€ 318
€ 318
€ 318
€ 302
€ 302
€ 302
Rioolheffing
€ 172
€ 212
€ 212
€ 180
€ 223
€ 223
Afvalstoffenheffing
€ 265
€ 305
€ 390
€ 295
€ 341
€ 435
Totaal
€ 754
€ 835
€ 920
€ 778
€ 866
€ 961
OZB
€ 425
€ 425
€ 425
€ 405
€ 405
€ 405
Rioolheffing
€ 172
€ 212
€ 212
€ 180
€ 223
€ 223
Afvalstoffenheffing
€ 265
€ 305
€ 390
€ 295
€ 341
€ 435
Totaal
€ 861
€ 942
€ 1.027
€ 880
€ 968
€ 1.063
OZB
€ 532
€ 532
€ 532
€ 507
€ 507
€ 507
Rioolheffing
€ 172
€ 212
€ 212
€ 180
€ 223
€ 223
Afvalstoffenheffing
€ 265
€ 305
€ 390
€ 295
€ 341
€ 435
Totaal
€ 968
€ 1.049
€ 1.134
€ 983
€ 1.070
€ 1.165
OZB
€ 640
€ 640
€ 640
€ 609
€ 609
€ 609
Rioolheffing
€ 172
€ 212
€ 212
€ 180
€ 223
€ 223
Afvalstoffenheffing
€ 265
€ 305
€ 390
€ 295
€ 341
€ 435
€ 1.076
€ 1.157
€ 1.242
€ 1.085
€ 1.173
€ 1.267
WOZ waarde € 296.000,00
€ 396.000,00
€ 496.000,00
€ 596.000,00
Totaal
7. Lokale vergelijking In onderstaande tabel worden de woonlasten van Oegstgeest met die van de gemeenten in de Leidse regio vergeleken, uitgesplitst naar één, twee of meerpersoonshuishoudens voor de jaren 2020 en 2021. Voor 2022 worden deze pas in bekend in het voorjaar van 2022.
58
Gemeente Oegstgeest
1
Gemiddelde woonlasten regio
Eigenaar-bewoner Woonlasten éénpersoonshuishouden
Eigenaar-bewoner Woonlasten meerpersoonshuishouden
2020
2021
2020
2021
€ 286.000
€ 309.000
€ 286.000
€ 309.000
Katwijk
€ 626
€ 648
€ 725
€ 752
Noordwijk
€ 647
€ 791
€ 765
€ 920
Zoeterwoude
€ 813
€ 834
€ 824
€ 845
Leiden
€ 641
€ 683
€ 877
€ 944
Teylingen
€ 716
€ 594
€ 890
€ 614
Leiderdorp
€ 755
€ 799
€ 981
€ 982
Oegstgeest
€ 914
€ 930
€ 1.040
€ 1.096
Voorschoten
€ 1.026
€ 1.058
€ 1.092
€ 1.125
Wassenaar
€ 1.017
€ 1.081
€ 1.227
€ 1.302
Gemiddeld in Zuid-Holland
€ 707
€ 738
€ 788
€ 824
Gemiddeld in Nederland
€ 705
€ 737
€ 776
€ 811
WOZ-waarde
1)
Bron: Coelo atlas lokale lasten 2020/2021
Programmabegroting 2022-2025
59
60
Gemeente Oegstgeest
4.2.2 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing 1. Inleiding De gemeente Oegstgeest moet (financiële) tegenvallers op kunnen vangen, zonder dat deze negatieve effecten hebben op het voorzieningenniveau. Of we dit kunnen wordt bepaald door de middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten en bekende risico’s te dekken die van materiële betekenis kunnen zijn in relatie tot de financiële positie. Dit wordt uitgedrukt met behulp van de ratio weerstandsvermogen d.w.z. de verhouding tussen de beschikbare en benodigde weerstandscapaciteit. De uitbraak van COVID-19 (corona) lijkt eind 2021 over zijn hoogtepunt heen. Het heeft een enorme impact gehad op ons allemaal maar de structurele gevolgen lijken op de langere termijn mee te vallen. De economie groeit weer en het aantal werkzoekenden is niet significant gegroeid. Voor de aanpak van COVID-19 hebben wij, aanvullend op de landelijk maatregelen van het Rijk, gekeken naar wat wij konden doen. Dit heeft veel beleidsterreinen van onze organisatie geraakt. We hebben gestreefd naar een zo adequaat mogelijke uitvoering van de landelijke en lokale maatregelen en naar zoveel mogelijk continuïteit van de reguliere werkzaamheden en van noodzakelijke (digitale) besluitvorming. 2.
Risico's Wij willen risico's die we lopen zo veel mogelijk beheersen door ze structureel en op systematische wijze te identificeren, prioriteren, analyseren en beoordelen. De gemeente Oegstgeest gebruikt NARIS als risicomanagementsysteem om de bestuurders en managers in staat te stellen om passende beheersmaatregelen te nemen voor risico's die het behalen van de doelstellingen van onze organisatie bedreigen. Risico’s worden systematisch in kaart gebracht en beoordeeld door alle afdelingen binnen de gemeente. Risico-overzicht In het onderstaande overzicht worden de tien risico's met de grootste financiële gevolgen apart gepresenteerd, aangevuld met de getroffen beheersmaatregel, de kans op het optreden ervan en de invloed van het risico op het totaal aan risico's Risiconummer Risico
Financieel gevolg Max *1000 (€)
Maatregelen
Kans
Invloed
R129
Verplichting uit de samenwerkingsovereenkomst Knoop Leiden West
4.200
Actief - Actief. De gemeente bewaakt de contractvoorwaarden bij de verplichting.
30%
22.94%
R59
De gemeente Oegstgeest staat momenteel garant voor de rente en aflossing van leningen tot een totaalbedrag van € 7,8 miljoen. Het risico is dat de instelling zijn betalingsverplichting niet kan nakomen. Bij sommige leningen is er sprake van een onderpand € 4,0 miljoen
3.744
Actief - 1. Het jaarlijks beoordelen van de financiële gegevens (minimaal de jaarrekening) van de geldnemende organisaties. 2. De financiële instellingen (geldgevers) jaarlijks wijzen op de plicht om betalingsachterstanden op geborgde geldleningen te melden.
25%
22.50%
R20
Oegstgeest aan de Rijn (VOF)
1.075
Actief - De gemeente en de ontwikkelaar delen de risico's, maar ook de projectsturing. Binnen de kaders van het contract wordt waar mogelijk gestuurd op het voorkomen van extra kosten en het behalen van marktconforme grondwaardes.
50%
13.00%
R96
Invoering Wet kwaliteitsborging per 1-7-2022 voor het bouwen met als gevolg lagere legesopbrengsten.
90%
6.64%
305
Programmabegroting 2022-2025
61
Risiconummer Risico
62
Financieel gevolg Max *1000 (€)
Maatregelen
Kans
Invloed
R116
De corona-crisis heeft gevolgen in het sociaal domein. Voor een deel van de mogelijke financiële gevolgen is rekening gehouden in onze begroting (waaronder een toename van het aantal bijstandsgerechtigden). Voor overige corona-gerelateerde kosten wordt in het sociaal domein voor diverse onderdelen compensatie geboden vanuit het Rijk (noodopvang kinderen, TOZO, TONK, etc.) . Mogelijk zijn er echter ook onvoorziene kosten die niet (volledig) gecompenseerd worden door het Rijk.
250
Actief - -Om de onvoorziene kosten voor de corona-crisis in het sociaal domein te beperken is het van belang om lokaal en regionaal zicht te houden op de ontwikkelingen en tijdig te anticiperen om financiële schade in te perken door beleidsmaatregelen. -Zicht houden op de ministeriële regelingen. -Lobby richting het Rijk vanuit de regio om voldoende middelen beschikbaar te houden/stellen voor het inperken van de financiële gevolgen van de corona-crisis.
70%
3.19%
R84
Volumegroei Wmo met als gevolg een stijging van de kosten
250
Actief - -Monitoren van demografische ontwikkelingen -Sturen op instroom en versterking van preventie en algemene voorzieningen -Effecten van abonnementstarief op volume/kosten zijn nog onzeker. In de Leidse regio wordt de mogelijke volumestijging door het abonnementstarief gemonitord. In samenspraak met de VNG en het Rijk wordt onderzoek gedaan naar de effecten van de invoering van het abonnementstarief (september 2020). Als daadwerkelijk sprake is van volumegroei moet d.m.v. lobby richting Rijk gestuurd worden op extra rijksmiddelen.
70%
3.17%
R105
Het blijft als relatief kleine organisatie voor de gemeente Oegstgeest lastig om alle functies met vaste medewerkers ingevuld te krijgen en ingevuld te houden. Daarnaast is het nog onduidelijk welke impact het coronavirus gaat hebben op de bezetting en de arbeidsmarkt. Door deze gehele situatie blijft het risico bestaan dat relatief duurdere inhuur nodig is of dat arbeidsmarkttoelagen moeten worden betaald om de organisatie qua bezetting voldoende op niveau te houden. Het maximale risico van meerkosten wordt ingeschat op € 250.000,-. De begrote salariskosten zijn weliswaar gestegen maar dat hangt samen met de groei van de organisatie als gevolg van groei van de gemeente. Daardoor blijft dit risico onveranderd qua omvang. Het betreft de meerkosten boven de begrote salariskosten en de begrote inhuur.
250
50%
3.04%
R40
Als gevolg van de grotere vraag naar jeugdzorg (m.n. duurdere specialistische jeugdzorg; met verblijf) dan voorzien, bestaat de kans op overschrijding van budgetten.
250
Actief - 1. permanente monitoring budget om actie te kunnen ondernemen 2. zorgdragen voor adequate financiële reserve 3D/ Wmo 4. samenwerking op financieel gebied, spreiding financiële risico's in regio, bijv. bij financiële gevolgen incidenten jeugdzorg 5. juiste prikkel aan zorgaanbieders geven bij contractering, opdrachten en toetsing / contractbeheer/ wijzigen bekostigingssystematiek 6. bevorderen van participatie en inzet sociaal netwerk 7. Het kostenbewustzijn van de JGT's wordt verhoogd. Daarnaast wordt ingezet op normalisering. 8. Uitvoering regionale samenwerkingsagenda Jeugd. 8. overleg met huisartsen/zorgorganisaties over toegang tot de jeugdzorg
50%
2.72%
R86
Decentralisatie maatschappelijke zorg gaat gepaard met onvoldoende rijksmiddelen en/of er is onvoldoende wooncapaciteit (t.b.v. BW, MO) om doelgroepen te laten uitstromen naar reguliere woningen met hogere kosten als gevolg.
250
Actief - -Ten behoeve van het voorkomen van tekorten wordt nu in de Leidse regio op basis van het uitvoeringsprogrammma Maatschappelijke Zorg beoordeeld wat de inhoudelijke en financiële consequenties zijn voor Oegstgeest. In het uitvoeringsprogramma worden maatregelen opgenomen. -Oegstgeest is een kleine gemeente en om die reden wordt ingezet op subregionale samenwerking, teneinde financiële risico's in te perken. -Tevens moet worden ingezet op het realiseren van voldoende woonruimte (regulier, beschermd wonen, MO) om doorstroom en uitstroom te realiseren.
50%
2.28%
Gemeente Oegstgeest
Risiconummer Risico R3
Als gevolg van indexering en specifieke keuzes en beslissingen bestaat de kans dat er geen grip is op het budget van de verbonden partijen met als gevolg dat de hoogte van de bijdrage onbeheersbaar wordt.
Financieel gevolg Max *1000 (€) 200
Maatregelen
Kans
Invloed
50%
1.81%
Overzicht Risico's
Bedrag (€)
Totaal grote risico's:
10.773.580
Overige risico's:
3.453.317
Totaal alle risico's:
14.226.897
Veranderingen in top 10 van risico's ■ ■ ■ ■ ■ ■
Vervallen: R103 Risico op ontoereikendheid investeringskrediet Leo Kannerschool verdubbeld als gevolg van onzekerheid rond de bouw. Nieuw: R86 Decentralisatie maatschappeljke zorg gaat gepaard met hogere kosten. Gewijzigd: R105 Invulling bezetting ambtelijke organisatie, risico verlaagd naar maximaal € 250.000 Gewijzigd: R129 Verplichting uit de samenwerkingsovereenkomst Knoop Leiden West is afgenomen met € 300.000 (was € 4.500.000) Gewijzigd: R20: Oegstgeest van de Rijn VOF is toegenomen met € 325.000 (was € 750.000) Gewijzigd R3: Grip budget verbonden partijen bijgesteld naar € 200.000 (was € 290.000)
Programmabegroting 2022-2025
63
Benodigde weerstandscapaciteit Op de geïdentificeerde risico's hebben we een risicosimulatie uitgevoerd. Dit doen we omdat 100% dekking van alle risico's niet nodig is. De risico's zullen immers niet allemaal tegelijk en in hun maximale omvang optreden. Bij de simulatie hebben we gerekend met een zekerheidspercentage van 90%. Het resultaat is dat het voor 90% zeker is dat we alle risico's kunnen afdekken met een benodigde weerstandscapaciteit van € 5.213.211. De benodigde weerstandscapaciteit wordt bepaald door alle risico's waarvoor geen of onvoldoende beheersmaatregelen zijn getroffen en die van materiële betekenis kunnen zijn in relatie tot de financiële positie. 3. Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit bestaat uit een incidenteel en een structureel deel. De incidentele weerstandscapaciteit bestaat uit de algemene reserve, de bestemmingsreserves, de langlopende voorzieningen, de begrotingspost 'Onvoorzien' en aanwezige stille reserves. Stille reserves worden gevormd door het verschil tussen de marktwaarde en de boekwaarde van materiële vaste activa. De structurele weerstandscapaciteit wordt bepaald door de omvang van toekomstige bezuinigingsmogelijkheden, het onbenutte deel van de belastingcapaciteit en de post Onvoorzien.
Deze middelen kunnen worden ingezet om tegenvallers in de lopende exploitatie op te vangen, zonder dat dit ten koste gaat van de uitvoering in de programma’s. De beschikbare weerstandscapaciteit is €18.156.426 en is als volgt opgebouwd: Beschikbare weerstandscapaciteit
Bedrag (€)
1. Onbenutte belastingscapaciteit
2.240.421
2. Risicoreserve grondexploitatie
4.200.302
4. Algemene reserve
9.626.973
6. Reserve Wmo/3D
2.088.730
7. Bodembedrag *
0
Totale weerstandscapaciteit
18.156.426
* besloten in de financiele verordening 2020
4. Weerstandsvermogen Om te bepalen of het weerstandsvermogen toereikend is, moeten we een relatie leggen tussen de financieel gekwantificeerde risico's en de daarbij horende weerstandscapaciteit en de beschikbare weerstandscapaciteit. De relatie tussen beide componenten staat hieronder.
ratio weerstandsvermogen =
beschikbare weerstandscapaciteit
€ 18.156.426 =
benodigde weerstandcapaciteit
= 3,48 € 5.213.211
Met een ratio van 3,48 is het weerstandsvermogen volgens de normtabel van de Universiteit Twente 'uitstekend is > 2'.
64
Gemeente Oegstgeest
5. Kengetallen WIj hanteren conform het Besluit Begroting en Verantwoording vijf financiële kengetallen.Naast deze kengetallen beoordelen wij ook de onderlinge verhouding van deze kengetallen in relatie tot de financiële positie. De kengetallen en de beoordeling geven gezamenlijk en op eenvoudige wijze inzicht in de financiële positie van de gemeente. De berekenwijze van de kengetallen is vastgelegd in een ministeriële regeling. Beoordeling De beoordeling van de onderlinge verhouding van de financiele kengetallen geeft het volgende beeld: Kengetallen
Realisatie
Prognose
Begroting
2020
2021
2022
2023
2024
2025
1a. Netto schuldquote
42,6%
65,1%
83,1%
113,5%
117,9%
119,8%
1b. Netto schuldquote gecorr. voor alle verstrekte leningen
41,8%
64,3%
82,3%
112,6%
117,0%
119,0%
2. Solvabiliteitsratio
35,7%
30,3%
26,2%
22,2%
22,2%
22,5%
3. Grondexploitatie
-5,0%
-4,4%
-1,8%
-1,7%
-1,7%
-1,7%
4. Structurele exploitatieruimte
3,1%
-1,3%
1,1%
1,0%
0,8%
0,9%
140,5%
137,8%
137,8%
137,8%
137,8%
137,8%
5. Gemeentelijke belastingcapaciteit
Signaleringswaarden kengetallen
Minst risicovol
Neutraal
Meest risicovol
1a. Netto schuldquote
< 90%
90% > < 130%
> 130%
1b. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
< 90%
90% > < 130%
> 130%
2. Solvabiliteitsratio
> 50%
20% > < 50%
< 20%
3. Grondexploitatie
< 20%
20% > < 35%
> 35%
4. Structurele exploitatieruimte
> 0%
0%
< 0%
5. Gemeentelijke belastingcapaciteit
< 95%
95% > < 105%
> 105%
Programmabegroting 2022-2025
65
Toelichting op financiële kengetallen Netto-schuldquote Het kengetal 'netto-schuldquote', ook wel bekend als de netto-schuld als aandeel van de inkomsten, zegt het meest over de financiële vermogenspositie van een gemeente. De netto-schuldquote geeft aan of een gemeente investeringsruimte heeft of juist op zijn tellen moet passen. Daarnaast zegt het kengetal ook wat over de flexibiliteit van de begroting. Hoe hoger de schuld is, hoe meer kapitaallasten er zijn (rente en aflossing) waardoor een begroting minder flexibel wordt. De netto-schuldquote geeft daarmee een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossing op de exploitatie. De nettoschuldquote valt in de signaleringswaarde neutraal. Berekening: Voor de berekening van de netto-schuldquote wordt de netto-schuld gedeeld door het totaal van de inkomsten binnen de exploitatie (onderhandse leningen + overige vaste schuld + kortlopende schuld + overlopende passiva -/- langlopende uitzettingen-/- kortlopende vorderingen-/- overlopende activa) / totale baten voor bestemming. Door de investeringen in onderwijshuisvesting en het Meerjarenonderhoudsprogramma loopt de nettoschuldquote op. Over het laatste zal eerst de raad nog een oordeel vellen. De komende jaren zullen we zeer scherp het verloop van onze schuldpositie moeten monitoren. Deze mag in principe niet boven de 130% uitkomen.
Bij de beoordeling van nieuwe investeringen zal het gevolg voor de schuldpositie een steeds belangrijkere rol gaan spelen.
66
Gemeente Oegstgeest
Solvabiliteit De solvabiliteit geeft de mate aan waarmee de gemeentelijke bezittingen zijn betaald met eigen middelen. Anders gezegd: het aandeel van het eigen vermogen in het totaal vermogen. Hoe hoger de verhouding eigen vermogen ten opzichte van het totale vermogen (het financiële kengetal solvabiliteitsratio), hoe gezonder de gemeente. Berekening: Eigen vermogen / totaal vermogen Wanneer de helft of meer van het totaal vermogen uit eigen vermogen bestaat, dan is een gemeente voldoende solvabel. De streefwaarde voor solvabiliteit is minimaal 20% eigen vermogen. De solvabiliteit daalt in 2022 naar 28% en blijven we binnen de signaleringswaarde 'neutraal'. Dit komt door investeringen in onderwijshuisvesting en in de openbare ruimte.
Grondexploitatie Het financiële kengetal 'grondexploitatie' geeft aan hoe groot de grondpositie (boekwaarde) is ten opzichte van de jaarlijkse baten. Een voorbeeld: wanneer een gemeente grond tegen de veel lagere prijs van landbouwgrond heeft aangekocht, is er veel minder risico dan wanneer er dure grond is aangekocht terwijl de vraag naar woningen is gestagneerd. Berekening: Boekwaarde in exploitatie genomen gronden / totale baten voor bestemming. Een norm bepalen voor het kengetal 'grondexploitatie' is lastig. De boekwaarde van de gronden in bezit zegt namelijk nog niets over de relatie tussen de vraag en aanbod van woningbouw dan wel het aantal vierkante meters bedrijventerrein. Maatwerk is hiervoor van toepassing, dat wil onder andere zeggen: hoeveel woningen of vierkante meters bedrijventerrein zijn gepland, van welk type en op welke plek? Daarnaast is het van wezenlijk belang wat de te verwachten vraag zal zijn. Dit vergt meer onderzoek dan naar voren komt uit het genoemde kengetal. De boekwaarde van de gronden geeft wel weer of een gemeente veel middelen heeft gestopt in haar grondexploitatie. Dit geld moet de gemeente namelijk ook nog terugverdienen.
Programmabegroting 2022-2025
67
Structurele exploitatieruimte Het financiële kengetal 'structurele exploitatieruimte' geeft aan hoe groot de structurele vrije ruimte binnen de vastgestelde begroting is. Daarnaast geeft dit kengetal ook aan of we in staat zijn om structurele tegenvallers op te vangen dan wel of er nog ruimte is voor nieuw beleid. Onze structurele exploitatieruimte schommelt rond de signaleringswaarde neutraal in de jaren 2022 t/m 2024. Berekening: Structurele baten -/- structurele lasten / totale baten voor bestemming.
68
Gemeente Oegstgeest
Woonlasten meerpersoonshuishouden De belastingcapaciteit (de ruimte die de gemeente heeft om zijn belastingen te verhogen) wordt berekend aan de hand van de woonlasten. Onder woonlasten verstaan we de ozb, rioolheffing en afvalstoffenheffing voor een woning met de gemiddelde Woz-waarde. Dit kengetal bereken je door de totale woonlasten van een gemiddeld meerpersoonshuishouden van Oegstgeest van 2021 te vergelijken met het landelijk gemiddelde 2020. Woonlasten onder het landelijk gemiddelde waardeert de VNG als 'voldoende', woonlasten tussen het landelijk gemiddelde en 120% als 'matig' en woonlasten hoger dan 120% als 'onvoldoende'. In onze gemeente bevonden de woonlasten zich in 2021 op 149%, waarmee ze 'onvoldoende' zijn. Deze score is te verklaren doordat de gemiddelde Woz-waarde in Oegstgeest hoger ligt dan het landelijk gemiddelde. Gemeenten kunnen financiële hulp van het Rijk volgens artikel 12 Gemeentewet krijgen als hun ozbtarief zich op 120% of hoger bevindt ten opzichte van het gewogen landelijk gemiddelde. De ruimte tussen de werkelijke opbrengst en deze 120% heet de onbenutte belastingcapaciteit. De onbenutte belastingcapaciteit in Oegstgeest is € 2.240.000. De onbenutte belastingcapaciteit wordt meegeteld in de beschikbare weerstandscapaciteit. Deze ruimte zal de gemeente zelf moeten benutten ingeval van financiële problemen.
Het kengetal 'woonlasten' staat hier los van. Berekening: Totale woonlasten voor gezin bij gemiddelde Woz-waarde / woonlasten landelijk gemiddelde voor gezin in het voorgaande jaar (t-1).
Samenvatting kengetallen De kengetallen geven inzicht in de financiele positie van de gemeente. Het gemeenschappelijk toezichtkader geeft hiervoor signaleringswaarden, geen normering. De netto schuldquote neemt toe tot in de signaleringswaarde neutraal. De toename wordt veroorzaakt door de investeringen in onderwijshuisvesting en in de openbare ruimte. Het is belangrijk de schuldquote beheersbaar te houden. De solvabiliteit blijft boven de signaleringswaarde van 'neutraal'. De omvang van de netto schuldpositie en de mate van solvabiliteit houden verband met elkaar. Een hoge schuld betekent een lagere solvabiliteit. Het kengetal grondexploitatie is vanuit risico-oogpunt prima. De omvang van de grondexploitaties ten opzichte van de totale gemeentelijke baten is zeer beperkt door het aflopen van grondexploitaties en niet meer opstarten van nieuwe grondexploitaties. De structurele exploitatieruimte is vanaf 2022 voldoende en valt in de signaleringswaarde neutraal. De kengetallen tonen een in totaliteit voldoende financiele positie. De ruimte die hierin nog zit is beperkt. Een behoedzaam financieel beleid blijft het uitgangspunt voor deze begroting.
Programmabegroting 2022-2025
69
70
Gemeente Oegstgeest
4.2.3 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen 1. Inleiding Wij zijn inrichter, beheerder en voor een groot deel ook eigenaar van de openbare ruimte in Oegstgeest. Bij de inrichting en het beheer van de openbare ruimte verstaan wij wegen, riolering, water, kunstwerken, groen, verlichting etc. Dit noemen we kapitaalgoederen. Kapitaalgoederen zijn van directe invloed op een goed, veilig en efficiënt leef-, werk- en woonmilieu voor de inwoners. Het financieel belang van goed beheer en onderhoud van kapitaalgoederen is groot, omdat we de waarde ervan dienen te behouden en het een aanzienlijk beslag op onze begroting legt. In de afgelopen jaren waren wij onvoldoende in staat om het werk goed weg te kunnen zetten. Inmiddels is en wordt de organisatie versterkt om het noodzakelijke groot onderhoud en de herinrichting/ vervanging te kunnen realiseren. Naast producent en beheerder van die kapitaalgoederen zijn we er overigens zelf ook gebruiker van. Bij het uitvoeren van onze taken maken we bijvoorbeeld gebruik van het gemeentehuis en de gemeentewerf. 2. Beleid In 2011 is in de nota Vastgoed besloten dat het onderhoudsniveau van gebouwen minimaal aan de wettelijke eisen moet voldoen. Om onze middelen doelmatig in te zetten, definiëren we sindsdien per object een onderhoudsniveau dat als uitgangspunt dient voor het opstellen van een (zo duurzaam mogelijk) meerjarenonderhoudsplan.
Op basis van dit plan kunnen we per gebouw goede afwegingen maken tussen wat een economische investering is en wat duurzaamheidswinst is. In 2019 hebben we de meerjarenonderhoudsplannen voor het gemeentelijk vastgoed geactualiseerd. Voor elk object hebben we de huidige staat van onderhoud onderzocht. Ook hebben we een overzicht gemaakt van de benodigde investeringen en onderhoudskosten voor de komende twintig jaar. Door het op planmatige wijze uitvoeren van beheer en onderhoud worden investeringen voor vervanging zo lang mogelijk uitgesteld. Het kapitaalgoed behoudt daarmee zijn waarde en kapitaalvernietiging wordt voorkomen. Op 24 september 2015 is het beeldkwaliteitsplan Van basiskwaliteit naar beeldkwaliteit vastgesteld. In de beheerplannen van 2021 is het kwaliteitsniveau voor alle onderdelen bepaald op onderhoudsniveau B, als het economisch optimale beheerniveau dat voldoet aan de wettelijke zorgplicht van de gemeente. Bij herinrichting wordt gekozen voor een sober en doelmatige inrichting.
Programmabegroting 2022-2025
71
3. Overzicht van beheerplannen Omschrijving beheerplan (jaar van vaststelling)
Frequentie actualisatie areaal / planning
Eerstvolgende actualisatie
1
Groenvoorzieningen (2015)
Jaarlijks/1x per 5 jaar
2020
2
Speelplaatsen (2015)
Jaarlijks/1x per 5 jaar
2020
3
Water/baggeren (2015)
Jaarlijks/1x per 5 jaar
2020
4
Rationeel wegbeheer (2015)
Jaarlijks/1x per 5 jaar
2020
5
Openbare verlichting (2015)
Jaarlijks/1x per 5 jaar
2020
6
Riolering Gemeentelijk Riolerings Plan (GRP) (2014)
Jaarlijks/1x per 5 jaar
7
Verkeersregelinstallaties (2012)
Jaarlijks/1x per 5 jaar
8
Civiele kunstwerken (bruggen en dergelijke) (2015)
Jaarlijks/1x per 5 jaar
Overig vastgoed (2019)
Jaarlijks/1 x per 3 jaar
2022
10
Sporthal (2019)
Jaarlijks/1 x per 3 jaar
2022
11
Sportvelden (2018)
Jaarlijks/1 x per 3 jaar
2020
12
Kleedaccommodaties sport (2019)
Jaarlijks/1 x per 3 jaar
2022
13
Gymnastieklokalen (2019)
Jaarlijks/1 x per 3 jaar
2022
14
Multifunctionele accommodaties (2019)
Jaarlijks/1 x per 3 jaar
2022
15
Beeldende kunstwerken (2019)
Jaarlijks/1x per 5 jaar
2024
Nr. Programma 1 Natuur en landschap
Programma 2 Verkeer en infrastructuur
2019 Vervalt 2020
Programma 3 Wonen en economie 9 Programma 4 Sociale infrastructuur
Programma 5 Bestuur Hier zijn geen beheerplannen Programma 6 Bedrijfsvoering
72
16
Huisvesting gemeentehuis (2019)
Jaarlijks/1 x per 3 jaar
2022
17
Huisvesting gemeentewerf (2019)
Jaarlijks/1 x per 3 jaar
2022
18
Brandweerkazerne
Jaarlijks/1 x per 3 jaar
Verkoop bij leegstand
19
Carp-gebouw (2018)
Jaarlijks/1 x per 3 jaar
2021
Gemeente Oegstgeest
4. Korte toelichting op de beheerplannen 1. Groenvoorzieningen In 2021 is het Groenbeheerplan vastgesteld. In dit beheerplan staan de maatregelen die nodig zijn voor beheer en onderhoud van al het openbaar groen dat ons eigendom is. Het gaat hierbij om bomen, gazons, bos, heesters, vaste beplanting, bermen, hagen, plantenbakken en wateroevers. Het areaal is inclusief het opgeleverde areaal van Nieuw-Rhijngeest. In dit beheerplan is uitgegaan van meer ecologisch groenbeheer, verhogen van de biodiversiteit en robuust groen bij renovaties. In het kader van het verhogen van de leefbaarheid faciliteert de gemeente bewoners bij zelfbeheer. Elk jaar inspecteert een onafhankelijk bureau het kwaliteitsniveau van de openbare ruimte en voeren we jaarlijks BVC-controles (Boomveiligheidcontrole, zie Begrippenlijst) uit om aan onze juridische zorgplicht als boombeheerder te voldoen. De dotatie in de voorziening zal bij de vaststelling van het MJOP worden bijgesteld naar het benodigde bedrag voor het onderhoud en vervangen van bomen/groen, zoals het beheerplan voorschrijft. Achterstallig onderhoud: in het onderhoud en de vervanging van bomen en het overig groen is achterstand ontstaan. 2. Speelplaatsen In het beheerplan Speelplaatsen staan de maatregelen beschreven voor het beheer en onderhoud van de 64 speelplekken in Oegstgeest.
Het gaat hierbij om 287 speeltoestellen en 5.428 vierkante meter ondergrond. De wettelijke verplichtingen voor de veiligheid van speeltoestellen zijn geregeld in het warenwetbesluit Attractie- en speeltoestellen. In dit besluit wordt verwezen naar de Europese normen voor speeltoestellen en die van valdempende ondergronden. Jaarlijks inspecteren we alle toestellen en valondergronden. Bij renovatie van een speelplaats maken we in overleg met omwonenden een herinrichtingsplan. In veel gevallen werken we met combi-toestellen in plaats van meerdere kleinere speelobjecten. Op deze manier wordt bij een beperkte beschikbare ruimte maximaal speelgelegenheid gerealiseerd. ■
Achterstallig onderhoud: dit is er niet.
3. Water/baggeren Het beheerplan Baggeren (uit 2015) gaat over 115.728 vierkante meter oppervlaktewater in Oegstgeest. Het doel van baggeren is de waterkwaliteit op peil te houden. Het hoogheemraadschap van Rijnland inspecteert jaarlijks de wateren en bepaalt aan de hand van de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW) hoeveel we moeten baggeren. We hebben profielen en volumes beschikbaar en ook een 3d-model van de baggerlaag en de waterbodem. Verder hebben we een voorziening ingesteld, zoals het plan voorschrijft. ■
Achterstallig onderhoud: Er is sprake van een achterstand van 2 jaar mede als gevolg van PFAS en onderhandelingen met de aannemer. De achterstand wordt in 2021/2022 ingehaald.
4. Rationeel wegbeheer Het uitvoeren van wegbeheer is een zorgplicht van de gemeente. In het beheerplan Wegen uit 2015 staan de maatregelen waarmee we onze wegen op het gewenste kwaliteitsniveau kunnen houden. Oegstgeest heeft 1.150.000 vierkante meter geregistreerde wegverharding. Op basis van de weginspectie blijkt dat ons wegenareaal er steeds slechter bij ligt. De afgelopen jaren hebben we te weinig groot onderhoud en vervanging gedaan wat heeft geleid tot een matig kwaliteitsbeeld, waarmee we niet voldoen aan onze wettelijke zorgplicht. Zoals het beheerplan Wegen voorschrijft, hebben we een voorziening ingesteld voor het onderhoud aan de verhardingen. Het verzorgend onderhoud van de wegen (bijvoorbeeld vegen en zwerfvuil) en gladheidsbestrijding maken geen onderdeel uit van het beheerplan. Het beheerplan is in 2021 geactualiseerd en de financiële gevolgen van de actualisatie zijn inzichtelijk gemaakt om na vaststelling van het MJOP in de begroting te verwerken.
Programmabegroting 2022-2025
73
■
Achterstallig onderhoud: er is sprake van een behoorlijke achterstand. Aanpak van dit achterstallige onderhoud is in het MJOP openbare ruimte inzichtelijk gemaakt.
5. Openbare verlichting Wij verlichten de openbare ruimte om een bijdrage te leveren aan de verkeers- en sociale veiligheid. Op 25 juni 2015 hebben we de beleidsnota Verduurzamen van openbare verlichting vastgesteld. Deze beleidsnota/beheerplan is in 2021 bijgesteld. In dit plan is naast beheer- en onderhoudsaspecten, ook de vervanging van de openbare verlichting opgenomen. Om energie te besparen vervangen we in 2021 alle openbare verlichting door led-verlichting met dimmers. Daarmee besparen we in 2022, ten opzichte van 2013, ongeveer 45 procent energie. De financiele gevolgen van deze actualisatie zijn in de begroting verwerkt. ■
Achterstallig onderhoud: De achterstand in het behalen van de wettelijke vastgestelde energiebesparing wordt in 2022 ingehaald.
6. Riolering GRP Sinds 1 januari 2008 is de Wet gemeentelijke watertaken (Wgw) van kracht. In deze wet staan, naast de traditionele zorgplicht voor het afvalwater, specifieke gemeentelijke zorgtaken. Het gaat hierbij om de zorgplicht voor hemelwater en grondwater. Het doel hiervan is het op peil houden van de kwaliteit van de leefomgeving en het duurzaam beschermen van natuur en milieu. In totaal ligt er circa 14 kilometer drainage-leiding in Oegstgeest. De drainage is in de meeste gevallen aangesloten op de putten van het hemelwaterriool, dat het water afvoert naar de watergangen. In 2018 is het Integraal waterketenplan opgesteld in samenwerking met de gemeenten Leiden, Leiderdorp, Zoeterwoude, Voorschoten, Wassenaar, het hoogheemraadschap van Rijnland en Dunea. Hierbij is ook gekeken naar de mogelijkheden van risicogestuurde vervangingen. Zie hiervoor ook programma 2. In de afgelopen jaren zijn we samen met de regionale partners aan het werk geweest om het beheer conform het IWKP uit te voeren. Het actualiseren van het basis rioleringsplan is in een afrondende fase. Daarna zal een geactualiseerd programma voor de komende jaren worden opgesteld. Dit zal samen vallen met de maatregelen die komen uit de risico dialoog voorkomend uit de stresstest. Vooruitlopend op het plan zijn een aantal bekende benodigde werkzaamheden opgenomen in het nog vast te stellen MJOP.
Het onderhoud van de gemalen is voor 2 jaar opnieuw aanbesteed met mogelijke verlenging van twee jaar. In het onderhoud programma is opgenomen dat we risicogestuurd beheren. Na de inspectieronde voor preventief onderhoud wordt gekeken naar een nieuw vervangings- en investeringsschema. ■
Achterstallig onderhoud: Door de werkwijze van een tienjaarlijkse cyclus van reparaties en vervangingen wordt voorkomen dat er sprake is van achterstallig onderhoud. Aangezien het merendeel van het areaal ondergronds ligt is het niet altijd direct zichtbaar als er een falen in het stelsel optreedt. Dit wordt zichtbaar bij de inspectie of als de schade tot de bovengrond doordringt.
7. Verkeersregelinstallaties We hebben tien verkeersregelinstallaties (VRI's) in eigendom. Per 1 januari 2018 zijn we aangesloten op de Leidse verkeerscentrale en is zowel het verkeerskundig als het technisch beheer van de VRI's overgedragen aan de gemeente Leiden. Daarmee vervalt de noodzaak voor een eigen beheerplan. ■
74
Achterstallig onderhoud: enkele van onze VRI's zijn verouderd, waardoor het bij storing steeds lastiger wordt reserveonderdelen te vinden. In de lijst van investeringen hebben we daarom voor twee installaties een vervangingskrediet opgenomen.
Gemeente Oegstgeest
8. Civiele kunstwerken (bijvoorbeeld bruggen, tunnels en dergelijke (zie Begrippenlijst) Civiele kunstwerken horen bij de wegen-, fietspaden- en voetpadenstructuur in Oegstgeest. We bezitten er 150, de meeste zijn van hout of van beton. In het beheerplan Civiele Kunstwerken staan alle inspectieresultaten van de staat van de kunstwerken en een overzicht in van de benodigde investeringen en onderhoudskosten voor de komende zeven jaar. Vanwege de slechte staat van een aantal bruggen hebben we voor deze bruggen een maximaal toegestaan gewicht of aslastbeperking opgelegd. De financiele gevolgen van het geactualiseerde beheerplan (2021) worden bij vaststelling van het MJOP in de begroting verwerkt. ■
Achterstallig onderhoud: Diverse bruggen zijn toe aan groot onderhoud dan wel vervanging. De planning van dit onderhoud/de vervangingen is opgenomen in het MJOP. De achterstand in het regulier en groot onderhoud kan in 2022 en 2023 weggewerkt als het MJOP wordt vastgesteld.
9. Overig vastgoed Onder Overig vastgoed vallen de volgende gebouwen: het marktgebouw, de molen en een dienstwoning bij de gemeentewerf. Er zijn geen woningen/gebouwen meer in tijdelijk beheer. Waar mogelijk, stoten we vastgoed af. ■
Achterstallig onderhoud: dit is er niet.
10. Sporthal De Cuyl Sinds september 2009 beheren en exploiteren wij de sporthal op sportpark De Voscuyl. Sporthal De Cuyl is te verdelen in drie zalen, door middel van scheidingswanden. De skybox op de eerste verdieping is permanent verhuurd aan een fysiotherapiepraktijk. Achterstallig onderhoud: dit is er niet. 11. Sportvelden Het beheerplan Sportvelden uit 2021 gaat over de sportvelden die worden onderhouden door de gemeente Oegstgeest. Deze sportvelden zijn gelegen op sportpark De Voscuyl en het scoutingterrein aan de Abtspoelweg. De geldende normen van NOC*NSF vormen het uitgangspunt voor de beheerkwaliteit. Het beheerplan is in 2021 geactualiseerd en de financiële gevolgen van de actualisatie worden na vaststelling van het MJOP in de begroting verwerkt. ■
Achterstallig onderhoud: veld 6 is toe aan vervanging.
12. Kleedaccommodaties sport Het gaat hier om de kleedaccommodatie bij Fiks. De andere kleedaccommodaties zijn afgesloten. ■
Achterstallig onderhoud: dit is er niet.
13. Gymnastieklokalen De meerjarenonderhoudsplannen (MJOP’s) van de gymnastieklokalen zijn vastgesteld in 2019. Het gaat hier om de gymnastieklokalen bij de Montessorischool, Leo Kannerschool, Openbare Basisschool De Vogels, de basisscholen aan de Jan Wolkerslaan en Het DOK. ■
Achterstallig onderhoud: dit is er niet.
14. Multifunctionele accommodaties In een multifunctionele accommodatie zitten allerlei wijkvoorzieningen onder één dak. Het gaat hierbij om bijvoorbeeld kinderopvanglocaties aan de Frans Halslaan, Jac. P. Thijsselaan, Jan Wolkerslaan, Lange Voort
Programmabegroting 2022-2025
75
en het Rustenburgerpad (Het DOK). In de Mozaïekzaal (aula) in de Leo Kannerschool aan de Hazenboslaan vinden ook verschillende activiteiten plaats. ■
Achterstallig onderhoud: het onderhoud aan de twee gebouwen van de Leo Kannerschool (Frans Halslaan en Hazenboslaan) is onderdeel van het lopende huisvestingsvraagstuk. Voor Het DOK worden komend jaar aanpassingen voorbereid en een voorstel (aanpak en kosten) uitgebracht aan het bestuur.
15. Beeldende kunstwerken Oegstgeest heeft 36 beeldende kunstwerken. Al deze kunstwerken bevinden zich in de openbare ruimte, met uitzondering van het beeld Nel met hoed, dat staat in de hal van de bibliotheek. Van deze werken is het merendeel ons eigendom, waardoor de zorg- en onderhoudsplicht van deze kunstwerken dus ook bij ons ligt. 16. Gemeentehuis ln het gemeentehuis vergadert de gemeenteraad en werken de burgemeester, wethouders en de meeste ambtenaren die in dienst zijn van de gemeente. Het gemeentehuis heeft een publieksbalie en aangiftebalie (met werkplekken voor de politie) en is ook een officiële trouwlocatie. Het gemeentehuis is sinds 1997 een rijksmonument. Het in 2019 geactualiseerde MJOP van het gemeentehuís is naast het noodzakelijk onderhoud op onderdelen uitgebreid met een aantal extra duurzaamheidsaspecten (quick-wins, onder andere ledverlichting). Daarnaast hebben wij van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed een subsidie gekregen die gedurende zes jaar wordt ingezet voor het ínstandhoudingsonderhoud. Het gemeentehuis heeft op diverse onderdelen achterstallig onderhoud. Het groot onderhoud is meerdere jaren uitgesteld vanwege de financiële positie van de gemeente. Direct noodzakelijk onderhoud is het herstelwerk van het trasraam, binnenschilderwerk, herstel stucwerk, verwijderen en opheffen van schimmelvorming en vernieuwen van de brandmeldinstallatie.
Een aantal van deze werkzaamheden zijn in 2020 en 2021 gerealiseerd. ■
Achterstallig onderhoud: Het achterstallig onderhoud wordt de komende jaren ingelopen.
17. Gemeentewerf Op de gemeentewerf werkt een groot deel van het team Beheer en onderhoud. Ook staat hier veel van het materieel van dit team en de zoutinstallatie (gladheidsbestrijding). Daarnaast hebben we er voor inwoners een milieustraat, waar we het afval gescheiden in ontvangst nemen. Er vindt een onderzoek plaats naar optimalisatie, verduurzaming en modernisering van de werflocatie. ■
Achterstallig onderhoud: dit is er niet.
18. Brandweerkazerne Het leegkomen van de kazerne is afhankelijk van de beschikbaarheid van een nieuwe kazerne in Leiden. Deze zal op zijn vroegst gereed zijn eind 2022, met een verwachte uitloop naar 2023. Voor de brandweerkazerne hebben we geen MJOP vastgesteld. Dit hebben we (niet) gedaan omdat de kazerne zoals nu voorzien na 2021 gaat verhuizen en we het pand willen verkopen. Het onderhoud is sober en gericht op instandhouding en veiligheid. 19. Carp-gebouw Het gebouw voldoet niet (meer) aan de gestelde eisen in het kader van luchtkwaliteit en veiligheid (COVIDgerelateerd). Een plan van aanpak en kostenbegroting worden voorbereid. Het CJG heeft dit pand in 2018 in gebruik genomen. Het gebouw wordt onderhouden conform het opgestelde MJOP. ■
76
Achterstallig onderhoud: dit is er niet.
Gemeente Oegstgeest
5. Overzicht budget per beheerplan Begroting (bedragen x €1.000)
A. Wegen prog. 2
B. Openbare verlichting prog. 2
C. Civieltechnische kunstwerken prog. 2
D. Verkeersregelinstallaties prog. 2
E. Speelplaatsen prog. 1
F. Waterwegen prog. 1
G. Groen incl. sportvelden prog. 1 & 4
H. Riolering prog. 2
2022
2023
2024
2025
Kapitaallasten
377
374
345
344
Jaarlijks onderhoud
194
194
194
194
Groot onderhoud / storting voorziening
406
406
406
406
Subtotaal
977
974
946
945
Kapitaallasten
53
73
72
71
Jaarlijks onderhoud
151
151
151
151
Subtotaal
204
224
224
223
Kapitaallasten
117
126
124
123
Jaarlijks onderhoud
92
92
92
92
Groot onderhoud / storting voorziening
97
97
97
97
Subtotaal
307
315
314
312
Kapitaallasten
62
93
92
91
Jaarlijks onderhoud
73
73
73
73
Subtotaal
134
166
165
164
Kapitaallasten
27
27
26
26
Jaarlijks onderhoud
79
79
79
79
Subtotaal
106
106
106
105
Jaarlijks onderhoud
158
158
158
158
Groot onderhoud / storting voorziening
131
131
131
131
Subtotaal
289
289
289
289
Kapitaallasten
227
220
220
202
Jaarlijks onderhoud
520
520
520
520
Groot onderhoud / storting voorziening
302
302
302
302
Subtotaal
1.049
1.042
1.042
1.024
Kapitaallasten
1.040
1.083
1.073
1.062
Jaarlijks onderhoud
I. Accommodaties diverse prog.
342
358
358
358
Subtotaal
1.382
1.442
1.431
1.420
Kapitaallasten
2.313
2.350
2.521
2.991
Jaarlijks onderhoud
188
188
188
188
Groot onderhoud / storting voorziening
811
791
791
791
3.311
3.329
3.500
3.970
Jaarlijks onderhoud
3
3
3
3
Groot onderhoud / storting voorziening
18
18
18
18
Subtotaal
21
21
21
21
7.781
7.907
8.036
8.472
Subtotaal J. Kunstwerken prog. 4
Totaal
Programmabegroting 2022-2025
77
6. Overzicht kerncijfers 1
Overzicht met kerncijfers
Oppervlakteverhardingen:
1.059.378 m2
waarvan elementen
733.013 m2
waarvan asfalt
303.961 m2
waarvan onverhard/beton
22.403 m2
Openbare verlichting, aantal masten
Circa 4.000 st
Verkeersregelinstallaties
10 st
Riolering: aantal aansluitingen
9.562 st
Riolering: lengte riolering
102 km
Riolering: aantal gemalen
49 st
Groen: aantal bomen
11.972 st
Groen: oppervlakte heesters
132.642 m2
Groen: oppervlakte bos
32.236 m2
Groen: oppervlakte bosplantsoenen
134.589 m2
Groen: lengte hagen
1.276 m1
Groen: oppervlakte blokhagen
20.801 m2
Groen: oppervlakte bermen/gazon
622.255 m2
Oppervlaktewater
181.790 m2
Speelplaatsen: aantal
61 st
Speeltoestellen: aantal
279 st
Gebouwd gemeentelijk vastgoed
31 st
Bedrijfsvloeroppervlakte gemeentelijk vastgoed 1)
Circa 27.250 m²
Deze kerncijfers zijn afkomstig van de diverse beheerplannen/meerjarenonderhoudsplannen. Bij elke actualisatie van een beheerplan actualiseren we ook dit overzicht.
* Deze kerncijfers zijn afkomstig van de diverse beheerplannen/meerjarenonderhoudsplannen. Bij elke actualisatie van een beheerplan verversen we ook dit overzicht.
78
Gemeente Oegstgeest
4.2.4 Paragraaf Financiering 1. Inleiding In de paragraaf Financiering zettem we de financieringsfunctie uiteen voor de jaren 2022-2025. IN het paragraaf Algemene ontwikkelingen komen de renteontwikkelingen en ontwikkelingen in de wet- en regelgeving aan de orde. In de paragraaf Ontwikkelingen gemeente Oegstgeest geven we een toelichting op de renterisiconorm, de kasgeldlimiet en de financiering van de gemeente. 2. Algemene ontwikkelingen Renteontwikkelingen De rente op de geld- en kapitaalmarkt wordt voornamelijk bepaald door het beleid van de Europese Centrale Bank (ECB). Mede door de Coronacrisis zal de ECB de beleidsrentes voorlopig op een laag niveau houden, ondanks de stijgende inflatie. De opkoop van staats- en bedrijfsleningen gaat onverminderd door, er is zelfs een speciaal opkoopprogramma opgestart in het kader van de Coronacrisis (Pandemic emergency purchase programme welke eindigt in maart 2022). Daarnaast doet de ECB er alles aan om de kredietverlening door banken door te laten gaan. Ook de andere Centrale Banken hebben uitgebreide steunpakketten om de economie te ondersteunen en doen er alles aan om de rentes laag te houden. Naast het beleid van de Centrale Banken en het verdere verloop van de Coronacrisis, zijn ook andere macro-economische effecten van belang voor de renteontwikkeling.
Het effect van deze macroeconomische ontwikkelingen op de marktrente laat zich moeilijk voorspellen. Wij verwachten dat de marktrentes voor de middellange termijn beperkt zullen gaan stijgen, maar op een relatief laag niveau zullen blijven. Voor 2022 verwachten we geen substantiële stijging of daling van zowel de kortlopende- als de langlopende rente. Hieronder zijn de rentepercentages weergegeven waarmee we hebben gerekend voor de nieuw aan te trekken leningen. Renteontwikkelingen Renteontwikkelingen Omschrijving
2021
2022
2023
2024
2025
Rente kapitaalmarkt
0,50%
0,50%
0,75%
1,00%
1,50%
Rente geldmarkt
0,50%
1,00%
1,00%
1,00%
1,00%
Op basis van een lening met een looptijd van 20 jaar, rentevast en aflossing in gelijke delen.
3. Ontwikkelingen gemeente Oegstgeest In de Wet financiering decentrale overheden (wet Fido) staan de kaders voor een verantwoorde en professionele inrichting en uitvoering van de treasuryfunctie (zie Begrippenlijst) van decentrale overheden. De kaders voor Oegstgeest staan in onze financiële verordening 2020 en de uitvoeringsregels Financiën 2017.
Programmabegroting 2022-2025
79
Kasgeldlimiet De gemiddelde vlottende schuld, over drie maanden gezien, is voor een gemeente gelimiteerd op 8,5% van het begrotingstotaal. Onze kasgeldlimiet heeft het volgende verloop: ■ ■ ■
Kasgeldlimiet 2020: € 5,0 miljoen Kasgeldlimiet 2021: € 5,3 miljoen Kasgeldlimiet 2022: € 5,2 miljoen
De renterisiconorm Over de langlopende schuld mogen de jaarlijkse aflossingen en renteherzieningen niet meer bedragen dan 20% van het begrotingstotaal. In onderstaande tabel staat de verwachte ontwikkeling van de renterisiconorm voor de komende jaren: Renterisiconorm (bedragen x € 1.000)
2021
2022
2023
2024
2025
65.170
60.899
59.525
58.896
58.839
1
Begrotingstotaal
2
Wettelijk percentage
20%
20%
20%
20%
20%
3
Renterisiconorm (1x2)
13.034
12.180
11.905
11.779
11.768
4
Renteherzieningen
0
0
0
0
5
Aflossingen
6.274
5.820
6.668
7.855
8.323
6
Bedrag waarover renterisico gelopen wordt (4+5)
6.274
5.820
6.668
7.855
8.323
7
Ruimte onder renterisiconorm (3-6)
6.760
6.360
5.237
3.925
3.444
In de tabel zijn de regels genummerd zodat herkenbaar is welke onderdelen berekend worden. Bijvoorbeeld: Renterisiconorm = (1)Begrotingstotaal x (2)Wettelijk percentage.
De bedragen aan langlopende leningen waarover we een renterisico lopen de komende jaren, blijven binnen de wettelijke norm (wet Fido). De leningenportefeuille De leningenportefeuille per 1 januari 2021 bedroeg € 38 miljoen. In de tabel hieronder is te zien dat er nieuwe leningen zullen worden aangetrokken, waardoor de schuld jaarlijks zal toenemen. Ontwikkeling Leningenportefeuille (bedragen x € 1.000) Omschrijving
2021
2022
2023
2024
2025
Stand 1 januari
38.076
31.802
42.945
60.000
61.523
0
16.964
23.723
9.378
9.977
Reguliere aflossingen
6.274
5.820
6.668
7.855
8.323
Stand per 31 december
31.802
42.945
60.000
61.523
63.177
926
791
761
739
713
Nieuwe leningen
Rentelasten huidige en nieuwe leningen
80
Gemeente Oegstgeest
Rentemethodiek en renteresultaat Voor de toerekening van de rentelasten maken we gebruik van de renteomslagmethode. Het totaal van de rentelasten wordt daarbij ‘omgeslagen’ over het geheel van de investeringen/activa. De rentelasten zijn het totaal van de rentelasten op de langlopende geldleningen en de kortlopende financiering minus de renteopbrengsten van 'overtollige' middelen. Door toepassing van de renteomslagmethode rekenen we de rentelasten toe aan de taakvelden in de bijbehorende programmabegroting. De achterliggende gedachte hierbij is dat de gehanteerde omslagrente een reëel percentage is. Zodra de afwijking tussen de gehanteerde omslagrente en de werkelijke rentelast groter wordt dan + of - 0,5%, moeten we de gehanteerde omslagrente aanpassen. Renteresultaat op taakveld Treasury
2022
a
De externe rentelasten
791
b
De externe rentebaten
0
Saldo rentelasten en rentebaten
791
c1 De rente doorberekend aan de grondexploitatie
50
c2 De rente van projectfinanciering richting het taakveld
0
c3 De rentebaat van doorverstrekte leningen richting het taakveld
0
Saldo aan taakvelden toe te rekenen externe rente
50
d1 Rente over eigen vermogen
-
d2 Rente over voorzieningen
-
Saldo rente over het eigen vermogen en de voorzieningen
0
Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente
841
Totaal aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag)
-1.058
Renteresultaat op het taakveld Treasury (-/- = voordeel)
-217
Voor deze renteomslag hanteren we een vast percentage. Voor 2022 bedraagt de omslagrente 1,4%. Doordat er een verschil is tussen het gehanteerde omslagpercentage en het werkelijke percentage ontstaat een renteresultaat. Het gepresenteerde voordeel van € -217.000 betekent dat de gehanteerde omslagrente hoger is dan het werkelijke percentage. We rekenen dus meer rente door naar onze activa dan dat we daadwerkelijk betalen aan de geldverstrekkers. Het verschil bevindt zich binnen de gestelde bandbreedte, wat betekent dat we een reëel rentepercentage toerekenen aan de activa. 4. Schuldpositie Hieronder geven we het verwachte verloop van de netto schuldpositie weer. Voor de definitie van de nettoschuld wordt verwezen naar hoofdstuk 4.2.2 Paragraaf weerstandsvermogen (onderdeel 5. kengetallen) . (Bedragen x € 1.000.000) per 31 december
2021
2022
2023
2024
2025
Netto Schuldpositie
38,5
49,3
66,2
67,7
69,3
Programmabegroting 2022-2025
81
82
Gemeente Oegstgeest
4.2.5 Paragraaf Bedrijfsvoering Algemeen Met de bedrijfsvoering ondersteunen we de beleidsteams bij de uitvoering van hun werk, zodat zij voor onze inwoners en bedrijven resultaten kunnen bereiken. We werken aan het continu verbeteren van de bedrijfsvoerings- en primaire processen. Bij het verrichten van lokale en wettelijke inspanningen richten we ons op de samenwerking met onze collega's in de Leidse regio: we maken steeds meer gebruik van elkaars expertise. Dit doen we bijvoorbeeld op het gebied van informatiemanagement- en veiligheid, zaakgericht werken, project- en portfoliomanagement en een in house-advocaat in Servicepunt71verband. Eén van de vraagstukken die dit met zich meebrengt is hoe de strategische doelstelling van deze samenwerking het beste gerealiseerd kan worden. Servicepunt71 In oktober 2021 neemt het bestuur van Servicepunt71 een principebesluit over een nieuwe samenwerkingsmodel voor de Servicepunt71-gemeenten, waarin wordt voorgesteld om de taken van Servicepunt71 over te dragen aan de gemeente Leiden. Welke keuze ook gemaakt wordt, dit heeft gevolgen voor de samenwerking op het gebied van bedrijfsvoering. Oegstgeest zal zich samen met zijn partners moeten voorbereiden om de continuïteit van de bedrijfsvoering te waarborgen.
In het voorstel voor het samenwerkingsmodel worden hier maatregelen voor genomen.Doel van het samenwerkingsmodel is om de bedrijfsvoering slagvaardiger te maken, en zo de dienstverlening aan de gemeenten te versterken. Interne bedrijfsvoering In 2021 zijn keuzes gemaakt voor het beleggen van enkele bedrijfsvoeringstaken die nog deels door Oegstgeest zelf uitgevoerd werden: communicatie en een deel van financiën blijven binnen Oegstgeest uitgevoerd worden. Voor enkele taken op het gebied van juridische zaken die Oegstgeest nog zelf uitvoert geldt dat het kan worden overgedragen aan Servicepunt71, maar dat is in afwachting van de uitkomsten van het samenwerkingsmodel voor Servicepunt71 in de ijskast gezet. Organisatiecapaciteit De organisatie worstelt met het waarmaken van de maatschappelijke en bestuurlijke ambities, om werkzaamheden rondom areaaluitbreiding te organiseren, om externe ontwikkelingen en nieuwe wetgeving te borgen en om de dienstverlening op een kwalitatief acceptabel niveau te houden. Bij de Kaderbrief hebben wij om extra capaciteit gevraagd om aan dit probleem tegemoet te komen. In 2022 zetten wij in op werving en inhuur van medewerkers om deze capaciteit beschikbaar te krijgen. Daarnaast nemen wij maatregelen om talent en kennis binnen te krijgen en vast te houden, medewerkers te ontwikkelen en de werkdruk goed te verdelen.