Bijlage 1 bij RV d.d. 26 oktober 2021 Vaststellen bestemmingsplan De Geesten Z-18-118551 Oegstgeest

De Geesten Bestemmingsplan 21 oktober 2021

bestemmingsplan De Geesten

Inhoudsopgave

Toelichting

5

Hoofdstuk1 Inleiding 1.1 Achtergrond 1.2 Ontwikkelingen 1.3 Ligging en begrenzing plangebied 1.4 Vigerende bestemmingsplannen 1.5 Leeswijzer

6 6 6 6 8 8

Hoofdstuk2 Huidige situatie 2.1 Inleiding 2.2 Ontstaansgeschiedenis 2.3 Ruimtelijke hoofdstructuur 2.4 Beeldkwaliteit 2.5 Functionele structuur 2.6 Verkeer

9 9 10 10 13 13 14

Hoofdstuk3 Gebiedsvisie 3.1 Uitgangspunten en achtergrond 3.2 Visie algemeen 3.3 Ruimtelijke ontwikkelingen

16 16 17 19

Hoofdstuk4 Beleidskader 4.1 Rijksbeleid 4.2 Provinciaal beleid 4.3 Gemeentelijk beleid

23 23 27 32

Hoofdstuk5 Omgevingsaspecten 5.1 Inleiding 5.2 Verkeer en parkeren 5.3 Geluid(hinder) 5.4 Externe veiligheid 5.5 Kabels en leidingen 5.6 Bedrijven en milieuhinder 5.7 Luchtkwaliteit 5.8 Bodemkwaliteit 5.9 Water 5.10 Ecologie (Natuur / Flora & Fauna) 5.11 Archeologie en Cultuurhistorie 5.12 Milieueffectrapportage (m.e.r.)

38 38 38 40 43 44 44 45 49 49 53 57 61

Hoofdstuk6 Juridische planbeschrijving 6.1 Algemeen 6.2 Juridische regeling

63 63 64

Hoofdstuk7 Uitvoerbaarheid 7.1 Economische uitvoerbaarheid 7.2 Maatschappelijke uitvoerbaarheid 7.3 Ambtshalve wijzigingen

74 74 74 75

Regels

77

Hoofdstuk1 Artikel 1

2

Inleidende regels Begrippen

78 78

Inhoudsopgave (vastgesteld)

bestemmingsplan De Geesten Artikel 2

Wijze van meten

84

Hoofdstuk2 Artikel 3 Artikel 4 Artikel 5 Artikel 6 Artikel 7 Artikel 8 Artikel 9 Artikel 10 Artikel 11 Artikel 12 Artikel 13 Artikel 14 Artikel 15 Artikel 16 Artikel 17 Artikel 18 Artikel 19 Artikel 20 Artikel 21 Artikel 22 Artikel 23 Artikel 24

Bestemmingsregels Agrarisch Agrarisch - Kwekerij Bedrijf Detailhandel Gemengd Groen Horeca Kantoor Maatschappelijk Maatschappelijk - 1 Maatschappelijk - 2 Recreatie - Dagrecreatie Tuin Verkeer Verkeer - Verblijfsgebied Water Wonen Waarde - Archeologie - 2 Waarde - Archeologie - 3 Waarde - Archeologie - 6 Waarde - Cultuurhistorie Waterstaat - Waterkering

85 85 86 87 88 89 91 93 94 95 97 98 100 101 102 103 104 105 107 109 111 113 115

Hoofdstuk3 Artikel 25 Artikel 26 Artikel 27 Artikel 28 Artikel 29 Artikel 30 Artikel 31

Algemene regels Anti-dubbeltelregel Algemene bouwregels Algemene gebruiksregels Algemene aanduidingsregels Algemene afwijkingsregels Algemene wijzigingsregels Overige regels

116 116 117 118 119 122 123 124

Hoofdstuk4 Artikel 32 Artikel 33

Overgangs- en slotregels Overgangsrecht Slotregel

125 125 126

Bijlagen Toelichting Bijlage 1

Gebiedsvisie De Geesten 2021

Bijlage 2

Beeldkwaliteitplan De Geesten 2021

Bijlage 3

Beschermd dorpsgezicht Wilhelminapark en Geesten

Bijlage 4

Behoeftetoets/Ladderonderbouwing De Geesten, ontwikkelingen Endegeest

Bijlage 5

Verkeersonderzoek bestemmingsplan De Geesten, ontwikkelingen Endegeest

Bijlage 6 Endegeest

Akoestischonderzoek bestemmingsplan De Geesten, ontwikkelingen

Bijlage 7

Bodemonderzoek schoollocatie en parkeerterrein Endegeesterstraatweg 1-3

Bijlage 8

Bodemonderzoek westelijk bouwvlak Kasteellaan

Bijlage 9

Bodemonderzoek Blauwe Tram locatie Zwaluwlaan

Bijlage 10 Endegeest

Stikstofdepositie-onderzoek bestemmingsplan De Geesten, ontwikkelingen

Inhoudsopgave (vastgesteld)

3

bestemmingsplan De Geesten

Bijlage 11

Quickscan flora en fauna Endegeest

Bijlage 12

Verkenning maatregelen faunasoorten Endegeest

Bijlage 13

Besluit hogere grenswaarden geluid bestemmingsplan De Geesten

Bijlage 14

Notitie m.e.r.-beoordeling bestemmingsplan De Geesten

Bijlage 15

M.e.r.-beoordelingsbesluit bestemmingsplan De Geesten

Bijlage 16 Geesten

Nota van Wijzigingen en Beantwoording zienswijzen bestemmingsplan De

Bijlagen Regels Bijlage 1

Staat van Bedrijfsactiviteiten 'functiemenging'

Bijlage 2

Staat van Horeca-activiteiten

Bijlage 3

Staat van Instellingen en Bedrijven 'Life Science & Health'

4

Inhoudsopgave (vastgesteld)

bestemmingsplan De Geesten

Toelichting

Toelichting (vastgesteld)

5

bestemmingsplan De Geesten

Hoofdstuk 1 1.1

Inleiding

Achtergrond

Het onderhavige bestemmingsplan "De Geesten" vormt het actuele juridisch-planologische kader voor het zuidelijke gedeelte van Oegstgeest. Voorliggend bestemmingsplan is de rechtsopvolger van het bestemmingsplan "Wilhelminapark en Geesten" dat sinds 2010 van kracht was. De belangrijkste aanleiding voor het vaststelling van het voorgaande bestemmingsplan was de aanwijzing van een gedeelte van het gebied Wilhelminapark en Geesten tot beschermd dorpsgezicht. Voorliggend bestemmingsplan is zowel consoliderend als ontwikkelingsgericht van aard en heeft als doel het juridisch-planologisch kader binnen het plangebied te actualiseren. Nieuwe regelingen, inzichten en afwijkingen die sinds de vaststelling van het vorige bestemmingsplan zijn ontstaan, zijn in deze actualisatie verwerkt. In aanvulling op het consoliderende karakter worden er een aantal ontwikkelingen uit de "Gebiedsvisie De Geesten" met voorliggend bestemmingsplan mogelijk gemaakt. De Gebiedsvisie De Geesten is toegevoegd als Bijlage 1 bij deze toelichting. De Gebiedsvisie wordt beschreven in hoofdstuk 3.

1.2

Ontwikkelingen

In de Gebiedsvisie De Geesten zijn de beoogde ontwikkelingen binnen het plangebied door de gemeenteraad vastgesteld. Een deel van deze ontwikkelingen zijn nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen. Het gebied De Geesten bestaat onder meer uit de deelgebieden Overgeest en Endegeest en de parken Rhijngeest en Endegeest. De beoogde ontwikkelingen voor het gebied Overgeest zijn niet geregeld in het onderhavige bestemmingsplan, deze zijn ook niet concreet uitgewerkt in de Gebiedsvisie De Geesten 2021. Bij de vaststelling van de Gebiedsvisie in 2021 waren de ontwikkelingen voor Overgeest nog niet bekend en/of duidelijk. Een groot deel van de beoogde ontwikkelingen voor het gebied Endegeest worden wel met het onderhavige bestemmingsplan juridisch-planologisch geregeld en ingekaderd. In hoofdstuk 3 worden de nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen toegelicht. Na de vaststelling van de Gebiedsvisie in mei 2020 zijn er enkele beoogde ontwikkelingen aangepast, en deze zijn in de geactualiseerde Gebiedsvisie van mei 2021 opgenomen. Deze aanpassingen worden in het vervolg van deze plantoelichting beschreven. Een aanzienlijk deel van het plangebied maakt deel uit van het gebied van het Natuurnetwerk Nederland (NNN). Ten tijde van het voorgaande bestemmingsplan was het onderhavige plangebied nog niet opgenomen in het NNN dan wel diens voorganger de EHS.

Voor de parken Rhijngeest en Endegeest, zijn passende regelingen in het onderhavige bestemmingsplan opgenomen ten behoeve van het behoud en de versterking van het parkgebied.

1.3

Ligging en begrenzing plangebied

Het bestemmingsplan heeft betrekking op het gebied in het zuiden van de bebouwde kom van Oegstgeest. Het plangebied wordt omsloten door de gemeentegrens met Leiden aan de zuid- en oostkant enerzijds en door de verbindingswegen A44 en Rijnzichtweg/Geversstraat aan de westrespectievelijk noordkant van het plangebied. Het parkachtige gebied is onderdeel van de voormalige buitenplaatsen Endegeest en Rhijngeest, die vandaag de dag ruimte bieden aan een aantal (al dan niet psychiatrische) klinieken en in belangrijke mate het karakter van het plangebied bepalen.

6

Toelichting (vastgesteld)

bestemmingsplan De Geesten

Afbeelding 1A: Ligging plangebied De Geesten, in Oegstgeest

Afbeelding 1B: Begrenzing plangebied De Geesten

Toelichting (vastgesteld)

7

bestemmingsplan De Geesten

1.4

Vigerende bestemmingsplannen

Ter plaatse van het onderhavige plangebied is sprake van de volgende vigerende bestemmingsplannen: het bestemmingsplan 'Wilhelminapark en geesten', vastgesteld op 18 februari 2010, en onherroepelijk in werking getreden; het bestemmingsplan 'Wilhelminapark en Geesten Eerste Herziening' , vastgesteld op 15 september 2011, en sinds 15 december 2011 onherroepelijk in werking getreden; het bestemmingsplan 'Parapluplan Parkeren', vastgesteld op 21 juni 2018 en sinds 9 augustus 2018 onherroepelijk in werking getreden. Het bestemmingsplan Wilhelminapark en Geesten is op 18 februari 2010 vastgesteld door de gemeenteraad van Oegstgeest. In dit vastgestelde bestemmingsplan zaten een aantal technische onvolkomenheden. Het ging onder meer om: 1. het toekennen van de bevoegdheid tot het stellen van nadere eisen aan het college van burgemeester en wethouders met betrekking tot het bouwen in het (Rijks-)beschermd dorpsgezicht; 2. het verwijderen van kennelijke verschrijvingen in de erfbebouwingsregels bij de bestemming Wonen, om zo onder meer het bouwen in de perceelsgrens mogelijk te maken. Om deze onvolkomenheden recht te zetten is een partiële herziening van het bestemmingsplan destijds opgesteld. De (eerste en enige) partiële herziening heeft geen ruimtelijke ontwikkelingen mogelijk gemaakt; het doel en de aard van dat bestemmingsplan was het repareren van onvolkomenheden.

1.5

Leeswijzer

De toelichting van dit bestemmingsplan is als volgt opgebouwd. Na deze inleiding wordt in hoofdstuk 2 de ontstaansgeschiedenis en huidige situatie van het plangebied beschreven. Voorliggend bestemmingsplan is zowel consoliderend als ontwikkelingsgericht van aard. In hoofdstuk 3 wordt derhalve een toelichting gegeven op de gebiedsvisie en de juridisch planologische vertaling daarvan in voorliggend bestemmingsplan. In hoofdstuk 4 worden de geldende beleidskaders op rijks-, provinciaal en regionaal niveau weergegeven. Hoofdstuk 5 gaat in op de omgevingsaspecten en onderzoeken, waarbij wordt ingegaan op de randvoorwaarden en invloeden die vanuit het oogpunt van milieu, ecologie, archeologie en cultuurhistorie gelden voor het plangebied. Hoofdstuk 6 bevat de juridische planbeschrijving. In dit hoofdstuk is uiteengezet welke achtergronden aan de juridische regeling van dit bestemmingsplan ten grondslag hebben gelegen en hoe deze uiteindelijk is vormgegeven. In hoofdstuk 7 komt ten slotte de uitvoerbaarheid aan de orde.

8

Toelichting (vastgesteld)

bestemmingsplan De Geesten

Hoofdstuk 2 2.1

Huidige situatie

Inleiding

In de huidige situatie kan het plangebied bezien worden als een gemengd gebied waarin veel verschillende functies aanwezig zijn. De meest voorkomende functie in het plangebied naast het groen en het wonen is de maatschappelijke functie. Daarnaast zijn enkele andere functies waaronder enkele bedrijfsmatige activiteiten aanwezig. Het plangebied kent een rijke cultuurhistorie en heeft bovendien als onderdeel van het Natuurnetwerk Nederland (NNN) een belangrijke functie voor het behoud van natuurwaarden. Gezamenlijk zorgen deze verschillende functies en kwaliteiten voor een hoge ruimtelijke kwaliteit en belevingswaarde. Voorafgaand aan de beschrijving van de gebiedsvisie (in hoofdstuk 3), worden de ontstaansgeschiedenis, beeldkwaliteit, en de ruimtelijke en functionele bouwstenen samengevat. Paragrafen 2.2 t/m 2.6 zijn grotendeels overgenomen uit het voorgaande bestemmingsplan zodat belangrijke informatie over de geschiedenis en opbouw van het plangebied niet verloren gaat met de planologische actualisatie. Op afbeelding 2.1 is de huidige situatie van het plangebied weergegeven.

Afbeelding 2.1: Luchtfoto plangebied De Geesten

Toelichting (vastgesteld)

9

bestemmingsplan De Geesten

2.2

Ontstaansgeschiedenis

Oegstgeest is ontstaan in de vroege middeleeuwen op een noord-zuidgerichte strandwal in het mondingsgebied van de Oude Rijn. Door die hogere ligging was er al vrij snel bewoning mogelijk. Vanaf 1300 werden ook de strandvlakten in cultuur genomen. In de periode rond 1500 verzandde het mondingsgebied van de Oude Rijn. De bodem in het gebied is sterk bepaald door de aanwezigheid van de Rijnmonding en bestaat uit zandwallen en uit kleiveengronden. Het grootste deel van de gemeente Oegstgeest ligt hierdoor ongeveer een halve meter onder NAP. In 1656 werd de Haarlemmertrekvaart aangelegd met het doel een betere verbinding tussen Leiden en Haarlem te bewerkstelligen. Dit had tevens een betere ontsluiting van het platteland tot gevolg. In de 17e en 18e eeuw ontstonden warmoezerijen en diverse verspreide buitenplaatsen in het gebied. Uit concurrentieoverwegingen heeft Leiden lang weerstand geboden tegen de groei van Oegstgeest. Nijverheid werd grotendeels verboden en Leiden kocht de heerlijke rechten van Oegstgeest op. Hierdoor bleef Oegstgeest tot het begin van de vorige eeuw vooral een agrarische gemeenschap. Vanaf het begin van de 19e eeuw is de bevolking van 900 vervijfvoudigd naar bijna 4.500 inwoners in 1910. De aanleg van de tramverbinding van Leiden naar Katwijk in 1881 maakte Oegstgeest tot een forensendorp.

In de 20e eeuw is het dorp gestaag gegroeid, met een stevige groei tussen de jaren 50 en 70 en een lichte daling tussen de jaren 70 en 80. Aangezien de strandwal de belangrijkste ontstaansbasis is voor Oegstgeest, zijn de belangrijkste wegen noord-zuidgericht. De Rhijngeesterstraatweg, de Dorpsstraat en de Haarlemmerstraatweg waren in het verleden onderdeel van de verbinding tussen Haarlem en Den Haag en werden al in een vroeg stadium bestraat. De belangrijkste dwarsverbinding wordt gevormd door de Rijnsburgerweg (Rijnzichtweg/Geversstraat) die Oegstgeest met Leiden verbindt. Langs de Rhijngeesterstraatweg ontstonden een groot aantal 'geesten', waaronder Endegeest en Rhijngeest, genaamd naar de bewoonbare zandgronden tussen de duinen. De voormalige buitenplaats Endegeest is een kasteelachtig landhuis daterend uit 1650. Het is vanaf 1895 in gebruik als psychiatrisch ziekenhuis. Sindsdien zijn er enkele paviljoens en dokterswoningen toegevoegd aan de voormalige buitenplaats. Tegenover Endegeest ligt de buitenplaats Rhijngeest met een landschappelijk aangelegd park. Beide buitenplaatsen waren in de 19e eeuw eigendom van Jonkheer mr. Daniel Theodoor Gevers van Endegeest (1793-1877) en zijn sinds 1896 eigendom van de gemeente Leiden.

In het begin van de 20e eeuw is op een deel van de voormalige buitenplaats een herstellingsoord voor psychiatrisch patiënten gesticht, de 'Jelgersmakliniek'. Het psychiatrisch ziekenhuis op Endegeest en de Jelgersmakliniek zijn belangrijke bronnen van werkgelegenheid geweest in Oegstgeest. In de ruimtelijke ontwikkeling van Oegstgeest zijn twee duidelijke kernen te onderscheiden: de Kerkbuurt en de Leidse Buurt. De bebouwing in de Kerkbuurt concentreerde zich hoofdzakelijk rondom het 'Groene' kerkje aan weerszijden van de Dorpsweg. Omvangrijker was de ontwikkeling van bebouwing rond de zuidelijker gelegen Leidse Buurt. Belangrijke assen bij de ontwikkeling van de Leidse Buurt waren de Leidsestraatweg, Geversstraat, Terweeweg, Rhijngeesterstraatweg en Endegeesterstraatweg. Rondom de snijdende wegen ontwikkelde zich lintbebouwing langs de verschillende verbindingen. Het bebouwingspatroon aan de oostzijde van de Leidse Buurt kenmerkt zich vanaf begin 19e eeuw door een meer planmatige ontwikkeling door de aanleg van villawijken. Het Wilhelminapark is het oudste stedelijk villagebied van Oegstgeest en is kort voor de eeuwwisseling ontworpen. Het raadhuis, daterend uit 1899, vormt het middelpunt van het park.

2.3

Ruimtelijke hoofdstructuur

Omgeving plangebied Oegstgeest ligt in het noordelijk deel van de provincie Zuid-Holland. De A44 en de spoorlijn Leiden-Haarlem-Amsterdam zijn op de schaal van het gehele dorp van structurele betekenis als barrières en grenzen. Van een orde lager zijn de Oude Rijn, het Oegstgeesterkanaal en de Haarlemmertrekvaart van belang. De N444 is een belangrijke ontsluitingsweg die vanaf de A44 parallel

10

Toelichting (vastgesteld)

bestemmingsplan De Geesten loopt aan de Haarlemmertrekvaart en bij de Warmonderhekbrug naar het zuiden afbuigt om zo'n 800 m verder af te buigen richting het centrum van Leiden. Van structurele betekenis voor de oost-westrelatie in de omgeving, is de Plesmanlaan in Leiden even buiten het grondgebied van de gemeente Oegstgeest. In Oegstgeest zelf zijn de Rijnsburgerweg, de Geversstraat en de Rijnzichtweg van een lagere orde belangrijk voor die oost-westrelatie. Deze wegen verbinden Oegstgeest met Leiden in het oosten en met Rijnsburg in het westen. Verder zijn de Warmonderweg en de Rhijngeesterstraatweg belangrijke noord-zuidverbindingen in het dorp.

Gebiedsdelen Het onderhavige bestemmingsplangebied De Geesten ligt in het zuiden van Oegstgeest en bestaat uit zes gebiedsdelen: het gebied met de oude dorpskern met een hogere dichtheid; het bebouwingscluster in het zuidwestelijke deel; een landelijker en open gebied grenzend aan de gemeente Leiden; het gebied Overgeest, nabij de dorpskern; het gebied Endegeest, met daarin ook (een deel van) het Wilhelminapark. het Wilhelminapark, met Park Rhijngeest en Park Endegeest. De Rijnzichtweg en Geversstraat vormen voor een groot deel de begrenzing aan de noordzijde en zijn onderdeel van de route tussen Leiden en Rijnsburg. Het binnen het plangebied gelegen deel van de A44, aan de westzijde, heeft een belangrijke betekenis als ruimtelijke begrenzing van het plangebied De Geesten enerzijds en als hoofdontsluitingsweg van Oegstgeest anderzijds. De gemeentegrens met Leiden vormt de zuidelijke en (zuid)oostelijke plangrens van het plangebied De Geesten.

Hoofdstructuur De ruimtelijke hoofdstructuur van het plangebied bestaat uit de ruimtelijke begrenzing, overgangen, routes en ruimtes die hierna worden beschreven.

Ruimtelijke begrenzing De A44 in het westen vormt een belangrijke grens zowel van het plangebied als binnen de hoofdstructuur van Oegstgeest. Deze lineaire structuur vormt een duidelijke grens en barrière voor het gebied met name als gevolg van de verhoogde ligging op een talud en het intensieve gebruik. Er zijn slechts een gering aantal viaducten die oost-westgerichte verplaatsingen onder de A44 door mogelijk maken. De Endegeesterstraatweg en Rhijngeesterstraatweg vormden een belangrijk onderdeel van een historische verbindingsroute tussen Haarlem en Den Haag. De Endegeesterstraatweg gaat in het uiterste zuiden van het plangebied over in de op Leids grondgebied gelegen Wassenaarseweg. Deze weg vormt hiermee de zuidelijke grens van het plangebied. Ook de oostelijke begrenzing van het plangebied wordt bepaald door het verloop van de gemeentegrens. Het verloop van de Nachtegaallaan vormt hierbij de scheidende lijn tussen Leiden en Oegstgeest. De Leidsestraatweg, Geversstraat en Rijnzichtweg vormen de noordelijke plangrens. In het gebied vormt het verloop van Endegeesterstraatweg/Rhijngeesterstraatweg een belangrijke begrenzing. De weg verdeelde het omliggende gebied in een Endegeestzijde en Rhijnzichtzijde met buitenplaatsen die in belangrijke mate het karakter van het plangebied bepalen.

Toelichting (vastgesteld)

11

bestemmingsplan De Geesten

Routes en ruimtes In Wilhelminapark en Geesten zijn een aantal routes en ruimtes te onderscheiden die belangrijke onderdelen vormen in de beleving van het plangebied. De Rhijngeesterstraatweg/Endegeesterstraatweg is zowel vanuit historisch als functioneel oogpunt bezien de belangrijkste route binnen het plangebied. Door het slingerende verloop, het laanachtige karakter en de sterke afwisseling tussen bebouwing en openheid, is deze route een belangrijk ruimtelijke element. Aan weerszijden van deze route liggen de karakteristieke voormalige buitenplaatsen van respectievelijk Rhijngeest aan de west- en Endegeest aan de oostkant. Ook in het meer 'stedelijke' gebied nabij de Geversstraat is de scheidende werking die uitgaat van deze route nog sterk waar te nemen met name in de bebouwingsstructuur. De ruimtelijke kwaliteit van het gebied ligt met name verscholen in de diversiteit en het contrast van de verschillende ruimtes in het plangebied. Deze ruimtes zijn bepalend voor de beleving van het gebied. Wilhelminapark en Geesten dankt zijn karakter in hoofdzaak aan de grote schaal van de gebouwen die gesitueerd zijn in een open en overwegend groene ruimte. Deze groene ruimtes rond de gebouwen vormen een belangrijk element voor het karakter van dit gebied (buitenplaatsen met entrees en 'cultuurgroen').

In de loop van de tijd is rond de karakteristieke gebouwen nieuwbouw gerealiseerd, waardoor een deel van die openheid overgegaan is in clustervorming, zoals waar te nemen is rond het psychiatrisch ziekenhuis Endegeest. De ruimtelijke openheid langs de Endegeesterweg maakt in het zuidelijk deel plaats voor bebouwing onder meer in de vorm van een solitair woongebied aan de Dirck van Swietenlaan. Door de verschijningsvorm en de situering van de woningen langs deze straat vormt dit gebied een sterk zelfstandig ruimtelijk element binnen het plangebied van Wilhelminapark en Geesten. De openheid en grote schaal van de gebouwen maakt in het noordelijke gedeelte van het plangebied plaats voor een meer dorpse uitstraling. Naast een hogere bebouwingsintensiteit, valt in het gedeelte aan Wilhelminapark met name de hoge herenhuizen en de centrale pleinruimte op. Langs de zuidzijde van de Rijnzichtweg ten westen van de Van Assendelfstraat is de bebouwing kleinschaliger van aard en veelal geschakeld.

Knooppunten, oriëntatiepunten en zichtlijnen De kruising tussen de Rhijngeesterstraatweg en de Rijnzichtweg/Geversstraat is het belangrijkste knoop- en entreepunt van het gebied. Dit punt vormde van oudsher een belangrijke schakel in de relatie tussen Rijnsburg, Oegstgeest en Leiden. Belangrijk in de oriëntatie van het gebied is het laanvormige karakter van de Endegeesterstraatweg/Rhijngeesterstraatweg waarlangs open ruimtes en karakteristieke ensembles van gebouwen, waaronder het gemeentehuis en het hotel/restaurant 'Het Witte Huis', elkaar afwisselen. Zichtlijnen zijn met name te herkennen vanuit de Endegeesterstraatweg/Rhijngeesterstraatweg. Vanaf deze weg is telkens met een wisselend perspectief het gebied waar te nemen, dan weer met lange zichtlijnen het open gebied in en dan weer met een beperkter zicht op een karakteristiek ensemble van gebouwen aan de weg. In het zuidelijk deel van het plangebied vormt de openheid van het landschap en met name het zicht op de voormalige buitenplaats een belangrijke element in het gebied.

Gebieden Zoals hiervoor aangegeven zijn er in De Geesten een aantal gebiedsdelen te onderscheiden. Het betreft onder andere een open en meer landelijk deel in het zuiden, en een meer gesloten en intensiever bebouwd deel in aansluiting op de dorpskern. De parkachtige 'setting' en de clusterachtige bebouwing zijn de eigenschappen die het karakter van de voormalige buitenplaatsen Rhijngeest en Endegeest het beste omschrijft. De Rhijngeestzijde valt in het noorden direct op door het karakteristieke gemeentehuis en de parkachtige setting van het gebied. Het gebied rond de nieuwbouw langs de Dirck van Swietenlaan

12

Toelichting (vastgesteld)

bestemmingsplan De Geesten steekt echter sterk af tegen de rest van het plangebied, vooral qua architectuur. Rondom het psychiatrisch kinderziekenhuis zijn de gebouwen wat kleiner van schaal en is het gebied dichter bebouwd. De Endegeestzijde is met name aan de noord- en oostzijde open en groen. Rondom het psychiatrisch ziekenhuis springen er een aantal gebouwen uit wat massaliteit betreft, waarbij tevens sprake is van duidelijke clustervorming. Enigszins centraal in het gebiedsdeel Endegeest lig het Kasteel Endegeest. Een ander gebiedsdeel, noordelijk van Endegeest, sluit nauw aan op het karakter van de dorpskern van Oegstgeest. Het straatbeeld wordt dan ook bepaald door gesloten gevelfronten, geschakelde woningen en een kleinere bebouwingsschaal. Daarbij kenmerkt het gebied rondom het Wilhelminapark zich door representatieve herenhuizen met een zorgvuldige detaillering en pleinachtige ruimtes. Ten westen van de Rhijngeesterstraatweg zorgen eengezinsrijenwoningen, waarbij per pand is uitgebreid en opgekapt, voor een sterk individuele en dorpse uitstraling.

2.4

Beeldkwaliteit

De kwaliteit van een gebied kan gerelateerd worden aan de waardering voor de bebouwing en voor de inrichting van de openbare ruimte. Door het opnemen van nadere regels voor beeldbepalende elementen is het handhaven van structurele elementen gewaarborgd. Deze regels zijn terug te vinden in de enkelbestemming 'Groen', de dubbelbestemmingen 'Waarde - Archeologie 1, 2 en 3' en 'Waarde Cultuurhistorie' en de gebiedsaanduiding 'Natuurnetwerk Nederland (NNN)'. Beeldbepalende elementen zijn wanden en of onbebouwde ruimtes langs een aantal structurerende elementen waarvan beeldkwaliteit en karakter bepalend zijn voor de herkenbaarheid van een gebied. Het plangebied laat een aantal tegenstellingen zien, met name in het open gebied waar zeer karakteristieke gebouwen naast architectonische zeer onzorgvuldige gebouwen voorkomen. Het gebied grijpt terug op een sterk historische achtergrond beginnend bij de vorming van 'geesten' in de vroege middeleeuwen en het cultiveren van de strandwallen. De verbindingswegen die vanuit de historie bezien een belangrijke functie hebben, vertonen een zeer karakteristiek bebouwingspatroon. Deze karakteristieke beeldbepalende elementen zijn inmiddels beschermd en aanwezig als 'beschermd dorpsgezicht'. Het beschermd dorpsgezicht is middels de dubbelbestemming 'Waarde - Cultuurhistorie' planologisch vastgelegd.

De relatieve nieuwbouw langs de Dirck van Swietenlaan steekt scherp af tegen de bestaande structuur van Wilhelminapark/De Geesten door de verdichting langs een lint, het introverte karakter waardoor de karakteristieke open ruimtes nauwelijks te ervaren zijn en het gebruik van lichte en glimmende baksteen. De bebouwing aan de dorpskern Rhijngeestzijde is van een kleinere schaal met zogenaamde arbeiderswoningen. Aan de Endegeestzijde hebben de woningen een veel statiger karakter en zijn de straten ook ruimer van opzet.

2.5

Functionele structuur

De meest voorkomende functie in het plangebied naast het groen en het wonen is de maatschappelijke functie. Daarnaast zijn enkele andere functies waaronder enkele bedrijfsmatige activiteiten aanwezig. In deze paragraaf worden de in het plangebied aanwezige functie nader toegelicht.

Maatschappelijke voorzieningen Van oudsher hebben de zorginstellingen een belangrijke rol gespeeld in de totstandkoming van Oegstgeest en van het plangebied in het bijzonder. De voormalige buitenplaats Endegeest (en omgeving) is al sinds het eind van de 19e eeuw in gebruik als psychiatrisch ziekenhuis, en vormt nog steeds het decor van verspreid liggende klinieken en paviljoens. Toelichting (vastgesteld)

13

bestemmingsplan De Geesten

De belangrijkste maatschappelijke voorzieningen die zich gevestigd hebben op de buitenplaats van Rhijngeest zijn de Jelgersmakliniek, het gemeentehuis van Oegstgeest en de Stichting Centrum '45 en GGZ Rivierduinen. Landgoed Endegeest is al decennialang door GGZ Rivierduinen in gebruik als o.a. psychiatrische kliniek. In het noordelijke gedeelte van Wilhelminapark en Geestennoordoostelijke deel van het plangebied zijn een tweetal tandartsenpraktijken te vinden en twee en kinderopvangvoorzieningen aanwezig. Ten zuiden van de Dirck van Swietenlaan ligt een cluster van een aantal maatschappelijke voorzieningen. Daartoe behoren de Prof. Dr. Leo Kannerschool SO en het kinderpsychiatrisch centrum Curium - LUMC.

Bedrijven en dienstverlening De bedrijfsmatige activiteiten concentreren zich met name in het noordelijke gedeelte van het plangebied, te weten aan de Geversstraat, de sraat Wilhelminapark en de Rhijngeesterstraatweg.

Detailhandel Langs de Geversstraat zijn enkele winkels met daarboven woningen te vinden. Daarnaast is er een bloemenkiosk gevestigd langs de Geversstraat ter hoogte van de Endegeesterlaan.

2.6

Verkeer

Autoverkeer - Ontsluiting Het plangebied wordt primair ontsloten via de gebiedsontsluitingswegen de Endegeesterstraatweg, de Rhijngeesterstraatweg en de Geversstraat. De Rhijngeesterstraatweg en de Geversstraat sluiten in het noorden van het plangebied via de Rijnzichtweg aan op de rijksweg A44 (Den Haag-Amsterdam). Vanuit het noordelijke deel kan in zuidoostelijke richting via de Geversstraat overgaand in de Leidsestraatweg en de Rijnsburgerweg het centrum van Leiden worden bereikt. De Endegeesterstraatweg gaat in zuidelijke richting over op de Wassenaarseweg, alwaar het plangebied wordt verbonden met de Universiteit Leiden en het Bio Science Park en de Rijnsburgerweg. Via de Wassenaarseweg en Rijnsburgerweg kan het centrum van Leiden worden bereikt. Via de Rijnsburgerweg en de Plesmanlaan (deels N206) is tevens de rijksweg A44 bereikbaar. Voor (de zuidzijde van) het plangebied is de rijksweg A44 ook bereikbaar via de Willem Einthovenstraat en Ir. G. Tjalmaweg/N206. Binnen het plangebied zijn de Endegeesterstraatweg, de Rhijngeesterstraatweg, de Geversstraat en de Rijnzichtweg ingericht als gebiedsontsluitingswegen binnen de bebouwde kom. Op deze wegen geldt een maximumsnelheid van 50 km/u. De zijwegen, Wilhelminapark en Oude Rijnzichtweg ontsluiten de functies in het noordelijke deel van het plangebied met de gebiedsontsluitingswegen.

Deze wegen in het plangebied zijn ingericht als erftoegangswegen conform Duurzaam Veilig met een maximumsnelheid van 30 km/u.

Langzaam verkeer Het fietsverkeer binnen het plangebied wordt conform de richtlijnen van Duurzaam Veilig, gemengd met het autoverkeer afgewikkeld. Voor gebiedsontsluitingswegen zijn vrijliggende fietspaden of fietsstroken gewenst. Van de gebiedsontsluitingswegen hebben de Rijnzichtweg, de Endegeesterstraatweg en een deel van de Rhijngeesterstraatweg vrijliggende fietspaden. De Geversstraat is voorzien van fietsstroken. Binnen het plangebied vormen de Rijnzichtweg en Geversstraat belangrijke fietsroutes tussen Rijnsburg, Oegstgeest en Leiden en is de Rhijngeesterstraatweg (in noordelijke richting) van belang voor de verbinding met het centrum van Oegstgeest.

14

Toelichting (vastgesteld)

bestemmingsplan De Geesten

Openbaar vervoer Aan de Rhijngeesterstraatweg zijn twee bushaltes gelegen, redelijk centraal in het noordelijke deel van het plangebied. Eveneens is een bushalte gelegen aan de Geversstraat aan de oostzijde van het plangebied, en aan de noordzijde aan de Rijnzichtweg. Aan de Endegeesterstraatweg zijn twee bushaltes gelegen, in het midden en het zuidwestelijke deel van het plangebied. Deze haltes worden bediend door een busdienst die Nieuw-Vennep en Haarlem via Hillegom met Leiden-Centraal verbindt of een busdienst tussen Noordwijk en Leiden-Centraal. Beide busdiensten verbinden het plangebied binnen 15 minuten met treinstation Leiden-Centraal alwaar op het landelijke spoornetwerk kan worden overgestapt.

Parkeren De gemeente Oegstgeest heeft op 21 juni 2018 het (paraplu)bestemmingsplan 'Parapluplan Parkeren' vastgesteld. Na het vervallen van artikel 2.5.30 van de Bouwverordening kon juridisch niet meer afgedwongen worden dat in voldoende mate in parkeren wordt voorzien in gebieden waarvoor geen parkeerregeling is opgenomen. Met het (paraplu)bestemmingsplan 'Parapluplan Parkeren' is dat in één keer voor het gehele gemeentelijke grondgebied geregeld. Met de vaststelling van het 'Parapluplan Parkeren' heeft de gemeente Oegstgeest de geldende Parkeernota 2021 Gemeente Oegstgeest (vastgesteld 30 september 2021) juridisch geborgd. In de genoemde kencijfers is een range aangegeven waarbinnen een parkeernorm kan worden gekozen. Binnen Oegstgeest wordt vrijwel altijd uitgegaan van het gemiddelde van de bandbreedte. Het voornemen van de gemeente was om de 'Parkeernotitie Oegstgeest' (van 2022/2024) te actualiseren met de 'Parkeernota 2021 Gemeente Oegstgeest'. Daarbij speelt het gemeentelijk Mobiliteitsplan 2017-2027 (vastgesteld 30 maart 2017) een rol. Daarin komt immers ook het parkeren en de bereikbaarheid aan bod. Zowel voor de fiets als voor de auto geldt: je moet je voertuig ook kwijt kunnen op je bestemming. Stallen en parkeren hoort bij een goede bereikbaarheid. Hierbij is ook de loopafstand tot de parkeerplekken relevant.

In de regels van het 'Parapluplan Parkeren' is vastgelegd dat een bouwwerk, waarvan een behoefte aan parkeergelegenheid wordt verwacht, niet kan worden gebouwd wanneer op eigen terrein niet in voldoende parkeergelegenheid is voorzien en in stand wordt gehouden, zoals bedoeld in de Parkeernotitie Oegstgeest en inmiddels de Parkeernota 2021 Gemeente Oegstgeest, danwel de opvolger daarvan.

Toelichting (vastgesteld)

15

bestemmingsplan De Geesten

Hoofdstuk 3 3.1

Gebiedsvisie

Uitgangspunten en achtergrond

Op 31 mei 2018 heeft de gemeenteraad van Oegstgeest een motie aangenomen waarin het college werd opgedragen om voor het gebied Wilhelminapark en Geesten een integrale en samenhangende Nota van Uitgangspunten (NvU) op te stellen en deze aan de gemeenteraad voor te leggen. Deze Nota van Uitgangspunten voor Wilhelminapark en de Geesten heeft tot doel te komen tot uitgangspunten voor nieuwe (ruimtelijke en programmatische) ontwikkelingen in zuidelijk deel van Oegstgeest. De NvU is het fundament voor Gebiedsvisie De Geesten. Het opstellen van deze NvU is gebeurd op basis van een waardestelling van dit historisch en landschappelijk waardevol deel van Oegstgeest. Deze NvU heeft gebruik gemaakt van onder meer onderliggende studies voor de afzonderlijke delen van het plangebied. Voor Overgeest (het gebied rond het Gemeentehuis) is eerder een gebiedsvisie opgesteld. Voor Endegeest (het gebied rond het Kasteel) is een Ambitiedocument gemaakt. Beide documenten zijn door het College van B&W van Oegstgeest vastgesteld. De Gebiedsvisie De Geesten (d.d. 20 mei 2021) heeft als doel een integrale visie neer te leggen voor het gebied De Geesten (Wilhelminapark en Geesten) in Oegstgeest. De essentie van de ruimtelijke gebiedsvisie is de waardestelling van het gebied. Het meest waardevolle in de Geesten zijn: 1.

De monumenten en het kasteel Endegeest in het bijzonder, zoals vastgelegd in het beschermd dorpsgezicht en de landgoedbiotoop 2. Het groen en haar natuurwaarde, i.e. de landgoedbiotoop, de parken en het open landschap, zoals vastgelegd in het beschermd dorpsgezicht, de landgoedbiotoop en het Natuurnetwerk Nederland 3. De strategische ligging van het gebied en de verbindende schakel die het gebied kan zijn, programmatisch èn ruimtelijk-fysiek Vanuit het agglomeratieperspectief is door de gemeente Leiden en Provincie Zuid-Holland de wens ingebracht om het zorgcluster (Curium LUMC, Rivierduinen en Ipse de Bruggen) waar mogelijk te versterken, inclusief de verbindingen ervan met onderwijs en onderzoek. Eén van de wensen is het vinden van een plek voor de Leo Kannerschool.

Relatie van de Gebiedsvisie tot het bestemmingsplan Het voorliggende bestemmingsplan heeft tot doel om (een deel van) de gewenste ruimtelijke ontwikkelingen, zoals deze zijn vastgesteld in de Nota van Uitgangspunten en bekrachtigd in de Gebiedsvisie, tot ontwikkeling te brengen. Het bestemmingsplan heeft tot doel om een actueel juridisch planologisch kader te realiseren voor het plangebied waarmee de vastgestelde doelen in de gebiedsvisie kunnen worden behaald. Het bestemmingsplan heeft tevens een grotendeels consoliderend karakter en zal daarmee de gewenste ruimtelijke ontwikkelingen die zijn vastgesteld in de Nota van Uitgangspunten niet belemmeren. De nieuwe ontwikkelingen binnen het bestemmingsplan worden mogelijk gemaakt middels verschillende nieuwe maatschappelijke bestemmingen en/of het aanpassen van de bouwmogelijkheden van een bestaand maatschappelijk bestemmingsvlak ter plaatse van de ontwikkeling. Een ingepaste beoogde ontwikkeling is de realisatie van de nieuwe schoolbebouwing voor de Leo Kannerschool ter plaatse van of aan de oude Julianaschool.

16

Toelichting (vastgesteld)

bestemmingsplan De Geesten

Geactualiseerde Gebiedsvisie De Geesten 2021 De voorgestelde ontwikkeling in de Gebiedsvisie De Geesten 2020 kon niet geheel worden gerealiseerd; de nieuwbouw ten zuidwesten van het kasteel - de TD2-locatie - bleek niet mogelijk. In plaats daarvan is in de Gebiedsvisie 2021 aanvullende nieuwbouw ten westen en noorden van het kasteel gesitueerd nabij of aan bestaande bouwvlakken, gelegen buiten het Natuurnetwerk Nederland (NNN). Deze verandering is ook doorgevoerd in het onderhavige bestemmingsplan.

3.2

Visie algemeen

In de Gebiedsvisie De Geesten, en in voorliggend bestemmingsplan, is sprake van verschillende ontwikkellocaties. Het beoogde eindbeeld van de Gebiedsvisie, en de ontwikkellocaties in De Geesten, zijn op afbeelding 3.2A weergegeven. De ontwikkellocaties, waar de nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen kunnen worden gerealiseerd, zijn weergegeven op afbeelding 3.2B. Deze locaties bevinden zich in het deelgebied Endegeest. Het uitgangspunt is dat de bebouwing in het gebied Endegeest onder de 12 procent van de totale oppervlakte van Endegeest blijft.

Afbeelding 3.2A: Nieuwe situatie De Geesten / Eindbeeld Gebiedsvisie De Geesten (d.d. 20 mei 2021)

Toelichting (vastgesteld)

17

bestemmingsplan De Geesten

Afbeelding 3.2B: Nieuwe of hernieuwde ontwikkellocaties binnen het plangebied De Geesten

3.2.1

Maatschappelijke functies

De ruimtelijke ontwikkelingen die met voorliggend bestemmingsplan mogelijk worden gemaakt hebben allen een maatschappelijk karakter. In aanvulling op het voorgaande bestemmingsplan worden de bestemmingen 'Maatschappelijk - 1' en 'Maatschappelijk - 2' toegevoegd. Binnen de drie maatschappelijke bestemmingen zijn bibliotheken, gezondheidszorg, jeugd- en kinderopvang, onderwijs, openbare dienstverlening en verenigingsleven toegestaan. Dit brede karakter zorgt ervoor dat alle maatschappelijke locaties voldoende functies kunnen herbergen. Gezien het bestaande maatschappelijke karakter van het gebied De Geesten is dit passend. De kantoren behorende bij de maatschappelijke functies, zijnde onzelfstandige kantoren, zijn tevens mogelijk. De bestemming 'Maatschappelijk' is grotendeels consoliderend van karakter. Deze bestemming is ook toegekend aan de locatie voor de ontwikkeling van de Leo Kannerschool. Voor deze schoollocatie zijn specifieke gebruiksregels en bouwregels opgenomen.

18

Toelichting (vastgesteld)

bestemmingsplan De Geesten

De bestemming 'Maatschappelijk - 1' verschilt ten opzichte van de bestemming 'Maatschappelijk' omdat ook de functie zorgwonen is toegestaan, en daarbij voor zorgwonen een wisselwerking met de bestemming 'Maatschappelijk - 2' kent. De bestemming 'Maatschappelijk - 2' is het meest gericht op ontwikkeling en kent een breder aantal functies. In deze bestemming zijn nadere onderwijsvoorzieningen, wetenschappelijk georiënteerde voorzieningen, en instellen en bedrijven in de Life Science & Health sector, en horeca toegestaan, alsook zorgwonen. Aan deze functies is een maximum verbonden. De horeca is op één locatie mogelijk, namelijk in het kasteel.

3.2.2

Groen / Natuur

Een aanzienlijk deel van het plangebied maakt reeds deel uit van het gebied van het Natuurnetwerk Nederland (NNN). Ten tijde van het voorgaande bestemmingsplan was het onderhavige plangebied nog niet opgenomen in het NNN dan wel diens voorganger de EHS. In vergelijking met het voorgaande bestemmingsplan is voorliggend bestemmingsplan aangevuld met de gebiedsaanduiding 'overige zone Natuurnetwerk Nederland'. De gronden binnen het plangebied die behoren bij het Natuurnetwerk Nederland (NNN) krijgen een extra bescherming in de vorm van een gebiedsaanduiding. De waarden van het NNN worden met deze nieuwe aanduiding en bijbehorende regeling planologisch beschermd. Er wordt door de gemeente ingezet op behoud en versterking van het groen, door een voor wandelaars en fietsers toegankelijk aaneengesloten groengebied te maken. Door een groene corridor te vormen tussen de huidige niet aaneengesloten gebieden van het Natuurnetwerk Nederland (NNN), worden gebieden met hoge natuurwaarden in een groter groen geheel opgenomen. Door beide groengebieden van Rhijngeest en Endegeest met elkaar te verbinden ontstaat er een betere ruimtelijke kwaliteit en ruimtelijke samenhang in de huidige versnipperde Natuurnetwerk Nederland-structuur en de provinciale Landgoederenzone.

Op gemeentelijk niveau ontstaat hierdoor een ruimtelijke samenhang met een verbonden, robuuste groene verbinding en daarmee een versterking van de landschappelijke waarde waarin bos, open parklandschap met waterpartijen en grasgebieden elkaar afwisselen. Het verbinden van het groen geschiedt in combinatie met het reduceren van bebouwing in de groene verbindingszone. Het bouwvlak van de locatie achter de kwekerij is niet meer opgenomen in dit bestemmingsplan, en het bouwvlak van de Blauwe Tram locatie is aangepast en verschoven.

3.3

Ruimtelijke ontwikkelingen

3.3.1

Leo Kannerschool VSO

De locatie van de (voormalige) Julianaschool is beoogd voor de vestiging van de Leo Kannerschool, een school met speciaal voortgezet onderwijs voor leerlingen met een autistisch spectrum stoornis. De locatie ligt op redelijke afstand van de vestiging van de Leo Kannerschool SO waar het speciaal primair onderwijs voor leerlingen met een autistisch spectrum stoornis wordt verzorgd, en nabij andere ondersteunende functies vanuit Curium LUMC en Rivierduinen die gericht zijn op onderzoek en behandeling van autisme. De Leo Kannerschool wordt dus mede op verzoek van de zorgpartijen in het gebied en dus in de buurt van het zorgcluster-gebied gesitueerd. De nieuwe Leo Kannerschool VSO vervangt de Leo Kannerschool op de locatie Hazenboslaan 101 te Oegstgeest. De functie van de Julianaschool e.o. en het parkeerterrein ten zuiden ervan krijgt een maatschappelijke functie met een groen karakter, waarbij parkeren mogelijk blijft. Dit om het mogelijk te maken op die plek zowel te voldoen aan het programma van eisen van de Leo Kannerschool als ook tot een optimale inpassing te komen met oog op optimaal robuust openbaar groen. De voorgestelde locatie is geschikt omdat er voldoende ruimte is om de school te huisvesten, mits goed ingepast.

Tevens is er een goede mogelijkheid om het verkeer en halen/brengen af te wikkelen op de Geesterstraatwegen, via hoofdzakelijk het parkeerterrein, zonder extra verkeersoverlast in de rest van het gebied De Geesten te veroorzaken.

Toelichting (vastgesteld)

19

bestemmingsplan De Geesten

Het uitgangspunt is het realiseren van nieuwbouw (max. 2.600 m2 footprint, max. 13,5 m hoog) met een kwalitatief hoogwaardige inpassing in de groene omgeving. Om op basis van het programma van eisen de Leo Kannerschool op deze locatie te kunnen ontwikkelen en om te komen tot een kwalitatief hoogwaardige inpassing op deze locatie met gemengde functie (maatschappelijk en groen), zullen de bestaande schoolgebouwen gesloopt worden. In een nader onderzoek zal de monumentale waarde van de Julianaschool onderzocht worden. Indien het monumentale deel van Julianaschool niet gesloopt wordt, zal de Leo Kannerschool deels hierin gevestigd worden. Om de ontwikkeling planologisch mogelijk te maken zijn in het voorliggend bestemmingsplan aan de bestaande maatschappelijke bestemming ter plaatse andere bebouwingsmogelijkheden gegeven. De uitgangspunten voor het nieuwe schoolgebouw worden zoveel mogelijk vastgelegd in het nieuwe bestemmingsvlak en bouwvlak. De maximale footprint en hoogtes zijn vastgelegd in het bestemmingsplan. In de gebiedsvisie zijn de volgende uitgangspunten vastgesteld voor het nieuwe schoolgebouw: Maximaal twee bouwlagen met kap. Goothoogte max. 10,5 meter hoog, en nokhoogte max. 13,5 meter hoog. Maximale footprint 2.600 m2 (bestaand en nieuw gebouw). Hoogwaardige architectuur, ingetogen wat kleur- en materiaalgebruik betreft.

Natuurlijke materialen (hout, steen, glas) in de materiaal-eigen kleuren. Alzijdige uitstraling: geen 'achterkanten', maar alle zijden zijn een 'voorkant'. Buitenruimtes zo groen mogelijk inrichten: geen grote verharde speelterreinen, maar groene speelplekken en speelveldjes. Ontsluiting vanaf de Geesterstraatwegen. Halen en brengen zo dicht mogelijk bij (achter) het gebouw, uit het zicht vanaf de Geesterstraatwegen. Parkeren uit het zicht, achter hagen en tussen bomen. Het gebouw en het omliggende terrein moet een toevoeging zijn voor de uitstraling van de Geesten in het algemeen en het Kasteel en bijgebouwen in het bijzonder (liggend op de kop van de nieuwe 'Kasteellaan'). De school moet een toevoeging zijn voor het gebruik van het landgoed. Het is een schoolgebouw 'op een landgoed'. 3.3.2

Blauwe Tram locatie

De ontwikkeling van de Blauwe Tram locatie (GGZ Rivierduinen) was reeds mogelijk in het voorgaande bestemmingsplan. De aanpassing van deze locatie betreft de verschuiving van het maatschappelijke bestemmingsvlak in zuidelijke richting, waarmee ten noorden van dit vlak het groen zich kan ontwikkelen. Het bestemmingsvlak is nog steeds ruim dan wel ruimer dan het maximum te bebouwen oppervlak, waarbij de maximale footprint niet is gewijzigd (3.000 m2), maar het vlak is verplaatst en qua vorm veranderd. Dit teneinde de beoogde planontwikkeling zo goed mogelijk in te passen in de bestaande landschappelijke omgeving. Het vlak kent als toevoeging een maximum goothoogte van 3,5 meter en het kunnen realiseren van 32 zorgwoningen.

3.3.3

Kasteel Endegeest, en bijgebouwen

Het Kasteel Endegeest is een Rijksmonument, en vormt samen met de bijgebouwen een waardevol ensemble. Op dit moment heeft het kasteel geen functie. Uitgangspunt is 'behoud door ontwikkeling'. In de Gebiedsvisie staat aangegeven dat een bestemmingsverruiming van het kasteel en de bijgebouwen daarbij essentieel is. Het programma dient aanvullend te zijn op de voorzieningen van bijvoorbeeld het zorgcluster en het Leiden Bio Science Park. Te denken valt aan een hoogwaardig restaurant, een (boetiek-)hotel , vergader-/symposium/-trainingsfaciliteiten of andere ondersteunende voorzieningen zoals wellness of fitness. Een samengesteld programma met meerdere programmaonderdelen lijkt een reële optie.

20

Toelichting (vastgesteld)

bestemmingsplan De Geesten

De Oudendal Groep, eigenaar van kasteel en landgoed Endegeest, heeft aangegeven dat er behoefte is aan ruimte/bebouwing voor de vestiging van diverse nieuwe maatschappelijke functies (in een nieuwe maatschappelijke bestemming), zoals nadere onderwijsvoorzieningen en wetenschappelijk georiënteerde (zorg)voorzieningen. De functies dragen bij aan een duurzame behoud en gebruik van het Kasteel Endegeest. De beoogde locaties voor deze functies liggen nabij het kasteel. Tevens is er behoefte aan aanvullende voorzieningen zoals horeca. Om het Kasteel Endegeest voor de toekomst duurzaam te behouden, wordt het aantal toegestane functies in dit bestemmingsplan uitgebreid. Een functieverruiming in de bestemming van het kasteel en de bijgebouwen is van belang om duurzaam behoud en gebruik te kunnen bereiken. De bijgebouwen die een ruimere maatschappelijke bestemming krijgen, betreffen het Weidepaviljoen, het TD-gebouw, het Dienstengebouw, het bouwvlak gezondheidscentrum en het vernieuwde westelijk bouwvlak.

Het kasteel en de voorgenoemde bijgebouwen krijgen de bestemming 'Maatschappelijk - 2' om de volgende aanvullende functies mogelijk te maken: zorgwonen (maximaal 118 zorgwoningen); voorzieningen ten behoeve van middelbaar en hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek; voorzieningen ten dienste van wetenschappelijke instellingen en instituten op zowel onderzoeks- en ontwikkelingsgebied en ook kantoorfuncties in de dienstverlenende sector; voorzieningen ten behoeve van centrale diensten en maatschappelijke dienstverlening van het onderwijs, zoals een bestuurscentrum en rekencentrum; instellingen en bedrijven in de Life Science & Health sector; ter plaatse van de aanduiding 'specifieke vorm van maatschappelijk - gemengd' (het kasteel): tevens horeca tot en met categorie 1b van de Staat van Horeca-activiteiten. Bebouwing Het Weidepaviljoen en TD-gebouw liggen ten zuiden van het kasteel. Het TD-gebouw wordt mogelijk vervangen. Het Dienstengebouw maakt ook onderdeel uit van het ensemble van bijgebouwen rond het kasteel, en ligt ten noorden van het kasteel, en wordt waarschijnlijk vervangen. Indien voor het (voormalige) TD-gebouw en Dienstengebouw sloop-nieuwbouw wordt voorgesteld, dient de nieuwe bebouwing binnen het bestaande bouwvlak te worden gerealiseerd, waarbij de nieuwbouw maximaal 13,5 meter hoog is met maximaal 10,5 meter goothoogte.

Het bestaande Gezondheidscentrum ligt iets verder ten noorden van het kasteel dan het Dienstengebouw. De bebouwing van het Gezondheidscentrum wordt vervangen door een groter gebouw. Voor het westelijk bouwvlak gelden twee mogelijke bouwlocaties (bij elkaar gelegen aan de Kasteellaan), waarvan er op één mag worden gebouwd. Ook voor deze nieuwbouw geldt dat de bebouwing maximaal 13,5 meter hoog is met maximaal 10,5 meter goothoogte.

Toelichting (vastgesteld)

21

bestemmingsplan De Geesten

Overzicht veranderingen Kasteel en Weidepaviljoen: handhaven en functieverruiming, en mogelijk horeca in kasteel. TD-gebouw: functieverruiming, en mogelijke sloop-nieuwbouw: max. 905 m2 footprint (bestaand). Receptiegebouw: handhaven en geen functieverruiming. Dienstengebouw: functieverruiming, en mogelijk sloop-nieuwbouw: max. 646 m2 footprint (bestaand) en max. 2.540 m2 bvo. Gezondheidscentrum: functieverruiming, en sloop-nieuwbouw met vergroting: max. 1.785 m2 footprint en max. 6.250 m2 bvo. Westelijk bouwvlak: verplaatsing, vergroting en functieverruiming, en max. 810 m2 footprint en max 1.750 m2 bvo.

22

Toelichting (vastgesteld)

bestemmingsplan De Geesten

Hoofdstuk 4

Beleidskader

4.1

Rijksbeleid

4.1.1

Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR)

Op 13 maart 2012 is de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) vastgesteld. In de SVIR staan de plannen voor ruimte en mobiliteit van de rijksoverheid beschreven. Het kabinet schetst in de SVIR hoe Nederland er in 2040 uit moet zien: concurrerend, bereikbaar, leefbaar en veilig, waarbij het rijk zo min mogelijk op de stoel van provincies en gemeenten gaat zitten. Het uitgangspunt hierbij is dat provincies, regio's en gemeenten beter op de hoogte zijn van de situatie in de regio en de vraag van bewoners, bedrijven en organisaties. Door provincies en gemeente de ruimte te geven, kan het Rijk zich richten op het behartigen van ruimtelijke belangen die van nationale en internationale betekenis zijn. Het Rijk kiest drie doelen om Nederland concurrerend, bereikbaar, leefbaar en veilig te houden voor de middellange termijn (2028): Het vergroten van de concurrentiekracht van Nederland door het versterken van de ruimtelijk-economische structuur van Nederland; Het verbeteren en ruimtelijk zekerstellen van de bereikbaarheid waarbij de gebruiker voorop staat; Het waarborgen van een leefbare en veilige omgeving waarin unieke natuurlijke en cultuurhistorische waarden behouden zijn. Uit deze drie hoofddoelen komen onderwerpen voort die van nationaal belang zijn.

Plan(gebied) Het rijksbeleid heeft als doel om de overkoepelende rijksbelangen te waarborgen. De invloed van lokale bestemmingsplannen op de rijksbelangen zijn in de meeste gevallen te verwaarlozen. Alhoewel voorliggend bestemmingsplan grotendeels consoliderend van aard is, wordt er wel een nieuwe bestemming gebiedsaanduiding en regeling opgenomen voor het deel van het Natuurnetwerk Nederland (NNN) binnen het plangebied. Het behoud van zoveel mogelijk natuur draagt bij aan het kunnen waarborgen van een 'leefbare en veilige omgeving waarin unieke natuurlijke en cultuurhistorische waarden behouden zijn'. Alhoewel voorliggend bestemmingsplan (zelf) geen nieuwe natuur dan wel uitbreiding van het NNN mogelijk maakt, draagt het wel bij aan het behoud en waarborgen van de bestaande ruimtelijke kwaliteit. Conclusie Er kan geconcludeerd worden dat voorliggend bestemmingsplan geen belemmering vormt voor de rijksdoelen gesteld in de SVIR. De SVIR vormt dan ook geen belemmering voor de vaststelling van voorliggend bestemmingsplan.

4.1.2

Besluit ruimtelijke ordening (Bro) en Ladder voor duurzame verstedelijking

Het Besluit ruimtelijke ordening (Bro) geeft regels waar concrete ruimtelijke projecten aan moeten voldoen. Zo is in het Bro de Ladder voor duurzame verstedelijking verankerd. Het doel van de Ladder voor duurzame verstedelijking is een goede ruimtelijke ordening in de vorm van een optimale benutting van de ruimte in stedelijke gebieden. Met de Ladder wordt er een zorgvuldige afweging en transparante besluitvorming bij alle ruimtelijke en infrastructurele besluiten nagestreefd. In de praktijk werd de toepassing van de Ladder voor duurzame verstedelijking als lastig ervaren. Daarom is op 1 juli 2017 het Bro gewijzigd, waarmee een nieuwe Laddersystematiek geldt. De derde trede is geschrapt en de eerste twee treden zijn samengevoegd. Hiermee is de drie-trapsstructuur losgelaten. Ook zijn de termen 'actueel' en 'regionaal' geschrapt, die waren opgenomen in de voormalige eerste trede. De Ladder voor duurzame verstedelijking bestaat nu uit twee onderdelen. Het tweede lid van artikel 3.1.6 Bro omvat de Ladder voor duurzame verstedelijking. Deze luidt:

Toelichting (vastgesteld)

23

bestemmingsplan De Geesten

"De toelichting bij een bestemmingsplan dat een nieuwe stedelijke ontwikkeling mogelijk maakt, bevat een beschrijving van de behoefte aan die ontwikkeling, en, indien het bestemmingsplan die ontwikkeling mogelijk maakt buiten het bestaand stedelijk gebied, een motivering waarom niet binnen het bestaand stedelijk gebied in die behoefte kan worden voorzien."

Bestaand stedelijk gebied Ingevolge artikel 1.1.1, eerste lid, aanhef en onder h, wordt in het Bro en de daarop berustende bepalingen onder bestaand stedelijk gebied verstaan: bestaand stedenbouwkundig samenstel van bebouwing ten behoeve van wonen, dienstverlening, bedrijvigheid, detailhandel of horeca, alsmede de daarbij behorende openbare of sociaal culturele voorzieningen, stedelijk groen en infrastructuur.

Plan(gebied) In het kader van de beoogde nieuwe ontwikkelingen in het plangebied die met dit bestemmingsplan mogelijk worden gemaakt, is er onderzoek verricht naar de behoefte aan de nieuwe functies door het Bureau Stedelijke Planning (BSP). Dit adviesbureau heeft een 'Ladderonderbouwing' opgesteld. Het onderzoeksrapport van BSP is opgenomen als bijlage 4 bij dit bestemmingsplan.

De locaties van de nieuwe ontwikkelingen kunnen gedefinieerd worden als een stedelijke groen locatie, de ontwikkellocaties liggen immers ingesloten tussen bestaande bebouwing en infrastructuur, in een groene omgeving met natuur nabij. De nieuwbouw locaties liggen, met uitzondering van de herbouwlocatie Dienstengebouw, niet in het Natuurnetwerk Nederland. Omdat het plangebied in bestaand stedelijk gebied ligt is een andere onderbouwing dan de behoefte onderbouwing op zich niet nodig.

Leo Kannerschool VSO Voorliggend bestemmingsplan maakt de ontwikkeling van een nieuwe school mogelijk aan de Endegeesterstraatweg (begin Rhijngeesterstraatweg). De nieuwe schoolbebouwing is bedoeld voor de Leo Kannerschool VSO, en krijgt een oppervlakte van maximaal 2.600 m2 en een bruto vloeroppervlakte van circa 5.100 m2. De school biedt ruimte aan circa 350 leerlingen. Alhoewel het nieuwe schoolgebouw een bestaande bouwmogelijkheid vervangt, en er reeds op de betreffende locatie sprake is van een maatschappelijke bestemming, kan worden gesteld dat sprake is van een nieuwe stedelijke ontwikkeling omdat meerlaags bebouwing en een grotere bruto vloeroppervlakte mogelijk wordt gemaakt. De nieuwbouwlocatie ligt ter plaatse van de oude Julianaschool en zal gebruikt worden voor het speciaal voortgezet onderwijs voor leerlingen met een autistisch spectrum stoornis. De locatie ligt nabij andere ondersteunende functies vanuit Curium LUMC en Rivierduinen die gericht zijn op onderzoek en behandeling van autisme. De ontwikkeling maakt een verdere clustering van noodzakelijk onderwijs en speciale zorg mogelijk. De ontwikkeling wordt mede op verzoek en aandringen van de nabij gelegen zorgpartijen gerealiseerd. De zorgpartijen die reeds in het gebied zijn gesitueerd hebben als geen ander zicht op de behoefte aan de ontwikkeling.

De nieuwe school vervangt de huidige Leo Kannerschool VSO op de locatie Hazenboslaan 101. Per saldo zal de bruto vloeroppervlakte van de Leo Kannerschool VSO niet toenemen op de nieuwe locatie in het onderhavige plangebied. De behoefte aan het betreffende type school wordt verplaatst, en de nieuwe school kan niet eerder worden gerealiseerd dan dat de bestaande school is gesloten. Hiermee wordt ten aanzien van de nieuwe school voldaan aan artikel 3.1.6, lid 2 Bro.

24

Toelichting (vastgesteld)

bestemmingsplan De Geesten

Aanpassing Blauw Tram locatie (GGZ Rivierduinen) Het nieuwe bestemmingsvlak maatschappelijk vervangt het bestaande bestemmingsvlak maatschappelijk. Aan de Blauwe Tram locatie wordt de mogelijkheid van het realiseren van 32 zorgwoningen toegevoegd, in de bestemming 'Maatschappelijk - 1'. Verder kent het nieuwe (bouw)vlak dezelfde gebruiksmogelijkheden als het oude vlak, en ligt het vlak niet in het Natuurnetwerk Nederland. De nieuwe functie zorgwonen betreft een 'nieuwe stedelijke ontwikkeling'. In het behoefte-onderzoek (de Ladderonderbouwing) is inzichtelijk gemaakt dat er behoefte is aan tenminste 150 additionele zorgwoningen in de regio. Hiermee wordt ten aanzien van de zorgwoningen voldaan aan artikel 3.1.6, lid 2 Bro.

Nieuwe functies Oudendal Groep (Kasteel, Weidepaviljoen, TD-gebouw, Dienstengebouw, Gezondheidscentrum en Westelijk bouwvlak) De Oudendal Groep heeft aangegeven dat er behoefte is aan ruimte/bebouwing voor de vestiging van enkele nieuwe maatschappelijke functies in het gebied Endegeest, zoals opgenomen in de bestemming 'Maatschappelijk - 2' van het onderhavige bestemmingsplan. De nieuwe maatschappelijke functies ten opzichte van het voorgaande bestemmingsplan betreffen zorgwoningen, (voorzieningen gerelateerd aan) hoger/wetenschappelijk onderwijs en functies gerelateerd aan Life Science & Health. Daarnaast is er de wens om horeca in Endegeest te kunnen vestigen. De Oudendal Groep wil nieuwe geestelijke gezondheidszorg functies/gebouwen gaan realiseren; deze functies waren reeds mogelijk in het vigerende bestemmingsplan maar worden nu deels op andere bouwvlakken gerealiseerd. De beoogde locaties voor de nieuwe maatschappelijke functies liggen aan de zuid-, noord- en westflank van het kasteel en eventueel in het kasteel zelf. Tevens is er behoefte aan aanvullende voorzieningen, namelijk horeca; dit ten behoeve van het duurzame behoud en gebruik van het Kasteel Endegeest. Aan de zes locaties wordt de mogelijkheid voor het realiseren van zorgwoningen toegevoegd, in de bestemming 'Maatschappelijk - 2'.

Aan het kasteel wordt de functieaanduiding 'horeca' toegevoegd (in de bestemming 'Maatschappelijk - 2'), waarbij maximaal 1.000 m2 bvo horeca mag worden gerealiseerd. Op de zes locaties worden de mogelijkheden voor onderwijsvoorzieningen uitgebreid met gezamenlijk maximaal 8.000 m2 bvo en wordt de mogelijkheid voor de vestiging van instellingen en bedrijven in de sector Life Science & Health toegevoegd met gezamenlijk maximaal 10.000 m2 bvo, in de bestemming 'Maatschappelijk - 2'. Ten aanzien van zorgwonen kunnen in de bestemmingen 'Maatschappelijk - 2' en 'Maatschappelijk - 1' gezamenlijk maximaal 150 zorgwoningen worden gerealiseerd, waarvan 118 zorgwoningen in 'Maatschappelijk - 2'. Deze nieuwe functies betreffen een 'nieuwe stedelijke ontwikkeling'. In het behoefte-onderzoek (de Ladderonderbouwing) is inzichtelijk gemaakt dat er additionele behoefte is aan zorgwoningen, horeca, onderwijsvoorzieningen en functies van de sector Life Science & Health. Hiermee wordt ten aanzien van de nieuwe functies voldaan aan artikel 3.1.6, lid 2 Bro.

4.1.3

Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro)

Het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) is op 30 december 2011 in werking getreden, waarvan de meest recente geconsolideerde versie op 1 december 2020 beschikbaar is gesteld. Het Barro stelt regels omtrent de 14 aangewezen nationale belangen die genoemd zijn in de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte. De 14 nationale belangen in het Barro zijn: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9.

Rijksvaarwegen; Project Mainportontwikkeling Rotterdam; Kustfundament; Grote rivieren; Waddenzee en waddengebied; Defensie; Hoofdwegen en hoofdspoorwegen; Elektriciteitsvoorziening; Buisleidingen van nationaal belang voor vervoer van gevaarlijke stoffen;

Toelichting (vastgesteld)

25

bestemmingsplan De Geesten 10. Natuurnetwerk Nederland; 11. Primaire waterkeringen buiten het kustfundament; 12. IJsselmeergebied (uitbreidingsruimte); 13. Erfgoederen van uitzonderlijke universele waarde; 14. Ruimtereservering parallelle Kaagbaan. Het Barro geeft richtlijnen voor de inhoud van bestemmingsplannen en beheersverordeningen voor zover het gaat om ruimtelijke ontwikkelingen van nationaal belang. De regelgeving uit het Barro werkt zoveel mogelijk direct door op het niveau van de lokale besluitvorming. Bij besluitvorming over bestemmingsplannen moeten de regels worden gerespecteerd. Het merendeel van de regels legt beperkingen op, daarin is een gradatie te onderkennen. Deze zijn geformuleerd als een 'ja-mits', een 'ja, voor zover', een 'nee-tenzij', een 'nee-als' of een stringente 'nee' bepaling.