Bijlage 1 bij RV d.d. 13 april 2021 Beleidsplan sociaal domein 2021-2024 Samen Oegstgeest Z-21-143261 Oegstgeest
Tekst van het document
Samen Oegstgeest!
Beleidsplan sociaal domein 2021 - 2024
Samen Oegstgeest! Beleidsplan voor het sociaal domein 2021 - 2024
5 thema’s
We gaan met elkaar werken aan 21 doelen verdeeld over 5 thema’s: Thema I - Naar financiële zelfredzaamheid 1.
In dit beleidsplan beschrijven we in 21 doelen wat we de komende jaren willen bereiken in het sociaal domein van Oegstgeest.
2. 3. 4. 5.
Inwoners met een inkomen tot 120% van de toepasselijke bijstandsnorm maken gebruik van het minimabeleid Inwoners met een bijstandsuitkering toeleiden naar werk en opleiding Inwoners met een bijstandsuitkering zetten zich in voor de samenleving Jeugdige werklozen vinden werk of een vervolgopleiding Inwoners met problematische schulden krijgen schuldhulpondersteuning
Thema II - Samen meedoen
3 uitgangspunten
De doelen zijn een uitwerking van onze visie op het sociaal domein. De visie vatten we samen in 3 uitgangspunten:
6. 7. 8. 9.
Inwoners zetten zich in als vrijwilliger Eenzaamheid pakken we samen aan Meedoen en ontwikkelen met kunst & cultuur Statushouders burgeren in
Thema III - Een brede kijk op gezondheid
Haaswijk
10. Inwoners hebben de mogelijkheden om voldoende te bewegen 11. Inwoners gebruiken minder alcohol en drugs 12. Inwoners hebben een gezond gewicht.
Bloemenbuurt Poelgeest Rhijngeest
Thema IV - Ondersteuning in de eigen omgeving 13. 14. 15. 16.
Aansturen
Als regisseur in het sociaal domein sturen we op:
Thema V - Hulp bij goed opgroeien en opvoeden Stimuleren van participatie van inwoners
Maatschappelijk resultaat
Preventie en integraal werken
Gebiedsgericht werken
2
De inzet van voorliggende voorzieningen is primair We dringen huiselijk geweld terug We ondersteunen kwetsbare inwoners in hun eigen omgeving We bieden ondersteuning voor mantelzorgers
17. 18. 19. 20. 21.
Een sterke basis voor de jeugd Onderwijshuisvesting draagt bij aan de kwaliteit van het onderwijs Jeugdigen behalen een startkwalificatie Voorkomen en verminderen van opgroei- en opvoedproblemen We bieden passende jeugdhulp
Zo beschrijven we de doelen
3
Inhoud Inleiding
5
1.
Visie en sturing in het sociaal domein
7
2.
Thema I: Naar financiële zelfredzaamheid
13
3.
Thema II: Samen meedoen
19
4.
Thema III: Een brede kijk op gezondheid
27
5.
Thema IV: Ondersteuning in de eigen omgeving
31
6.
Thema V: Hulp bij goed opgroeien en opvoeden
37
Financieel overzicht
45
Monitoring en (tussentijdse) evaluatie
46
4
Inleiding Als gemeente spelen we een belangrijke rol in de zorg voor en ondersteuning van onze inwoners. De gemeente Oegstgeest heeft de afgelopen jaren intensief gewerkt aan een goed voorzieningenniveau voor haar inwoners. Denk aan het toegankelijk maken van voorzieningen in de Wet maatschappelijke ondersteuning, de Jeugdwet en de uitvoering van de Participatiewet. Het fundament staat! Tegelijkertijd staat de gemeente Oegstgeest de komende jaren voor uitdagingen. de coronacrisis. We benutten de opgedane (positieve) ervaringen (bijvoorbeeld met beeldbellen, apps voor GGZ-ondersteuning en spontane burenhulp) en we monitoren de effecten van deze crisis om op tijd te reageren en zo problemen en knelpunten in de toekomst te voorkomen.
In dit nieuwe beleidsplan ‘Samen Oegstgeest 20212024’ kijken we naar wat goed gaat, wat beter kan en waar kansen en mogelijkheden liggen om de sociale basis in Oegstgeest verder te versterken. Als gemeente zijn we, met onze partners, aan zet om (kwetsbare) inwoners te faciliteren om mee te kunnen doen aan de samenleving, in het onderwijs, cultuur, sport en (vrijwilligers)werk. De eerste jaren na de grote decentralisaties in het sociaal domein zijn goed verlopen. Er is echter een langere periode nodig om toe te werken naar de oorspronkelijke bedoeling: het bevorderen van veerkracht en eigen regie zodat iedereen kan blijven meedoen in een inclusieve samenleving. Juist in een periode waarin we als gemeente ook in financieel opzicht uitdagingen kennen, is het van belang dat we met onze partners en inwoners aan de slag gaan om een goed en betaalbaar voorzieningenniveau vast te houden. We zijn samen Oegstgeest!
Een integraal beleidsplan De verschillende beleidsterreinen hangen met elkaar samen en versterken elkaar. Inwoners hebben bijvoorbeeld te maken met meerdere vormen van ondersteuning voor henzelf en/of hun kinderen. We bieden daarom onze inwoners, de gemeenteraad en partners met dit beleidsplan een integraal beeld van het sociaal domein in Oegstgeest. Ook sluiten we op deze manier aan bij de inrichting van de gemeentebegroting en kan de gemeenteraad aan de hand van actuele ontwikkelingen jaarlijks accenten (ver)leggen. Het beleidsplan sluit daarmee aan bij de vele ontwikkelingen in het sociaal domein en is niet in beton gegoten. Het beleidsplan bevat dan ook onze ambities op hoofdlijnen en krijgen een concrete invulling bij de jaarlijkse begrotingscyclus.
Coronacrisis 2020/2021 De wereldwijde pandemie en crisis heeft een grote impact op inwoners en de zorg- en dienstverlening in ons dorp. We zijn enorm trots op onze partners, inwoners, ouders en vrijwilligers die zich de afgelopen periode onvermoeibaar hebben ingezet om eenzaamheid te voorkomen, burenhulp te bieden en jeugdigen te ondersteunen bij het volgen van onderwijs. We zitten nog midden in de crisis. Er blijven veel onzekerheden over de gevolgen op de korte en langere termijn voor onze inwoners. Er is gelukkig een nieuw perspectief dat we met vaccinaties geleidelijk aan weer kunnen opbouwen, maar onzekerheden in de toekomst blijven. We hebben ervoor gekozen om in dit beleidsplan aandacht te houden voor de gevolgen van
Oegstgeest kent lokale en regionale opgaven die ook verwoord zijn in andere beleidsnota’s of verdiepende akkoorden, waaronder: • De nieuwe visie 1. voor jeugdhulp in de Leidse regio; • Het Preventieakkoord Jeugd; • Het netwerk Samen tegen eenzaamheid;
1. Samen sterk voor de Toekomst van Jeugd(hulp) in
de regio
5
• Het Sportakkoord; • Het Integraal huisvestingsplan voor onderwijs; • De lokale Inclusieagenda; • De Woonvisie 2020-2030 Oegstgeest; • De decentralisatie van de maatschappelijke zorg; • RDOG2024; • De omgevingsvisie.
De gemeenteraad heeft in een woordvoerdersoverleg 2. en een beeldvormende raad 3. gesprekken gevoerd met ambtenaren en verschillende partners in het dorp. Daarbij is gesproken over de visie en de aandachtspunten uit de praktijk van de partners. Ook de Adviesraad Sociaal Domein heeft intensief en constructief meegedacht en diverse adviezen uitgebracht.
De uitgangspunten en kaders van deze nota’s zijn verwerkt in dit beleidsplan, maar kennen ook hun eigen dynamiek en verantwoording.
Leeswijzer We kiezen in dit beleidsplan voor een eenduidige systematiek waarbij we per thema beschrijven waarom we bepaalde maatschappelijke opgaven willen realiseren (hoofdstuk 2: visie), hoe we dat willen doen (hoofdstuk 2: sturing en opdrachtgeverschap) en wat we concreet willen bereiken (hoofdstuk 3 e.v.: doelen).
De totstandkoming van dit beleidsplan In 2019 en in het najaar van 2020 hebben we met onze partners gesproken over de resultaten van het vorige beleidsplan. Er is een grote behoefte om domein overstijgend met elkaar in gesprek te gaan over samenwerking en innovatie. Op basis van de evaluatie van het vorige beleidsplan hebben we op 10 december 2020 een -digitale- bijeenkomst met onze partners georganiseerd. Als eerste is gevraagd waar de partners trots op zijn (zie achterzijde beleidsplan). Centraal stond verder de vraag welke aandachts punten voor het nieuwe beleidsplan wenselijk zijn.
In hoofdstuk 8 gaan we in op de financiën van het sociaal domein. In hoofdstuk 9 tot slot sluiten we af met een voorstel voor de monitoring en evaluatie van de maatschappelijke opgaven.
Zo beschrijven we de doelen
2. Technische briefing woordvoerders Sociaal Domein 19
november 2020. 3. Beeldvormende raad 11 februari 2021.
6
HOOFDSTUK 1
Visie en sturing in het sociaal domein
7
1.1 Visie
aan inwoners bij de toenemende complexiteit van een digitale wereld. Voorbeelden die laten zien dat we elkaar willen helpen en de ander tot zijn recht willen laten komen. Wij zien het als gemeente als onze taak om inwoners hierin te ondersteunen. Bijvoorbeeld door te faciliteren en te verbinden bij inwonersinitiatieven en wijkverenigingen, en het bieden van toegankelijke algemene voorzieningen. Waar dat onvoldoende is, zetten we specialistische hulp in of maatwerkvoorzieningen. Juist in Oegstgeest zien we veel kansen om iedereen - jong, oud, vitaal, kwetsbaar - de gelegenheid te geven mee te doen en zich onderdeel te laten voelen van een inclusieve gemeenschap.
We vertalen onze visie in deze paragraaf naar drie ambities. Deze vormen de leidraad bij het vormgeven van ons beleid en komen terug bij de nadere uitwerking van onze sturingskaders en doelen. Deze ambities vormen de paraplu in het gesprek met onze partners en inwoners in het dorp. De kracht van samen meedoen Oegstgeest is een actief dorp met een groot aanbod aan (sport)verenigingen, goede voorzieningen en vele vrijwilligers. Samen zijn we Oegstgeest. Ook voor inwoners die ondersteuning nodig hebben. Niet iedereen kan altijd meedoen. Ouder worden, kwetsbaar zijn en tegenslagen horen bij het leven. We verwachten van elkaar dat we een helpende hand toereiken! We willen omzien naar elkaar. In Oegstgeest zien we hier mooie voorbeelden van. Zo koken buurtbewoners maaltijden voor elkaar, en helpen vrijwilligers bij het uitzoeken en oplossen van schulden. Als het gaat om laaggeletterdheid werken we gezamenlijk over alle domeinen heen. Denk aan de bibliotheek die hulp biedt
Een bredere kijk op gezondheid In Oegstgeest leggen we het accent op het welbevinden van mensen, op hun veerkracht en gaan we uit van wat mensen zelf een betekenisvol leven vinden: Positieve Gezondheid. Lange tijd werd gezondheid vooral gezien als afwezigheid van ziekte. Positieve Gezondheid kijkt breder. Daarbij gaat het niet om gezondheid als een statisch gegeven of een te bereiken doel.
8
Zo vroeg en dichtbij als mogelijk en wanneer nodig er op af De laatste jaren heeft Oegstgeest fors ingezet op preventie en vroegsignalering. Dat blijven we in de komende periode samen met onze partners doen. De focus ligt daarbij op het continueren van het Preventieakkoord Jeugd en het Netwerk Samen tegen eenzaamheid Oegstgeest. Daarnaast verbreden we deze aanpak naar het hele sociaal domein. Zo zetten we in op het voorkómen en vroeg signaleren van schuldenproblematiek en hebben we aandacht voor het toenemend aantal ouderen in Oegstgeest, hun vitaliteit en de mogelijkheden om zo lang mogelijk thuis te blijven wonen met voldoende voorzieningen in de buurt. Soms kan het gebeuren dat inwoners niet goed voor zichzelf kunnen zorgen, vraagverlegenheid kennen of zorg mijden. Het Sociaal Team van Oegstgeest heeft hierbij een belangrijke rol. De teamleden zijn zichtbaar in het dorp, werken intensief samen met de huisartsen en woningcorporaties om kwetsbare inwoners actief te benaderen en te ondersteunen in hun (beschermde) woonomgeving.
In toenemende mate zien we dat organisaties en professionals aan de slag gaan met Positieve Gezondheid. Deze manier van kijken naar gedrag en gezondheid in plaats van naar ziekte en zorg, betekent een andere manier van denken en handelen. Van partners vraagt dit een andere benadering: van gezondheidsproblemen naar gezondheidskansen! Doen we het juiste met elkaar voor het welbevinden van inwoners? Werken we preventief en wat zetten we daar concreet voor in? In Oegstgeest omarmen we deze manier van werken. We gaan uit van de kracht van onze inwoners in plaats van hun beperking, we stimuleren bewegen en een gezonde leefstijl en iedereen hoort erbij. Naast individuele gezondheid is het voor het welbevinden van mensen belangrijk dat zij zich onderdeel voelen van een gemeenschap en daar een bijdrage aan kunnen leveren, in welke vorm dan ook. De inzet van deze manier van kijken en werken zal op de langere termijn bijdragen aan een betere beheersing van de toenemende zorgkosten.
9
1.2 Hoe willen we onze ambities bereiken? Om de drie ambities te realiseren, werken we met vier sturingskaders die we toepassen in onze verantwoordelijkheid om zicht te houden en te sturen op het sociaal domein. In de rol als opdrachtgever (bijvoorbeeld bij de toegang voor jeugdhulp), als uitvoerder (uitkeringen, maatwerkvoorzieningen) en als partner (bijvoorbeeld in het netwerk Samen tegen eenzaamheid). De sturingskaders krijgen een prominente plaats in ons nieuwe subsidiebeleid en vormen daarmee de leidende principes voor het realiseren van onze ambities. Sturingskaders
1.
We sturen op maatschappelijk resultaat
Er is niet één manier van sturing binnen het sociaal domein. In de praktijk zien we dat elk vraagstuk of thema een andere aanpak vraagt. Daarom hebben we per beleidsdoel aangegeven op welke wijze wij sturing geven aan de maatschappelijke opgaven. Vaak hebben we daarbij de rol van opdrachtgever, als inkoper of subsidieverstrekker. Deze diversiteit aan financieringsmogelijkheden houden we vast. Steeds vaker zijn we echter faciliterend/ verbindend of laten we het aan het dorp over. In algemene zin constateren we dat draagvlak onder de partners, inwoners en ondernemers belangrijk is om resultaten te bereiken. Daar zit ook de kracht van onze gemeente! In ons nog te vormen subsidiebeleid zullen we dan ook nadrukkelijk vragen om verbinding en partnerschap tussen organisaties en is subsidieverstrekking een vorm van cofinanciering of hulp om zelfstandig verder te kunnen. We hebben ook geconstateerd dat het resultaat in de praktijk niet altijd direct zichtbaar is. Het sociaal domein is niet op korte termijn maakbaar. Deze lange adem vraagt om een andere vorm van verantwoording: cliëntervaringen en verhalen van professionals krijgen daarom een prominente plaats. De resultaten in het sociaal domein worden zichtbaar voor inwoners en de gemeenteraad in cijfers, context, beelden en verhalen.
2.
We stimuleren de participatie van inwoners en maatschappelijke partners
De samenleving in Oegstgeest verandert voortdurend. Inwoners(groepen) nemen zelf het initiatief om zaken in hun buurt of omgeving te realiseren. Ook zien we dat samenwerking via akkoorden of netwerken leidt tot gedeelde waarden en ambities. Er ontstaan relaties tussen informele en formele zorg in het dorp. Dat vraagt vanuit de gemeente om een faciliterende en meewerkende houding. Het betekent ook dat gemeente en partners per vraagstuk moeten nadenken over de vorm van participatie van inwoners conform de leidraad voor participatie. Participatie is maatwerk, afhankelijk van het thema en de doelgroep. Het kan individueel, in bijeenkomsten of via het platform ‘Doe Mee Oegstgeest’.
3.
We focussen op preventie en integraal werken
Het beroep op voorzieningen stijgt de komende jaren, is de verwachting. Integraal werken vanuit positieve gezondheid draagt bij aan het voorkómen van grotere problemen. Zoals gezegd verbreden we onze focus naar het hele sociaal domein. We vragen van onze partners om concreet te komen met ideeën voor algemene voorzieningen die bijdragen aan het welzijn van onze inwoners om zo zwaardere zorg te voorkomen én in een behoefte voorzien (bijv. de inloop voor kwetsbare doelgroepen in het Dorpscentrum). We houden daarbij altijd oog voor de kwetsbare inwoners: licht waar het kan en zo zwaar als nodig is. Wij vertrouwen op onze professionals en zoeken samen naar mogelijkheden om integraal en preventief te werken.
4.
We werken gebiedsgericht
Hoewel Oegstgeest een dorps karakter heeft, zijn we de afgelopen jaren flink gegroeid en zullen ook de komende jaren nog vele woningen worden bijgebouwd. Er zijn nieuwe wijken met jonge gezinnen, wijken waar vergrijzing en/of eenzaamheid relatief hoger is en wijken met een hoge sociale cohesie. Elke wijk heeft zijn eigen charme en energie. Wij geloven dat een gebiedsgerichte aanpak bijdraagt aan het verstevigen en uitbreiden van sociale netwerken. Onze gebiedsgerichte aanpak is daarom maatwerk, afhankelijk van de infrastructuur en de veerkracht in een wijk. We beoordelen samen met onze partners en inwoners welke wijken meer of minder aandacht nodig hebben. Zo zijn in jonge wijken meer voorzieningen nodig voor jongeren (bijv. jongerenwerkers of sportgelegenheden) en ligt de focus in een andere wijk juist op het bieden van voldoende voorzieningen en ontmoetingsplekken voor ouderen. Van aanbod- naar vraaggericht werken. Vanuit dit principe gaan we in de aanloop naar de nieuwe omgevingsvisie het gesprek aan over de inrichting van de buitenruimte, het voorzieningenniveau per wijk en kijken we naar ontwikkelingen in de wijk. We hebben nadrukkelijk oog voor de vergrijzing en werken -mede vanuit de Woonvisie 2020-2030- toe naar zorgzame en inclusieve wijken. Met een brede blik gaan we als gemeente aan de slag met deze opgaven rondom wonen, zorg en welzijn.
Uit onze woonvisie: In de gemeente Oegstgeest maken we goed wonen voor mensen met een zorgbehoefte mogelijk. Dat vraagt om een integrale benadering van wonen, zorg en welzijn, samenwerking, mogelijkheden voor ontmoeting en geschikte woonvormen op de juiste plek. Mensen moeten zoveel mogelijk een wooncarrière in de eigen omgeving kunnen maken, zodat zij goed wonen in een omgeving waar ze zich thuis voelen en waar zij een netwerk hebben of kunnen opbouwen.
1.3 Wat willen we bereiken? In de volgende hoofdstukken beschrijven we wat wij de komende jaren willen bereiken in het sociaal domein van Oegstgeest: we gaan met elkaar werken aan 21 doelen verdeeld over 5 thema’s. Per doel beschrijven we het waarom van de maatschappelijke opgave, hoe we dat willen doen en wat we concreet willen bereiken. De vijf thema’s zijn:
1. Naar financiële zelfredzaamheid
2. Samen meedoen
3. Een brede kijk op gezondheid
4. Ondersteuning in de eigen omgeving en 5. Hulp bij goed opgroeien en opvoeden. Onder elk van de thema’s zijn verschillende doelstellingen opgenomen en voor zover mogelijk voorzien van cijfers die een beeld schetsen van de huidige situatie in Oegstgeest. Zoals eerder gezegd is de inrichting naar thema’s en doelen ook zichtbaar gemaakt in de begroting en jaarrekening, zodat het college en de gemeenteraad aan de hand van actuele ontwikkelingen jaarlijks accenten kan (ver)leggen met zicht op de financiële consequenties.
11
12
HOOFDSTUK 2
Thema I Naar financiële zelfredzaamheid
13
Het overkoepelende doel van dit thema is dat inwoners van Oegstgeest financieel zelfredzaam zijn. Een betaalde baan is het beste medicijn om (weer) deel te nemen aan de maatschappij en zelfstandig te zijn. Het kan ook zijn dat inwoners begeleiding nodig hebben of aanpassingen op de werkplek. We streven naar een inclusieve arbeidsmarkt, waarbij iedereen naar zijn of haar vermogen mee kan doen. We stimuleren vrijwilligerswerk en zetten in op het voorkómen van schulden. 1.
Inwoners met een inkomen tot 120% van de toepasselijke bijstandsnorm maken gebruik van het minimabeleid
Om aanspraak te kunnen maken op het minimabeleid dient het inkomen lager dan 120% van het sociaal minimum te liggen (130% voor de collectieve zorgverzekering). Dit betekent dat van tabel 1 de inkomenscategorieën tot 1.600 euro van belang zijn.
Waarom dit doel? We willen dat iedereen mee kan doen in onze samenleving. We willen daarom voorkómen dat een laag inkomen daarvoor een belemmering is. Dit geldt voor zowel uitkeringsgerechtigden als niet-uitkeringsgerechtigden en zowel voor volwassenen als kinderen.
De cijfers laten zien dat van de inwoners met een inkomen tot 1.600 euro er respectievelijk 8% en 9% gebruik maakt van het minimabeleid. Opvallend is dat van deze inkomensgroep respectievelijk 27% en 33% denkt dat het inkomen te hoog is en dat respectievelijk 64% en 58% niet bekend is met het minimabeleid.
In 2018 is het minimabeleid verruimd. Het sociaal minimum is verhoogd naar 120% van de bijstandsnorm. Voor de collectieve zorgverzekering is dit 130% (voor de meest uitgebreide aanvullende verzekering). Toch is het gebruik van de regelingen vrijwel niet toegenomen. Het is aannemelijk dat de doelgroep groter wordt, door de economische gevolgen van de coronacrisis.
Hoe willen we dit bereiken? Bij het uitvoeren van het minimabeleid schrijft de gemeente Oegstgeest regels voor én heeft ze een belangrijke faciliterende rol om inwoners te ondersteunen of door te verwijzen. Onze consulenten
Tabel 1: Percentage huishoudens dat niet op de hoogte is van het minimabeleid Netto inkomen
< 1.100 (= 100%)
1.100 – 1.600 (= 120%)
1.600-2.400
> 2.400
Is bekend met minimabeleid en maakt er gebruik van
9%
8%
1%
0%
Is bekend met minimabeleid maar inkomen is te hoog
27%
33%
54%
48%
Is niet bekend met het minimabeleid
64%
58%
45%
53%
Bron: Inwonersenquête Oegstgeest 2019
Tabel 2: Gebruik minimabeleid huishoudens 2019
2020
Zorgverzekering
631
668
Volwassenen participatieregeling
272
293
Kind-regelingen
152
172
Stichting Leergeld
89
123
Jeugdfonds Sport- en Cultuur
116
114
Bron: data gemeente Oegstgeest 2020
14
lenten en vinden over het algemeen zelf een nieuwe baan. De bijstandsgerechtigden met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt worden door DZB begeleid naar werk of opleiding. Hiervoor wordt per bijstandsgerechtigde een traject op maat ingekocht.
bieden de toegang tot verschillende voorzieningen en beoordelen integraal of ook andere voorzieningen of ondersteuning wenselijk zijn. Zo worden alle bijstandsgerechtigden nadrukkelijk gewezen op de mogelijkheden vanuit het minimabeleid en communiceren we actief over de mogelijkheden (o.a. folders en communicatie in media). Samen met Stichting Leergeld bieden wij inwoners de ruimte om te doen wat nodig is voor kinderen die in armoede opgroeien.
We willen bereiken dat: • De mogelijkheden van de bijstandsgerechtigden en de kansen op de arbeidsmarkt dichter bij elkaar komen door hen op te leiden en/of te bemiddelen naar werk (in bijv. tekortsectoren). • De gemeente Oegstgeest betrokken is bij de inhoudelijke ontwikkeling van het portfolio van DZB, inclusief nazorg. • De aanpak van re-integratie in het eerste half jaar doeltreffender wordt. • Er betere en integrale ondersteuning voor de meest kwetsbare bijstandsgerechtigden komt door een betere samenwerking met verschillende partners (GGZ, Taalhuis). • Inwoners met een indicatie beschut werk, naar een beschutte werkplek worden bemiddeld. • Het werkgeversservicepunt Holland Rijnland in haar contacten met werkgevers beschikt over een duidelijk beleidskader en goede instrumenten. • In de arbeidsmarktregio blijft worden samengewerkt onder de naam Perspectief op werk en in het mobiliteitsteam.
We willen bereiken dat: • De bekendheid over het minimabeleid verbetert, met name onder niet-uitkeringsgerechtigden. • De toegankelijkheid van het minimabeleid verbetert. • Dat iedereen die dat nodig heeft meer gebruik maakt van de regelingen van het minimabeleid.
2.
Inwoners met een bijstandsuitkering toeleiden naar werk of opleiding
Waarom dit doel? Werk draagt bij aan een zinvol bestaan, sociale contacten en bevordert de gezondheid van mensen. We willen daarom dat zo min mogelijk inwoners afhankelijk zijn van bijstand, worden begeleid naar een betaalde baan of een opleiding tot een startkwalificatie verkrijgen. Na een daling van het aantal bijstandsgerechtigden de afgelopen jaren is in 2020 een kleine stijging zichtbaar. De verwachting is dat de economische gevolgen van de coronacrisis meer zichtbaar worden in de loop van 2021 en de jaren daarna. Het is aannemelijk dat het aantal bijstandsgerechtigden stijgt. Het vermoeden is dat een groot deel van deze groep goed bemiddelbaar is naar een baan zodra de economie zich herstelt.
Toeleiden naar werk Een vrouw van 52 jaar oud ontvangt al een aantal jaar een uitkering. Privé heeft zij veel problemen gehad. Eerst is ingezet op het stabiel houden van de situatie en het behouden van vrijwilligerswerk. Mevrouw wil zelf graag een betaalde baan. Begin 2018 is mevrouw daarom aangemeld bij DZB voor intensieve begeleiding naar werk. Dit is haar gelukt. Sinds augustus 2020 werkt zij fulltime en krijgt ze geen uitkering meer.
Hoe willen we dat bereiken? De gemeente Oegstgeest is wettelijk verplicht om te ondersteunen bij de arbeidsinschakeling van bijstandsgerechtigden. Kansrijke bijstandsgerechtigden krijgen lichte ondersteuning van onze bijstandsconsu-
Tabel 3: Aantal bijstandsgerechtigden gemeente Oegstgeest per jaar Bijstandsgerechtigden Oegstgeest
2017
2018
2019
2020 4.
Participatiewet
360
338
305
321
IOAW
13
15
16
15
IOAZ
2
2
1
1
Totaal
375
355
322
338 4. Peildatum: 1 juli 2020
Bron: gemeente Oegstgeest
15
3.
Inwoners met een bijstandsuitkering zetten zich in voor de samenleving
We willen bereiken dat: • Duidelijk wordt welke kwaliteiten en randvoorwaarden nodig zijn om vrijwilligerswerk te vinden en te behouden. Dit onderzoeken we om in de toekomst beter te kunnen bepalen wie wel en wie niet wordt gestimuleerd om vrijwilligerswerk te doen. • Meer bijstandsgerechtigden zich vrijwillig inzetten en zo een bijdrage leveren aan de Oegstgeester samenleving. • Vrijwilligerswerk een opstap is naar een betaalde baan.
Waarom dit doel? Onze ambitie is dat inwoners van Oegstgeest mee blijven doen in de samenleving. Juist voor inwoners met een bijstandsuitkering is dit van groot belang. Door te participeren via vrijwilligerswerk doen bijstands gerechtigden relevante ervaringen op, wordt hun netwerk vergroot en daarmee de kans om uiteindelijk een baan te vinden. Tabel 4: Aantal bijstandsgerechtigden dat vrijwilligerswerk doet
Aantal vrijwilligers
Voorbeeld van een integrale benadering:
2019
2020
82
82
Een inwoner van 40 jaar, alleenstaand, leidt een teruggetrokken leven. Hij heeft een aantal jaar een uitkering. Er is sprake van een problematische schulden en in en rondom de woning is er sprake van verwaarlozing. Met hulp van schuldhulpverlening zijn de schulden onder controle. Via algemeen maatschappelijk werk is de omgeving en de woning wat meer op orde. Betrokkene wil een meer actief leven leiden. Vrijwilligerswerk biedt daarbij een goede start. Betrokkene weet niet goed aan te geven wat hij wil. Met behulp van de trajectbegeleider van Buzz is het gelukt hem te bemiddelen naar vrijwilligerswerk.
Bron: gemeentelijke administratie
Hoe willen we dat bereiken? Het belang van het doen van vrijwilligerswerk is groot en vormt een belangrijke pijler binnen de uitvoering van de Participatiewet. Onze bijstandsconsulenten ondersteunen daarom onze bijstandsgerechtigden bij het vinden van vrijwilligerswerk. Het gaat dan om lichte ondersteuning. Bijstandsgerechtigden die meer ondersteuning nodig hebben, worden aangemeld bij BuZz. BuZz begeleidt de bijstandsgerechtigde en bemiddelt actief naar een vrijwilligersplek.
16
4.
Jeugdige werklozen vinden werk of een vervolgopleiding
We willen bereiken dat: • Er minder jongeren een bijstandsuitkering nodig hebben doordat zij een opleiding volgen of een (leer) werkbaan of vinden • De Oegstgeester jongeren baat hebben bij de crisisaanpak corona jeugdwerkloosheid. • Er een betere monitoring komt voor de regionale ondersteuning aan Oegstgeester jongeren.
Waarom dit doel? Oegstgeest ziet het als een belangrijke opgave om jeugdige werklozen te ondersteunen bij het vinden van een baan of een vervolgopleiding. Juist in deze fase van het leven is het van belang dat er perspectief komt op een mooie toekomst! We willen daarom de aansluiting van kwetsbare jongeren op de arbeidsmarkt verbeteren. We hebben daarbij ook nadrukkelijk oog voor jonge statushouders.
Jobcoaching Een jongere heeft PRO/VSO onderwijs afgerond en is door DZB in het examenjaar begeleid bij het zetten van stappen richting werk. Na een intensief traject, met diverse stages, is de jongere aan het werk. De werkgever is erg tevreden over hem en investeert in hem om zijn zelfstandigheid te vergroten. Hij heeft daarom jobcoaching om hem te helpen bij zijn autisme.
Het aantal jongeren met een bijstandsuitkering is iets gedaald in de jaren 2019-2020. Het aantal jonge statushouders is bijna gelijk gebleven.
Tabel 5: Aantal bijstandsgerechtigden en aantal doelgroepers 18-27 jaar 2019
2020
Aantal bijstandsgerechtigden
27
20
Waarvan deelnemer aan JAS
6
5
5.
Bron: gemeentelijke administratie
Inwoners met problematische schulden krijgen schuldhulpondersteuning
Waarom dit doel? De maatschappelijke opgave is dat (schuld)hulp bij betalingsachterstanden en schulden zo snel en goed mogelijk wordt geboden, zodat verdere problemen kunnen worden opgelost of voorkomen.
Hoe willen we dit bereiken? De wettelijke kaders voor de aanpak voor het terugdringen van jeugdwerkloosheid zijn voor ons leidend. Uitgangspunt is dat eerst een opleiding wordt afgemaakt. Jongeren met een uitkering, maar zonder startkwalificatie begeleiden we naar een opleiding. De bijstandsconsulenten gaan daarover het gesprek aan. Dat geldt ook voor het vinden van een betaalde baan, ook voor jongeren met een startkwalificatie.
Het aandeel van de Oegstgeester inwoners dat (zeer) moeilijk rond kan komen is van 2015 tot 2019 gedaald van 5% naar 1%. Tegelijkertijd is de verwachting dat als gevolg van corona dit aandeel weer stijgt en het aantal hulpvragen voor schuldhulpverlening toeneemt. Deze toename is wellicht in 2021 al zichtbaar. Van belang is dat het aandeel van de Oegstgeester inwoners dat zeer moeilijk of niet kunnen rondkomen bekend zijn met de mogelijkheden van schuldhulpverlening. Wanneer inwoners bekend zijn met de schuldhulpmogelijkheden, melden zij zich wellicht eerder voor ondersteuning.
Als meer ondersteuning nodig is, verwijzen we door naar project JA (JA wordt onderdeel van DZB). We voeren gesprekken op PRO/VSO scholen om in beeld te brengen welke vervolgacties voor (voortijdig) schoolverlaters nodig zijn. Alle jongeren die PRO/ VSO verlaten, worden naar een vervolgopleiding of werk begeleid. Zij staan automatisch in het doelgroepenregister en komen in aanmerking voor een baan met loonkostensubsidie en/of jobcoaching of beschut werk. De begeleiding van MBO-ers is onderdeel van het regionale beleid 5. voor de aanpak van vroegtijdig schoolverlaters.
Hoe willen we dat bereiken? Schuldhulpverlening is geregeld in de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening. Oegstgeest is in 2019 begonnen met vroegsignalering en outreachend werken: we gaan op bezoek bij inwoners met betaalachterstanden. We intensiveren deze aanpak, mede door de wetswijziging per 1 januari 2021. Tegelijkertijd kunnen inwoners zelf contact opnemen als zij
5. Regionale aanpak voortijdig schoolverlaten Zuid Hol-
land Noord 2021-2024.
17
Tabel 6: Gemak waarmee huishoudens in Oegstgeest kunnen rondkomen van hun huishoudinkomen Rondkomen van huishoudinkomen
(Zeer) moeilijk
Komt net rond
(Zeer) gemakkelijk
> 2.400
Percentage van de huishoudens (%) (2015)
5
19
76
0%
Percentage van de huishoudens (%) (2017)
4
15
81
48%
Percentage van de huishoudens (%) (2019)
1
14
85
53%
Bron: Inwonersenquête 2019
ondersteuning krijgen. • De ondersteuningsmogelijkheden aan inwoners verbeteren door (verruimde) inzet van budgetbeheer, budgetcoaching, budgetcursussen, I-Do (inloop voor hulp bij digitale overheid en financiën) en de buddy-app, zowel in de fase van vroegsignalering, schuldhulp als nazorg. • De doorlooptijden van processen van vroegsignalering en schuldhulpverlening korter worden, inclusief die van bewindvoerders. • Het wettelijke adviesrecht van gemeenten in het kader van inzet van schuldenbewind wordt ingezet om bewindvoerders waar Oegstgeest geen convenantafspraken mee heeft, bij te sturen • De kwaliteit van schuldhulp gecontinueerd wordt waarbij de kwaliteitsnormen (gedragscode) van de Nederlandse Vereniging van Volkskrediet (NVVK) gevolgd worden.
Tabel 7: Percentage inwoners dat bekend is met schuldhulpverlening 2017
2019
Wel bekend met schuldhulpverlening gemeente
27%
35%
Niet bekend met schuldhulpverlening gemeente
73%
65%
Bron: Inwonersenquête 2019
Tabel 8: Aantal schuldhulpverleningstrajecten en vroegsignalering
Schuldhulptrajecten Vroegsignalering huisbezoek
2019
2020
85
74
n.v.t.
26
Bron: gemeentelijke administratie
Een schuldenvrije toekomst schulden hebben en hierbij hulp willen. Ervaring leert dat mensen lang wachten met hulp vragen. Het is dan ook belangrijk om meer bekendheid te geven aan de mogelijkheden voor schuldhulpverlening.
Naar aanleiding van een grote betaalachterstand bij de zorgverzekering en het CAK legt de medewerker Vroegsignalering een huisbezoek af bij een ouder echtpaar in Oegstgeest.
We willen bereiken dat: • Meer inwoners weten dat de gemeente ook bij (beginnende) betaalachterstanden financiële hulp biedt via vroegsignalering of schuldhulpverlening. • Meer ZZP-ers bekend zijn met de mogelijkheden om zich te laten ondersteunen bij financiële problemen. De gemeente Rotterdam is uitvoerend voor Oegstgeester inwoners, het spreekuur is in Leiden. • Ook (grotere) particuliere verhuurders in Oegstgeest en de woningcorporaties DUWO en Portaal betalingsachterstanden aanleveren in het kader van de wettelijke vroegsignalering waardoor huisuitzettingen beter worden voorkomen. • Er meer inwoners met betalingsachterstanden via vroegsignalering en een huisbezoek worden bereikt. • Inwoners met schulden - en in het bijzonder gezinnen met minderjarige kinderen - passende integrale
In het gesprek is al snel duidelijk dat de financiële zaken een grote wissel op de relatie trekken. Zij zijn zich beiden niet bewust van hun problematische schuldensituatie, het overzicht ontbreekt. Met tussenkomst van vroegsignalering is bewindvoering aangevraagd en rust gecreëerd. Het echtpaar kan uitzien naar een schuldenvrije toekomst.
18
HOOFDSTUK 3
Thema II Samen meedoen
19
Ons streven is te komen tot een inclusief Oegstgeest: jong, oud, afkomstig uit een ander land, iedereen kan en mag meedoen. Daarbij is de inzet van de vele vrijwilligers in Oegstgeest essentieel: zij vormen het sociaal fundament van het dorp. Het voorkomen van eenzaamheid is een belangrijk item, samen pakken wij dit probleem aan. Meedoen kan op allerlei manieren, waarbij kunst en cultuur een verbindende rol kan vervullen om nieuwe sociale contacten te leggen en talenten te benutten. 6.
Inwoners zetten zich in als vrijwilliger
Hoe willen we dat bereiken? Als gemeente hebben we een belangrijke faciliterende rol. De vrijwilligersmakelaar brengt vraag en aanbod van vrijwillige inzet bij elkaar, stimuleert burenhulp en ondersteunt organisaties en verenigingen o.a. met trainingen en advies. Ook promotie van vrijwillige inzet en coördinatie van het NVOO 7. behoort tot de werkzaamheden. We bieden daarnaast financiële ondersteuning voor organisaties die hun vrijwilligers willen (bij)scholen. We sluiten een collectieve (secundaire) verzekering af voor alle vrijwilligers en mantelzorgers.
Waarom dit doel? Om al onze ambities binnen het sociaal domein van Oegstgeest te behalen, is de vrijwillige bijdrage van inwoners onmisbaar. Daarom is het van belang om inwoners te (blijven) motiveren zich vrijwillig in te zetten en ook om hen daarin te waarderen, te ondersteunen en te faciliteren.
Tabel 9: Vrijwilligers in Oegstgeest: Vrijwilligers in Oegstgeest
2015 (%)
2017 (%)
2019 (%)
36
38
38
Vrijwilliger
We willen bereiken dat: • Vrijwilligers voldoende worden ondersteund om vrijwilligerswerk te doen en dat zij zich gewaardeerd voelen. • De website www.dorpskracht.nl behouden blijft zodat er een goed overzicht is van de mogelijkheden voor vrijwilligerswerk en inwoners dit portaal ook weten te vinden. We streven daarbij naar uitbreiding van de website met een burenhulp-functie. • Vrijwilligersorganisaties samenwerken en elkaar onderling versterken. • Er meer mogelijkheden zijn voor vrijwilligers die kortdurend of eenmalig iets willen doen. • De extra vrijwillige energie die tijdens de coronacrisis is vrijgekomen, blijvend wordt aangewend.
Bron: Inwonersenquête 2015, 2017 en 2019 Oegstgeest (Dimensus).
Het aantal inwoners in Oegstgeest dat zich vrijwillig inzet voor een ander of voor het dorp is de laatste jaren gelijk gebleven. Ruim één op de drie Oegstgeestenaren (38%) is actief als vrijwilliger. De meeste vrijwilligers doen dit minder dan 2 uur per week en hoog opgeleiden doen vaker vrijwilligerswerk dan laagopgeleiden.
Tabel 10: Vrijwilligerswerk naar type organisatie 2017 %
2019 %
Sportvereniging
35
33
Organisatie voor zorg/welzijn
18
14
School/onderwijs
17
17
Kerkelijk/levensbeschouwelijke organisatie
19
22
Bewoners/buurtvereniging
8
4
Andere organisatie 6.
31
38
Bron: Inwonersenquête 2017 en 2019 van de gemeente Oegstgeest (Dimensus).
20
6. Toelichting 2017: Onder
‘anders’ wordt relatief vaak vluchtelingenwerk, scouting en tuinvereniging genoemd. 7. Netwerk Vrijwillige Ondersteuning waaraan zo’n 35 organisaties deelnemen die actief zijn in Oegstgeest.
Rendez-Vous Vrijwilligers van het Dorpscentrum Oegstgeest organiseren op zondagmiddag ‘Rendez Vous’: een gezellige middagsoos bedoeld voor thuiswonende senioren om contacten en saamhorigheid te bevorderen en op die manier eenzaamheid te voorkomen en bestrijden.
7.
eenzaamheid is dit vraagstuk niet langer een privéprobleem maar een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Daarom kiezen wij ervoor het voortouw te nemen bij het bespreekbaar maken, voorkomen en terugdringen van eenzaamheid bij inwoners van Oegstgeest. De coronacrisis heeft de aanpak van eenzaamheid extra urgent gemaakt.
Eenzaamheid pakken we samen aan
Waarom dit doel? Je af en toe eenzaam voelen, hoort bij het leven. Maar ernstige eenzaamheid is een ingrijpend en hardnekkig probleem. Door de sterke toename van (ernstige)
Het aantal inwoners in Oegstgeest dat zich ernstig eenzaam voelt, is tussen de laatste twee gezondheidspeilingen met 6% gestegen. We weten dat vooral de emotionele eenzaamheid onder volwassenen hoger is in Oegstgeest dan in de omliggende gemeenten. De verwachting is dat door corona de eenzaamheidcijfers verder oplopen.
Tabel 11: Percentage inwoners van Oegstgeest dat zich eenzaam voelt 2012
19-64 jaar
65 +
Sociaal eenzaam
33
36
Emotioneel eenzaam
25
19
Ernstig eenzaam
5
4
19-64 jaar
65 +
Sociaal eenzaam
42
46
Emotioneel eenzaam
36
30
Ernstig eenzaam
11
10
2016
De GGD heeft in de meest recente gezondheid peiling Jeugd de eenzaamheid onder jongeren gemeten. De cijfers over jongeren laten zien dat ernstige eenzaamheid in Oegstgeest even groot is als in de regio, dat dit risico groter is voor jongens dan voor meisjes en dat deelname aan verenigingen en organisaties in Oegstgeest aanzienlijk hoger ligt dan in de regio. Hoe willen we dat bereiken? Alleen samen kunnen we eenzaamheid aanpakken. De aanpak is gericht op netwerkvorming. De rol van de gemeente is eenzaamheid onder de aandacht brengen en op de agenda krijgen van inwoners, organisaties en
Bron: GGD volwassenen- en ouderenpeiling 2012/2016.
21
Tabel 12: Eenzaamheid onder jongeren in 2019 in % Totaal Oegstgeest
Jongens
meisjes
Klas 2
Klas 4
Totaal Hollands Midden
Ernstige eenzaamheid
6
8
4,4
5
7
6
Ontmoet vrienden op straat of in winkelcentra
44
40
49
46
42
49
Geen lid van vereniging of organisatiecentra
8
7
9
5
10
21
Bron: Kerncijfers gezondheidsmonitor Jeugd 2019 Oegstgeest
ondernemers. Door kennisoverdracht, het leggen van verbindingen, benoemen van effectieve voorbeelden en ondersteunen van pilots stimuleren we netwerkleden om eenzaamheid zelf en met elkaar aan te pakken, binnen hun eigen werkzaamheden. Daarnaast spreken we inwoners aan om meer naar elkaar om te kijken, waarbij we aansluiten bij het landelijk programma Eén tegen eenzaamheid. De aanpak van eenzaamheid is een uitdagende puzzel waarbij iedereen op zijn eigen manier een bijdrage kan leveren, kort, lang, klein of groot, als vrijwilliger, buur, ondernemer of professional.
Netwerk Samen tegen eenzaamheid
We willen bereiken dat: • Eenzaamheid geen taboe is. • Er een breed en laagdrempelig basisaanbod blijft van activiteiten voor met name risicogroepen (bijvoorbeeld senioren, mensen zonder werk of dagbesteding of met een beperking). • Professionals in zorg en welzijn alert zijn op (dreigende) eenzaamheid en signalen oppakken. • Het netwerk Samen tegen eenzaamheid zich uitbreidt met ondernemers en individuele inwoners. • Personeel van ondernemers, bv kappers of apothekers, getraind wordt op het signaleren van eenzaamheid. • Inwoners alert zijn op (dreigende) eenzaamheid bij mensen van alle leeftijden in hun omgeving, dit bespreekbaar maken en initiatief nemen om eenzaamheid tegen te gaan. Bij voorkeur organiseren inwoners zich op straat- of buurtniveau om samen van betekenis te zijn. • Inwoners weten dat ze met vragen over eenzaamheid terecht kunnen bij het Sociaal Team Oegstgeest en het CJG. • De sociale kaart van Oegstgeest laagdrempelig te raadplegen is.
Eind 2019 tekenden de eerste 60 leden van het netwerk Samen tegen eenzaamheid de ‘Ik-doemee-verklaring’. Inmiddels is dit aantal (ondanks corona) gegroeid tot rond de 80 en ontvangen tegen de 300 mensen de nieuwsbrieven en andere informatie van het project.
22
adv oegstgeest_Opmaak 1 06-09-19 13:49 Pagina 1
P R O G R A M M A
‘Oegstgeest ontmoet’ 1 t/m 8 oktober 2019 Dinsdag
1
oktober
Woensdag
2
oktober
Donderdag
3
oktober
Vrijdag
4
oktober
8.
Organisatie
Activiteit
Tijd
Locatie
Zwembad Poelmeer Raad van Kerken Oegstgeest Dorpscentrum Radius iDOE De Zonnebloem
Aqua Vitaal les met koffie en gebak Koffieochtend Dorpsplein: koffie inloop Inloop senioren met lunch Workshop: Oriëntatie op vrijwilligerswerk Thuisdiner
09.00 - 09.45 uur 10.30 uur 10.00 - 12.00 uur 10.00 - 14.00 uur 14.00 - 16.00 uur 18.00 uur
Zwembad Poelmeer Trompenburg Dorpscentrum Haeswijkflat Volksuniversiteit Oegstgeest Leidse Pesthuisbuurt
ActiVite Radius Radius Het Kunstkasteel Lumen More than Dance/ Stichting Eva Buurtvereniging Buitenlust Wandelclub Bibliotheek/ Volksuniversiteit De Zonnebloem
Dansen is voor iedereen T'ai Chi Chuan, Dansclub Quik Quik Slow Kunstzinnige workshop - beeld van klei Inloophuis Move your mind - beweeg/dans workshop Linedance voor iedereen! Wandeling Koffietafel met informatie over mogelijkheden Thuisdiner
10.30 - 11.30 uur 9.30 - 10.30 uur 13.30 - 17.00 uur 14.00 - 16.30 uur 13.00 - 16.00 uur 14.00 - 15.00 uur 19.00 - 20.30 uur Start 20.00 uur v.a. 20.00 uur 18.00 uur
Dorpscentrum Haeswijkflat Haeswijkflat Het Kunstkasteel Dorpscentrum Dansstudio van Sportschool Jenergy De Kratong Startpunt Wereldwinkel Lange Voort Bibliotheek Haaswijk-Oost
Radius Wilma en Ruurt Vitalityclub
Meer bewegen voor ouderen Ontmoet de buurt bij de koffie in Haaswijk Sporten met elkaar
9.30 - 10.30 uur 10.00 - 11.30 uur 10.00 - 11.00 uur
Haeswijkflat Jacob van Maerlandtlaan 3 Jottem
Wandelclub Lumen Radius Het Kunstkasteel Het Huis Ampijoloe Autisamen - Autiminiaturegaming De Zonnebloem
Wandeling, afsluiting met koffie en appeltaart bij Jottem Inloophuis Klaverjassen Kunstzinnige workshop - schilderij Gastentafel - 3 gangen maaltijd Bordgame avond Thuisdiner
Start 10.30 uur 13.00 - 16.00 uur 14.00 - 17.00 uur 14.00 - 1630 uur 17.45 - 20.30 uur v.a. 19.30 uur 18.00 uur
Startpunt Jottem, Louise de Colignylaan Dorpscentrum Haeswijkflat Het Kunstkasteel Huize Ampijoloe Haeswijkflat Haaswijk-Oost
Stichting Repair Café
Repair Café Samen klussen
10.00 - 13.00 uur
Dorpscentrum
Het Kunstkasteel Aprezo en Margot de Ruiter Raad van Kerken Oegstgeest De Zonnebloem
Kunstzinnige workshop - beeld van draad Workshop ‘De kracht van echt contact’ Middag rond ‘verhalen’ Thuisdiner
14.00 - 16.30 uur 15.00 - 17.00 uur 15.00 - 17.00 uur 18.00 uur
Het Kunstkasteel Cultuurhuis De Paulus Dorpscentrum Oudenhof
Radius SterKKK Lumen Radius Aprezo en Margot de Ruiter
Gezelschapskoor Happy Voice Workshop toneel en dans ‘Een nacht op het strand’ High tea met muziek tijdens Inloophuis Inloopmiddag Workshop ‘Tem je trollen’
10 .00 - 12.00 uur 10.30 - 12.30 uur 13.00 - 16.00 uur 14.00 - 17.00 uur 19.30 - 21.30 uur
Haeswijkflat Cultuurhuis De Paulus Dorpscentrum Haeswijkflat Volksuniversiteit Oegstgeest
Zwembad Poelmeer Dorpscentrum Radius Aprezo en Margot de Ruiter
Aqua Vitaal les met koffie en gebak Dorpsplein: koffie inloop Inloop senioren met lunch Workshop ‘Zien en gezien worden’
09.00 -09.45 uur 10.00 - 12.00 uur 10.00 - 14.00 uur 19.30 - 21.30 uur
Zwembad Poelmeer Dorpscentrum Haeswijkflat Cultuurhuis De Paulus
Waarom dit doel? Kunst en cultuur dragen bij aan het welzijn en de ontwikkeling van inwoners van Oegstgeest. Wij bieden álle inwoners de gelegenheid om mee te doen (als deelnemer, vrijwilliger of initiatiefnemer), om nieuwe sociale contacten te leggen, te ontdekken en talenten te benutten. De verbreding van de focus van de bibliotheek naar maatschappelijke activiteiten, zoals het Taalhuis (het oefenen en verwerven van de Nederlandse taal), heeft geleid tot een flinke groei van het aantal deelnemers en vrijwilligers. Door als gemeente te sturen op verankering van cultuureducatie in het schoolcurriculum hebben steeds meer scholen een visie, beleidsplan en een ICC-er.
Zaterdag
Zondag
6
oktober
Maandag
7
oktober
Dinsdag
8
oktober
age ndst DeZomee iten 6 ber activite oatis ziojnktgr
BON
Meer informatie en inschrijven via: www.wijzijneva.nl/nieuws/programma-oegstgeest-ontmoet Dit programma wordt u aangeboden door het Netwerk Samen tegen eenzaamheid Oegstgeest in samenwerking met gemeente Oegstgeest.
Extra consumptie
5
oktober
Meedoen en ontwikkelen met kunst & cultuur
Hoe willen we dat bereiken? We vragen van de bibliotheek om zich te ontwikkelen tot een voorziening waar zelfredzaamheid en persoonlijke ontwikkeling centraal staan. En om breed toegankelijk te zijn voor alle inwoners van Oegstgeest, waarbij het bereiken van kwetsbare groepen zoals laaggeletterden en kinderen met taalachterstanden voorop staan.
Tegen inlevering van deze bon tijdens ‘Oegstgeest Ontmoet’ ontvangt u een extra gratis consumptie (koffie/thee/fris)
Oegstgeest Ontmoet De eerste week van oktober is de Nationale week tegen eenzaamheid. In Oegstgeest worden in die week, die we ‘Oegstgeest Ontmoet’ hebben genoemd, veel extra activiteiten georganiseerd door organisaties en ondernemers die bij het netwerk zijn aangesloten. Vanuit het project ondersteunen we aanbieders, voorkomen we overlap en verzorgen we de gezamenlijke communicatie.
Het is belangrijk om kinderen zo vroeg mogelijk kennis te laten maken met kunst en cultuur. In de breedste zin van het woord; kunst, erfgoed, muziek, natuur, milieu en techniek. We ondersteunen scholen hierbij.
Tabel 13: deelname aan kunst en cultuur Deelname aan kunst en cultuur
2017
2019
Deelnemers taal-, lezen en literatuuractiviteiten
1.693
2.008
Leden bibliotheek volwassenen
2.613
2.693
Leden bibliotheek jeugdigen
3.919
3.572
Aantal fysieke bezoekers
105.700
98.900
38
85
901
916
Basisscholen met Cultuurplan
0
4
Basisscholen met minimaal één doorgaande leerlijn
0
6
Basisscholen met ICC-er
4
6
Bibliotheek Oegstgeest
Aantal vrijwilligers Volksuniversiteit Cursisten Cultuureducatie
Bron: gemeentelijke administratie
23
24
We werken samen met lokale en regionale partners en stimuleren en faciliteren culturele initiatieven in het dorp (zoals Open Monumenten & Osger Weekend).
Kinderen maken kennis met lokaal erfgoed via de ‘Serious game’ (als “gids” bij het Groene Kerkje).
We willen bereiken dat: • De bibliotheek zich ontwikkelt tot een plek waar inwoners van alle leeftijden en achtergronden zich kunnen ontplooien én als vrijwilliger een bijdrage kunnen leveren aan de ontwikkeling van andere inwoners. • De bibliotheek zicht heeft op een (nieuwe) huisvestingslocatie na 2025. • Er bij de verschillende partners aandacht/bewustwording is als het gaat om laaggeletterdheid. • Alle scholen een visie/cultuurplan en doorgaande leerlijn hebben ontwikkeld op het gebied van cultuureducatie. • Basisschoolleerlingen breed kennis maken met kunst en cultuur, waaronder het lokale erfgoed.
Informatiepunt Digitale Overheid (IDO) in bibliotheek.
25
9.
Statushouders burgeren in
binnenkort ondergebracht bij DZB) begeleid. Voor de zogenaamde leerroutes is een aanbesteding geweest. Vluchtelingenwerk voert een deel van de maatschappelijke begeleiding uit.
Waarom dit doel? Voor statushouders is het van groot belang dat zij optimaal integreren in de Nederlandse en Oegstgeester samenleving. Dat betekent onder andere dat zij de taal moeten leren en dat zij participeren in de samenleving, bij voorkeur via betaald werk.
We willen bereiken dat: • De ondersteuning van statushouders wordt voortgezet waarbij vanaf 2022 wordt gewerkt volgens de nieuwe Wet Inburgering. • De maatschappelijke begeleiding door Vluchtelingenwerk en JAS wordt verzorgd. • Elke statushouder conform de inburgeringswet een passende leerroute kan volgen. • Statushouders een half jaar financieel worden ontzorgd (nieuwe wettelijke verplichting). • Statushouders worden voorbereid op en bemiddeld naar een betaalde baan. • Statushouders integreren in de Oegstgeester samenleving.
In totaal zijn over de afgelopen 5 jaar 87 statushouders ingestroomd in JAS. Van deze 87 is inmiddels 67% uitgestroomd. Van de 87 instromers ontvangen er nog 29 begeleiding. Daarvan hebben er 17 een parttimebaan. Hoe willen we dat bereiken? De inburgering van statushouders is een wettelijke taak. De aanpak wordt grotendeels door de gewijzigde Wet Inburgering die in 2022 in werking treedt, vormgegeven. De Oegstgeester statushouders worden hierbij door de gemeente Leiden (project JAS,
Tabel 14: In- en uitstroom uit de uitkering en/of JAS van statushouders
Periode 2016-2020
Instroom
Uitstroom uit de uitkering
Uitgestroomd uit JAS, wel uitkering
Part-time werk, wel in JAS en aanvullende uitkering
Begeleiding JAS regulier (zonder werk)
87 (100%)
37 (43%)
21 (24%)
17 (20%)
12 (13%)
Bron: gemeentelijke administratie
26
HOOFDSTUK 4
Thema III Een brede kijk op gezondheid
27
Een gezonde leefstijl gaat over meer bewegen, minder alcoholgebruik, minder roken en een gezond gewicht. Uitgangspunt is dat ieder zijn eigen verantwoordelijkheid hierin neemt. We kijken naar gedrag en gezondheid in plaats van naar ziekte en zorg. Als gemeente stimuleren en faciliteren we de mogelijkheden om gezondheid te bevorderen. 10. Inwoners hebben de mogelijkheden om voldoende te bewegen
• Maatschappelijke organisaties inwoners stimuleren om voldoende te bewegen. • We aan de hand van de omgevingsvisie de buitenruimte zo inrichten dat beweging wordt gestimuleerd. • We samen met de partners inzetten op het stimuleren van een inclusief sportaanbod voor mensen met een beperking (zowel lichamelijk, als psychisch of verstandelijk) of een kleinere beurs en maken dat ook inzichtelijk.
Waarom dit doel? Voldoende beweging draagt bij aan het welzijn en de ontwikkeling van inwoners van Oegstgeest op lichamelijk en mentaal gebied. Oegstgeest is een sportief dorp en dat willen we graag zo houden. Op dit moment bewegen Oegstgeestenaren van jong tot oud meer en vaker dan de gemiddelde Nederlander. Het aantal volwassenen tot 65 jaar en 65+-ers dat minimaal eenmaal per week sport is gestegen van resp. 60% naar 68%, en 38% naar 46%. Wel is het aantal volwassenen dat voldoet aan de beweegnorm gedaald van 71% in 2012 naar 64% in 2017. Bij jeugdigen zien we een positieve tendens, waarbij in 2019 gemiddeld 89% van de jeugdigen wekelijks sport bij een club, sportschool of vereniging (75% in Holland Rijnland).
Sportakkoord getekend! In november 2019 is het Sportakkoord ondertekend en vormt de leidraad om samen met de sportverenigingen aan de slag te gaan.
Hoe willen we dat bereiken? De gemeente stelt sportfaciliteiten en accommodaties beschikbaar en werkt nauw samen met partners en sportverenigingen om sport en beweging voor iedereen mogelijk te maken. Het Sportakkoord Oegstgeest is daarbij onze leidraad om samen met de sportverenigingen aan de slag te gaan om Oegstgeestenaren nog gezonder en fitter te maken. We willen bereiken dat: • Iedere inwoner in staat is om op haar of zijn niveau voldoende te bewegen. • Het voor iedere inwoner normaal wordt om dagelijks een half uur te bewegen. Tabel 15: Mate van bewegen van de inwoners van Oegstgeest NL (%)
Voldoen aan norm voor gezond bewegen (%)
Sport minimaal eens per week (%)
2012 -2013
2017
2017
2012-2013
2017
Volwassenen 19-64 jaar
71
64
60
60
68
Volwassenen 65+
78
80
72
38
46
Bronnen: Kerncijfers volwassenen- en ouderenpeiling 2012 & 2016 Oegstgeest (GGD HM)
28
11. Inwoners gebruiken minder alcohol en drugs
betreft alcoholgebruik door volwassenen valt op dat onder 19-64 jarigen sprake is van een daling, maar het overmatig gebruik onder 65+-ers toeneemt voor zowel het overmatige als zware gebruik is een stijgende trend te zien.
Waarom dit doel? Alcohol en drugs hebben een negatieve invloed op de lichamelijke en geestelijke ontwikkeling en onze fysieke gezondheid. Iedereen, van jonge ouder tot leerkracht en van trainer tot grootouder, heeft een rol als het gaat om gezond oud(er) worden. We moeten elkaar stimuleren en bewust maken van onze invloed op elkaar en zodoende te zorgen voor minder alcohol en drugsgebruik.
Hoe willen we dat bereiken? Door met onze partners afspraken te maken over hun rol in het verminderen van alcohol en druggebruik en dit in samenwerkingsafspraken vast te leggen. Dit willen we bereiken door blijvend voor te lichten aan specifieke doelgroepen die hiervoor gevoelig zijn en een belangrijke rol spelen in voorbeeldgedrag. Met behulp van stimuleringssubisidies vanuit het Rijk gaan we aan de slag met een stevige campagne om overmatig alcoholgebruik verder terug te dringen.
De cijfers laten een licht dalende trend zien voor recent alcoholgebruik en bingedrinken door jongeren. Het percentage jongeren dat ooit alcohol heeft gedronken is in de laatste jaren licht toegenomen. Een punt van aandacht, aangezien het hier om minderjarigen gaat. Zowel voor het gebruik van soft- als harddrugs door jongeren is over de afgelopen jaren een dalende trend te zien. Het gebruik van hard- en softdrugs door volwassenen (19-64 jaar) is vergelijkbaar met het gemiddelde in Hollands Midden. Wat
We willen bereiken dat: • Alle scholen in terugkerende lesprogramma’s het thema alcohol- en drugsgebruik aandacht geven. • Jongeren voldoende weerbaar zijn tegen het aanbod van genotsmiddelen.
Tabel 16: gebruik alcohol en drugs jeugdigen Jeugdigen klassen 2 en 4 VO (%) 2008
2013
2019
Ooit alcohol gedronken
65
39
42
Recent alcohol gedronken
50
30
27
Recent bingedrinken
38
22
17
Ooit wiet/hasj gebruikt
23,2
(1)
10,2
Recent hasj/wietgebruik
10,2
(1)
5,8
Ooit harddrugs gebruikt
-
3,3
1,1
Recent harddrugs gebruikt
-
2,5
0,6
Bron: GGD Gezondheidsmonitor Jeugd. (1): de cijfers uit 2013 zijn i.v.m. afwijkende vraagstelling niet vergelijkbaar.
Tabel 17: gebruik alcohol en drugs volwassenen Volwassenen (%) 19-64-jarigen
65+
2009
2012
2016
2009
2012
2016
Overmatig alcoholgebruik
17
10
8
10
11
13
Zwaar alcoholgebruik
10
10
5
6
6
9
Softdrugsgebruik (laatste 12 maanden)
7
w
Softdrugsgebruik (afgelopen 4 weken)
6,2
Harddrugsgebruik (laatste 12 maanden)
2,8
Harddrugsgebruik (afgelopen 4 weken)
0,1
Bron: GGD volwassenen- en ouderenpeiling. Cijfers 2020 nog niet bekend.
29
gunstig ten opzichte van Hollands Midden. We zien wel een (lichte) toename in het percentage volwassenen met (matig) overgewicht. Hoe willen we dat bereiken? We volgen als Oegstgeest de kaders vanuit het Landelijk Preventieakkoord en blijven werken met de GGD op het gebied van voorlichting, onderzoek en informatie (programma Gezond op School). We zoeken daarbij de samenwerking op met scholen, winkels en sportverenigingen.
Lokale coalitie De komende jaren wordt, in aansluiting op het Nationaal Preventie Akkoord, gewerkt aan het verstevigen van de (preventieve) aanpak op alcohol en roken voor de doelgroep 0-100 jaar. Allereerst wordt ingezet op de vorming van een lokale coalitie van betrokken partijen, die zich vanuit een gezamenlijke visie en doel op deze twee punten willen inzetten. De vervolgaanpak wordt vanuit de samenwerkende partijen bepaald; te denken valt aan deskundigheidsbevordering, visie en beleidsvorming, versterken van vroegsignalering, inzetten van voorlichting en concrete vervolgafspraken.
We willen bereiken dat: • Sportverenigingen meer gezonde alternatieven (minder snacks) serveren en gezonde voeding goedkoper wordt aangeboden dan ongezonde voeding. • Scholen gezonde alternatieven in de pauzes aanbieden. • Ongezonde artikelen minder makkelijk toegankelijk worden gemaakt (uitvoering landelijk preventieakkoord). • De GGD actief en zichtbaar blijft voorlichten en informeren over dit thema. • We samen met onze partners bij het preventieakkoord Jeugd aandacht houden voor deze problematiek.
• (Jonge) ouders zich bewust zijn en blijven t.a.v. hun rol en voorbeeldgedrag richting hun kinderen en andere ouders. • Er met regelmaat wordt voorgelicht aan alle hierboven omschreven partijen en dat zij worden geïnformeerd over de gevaren van alcohol en drugs. • Horecaondernemers en sportverenigingen een gevarieerder aanbod van niet alcoholische dranken aanbieden.
Een gezonde school De GGD biedt door middel van de aanpak Gezonde School ondersteuning bij de ontwikkeling en implementatie van duurzaam gezondheidsbeleid op scholen. Voor scholen in het Primair Onderwijs, die aan de slag willen met de thema’s Voeding en Bewegen en sport, is de nieuwe aanpak Fris en fruitig beschikbaar. Fris en fruitig helpt scholen overzicht te creëren in alle mogelijkheden rondom voeding en bewegen op school. Op een interactieve manier wordt beleid voor een dagelijkse gezonde basis voor kinderen binnen de school vormgegeven. En wordt er toegewerkt naar Gezonde School vignetten op Voeding en Bewegen en sport.
12. Inwoners hebben een gezond gewicht Waarom dit doel? Bij gezond opgroeien en ouder worden, hoort een gezond gewicht. We willen stimuleren dat het percentage overgewicht en ondergewicht minimaal blijft zoals het nu is. Jeugdigen van 2-14 jaar scoren in vergelijking met de regio laag op overgewicht. Ook volwassenen scoren
Tabel 18: overgewicht en obesitas Gewicht
Jeugdigen 2-14 jaar (%)
Volwassenen 19-64 jaar (%)
Volwassenen 65+ (%)
2019
2012
2016
2012
2016
Overgewicht
8,4
31
35 (46NL)
46
47 (59 NL)
Obesitas
n.b.
10
9 (13 NL)
7
6 (17 NL)
Bron: Kerncijfers volwassenen- en ouderenpeiling Oegstgeest 2012 en 2016. Kerncijfers Jeugdmonitor 2019 (GGD HM).
30
HOOFDSTUK 5
Thema IV Ondersteuning in de eigen omgeving
31
Onze ambitie is dat inwoners van Oegstgeest langer verantwoord en veilig thuis kunnen wonen. We verwachten dat kwetsbare inwoners daarbij geholpen worden door buren, familie en/of vrijwilligers. Soms is specialistische hulp noodzakelijk of een extra duwtje in de rug. We ondersteunen en ontlasten vrijwilligers en mantelzorgers. Deze ondersteuning is zichtbaar en laagdrempelig. 13. De inzet van voorliggende voorzieningen is primair
den van laagdrempelige voorzieningen, oog te hebben voor preventie en wijken/buurtnetwerken te betrekken bij de doorontwikkeling van het welzijnswerk
Waarom dit doel? We zien al jaren een (landelijke) trend dat het beroep op Wmo-voorzieningen toeneemt. De verwachting is dat deze stijgende trend -mede door de dubbele vergrijzing – de komende jaren nog zichtbaar zal blijven. Dat vraagt van ons als gemeente om samen met de partners in het dorp te kijken op welke wijze wij onze (oudere) inwoners zo goed als mogelijk kunnen ondersteunen, mede vanuit hun wens om zo lang mogelijk thuis te blijven wonen. Een integrale gemeentebrede aanpak is dan nodig, waarbij aandacht is voor (levensloopbestendig) wonen, voor samenwerking met onze (zorg)partners, buren en vrijwilligers in het dorp.
Waar dat onvoldoende blijkt te zijn, zetten we kortdurende hulp in via het Sociaal Team Oegstgeest of via maatwerkvoorzieningen. In het Sociaal Team vragen we aandacht voor een integrale blik op onze inwoners en gaan we uit van het concept Positieve Gezondheid. Ook op het terrein van maatwerkvoorzieningen gaan we de komende jaren aan de slag met een vernieuwde inkoop. In 2021/2022 vormen we de nieuwe kaders voor de inkoop van Wmo-voorzieningen en gaan we samen met onze Wmo-partners de uitdaging aan om maatwerkvoorzieningen innovatiever en algemeen toegankelijk te maken. We willen bereiken dat: • Burenhulp en burgerinitiatieven actief gestimuleerd en gefaciliteerd worden met de inzet van de sociaal makelaar. • Partners gebiedsgericht en preventief werken en zicht houden op de ontwikkelingen en knelpunten in de verschillende wijken van Oegstgeest. • Gemeentebreed aandacht blijft voor de woonopgave voor ouderen (Woonvisie 2020-2030). • De omgevingsvisie erin voorziet om voor alle doelgroepen voldoende voorzieningen in de nabijheid te hebben.
Ongeveer 16,5% van de huishoudens in Oegstgeest heeft een maatwerkvoorziening ten opzichte van gemiddeld 22,5% in Nederland. Hoe willen we dat bereiken? We hebben in Oegstgeest een sterke sociale basis met vele (vrijwilligers)initiatieven om (kwetsbare) inwoners te ondersteunen. Wij zien het als gemeente als onze taak om deze initiatieven te faciliteren en te ondersteunen en bieden zonodig met behulp van de sociaal makelaar een helpende hand. Van onze subsidiepartners in het dorp vragen we om een plan te maken voor het bie-