Bijlage 1 Beleidsplan bij RV d.d. 8 februari 2022 Beleid Groen & Water Z-21-147670 Oegstgeest
Tekst van het document
TABEL 10.1 – Beleid Beheer groen en water Wat spreken we af?
Wat werken we nog uit?
1. De verzorging van openbaar groen
* Beheerplan en werkplan om het groen
samenstelling van het groen- en waterareaal en dat actief te bewaken. Daarnaast is het belangrijk dat vooral voor het zogenaamde technische onderhoud (snoeien,
vindt op kwaliteitsgestuurde wijze
duurzaam op het gestelde kwaliteitsniveau in
dunnen, maaien, planten, inzaaien) deskundige vakmensen worden ingezet (of medewerkers die
plaats. Het gaat hierbij om aspecten
stand te houden (maai/snoeicycli en fasering
van ‘netheid’ volgens
van bomen, beplantingen en oevers) inclusief
onderhoudsniveau CROW-B.
afstemming met andere terreinbeheerders.
door hen worden aangestuurd) om zowel de levensduur, veiligheid, soortbescherming als correcte inzet van mensen en materieel te waarborgen. Bij verzorgende werkzaamheden als
* Monitoringsplan voor kwaliteitsbeoordeling
onkruidbestrijding en verwijderen van zwerfafval is het – naast inzet van vakmensen – een optie
onderhoud.
om mensen met afstand tot de arbeidsmarkt of vrijwilligers werkzaamheden te laten verrichten. 2. Het beheer vindt op planmatige wijze
* Beheerplan en werkplan om het groen
De met * aangeduide beleidsafspraken en bijbehorende uitwerkingen zijn onderdeel van het
plaats en is primair gericht op
duurzaam op het gestelde kwaliteitsniveau in
Beheerplan Groen.
langdurige instandhouding van het
stand te houden.
openbaar groen en water volgens
* Uitwerken ecologische beheer voor
duurzame methoden en met duurzame
bos/bosplantsoen, gras en oevers (in
materialen. Vervanging van ‘versleten’
samenwerking met Hoogheemraadschap
of niet meer goed functionerend groen
Rijnland), zie ook onder thema Biodiversiteit.
en water is daar onderdeel van.
* Protocol voor voorkomen, beheersen en bestrijden van invasieve exoten en hardnekkige onkruiden.
3. Meer aandacht geven aan het
Adequate planning van herstel van
functioneren van de kolken.
verzakkingen, vegen van goten en bladruimen afgestemd op de noodzakelijke waterafvoer.
INHOUD
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11
12.
INLEIDING
KADERS
BETEKENIS EN VISIE
GROEN-BLAUWE STRUCTUUR
PARKEN EN LANDGOEDEREN
BIODIVERSITEIT
DUURZAAMHEID EN KLIMAAT
PARTICIPATIE
INRICHTING
BEHEER
ONTMOETEN, BEWEGEN & SPELEN
UITWERKING en REALISATIE
BIJLAGEN
49
EINDCONCEPT • BELEIDSPLAN GROEN & WATER 2022-2031 • gemeente Oegstgeest
11. ONTMOETEN, BEWEGEN & SPELEN Het openbaar groen en water is van iedereen. Het is dan ook van belang dat de verschillende groepen gebruikers kunnen recreëren in het openbaar groen en water met respect voor de aanwezige waarden (bv. flora & fauna). Het gaat om wandelen, fietsen, spelen, vissen, varen of het bezoeken van evenementen. Dit hoofdstuk gaat in op welke vormen van gebruik in het groen en water mogelijk zijn en wat daarbij de randvoorwaarden en kansen zijn.
Wat vinden onze inwoners en belangenorganisaties? •
Oegstgeest maakt zich ook sterk voor "Oegstgeest Ontmoet". In elke wijk zou een stuk groen moeten zijn met mogelijkheden voor ontmoeting.
•
Geen grasparken maar mooie biodiverse parken met plukbomen, maak parken een plek waar mensen elkaar ontmoeten om sociale cohesie te versterken.
•
Betrek bewoners meer bij het onderhoud van openbaar groen in de wijk. Verantwoordelijkheid uit handen geven betekent echter ook: bewoners een mandaat geven en ruimte om binnen bepaalde kaders - zelf invulling te geven aan het openbare groen.
•
Het merendeel van de respondenten (89%) geeft aan direct vanuit huis een ommetje door het groen te kunnen maken en slechts een klein deel (11%) meldt dat dit niet mogelijk is.
Cultuurhistorische waardevolle waterloop in een groene setting (Haarlemmertrekvaart ©)
INHOUD
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11
12.
INLEIDING
KADERS
BETEKENIS EN VISIE
GROEN-BLAUWE STRUCTUUR
PARKEN EN LANDGOEDEREN
BIODIVERSITEIT
DUURZAAMHEID EN KLIMAAT
PARTICIPATIE
INRICHTING
BEHEER
ONTMOETEN, BEWEGEN & SPELEN
UITWERKING en REALISATIE
BIJLAGEN
50
EINDCONCEPT • BELEIDSPLAN GROEN & WATER 2022-2031 • gemeente Oegstgeest
11.1 Wat verstaan we eronder? Aantrekkelijk en toegankelijk groen zorgt ervoor dat inwoners gemakkelijker in beweging komen en elkaar kunnen ontmoeten. Het is daarom goed om wandel- en fietsroutes door of langs groen en water te laten lopen, bijvoorbeeld in de vorm van lokale wandelommetjes of beweegroutes. Belangrijk daarbij is dat routes niet alleen direct vanuit huis maar ook vanuit bedrijven, scholen of zorginstellingen veilig en eenvoudig te bereiken zijn en – waar nodig – voorzien zijn van voorzieningen als banken, visplekken, aanlegsteigers of een bewegwijzering. Ook bieden parken of Natuurspeelplek (Klinkenbergerplas ©)
groengebieden een fraaie ambiance voor het houden van diverse soorten evenementen.
Recreatieve vaarroute (Haarlemmertrekvaart ©)
De aantrekkingskracht van groen en water voor sport, recreatie en evenementen biedt de gelegenheid om gebruikers kennis te laten maken met andere functies en waarden van het groen als directe nutsfuncties, biodiversiteit, natuurlijke processen of cultuurhistorie. Bijvoorbeeld door aanplant van fruit- of notenbomen of andere vruchtdragende struiken (bramen, frambozen) langs deze routes. Of door met informatieborden uitleg te geven over de aanwezige bomen en planten in een bepaald park of langs het water. Ook speelaanleidingen als boomstammen en hoogteverschillen – goed te combineren met een wadi – zorgen ervoor dat het openbaar groen optimaal gebruikt en beleefd kan worden. Informatiepaneel ecologisch beheer (Lotte Stam Beesepad)
11.2 Wat is de huidige situatie? Het openbaar groen en het water in de gemeente Oegstgeest zijn in het algemeen goed bereikbaar 28.
en goed toegankelijk voor wandelaars en fietsers
Dit geldt ook voor de landgoederen, bossen
Informele zitplek van omwonenden in het groen (Admiraal de Ruijterlaan)
Minpunt is dat de bovengenoemde gebieden onderling lang niet altijd goed verbonden zijn. Vanuit de Landschapstafel Leidse Ommelanden wordt in regionaal verband gewerkt aan – naast onder
en polders in beheer bij derden. Deze groenvoorzieningen zijn bij uitstek bedoeld om voor korte of
meer verhogen biodiversiteit en klimaatopgaven – het verbeteren van het recreatief gebruik van het
langere tijd in te kunnen vertoeven. Zorg- en welzijnsinstellingen werken samen met sport- en
groen. Vanuit het bijbehorende uitvoeringsprogramma 2021-2025 is het project ‘Verbinden van de
wijkverenigingen om bewegen te stimuleren. De waterrijke setting van de woonwijken maakt dat
landgoederen in de regio’30 gestart dat als doel heeft om de beleefbaarheid van de
naast de vele ‘groene ommetjes29’ ook ‘blauwe ommetjes’ mogelijk zijn. Mooie voorbeelden hiervan
landgoederenzone te versterken, onderling verbindende routes te realiseren en waar mogelijk oude
zijn aanwezig in Polders Poelgeest en de wijk Nieuw Rhijngeest. Ook vinden jaarlijks enkele
vaarten terug te brengen.
evenementen plaats in recreatiegebied de Klinkenbergerplas en park Landskroon.
Het is een bewuste keuze om de parken en landgoederen – met uitzondering van enkele doorgaande fietspaden – niet toegankelijk te maken voor fietsers. 28
29
Zie voor een overzicht van routes de ommetjeskaart van MEC Oegstgeest; aansluitend op het wandelroutenetwerk van de provincie Zuid-Holland. 30
INHOUD
Gemeente Oegstgeest is trekker van dit project.
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11
12.
INLEIDING
KADERS
BETEKENIS EN VISIE
GROEN-BLAUWE STRUCTUUR
PARKEN EN LANDGOEDEREN
BIODIVERSITEIT
DUURZAAMHEID EN KLIMAAT
PARTICIPATIE
INRICHTING
BEHEER
ONTMOETEN, BEWEGEN & SPELEN
UITWERKING en REALISATIE
BIJLAGEN
51
EINDCONCEPT • BELEIDSPLAN GROEN & WATER 2022-2031 • gemeente Oegstgeest
Een ander aandachtspunt is dat sommige terreinen of delen ervan erg populair zijn en het er soms
Bijkomend voordeel is dat met het koppelen van wandelmogelijkheden aan het groen-blauwe
erg druk is met bezoekers inclusief hun honden, hetgeen conflicterend kan zijn met de andere
raamwerk de functie en het belang van dit raamwerk verder toeneemt en hiermee extra betekenis
gebruiksvormen en/of aanwezige waarden.
krijgt voor de inwoners van de gemeente.
Verspreid door de wijken zijn vrij toegankelijke speelplekken met -toestellen ingericht. Bewust ontworpen natuurlijke speelplekken zijn er echter nog weinig in de gemeente. Voorbeelden zijn te
11.4 Hoe geven we er invulling aan?
vinden bij de Klinkenbergerplas, Annie MG Schmidtlaan en Park Landskroon. Het beheerplan
Vanuit de verschillende vakgebieden (groen, spelen, klimaat en duurzaamheid, recreatie en toerisme
Spelen legt vast hoe de gemeentelijke speelplekken in stand worden gehouden.
en met Hoogheemraadschap van Rijnland) wordt ingezet op het multifunctioneel gebruik van de
De gemeente wil vanuit een bredere kijk op gezondheid31 – in samenwerking met sport- en
openbare ruimte, groen en water. Hierover vinden gesprekken plaats met de inwoners, zodat het
wijkverenigingen – ontmoeten, bewegen en spelen in de openbare ruimte stimuleren. Hierbij
gebruik plaatsvindt in evenwicht met het waterbeheer, flora en fauna en andere gebruikers.
wordt bijvoorbeeld gedacht aan het plaatsen van tafeltennistafels en fitnesstoestellen in parken, ziten ontmoetingsplekken langs veel gebruikte routes of wandel- en hardlooproutes gecombineerd
TABEL 11.1 – Beleid Ontmoeten, bewegen en spelen
met bewegingsoefeningen.
Wat spreken we af?
Wat werken we nog uit?
11.3 Wat willen we ermee?
1. Het openbaar groen en water is mede ingericht om extensieve recreatieve activiteiten mogelijk te maken.
Bewustwordingscampagne effecten van sport en recreatie op groen en natuurwaarden.
2. De gemeente zet actief in op het in standhouden van een samenhangend netwerk ten behoeve van ‘groene en blauwe ommetjes’ met aansluiting op de grotere
Meer bekendheid geven aan bestaande ommetjes (MEC) en inpassen ommetjes bij nieuwe groen-blauwe verbindingen.
De volgende ambities staan centraal in het beleid voor gebruik van openbaar groen en water: •
Stimuleren van recreatief medegebruik van (openbaar) groen en water met respect voor aanwezige flora en fauna.
•
Het recreatief (mede)gebruik is steeds in evenwicht met de andere functies en waarden van groen en water (bv. aanwijzen rustgebieden of -perioden voor fauna, toepassen van
Onderling verbinden ommetjes tot
groengebieden in de regio. Bedoeld voor extensieve recreatie als wandelen, fietsen, hond uitlaten, hardlopen.
wandelnetwerk onder het motto ‘Oegstgeest ontdekt’.
Het openbaar groen biedt ruimte voor spontane speelactiviteiten; natuurlijke
Herbeoordeling en waar nodig aanpassing van de inrichting van (oudere) speelplekken
speelaanleidingen worden verwerkt in het openbaar groen na overleg met de buurt(kinderen). Ruimte bieden voor informeel spelen in het groen.
(cf Beheerplan Spelen).
zoneringen van intensief naar extensief gebruik, betrekken van gebruikersgroepen, stellen 3. van randvoorwaarden). •
Koesteren dat het merendeel van de inwoners direct vanuit hun woning een leuk klein of groter ommetje kan maken door het groen of langs het water met aansluitingsmogelijkheden op wandelpaden in de landgoederen en aangrenzende grotere groengebieden.
•
Realiseren speelnetwerk gekoppeld aan het groen-blauwe netwerk.
4. Stimuleren van groene en natuurlijk ingerichte schoolpleinen.
Onderling verbinden van individuele routes tot een aaneengesloten wandelnetwerk
Uitwerken hoe gemeente dit stimuleert en eventueel faciliteert.
gekoppeld aan het groen-blauwe raamwerk. 31
INHOUD
Zie Beleidsplan Sociaal Domein 2021 ‘Samen Doen’.
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11
12.
INLEIDING
KADERS
BETEKENIS EN VISIE
GROEN-BLAUWE STRUCTUUR
PARKEN EN LANDGOEDEREN
BIODIVERSITEIT
DUURZAAMHEID EN KLIMAAT
PARTICIPATIE
INRICHTING
BEHEER
ONTMOETEN, BEWEGEN & SPELEN
UITWERKING en REALISATIE
BIJLAGEN
52
EINDCONCEPT • BELEIDSPLAN GROEN & WATER 2022-2031 • gemeente Oegstgeest
12. UITWERKING en REALISATIE Dit Beleidsplan Groen & Water brengt in de eerste plaats de belangrijkste groen-blauwe structuren in beeld en geeft aan waar de kansen liggen om deze te versterken of uit te bouwen. Ook zijn vanuit de beleidsthema’s acties of projecten benoemd. Om te zorgen dat dit beleid werkelijkheid wordt en echt gaat leven is meer nodig. Dit hoofdstuk besteedt daarom aandacht aan de beantwoording van twee vragen: ‘Wat gaan we doen?’ en ‘Hoe gaan we het betalen?’.
Wat vinden onze maatschappelijke organisaties •
Het verbeteren van het gebruik van de Klinkenbergerplas o.a. door meer handhaving, een veranderde inrichting van paden en bebording, het organiseren van samenspraak tussen alle spelers etc.
•
Zorgen voor meer ’gerijpte bodems’. Hoe langer een terrein ongestoord is gebleven, hoe beter dit systeem zich heeft kunnen ontwikkelen en hoe hoger de natuurwaarde is geworden.
Woon- en werkgebied in ontwikkeling (Bio Science Park)
INHOUD
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11
12.
INLEIDING
KADERS
BETEKENIS EN VISIE
GROEN-BLAUWE STRUCTUUR
PARKEN EN LANDGOEDEREN
BIODIVERSITEIT
DUURZAAMHEID EN KLIMAAT
PARTICIPATIE
INRICHTING
BEHEER
ONTMOETEN, BEWEGEN & SPELEN
UITWERKING en REALISATIE
BIJLAGEN
53
EINDCONCEPT • BELEIDSPLAN GROEN & WATER 2022-2031 • gemeente Oegstgeest
12.1 Uitvoeringsagenda
Daarnaast wordt (twee-)jaarlijks de actielijst uit het Beleidsplan Groen & Water nagelopen en een voortgangsrapportage gemaakt zodat inzichtelijk wordt wat al is uitgevoerd, wat uitgevoerd gaat
Het ten uitvoer brengen van de visie, ambities en opgaven vraagt er om het groen en water met
worden en wat nog op de plank ligt.
een brede, integrale blik te benaderen. Het zoeken van samenwerking met inwoners, bedrijven, maatschappelijke organisaties en beheerders van niet-gemeentelijk groen en water is belangrijk om
De acties en projecten – benoemd in de hoofdstukken 4-11 – zijn gebundeld in BIJLAGE VII,
tot creatieve oplossingen te komen. Groen en water – ongeacht of dit publiek of privaat is – zijn
Uitvoeringsagenda en vormen zo het uitvoeringsprogramma voor de komende jaren. Per actie of
namelijk van groot belang als het gaat om het inspelen op (de gevolgen van) klimaatverandering en
project is ook aangegeven welke prioriteit wij eraan wensen te geven.
het versterken van de gezondheid, economie en biodiversiteit in de gemeente. Ook gaat het erover om in de gemeentelijke organisatie over de grenzen van vakgebieden heen te kijken en bij
De uitwerking van de voorstellen van de Visiekaart Groen-Blauwe structuren wordt planmatig opgepakt waarbij nog verder onderzoek nodig is naar onder meer flora en fauna, bodem en
ruimtelijke ingrepen steeds te zoeken naar een ‘win-win’-aanpak. Dit vraagt om vernieuwende
cultuurhistorie. Op basis daarvan wordt een ontwerp of inrichtingsvoorstel gemaakt. De uitvoering zal
oplossingen en een ‘out of the box’-benadering bij de invulling van ruimtelijke plannen. Uitvoering
in de meeste gevallen integraal plaatsvinden met andere vakdisciplines (‘werk met werk maken’).
van de visie op groen en water vindt primair door vanuit groen geïnitieerde activiteiten en projecten plaats. We zetten in op een integrale aanpak waarbij groen proactief wordt meegenomen bij andere
12.2 Strategische groen-blauwe projecten
projecten als weg- en rioolvervangingen, herinrichtingen en projecten vanuit het Hoogheemraadschap of andere terreinbeheerders. Er is dan vaak veel meer mogelijk en het kan
Om het nieuwe beleid in de komende planperiode optimaal voelbaar en beleefbaar te maken, is een
leiden tot integrale oplossingen.
aantal ‘strategische groen-blauwe projecten’ aangewezen. Deze projecten hebben als kenmerk dat ze alle zichtbaar, urgent en integraal zijn en zeer sterk bijdragen aan de doelen en de gemeentelijke
Omdat de tijd niet stilstaat en er altijd nieuwe ontwikkelingen zullen zijn, zal het Beleidsplan Groen ambities in zijn algemeenheid en de groen-blauwe doelen en ambities in het bijzonder. & Water regelmatig worden geëvalueerd en waar nodig worden bijgesteld of zullen we nieuwe beleidsonderwerpen toevoegen. Een algehele actualisatie is in ieder geval na 10 jaar op zijn plaats. Daarnaast is het handig om elke 5 jaar te kijken naar onderstaande punten: •
•
Het betreft de volgende strategische projecten: •
Hoe heeft het areaal groen zich ontwikkeld ten opzichte van de kengetallen (m
Landgoederen verbinden: initiatief vanuit de Landschapstafel Leiden en Ommelanden om de diverse landgoederen in de zone die de regio doorkruist in visueel-ruimtelijk,
2
groen/woning en inwoner)?
ecologische en recreatief opzicht nauw met elkaar te verbinden zodat deze unieke zone
Is het groen-blauwe raamwerk versterkt en aangevuld volgens de Visiekaart Groen-blauwe
(weer) volledig tot zijn recht komt en zijn meerwaarde voor de regio optimaal kan vervullen.
structuren?
Gemeente Oegstgeest is trekker van dit project. •
•
Is de bescherming van waardevol groen en water toereikend?
•
Wordt voldoende groen-, water- en natuurbewust gehandeld?
kennen als behoorlijke stenige delen van Oegstgeest, zowel de inrichting van de openbare
•
Is het groen voldoende klimaatbestendig?
ruimte als de particuliere terreinen zijn hiervan de oorzaak. Doel van dit project is om in
•
Hebben we beter zicht op onze natuurboekhouding (aanwezigheid van beschermde en
samenwerking met alle partijen vergroeningsideeën te verzamelen en tot uitvoering te
Groenimpuls Buitenlust en Nieuw Rhijngeest: beide wijken laten zich in de huidige situatie
bijzondere soorten/biodiversiteit)?
INHOUD
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11
12.
INLEIDING
KADERS
BETEKENIS EN VISIE
GROEN-BLAUWE STRUCTUUR
PARKEN EN LANDGOEDEREN
BIODIVERSITEIT
DUURZAAMHEID EN KLIMAAT
PARTICIPATIE
INRICHTING
BEHEER
ONTMOETEN, BEWEGEN & SPELEN
UITWERKING en REALISATIE
BIJLAGEN
54
EINDCONCEPT • BELEIDSPLAN GROEN & WATER 2022-2031 • gemeente Oegstgeest
•
brengen. Dit kan dan gaan om bijvoorbeeld aanplant van extra bomen, aanleg van
•
•
geveltuintjes, groene daken en muren, onttegelen en vergroenen tuinen en openbare ruimte.
mogelijkheid om vanuit ruimtelijke ontwikkelingen derden mee te laten betalen aan
Groene klimaatzone Haaswijk-Poelgeest: waardevolle groene ‘hoogspanningszone’ door
specifieke voorstellen uit dit Beleidsplan Groen & Water. Dit geldt alleen voor de
Haaswijk (doorlopend naar Poelgeest) ontwikkelen naar ‘klimaatzone’ waarin een mix van
voorstellen die een duidelijke samenhang vertonen met betreffende ontwikkeling. Om
functies als (extra) waterberging, infiltratie, beleving, gebruik, landschap en waterberging
hiervoor in aanmerking te komen is een door de gemeenteraad vastgestelde lijst nodig met
op samenhangende en toekomstgerichte wijze een plaats krijgen.
voorstellen die voorzien zijn van een goede onderbouwing (profijt, toerekenbaarheid en
Groen-blauw lint Pastoorswetering: oude waterstructuur in samenhang met
proportionaliteit).
aangrenzende groengebieden ontwikkelen naar robuust groen-blauw lint met ruimte voor
•
Kostenverhaal grondexploitatie32: de Wet op Ruimtelijke Ordening (art. 6.24) biedt de
•
Groen- en natuurcompensatie: voor ruimtelijke ontwikkelingen die ten koste gaan van
biodiversiteit, gebruik (wandelen, fietsen, sporten), opvang van water en zichtbare
(structuur) groen of natuurwaarden dient gezocht te worden naar
cultuurhistorische waarden (bv. oude knotbomen).
compensatiemogelijkheden (ook vanuit provincie en het hoogheemraadschap). Dergelijke
Aanvalsplan ecologisch beheer oevers en bermen: grootschalige omvorming van harde
verplichtingen zijn – afhankelijk van de gestelde eisen – wellicht te combineren met
beschoeide oevers naar ecologische oevers met veel variatie in gradiënten in combinatie
projecten die voortvloeien uit het Beleidsplan Groen & Water.
met opzet van een ecologisch maaibeheer voor de wegbermen en omvorming van
•
overbodige siergazons. Samen laten oplopen met vervangingsinvesteringen uit het MJOP.
Subsidieregelingen: aanplant van groen en bomen, vergroeningprojecten, aanleg van natuur maar ook participatieprojecten worden vanuit de landelijke en provinciale overheid gestimuleerd via wisselende subsidieregelingen. Het is wenselijk de mogelijkheden te
12.3 Financieringsmogelijkheden
(laten) onderzoeken om hiervan gebruik te maken. •
Uitgangspunt is om de groene en blauwe acties en projecten zoals benoemd in het
Publiek-private samenwerking: zoeken naar partners die bepaalde voorstellen mee
uitvoeringsprogramma waar mogelijk mee te nemen bij andere (uitvoerings)projecten. Voor de
willen financieren. Zo heeft bijvoorbeeld ook een woningbouwcorporatie belang bij een
financiering bestaan onder meer de volgende mogelijkheden:
hoogwaardig groene woonomgeving of hechten bedrijven belang aan een fraai beplante
•
entree van het bedrijventerrein.
Reguliere beleidstaken: bij het opstellen van de jaarplannen bekijken welke wensen •
kunnen worden uitgevoerd binnen de reguliere beleidstaken of -budgetten. •
voor het uitvoeren van klimaatadaptatiemaatregelen. Deze bijdrage is bedoeld om
Reguliere beheer- en uitvoeringstaken: jaarlijks nagaan welke ruimtelijke voorstellen vanuit
adaptatiemaatregelen versneld uit te voeren, om reeds geplande ruimtelijke maatregelen
het reguliere beheer of binnen (kleinschalige) renovatie- en omvormingsprojecten kunnen
uit te breiden met adaptatiemaatregelen of om nieuwe adaptatiemaatregelen op te pakken.
worden uitgevoerd. Bij de prioritering van renovatieprojecten hier rekening mee houden. •
Impulsregeling klimaatadaptatie: overheden kunnen een bijdrage ontvangen van het Rijk
Aanmelding meerjarenbegroting: projectvoorstellen waarvoor kennis of capaciteit binnen de gemeente ontbreekt, aanmelden als nieuw beleid of als uitvoeringsproject ten behoeve
We zullen de financiering van projecten en ruimtelijke voorstellen in een meer gedetailleerd uitvoeringsprogramma nader uitwerken. Hierbij kan dan per project of (type) ruimtelijk voorstel worden aangegeven welke financieringsbron van toepassing is.
van de Meerjarenbegroting. 32
Onder Omgevingswet er is geen exploitatieplan meer. Publiekrechtelijk kostenverhaal is geïntegreerd in het omgevingsplan, het projectbesluit of de omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit.
INHOUD
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11
12.
INLEIDING
KADERS
BETEKENIS EN VISIE
GROEN-BLAUWE STRUCTUUR
PARKEN EN LANDGOEDEREN
BIODIVERSITEIT
DUURZAAMHEID EN KLIMAAT
PARTICIPATIE
INRICHTING
BEHEER
ONTMOETEN, BEWEGEN & SPELEN
UITWERKING en REALISATIE
BIJLAGEN
55
EINDCONCEPT • BELEIDSPLAN GROEN & WATER 2022-2031 • gemeente Oegstgeest
BIJLAGEN
BIJLAGE I, Betrokken organisaties
I.
Maatschappelijke organisaties/belangengroepering
II.
Toelichting wet- en regelgeving en beleid
III.
Positie en relatie met andere plannen
IV.
Functies van groen en water
V.
Groene kengetallen Oegstgeest
VI.
Legenda Visiekaart
VII.
Uitvoeringsagenda
De Visiekaart Groen-blauwe structuren is als separaat bestand bijgevoegd.
INHOUD
•
Adviescommissie Groen en Natuur
•
Bomenbond Rijnland
•
IVN Leidse Regio
•
Milieu Educatie Centrum Oegstgeest (MEC)
•
Stichting Oud Poelgeest
•
Werkgroep Behoud het Bos van Wijckerslooth
•
Zuid Hollands Landschap
•
Hoogheemraadschap van Rijnland
•
Gemeentelijke afdelingen: o
Team Maatschappij/sociaal domein
o
Team Bestuur & Strategie
o
Team Ruimte
o
Team Beheer & Onderhoud
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11
12.
INLEIDING
KADERS
BETEKENIS EN VISIE
GROEN-BLAUWE STRUCTUUR
PARKEN EN LANDGOEDEREN
BIODIVERSITEIT
DUURZAAMHEID EN KLIMAAT
PARTICIPATIE
INRICHTING
BEHEER
ONTMOETEN, BEWEGEN & SPELEN
UITWERKING en REALISATIE
BIJLAGEN
56
EINDCONCEPT • BELEIDSPLAN GROEN & WATER 2022-2031 • gemeente Oegstgeest
BIJLAGE II, Wet- en regelgeving Risicomanagement en boomveiligheidsbeleid Uitgangspunt bij het boomveiligheidsbeleid is risicobeheersing. Het is niet mogelijk Het beheer van openbaar groen vindt plaats binnen de volgende wettelijke kaders en beleid:
om veiligheid te garanderen. Dit wordt ook niet vereist vanuit de wet. Periodieke
•
Nieuwe Burgerlijk wetboek (NBW).
controles, uitvoering van veiligheidsmaatregelen en regulier onderhoud aan bomen
•
Wet natuurbescherming (WNB).
kunnen de risico’s op ongevallen en materiële schade wel beperken. Het
•
Kaderrichtlijn Water (KRW).
boomveiligheidsbeleid van een organisatie moet daarom invulling geven aan het
•
Omgevingswet (OW) en Nationale Omgevingsvisie (NOVI).
beperken van risico’s.
•
Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie (DRAP).
Bron: CROW, Richtlijn boomveiligheidsregistraties
•
Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV).
•
Natuur- en biodiversiteitsbeleid provincie Zuid-Holland (PZH).
Ook voor het overige groen en water geldt deze zorgplicht waarbij het zorgen voor veilige
•
Water- en natuurbeleid Hoogheemraadschap van Rijnland (HR).
groenvoorzieningen op basis van een beheerplan een wettelijke taak/verantwoording is voor gemeente. Een dergelijk beheerplan dient gebaseerd te zijn op de actuele situatie. Provincies
Navolgend wordt kort toegelicht wat daaruit de belangrijkste voorwaarden zijn.
hebben de taak hierop toe te zien (onderhoud kapitaalgoederen provincie Zuid-Holland, zie o.a.
Nieuwe Burgerlijk wetboek (NBW)
paragraaf 7.8 over achterstallig onderhoud).
Het beheer van het openbaar groen en water kent een zorgplicht. Onder zorgplicht wordt verstaan
Wet natuurbescherming (WNB)
dat elke eigenaar de plicht heeft om voldoende zorg te besteden aan haar groen en water. De term ‘zorgplicht’ komt voort uit eerdere rechtspraak betreffende artikel 6:162 van het Nieuwe Burgerlijk
Volgens deze wet mag geen schade toegebracht worden aan beschermde gebieden en beschermde flora en fauna. De provincie Zuid-Holland en de Omgevingsdienst West-Holland
wetboek over onrechtmatige daad. Onder voldoende zorg wordt het volgende verstaan:
bepalen wat wel en niet toegestaan is in het omgaan met beschermde planten en dieren (zie •
Er moet aantoonbaar regulier onderhoud worden uitgevoerd.
provinciaal beleid). Als bevoegd gezag zorgen ze voor de vergunningen en ontheffingen en het
•
Er moet aantoonbare controle uitgevoerd worden op gebreken en de maatregelen die uit
toezicht op naleving van de wet.
deze controle voortvloeien moeten uitgevoerd worden. Deze wet kent ook een algemene zorgplicht (artikel 1.11 Wnb) voor zowel beschermde gebieden Om de controle op gebreken aantoonbaar te maken, wordt geadviseerd twee zaken op orde te
als beschermde flora en fauna. Dit houdt in dat nadelige gevolgen aan gebieden of soorten moeten
hebben: gegevensregistratie en een onderbouwing van de controlefrequentie.
worden voorkomen dan wel beperkt of ongedaan gemaakt. In de praktijk zal daarom voorafgaand aan een ‘ingreep’ ecologisch onderzoek nodig zijn. Zie ook paragraaf 6.
INHOUD
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11
12.
INLEIDING
KADERS
BETEKENIS EN VISIE
GROEN-BLAUWE STRUCTUUR
PARKEN EN LANDGOEDEREN
BIODIVERSITEIT
DUURZAAMHEID EN KLIMAAT
PARTICIPATIE
INRICHTING
BEHEER
ONTMOETEN, BEWEGEN & SPELEN
UITWERKING en REALISATIE
BIJLAGEN
57
EINDCONCEPT • BELEIDSPLAN GROEN & WATER 2022-2031 • gemeente Oegstgeest
Kaderrichtlijn water (KRW)
Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie (DPRA)
Nederland streef naar schoon en ecologisch gezond water voor duurzaam gebruik. Water om in te
Het Deltaplan Ruimtelijke adaptatie is een gezamenlijk plan van gemeenten, waterschappen,
zwemmen of om anders van te genieten, water als grondstof voor de bereiding van drink- water,
provincies en het Rijk om Nederland klimaatbestendig en waterrobuust in te richten. Het Deltaplan
voor proceswater en voor landbouwkundig gebruik. Water waarin planten en dieren zich thuis
versnelt en intensiveert de aanpak van wateroverlast, hittestress, droogte en de gevolgen van
voelen. Dat zijn de doelen van Europese Kaderrichtlijn Water (KRW). Realisatie van dat doel draagt
overstromingen.
bovendien bij aan de doelen van de Vogel- en de Habitatrichtlijn, de Zwem- en Drinkwaterrichtlijn
Het Deltaplan is opgebouwd volgens zeven ambities:
en de Kaderrichtlijn Mariene Strategie. De KRW schrijft voor dat er stroomgebiedsbeheerplannen worden opgesteld met de beschrijving van de watersystemen, doelen en maatregelen. Voor
•
Kwetsbaarheid in beeld brengen (voor het uitvoeren van de stresstest is).
gemeente Oegstgeest is op dit moment het stroomgebiedsbeheerplan voor de Rijndelta 2016-2021
•
Risicodialoog voeren en strategie opstellen met alle relevante gebiedspartners (zie routekaart).
het vigerende beheerplan. De ontwerp-Stroomgebiedbeheerplannen 2022-2027 lagen tot eind september 2021 ter inzage.
•
Uitvoeringsagenda opstellen (regionale uitvoerings- en investeringsagenda).
•
Meekoppelkansen benutten (bij alle ruimtelijke ontwikkelingen de kansen voor een
Omgevingswet (OW) en Nationale Omgevingsvisie (NOVI)
klimaatbestendige inrichting te gebruiken).
Met de Omgevingswet wil de overheid de regels voor ruimtelijke ontwikkeling vereenvoudigen en
•
Stimuleren en faciliteren (kennis, instrumenten en ervaringen met elkaar delen).
samenvoegen. De Omgevingswet zal naar verwachting op 1 juli 2022 ingaan. De Nationale
•
Reguleren en borgen (In 2050 heel Nederland waterrobuust en klimaatbestendig ingericht).
Omgevingsvisie (NOVI) vormt de inhoudelijke bijsluiter van de Omgevingswet, en bevat belangrijke
•
Handelen bij calamiteiten (voorbereiden op calamiteiten die veroorzaakt worden door
principes waar bij ruimtelijke ordening rekening mee gehouden dient te worden. Drie principes
wateroverlast, hitte, droogte en overstroming).
vormen de ruggengraat van de NOVI: •
Op het Kennisportaal staan hulpmiddelen om met deze ambities aan de slag te gaan.
Geen afwenteling in tijd en ruimte, waarmee wordt bedoeld dat ruimtelijke ontwikkelingen
Besluit Begroting en Verantwoording (BBV)
geen negatieve effecten mogen genereren op een andere locatie of naar de toekomst Het zorgen voor veilige (openbare) voorzieningen op basis van een beheerplan is een wettelijke
doorgeschoven mogen worden. •
taak/verantwoording voor gemeenten. Een dergelijk beheerplan dient gebaseerd te zijn op de
Meervoudig ruimtegebruik boven enkelvoudig ruimtegebruik: de schaarste aan ruimte vraagt in Nederland om gelaagde oplossingen, bijvoorbeeld verdedigingswerken die ook
provincie Zuid-Holland, zie o.a paragraaf 7.8 en 7.9 over bezuinigingen achterstallig onderhoud).
een bijdrage leveren aan biodiversiteit, recreatie en energieopwekking. •
actuele situatie. Provincies hebben de taak hierop toe te zien (onderhoud kapitaalgoederen
Kenmerken en identiteit leidend: bij ruimtelijke inrichting zijn bestaande kenmerken van het
De provincies hebben een Gemeenschappelijk financieel toezichtkader gemeenten (GTK) opgesteld waarin staat hoe zij dit toezicht hebben vormgegeven en welke eisen zij aan een
landschap leidend.
beheerplan en begroting stellen.
Provincies en gemeenten vertalen dit naar hun provinciale en gemeentelijke omgevingsvisies, plannen en verordeningen. Belangrijk aandachtspunt is dat participatie ‘vooraf’ verplicht wordt gesteld om een (bouw)plan te kunnen ontwikkelen.
INHOUD
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11
12.
INLEIDING
KADERS
BETEKENIS EN VISIE
GROEN-BLAUWE STRUCTUUR
PARKEN EN LANDGOEDEREN
BIODIVERSITEIT
DUURZAAMHEID EN KLIMAAT
PARTICIPATIE
INRICHTING
BEHEER
ONTMOETEN, BEWEGEN & SPELEN
UITWERKING en REALISATIE
BIJLAGEN
58
EINDCONCEPT • BELEIDSPLAN GROEN & WATER 2022-2031 • gemeente Oegstgeest
Provinciaal natuurbeleid (PZH)
Maatwerk is nodig om nieuwe vormen van ruimtegebruik mogelijk te maken.
Alle bestaande natuurgebieden in de provincie Zuid-Holland vormen samen Natuurnetwerk
De waterschappen van Nederland, waaronder het Hoogheemraadschap van Rijnland, zijn op 13
Nederland (NNN). De provincie werkt aan het voor 2027 realiseren van de laatste 3.300 ha NNN
november 2020 toegetreden tot het landelijk Deltaplan Biodiversiteitsherstel. Het actieplan van
van het totaal van 45.000 ha NNN in Zuid-Holland. De nog te realiseren NNN-gebieden vormen
Rijnland heeft een looptijd van zeven jaar voor de periode 2020 – 2027. Hierin is onder meer de
vaak een ondersteuning voor de Natura 2000-gebieden waardoor deze gebieden robuuster worden
samenwerking opgenomen met lokale partners als Naturalis en Groene Cirkels Bijenlandschap.
en internationale natuurdoelen beter haalbaar zijn. Door het aanwijzen, inrichten en het (juridisch en planologisch) borgen van NNN-gebieden, wil de provincie de achteruitgang van de leefgebieden
Vanuit het Integraal waterketenplan Leidse regio (IWKP, 2018) zijn de volgende beleidsregels relevant voor het Beleidsplan Groen & Water:
van soorten voorkomen en daarmee de achteruitgang van de biodiversiteit te stoppen. De ambities voor het Natuurnetwerk Nederland zijn uitgewerkt in het provinciaal natuurbeheerplan.
•
Bij herinrichting van de bebouwde en/of openbare ruimte wordt een gescheiden stelsel aangelegd, tenzij dit niet doelmatig is. De kosten hiervan worden gedragen uit de
De provincie stelt geld en grond ter beschikking om ecologische verbindingszones te realiseren.
(grond)exploitatie van het betreffende project. De robuustheid van het totale stelsel mag in Binnen de gemeente Oegstgeest behoren het Bos van Wijckerslooth en de landgoederen Oud-
geen enkel geval verminderen (§ 4.2.1).
Poelgeest, Rhijngeest en Endegeest tot het Natuurnetwerk Nederland. Ten westen van de A44 valt
•
Het door gemeenten op peil houden van de kwaliteit van de leefomgeving (hemelwater,
een deel van het belangrijk weidevogelgebied ook binnen de gemeentegrenzen. Natura 2000-
grondwater; droge voeten) door het inzamelen, transporteren en lozen van hemelwater en
gebieden zijn er niet.
het op openbaar terrein indien doelmatig handhaven van grondwaterpeilen (§ 5.1). •
Beleid Hoogheemraadschap van Rijnland
De ‘stip aan de horizon’ met oog op klimaatadaptatie, bestaat uit een robuuster watersysteem, een maaiveldinrichting met meer bergingsvolume en het oplossen van de
Het Hoogheemraadschap van Rijnland geeft met het rapport ‘De Blauwe Lens’ een ruimtelijk-
incidentele waterproblemen door beter samen te werken met de andere stakeholders in de
systemische manier van kijken naar haar maatschappelijke- en klimaatopgaven. Het geeft
openbare ruimte (§ 5.5.3).
toekomstgerichte perspectieven die ook de ‘schurende opgaven’ helder in beeld brengen. De
•
achterliggende principes hierbij zijn:
Als een van de uitgangspunten voor het beheer en onderhoud die helpen wateroverlast te voorkomen geldt dat oeverbeschermingen (zoals o.a. kademuren en beschoeiingen) worden zo onderhouden dat de watergangen het juiste profiel houden (§ 5.7).
•
Het watersysteem als ordenende kracht in ruimtelijke ontwikkeling.
•
Op lange termijn is water niet alleen ordenend, maar ook transformerend. Sorteer hier nu al
•
Het uitvoeren van een verplichte watertoets door alle overheden die waterhuishoudkundige relevante ruimtelijke plannen en besluiten maken. De gemeente vraagt de watertoets aan
op voor.
bij de ‘waterbeheerder’ (§ 5.8.3).
•
Maatschappelijke meerwaarden altijd meewegen.
•
Slim inzetten van schoon water.
•
Van faciliteren naar mogelijk maken (van peil volgt functie naar functie volgt peil).
•
Vrijwel al het stedelijk water valt binnen de categorie ‘Overige water’. Bekijken wat de mogelijkheden zijn om binnen het stedelijk gebied de waterkwaliteit te verbeteren. Gemeenten krijgen hierin expliciet ruimte om haar ambities met betrekking tot waterkwaliteit kenbaar te maken (§ 6.6.5).
INHOUD
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11
12.
INLEIDING
KADERS
BETEKENIS EN VISIE
GROEN-BLAUWE STRUCTUUR
PARKEN EN LANDGOEDEREN
BIODIVERSITEIT
DUURZAAMHEID EN KLIMAAT
PARTICIPATIE
INRICHTING
BEHEER
ONTMOETEN, BEWEGEN & SPELEN
UITWERKING en REALISATIE
BIJLAGEN
59
EINDCONCEPT • BELEIDSPLAN GROEN & WATER 2022-2031 • gemeente Oegstgeest
Vanuit Hoogheemraadschap van Rijnland zijn de volgende aandachtspunten meegegeven voor het
BIJLAGE III, Positie en relatie met andere plannen
water in gemeente Oegstgeest: Rijnland voorziet over het algemeen niet in biotoopgerichte streefbeelden voor de waterkwaliteit in
Het Beleidsplan Groen & Water staat uiteraard niet op zichzelf. Vanuit een integrale benadering zal
het stedelijk gebied. Deze wateren vallen onder het KRW-beleid overig water in stedelijk gebied.
er steeds een wisselwerking zijn met het beleid vanuit de andere vakdisciplines. De hiernaast
Het is goed om aansluitend op dit algemene beleid gemeentelijke detaillering uit te werken.
staande afbeelding geeft dit op schematische wijze weer: vanuit het beleidsveld Groen en Water vormt het plan – net als de beleidsplannen van de andere vakdisciplines – de onderlegger voor de
Groengebieden zouden idealiter in droge perioden ‘de eigen broek moeten kunnen ophouden’.
Omgevingsvisie (in ontwikkeling) en vertaalt uitgangspunten vanuit de andere beleidsvelden naar
Naast een zekere ‘sponswerking’ zou het ook prettig zijn als de hemelwaterafvoer (van
het groen – en waterbeleid. En omgekeerd geeft het plan op zijn beurt input aan de beleidsplannen
verhardingen) gericht is op het voeden van deze gebieden.
voor de andere vakdisciplines. Het beleidsveld Groen en Water staat hiermee dan ook op gelijk niveau met de andere vakdisciplines, waarbij in geval van strijdige belangen de uiteindelijke afweging op het niveau van de Omgevingsvisie plaatsvindt. Los hiervan spelen een aantal overkoepelende opgaven ten aanzien van klimaatadaptatie, energietransitie, woningbouw en biodiversiteit. Deze opgaven hebben impact op alle disciplines en stellen eisen aan het beleid, maar bieden ook kansen om discipline specifieke ambities te realiseren. Tot slot vormt het Beleidsplan voor het vakgebied Groen en Water dé paraplu voor alle verdere uitwerkingen, zoals beheer- en werkplannen, regelgeving en andere instrumenten voor groen en water. De samenhang tussen de beleidsvelden onderling en de centrale opgaven laat zich aan de hand van het volgende voorbeeld goed illustreren: bij de vervanging van de riolering in een woonstraat geldt vanuit de klimaatopgave dat het hemelwater moet worden afgekoppeld. Om dit mogelijk te maken, moet er voldoende groen aanwezig zijn waar het water kan infiltreren. Het groen op zijn beurt moet klimaatrobuust en biodivers zijn. De wens tot afkoppeling sluit hier naadloos op aan, omdat zodoende het hemelwater direct ten goede kan komen aan het groen èn hiermee een interessante overgang van droog naar nat gecreëerd kan worden die de juiste
Positie van het van Beleidsplan Groen & Water
voorwaarden biedt voor meer biodiversiteit. Gelijktijdig ontstaat hiermee een aantrekkelijke woonomgeving die uitnodigt tot beweging.
INHOUD
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11
12.
INLEIDING
KADERS
BETEKENIS EN VISIE
GROEN-BLAUWE STRUCTUUR
PARKEN EN LANDGOEDEREN
BIODIVERSITEIT
DUURZAAMHEID EN KLIMAAT
PARTICIPATIE
INRICHTING
BEHEER
ONTMOETEN, BEWEGEN & SPELEN
UITWERKING en REALISATIE
BIJLAGEN
60
EINDCONCEPT • BELEIDSPLAN GROEN & WATER 2022-2031 • gemeente Oegstgeest
BIJLAGE IV, Functies van groen Functies van (openbaar) groen en water
Groen en water zijn basisvoorwaarden voor gezondheid, leefbaarheid en biodiversiteit. In publicaties als ‘Recht op groen’ en ’Groen Loont33’ zijn de waarden van groen – met inbegrip van water – in vier kernbegrippen ondergebracht: •
Groen/water zorgt voor leefbaarheid: prettig ontmoeten, prettig wonen, ontspannen dichtbij
met * aangeduide functies gelden uitsluitend voor groen
A. Ondersteunen van
B. Ervaren van natuur en
C. Uitnodigen tot ontspannen en
verkeer
buiten zijn (beleving)
ontdekken (recreatie en toerisme)
en verder van huis, spelen en bewegen, beleven van levende natuur en verminderen van gevoel van onveiligheid. Daar waar groen opgenomen is het stedenbouwkundig ontwerp draagt groen veel bij aan de identiteit van een buurt of stad. •
D. Herkenbaarheid van de
E. Vormgeven aan de
F. Verbinden van bebouwd en
omgeving (identiteit)
buitenruimte (ontwerp)
niet-bebouwd gebied
Groen/water draagt bij aan de gezondheid van mensen: herstellen van stress, stimuleren
(landschap)
tot bewegen, bevorderen van concentratie, vergemakkelijken sociaal contact, bijdragen aan geluidssanering, vasthouden van fijnstof, opnemen van CO2, NO2 en ozon. •
Groen/water heeft waarde voor de economie: het maakt een gemeente aantrekkelijk voor
G. Herbergen van planten
H. Ontdekken van en leren
I. Verhogen van de waarden en
en dieren (ecologie)
over natuurlijke processen
aantrekkelijkheid van woningen
(educatie)
en bedrijven (economie)
wonen, toerisme, recreatie en werken. Een gezonde bevolking betekent minder maatschappelijke kosten. Groen zorgt voor een meerwaarde van onroerend goed en
•
opvang van water (retentie) leidt tot besparingen op investeringen in rioolstelsels.
J. Ruimte bieden aan
K. Ruimte bieden aan
L. Reguleren van temperatuur:
Groen/water heeft waarde voor de natuur: verhoging van de biodiversiteit, specifieke
ondergrondse infrastructuur
waterberging en opvangen
temperen van hitte en kou
stedelijke biotopen, beleven van natuur leidt tot draagvlak voor natuurbehoud en
(kabels en leidingen)
water van hoosbuien
M. Verbeteren lucht-
N. Verhogen van de
O. Uitnodigen tot bewegen en
kwaliteit, wegvangen van
gezondheid van inwoners
actief bezig zijn
natuurontwikkeling. Hieraan kunnen inmiddels twee nieuwe kernbegrippen worden toegevoegd: •
Groen/water is onmisbaar voor klimaatadaptatie: door verdamping van vocht en
fijnstof
schaduwwerking dempt het groen/water hoge temperaturen (‘hittestress’), groen bindt CO2 en vangt fijnstof af, parken vormen zogeheten ‘coolspots’ in een stedelijke omgeving en groen heeft een natuurlijk waterbufferend vermogen. •
Groen heeft ook relatie tot energiebesparing en -opwekking: met groene gevels en daken kan onder meer energie worden bespaard en groenrestproducten kunnen worden ingezet voor energieopwekking.
33
INHOUD
Zie websites Raad voor leefomgeving en infrastructuur en De Groene stad
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11
12.
INLEIDING
KADERS
BETEKENIS EN VISIE
GROEN-BLAUWE STRUCTUUR
PARKEN EN LANDGOEDEREN
BIODIVERSITEIT
DUURZAAMHEID EN KLIMAAT
PARTICIPATIE
INRICHTING
BEHEER
ONTMOETEN, BEWEGEN & SPELEN
UITWERKING en REALISATIE
BIJLAGEN
61
EINDCONCEPT • BELEIDSPLAN GROEN & WATER 2022-2031 • gemeente Oegstgeest
BIJLAGE V, Groene kengetallen Oegstgeest
Oegstgeest verkeert echter in de gelukkige omstandigheid dat – naast het gemeentelijke groen – binnen en direct aan grenzend aan het gemeentelijke grondgebied zich diverse openbaar toegankelijke en goed bereikbare landgoederen, parken en natuurterreinen bevinden van andere
Het areaal openbaar groen en water en bijbehorende voorzieningen in beheer bij de gemeente
terreinbeherende instanties37. Dit sluit aan op de beleving van Oegstgeest als een dorp dat
bestaat uit de volgende onderdelen (peildatum 1 januari 2021): bijzonder rijk is aan groen, maar benadrukt ook de grote bijdrage die andere terreinbeherende •
13.500 bomen.
•
94 ha groen.
•
34 ha waterpartijen34.
•
43 km watergangen.
instanties dan de gemeente hieraan leveren. Daarnaast moet in het oog gehouden worden dat ook de vele groene particuliere tuinen en erven van grote betekenis zijn voor het groenbeeld in de gemeente.
Dit areaal is onderverdeeld zoals weergegeven in afbeelding 3.2. Deze areaalgegevens kunnen worden gebruikt om de groene kengetallen35 van de gemeente te berekenen en daarmee de abstracte aanduiding als ‘groene gemeente’ of ‘bomenrijk’ te kwantificeren en af te zetten tegen landelijke of internationale richtlijnen, normen of gemiddelden. Bij het bepalen welke typen groengebieden wel of niet meewegen bij de berekening van het gemeentelijke kengetal is aangesloten op de criteria zoals die gelden voor het landelijk richtgetal36. Dit houdt in dat de begraafplaatsen, sportvelden en volkstuinen niet zijn meegerekend. Ook agrarische gronden (Elsgeesterpolder) vallen erbuiten, aangezien deze een andere primaire functie hebben en niet openbaar toegankelijk zijn. Door dezelfde criteria te hanteren, is 1-op-1 vergelijking met het landelijk richtgetal mogelijk. Omgeslagen naar het aantal woningen en inwoners betekent dit dat per woning gemiddeld 85 m 2 en per inwoner 37 m2 groen beschikbaar is. Het landelijke richtgetal bedraagt 75 m2 per woning en de Verenigde Naties bevelen aan om een groennorm van 48 m 2 per inwoner te hanteren. Ten opzichte van het landelijk richtgetal geldt dat gemeente Oegstgeest hier ruimschoots aan voldoet, maar evenwel de aanbevolen groennorm per inwoner niet haalt. Verdeling gemeentelijk groenareaal 34
Exclusief de Klinkenbergerplas (circa 30 hectare). Het gehele terrein is in eigendom van de gemeente, maar het wateroppervlakte is in beheer bij Hoogheemraadschap van Rijnland.
richtgetal is vervolgens als randvoorwaarde gekoppeld dat vanuit iedere woning binnen een straal van 300-500 m1 ‘toegankelijk’ groen van formaat aanwezig is.
35
37
Voor zover bekend bestaan er geen landelijk normen of richtlijnen voor het areaal aan water per woning of inwoner. De Oegstgeestse kengetallen voor water zijn dan ook niet vermeld in dit plan.
Hendrik Kraemerpark, landgoed Endegeest, landgoed Oud Poelgeest, bosgebied Rhijngeest, Leidse Hout (gemeente Leiden), Veerpolder (deels, gemeente Warmond) en Klaas Hennepoelpolder (gemeente Warmond).
36
Nota Ruimte (2006). Hieronder valt al het gemeentelijke groen, exclusief watergangen en plassen, volkstuinen, sportgrasvelden en begraafplaatsen. De windsingels en groengebieden rondom mogen wel meegerekend worden. Aan dit
INHOUD
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11
12.
INLEIDING
KADERS
BETEKENIS EN VISIE
GROEN-BLAUWE STRUCTUUR
PARKEN EN LANDGOEDEREN
BIODIVERSITEIT
DUURZAAMHEID EN KLIMAAT
PARTICIPATIE
INRICHTING
BEHEER
ONTMOETEN, BEWEGEN & SPELEN
UITWERKING en REALISATIE
BIJLAGEN
62
EINDCONCEPT • BELEIDSPLAN GROEN & WATER 2022-2031 • gemeente Oegstgeest
Het getal voor bomen wordt uitgedrukt in aantal bomen per inwoner en bedraagt 0,53 boom per inwoner (1 boom per 2 inwoners). Het landelijk gemiddelde bedraagt 0,5 boom per inwoner (1 boom per 2 inwoners)38. Het voor Oegstgeest berekende kengetal ligt dus in lijn met het landelijke gemiddelde. Het is goed om hierbij op te merken dat dit uitsluitend de individueel beheerde gemeentelijke bomen (solitair, straat- of laanboom en boomgroep) betreft. Daarnaast zijn er nog bomen aanwezig in singels, bosplantsoen, bospercelen, landgoederen en natuurgebieden van derden of particuliere tuinen. Deze kengetallen krijgen in praktisch opzicht vooral betekenis wanneer per wijk of buurt wordt gekeken wat het aanwezige groen of aantal bomen per woning of inwoner is. Op grond hiervan kan dan bijvoorbeeld in geval van ruimtelijke ontwikkelingen gekeken worden of uitbreiding van het groenareaal of aantal bomen meegenomen moet worden. Behalve het gemeentelijk groen is er natuurlijk ook veel groen aanwezig in de tuinen van particulieren en op de terreinen van derden. Onderstaande afbeelding maakt op buurtniveau inzichtelijk wat het % groen is als naar het totaalbeeld van zowel gemeentelijke als particulier groen wordt gekeken.
Percentage groen per buurt in Oegstgeest
Het betreft een uitsnede uit de ‘Basiskaart Nederland 2020 groen en grijs per buurt’ op basis van % bomen (boomkroon en het gebied eronder), % laag groen (gras, struiken) en % grijs (stenen, verharding, kale grond, zandverstuiving). Bron kaartbeeld: https://www.klimaateffectatlas.nl/nl/
38
Er bestaat geen landelijk richtgetal voor het aantal bomen per woning of inwoner. Op basis van de kengetallen van een groot aantal gemeenten wordt binnen de vakwereld 0,5 boom/inwoner gehanteerd als landelijk gemiddeld.
INHOUD
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11
12.
INLEIDING
KADERS
BETEKENIS EN VISIE
GROEN-BLAUWE STRUCTUUR
PARKEN EN LANDGOEDEREN
BIODIVERSITEIT
DUURZAAMHEID EN KLIMAAT
PARTICIPATIE
INRICHTING
BEHEER
ONTMOETEN, BEWEGEN & SPELEN
UITWERKING en REALISATIE
BIJLAGEN
63
EINDCONCEPT • BELEIDSPLAN GROEN & WATER 2022-2031 • gemeente Oegstgeest
BIJLAGE VI, Legenda visiekaart
Sfeerbeeld
Zie ook separaat bijgevoegde Visiekaart Groen-Blauwe structuren
Legendaeenheid
Sfeerbeeld
Legendaeenheid
Toelichting
Hoofdwaterstructuur – bestaand
Kanalen, vaarten, vijvers en andere watergangen met een structurerende
Toelichting
betekenis op gemeenteniveau; vaak in
VLAKSTRUCTUREN
eigendom van het
Hoofdgroenstructuur – bestaand
Foto: Oegstgeesterkanaal vanaf Oortbrug
Groen (incl. bomen) met een structurerende
Hoogheemraadschap Rijnland, maar soms ook in eigendom en/of beheer
betekenis op
van de gemeente;
gemeenteniveau;
koesteren en/of versterken
hoofdzakelijk in eigendom en/of beheer van de
Nevenwaterstructuur – bestaand
gemeente, soms van Foto: David Zocherpark
derden; koesteren en/of
en andere watergangen met een structurerende
versterken
Hoofdgroenstructuur – gewenst
Kanalen, vaarten, vijvers
betekenis op wijkniveau; vaak in eigendom van de
Gebiedsdeel dat vanwege
gemeente, soms van het
strategische ligging een
Foto: Rijnfront
belangrijke schakel en/of
Hoogheemraadschap Rijnland of derden;
noodzakelijke aanvulling
koesteren en/of versterken
vormt om te komen tot een robuust, functioneel en Foto: Agrarisch perceel (Oegstgeesterkanaal thv A44)
Agrarisch gebied met natuur- en landschappelijke waarden
volledig aaneengesloten groen-blauw raamwerk; ontwikkelen
Nevengroenstructuur – bestaand
Buitengebied met een primair agrarische functie met te versterken en te ontwikkelen natuur- en landschappelijke waarden.
Groen (incl. bomen) met een structurerende
Foto: Vinkenweg (Elsgeesterpolder)
betekenis op wijkniveau; koesteren en/of versterken
Foto: Van Griethuijsenplein
INHOUD
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11
12.
INLEIDING
KADERS
BETEKENIS EN VISIE
GROEN-BLAUWE STRUCTUUR
PARKEN EN LANDGOEDEREN
BIODIVERSITEIT
DUURZAAMHEID EN KLIMAAT
PARTICIPATIE
INRICHTING
BEHEER
ONTMOETEN, BEWEGEN & SPELEN
UITWERKING en REALISATIE
BIJLAGEN
64
EINDCONCEPT • BELEIDSPLAN GROEN & WATER 2022-2031 • gemeente Oegstgeest
Sfeerbeeld
Legendaeenheid
Toelichting
Sportvelden
Groen dat primair is
Sfeerbeeld
Legendaeenheid
Toelichting
Hoofdgroenstructuur – bestaand
Laan of bomenrij inclusief
LIJNSTRUCTUREN
aangelegd en wordt onderhouden ten behoeve van sport- en recreatieve
structurerende betekenis
activiteiten. Het dan Foto: sportcomplex Poelmeer
op gemeenteniveau;
bijvoorbeeld om groene
hoofdzakelijk in eigendom
sportcomplexen,
en/of beheer van de
(natuur)ijsbanen en lig- en
Foto: Haaswijklaan
picknickweides
Overig groen
bermen met een
gemeente, soms van derden; koesteren en/of versterken
Groen dat geen onderdeel is van het groen-blauwe raamwerk als kleinschalig
Nevengroenstructuur – bestaand
groen in de buurten, straten, erven en tuinen. Foto: Eli Heimanshof
Laan of bomenrij inclusief bermen met een
Daarnaast betreft het ook
structurerende betekenis
braakliggende gronden
op wijkniveau; koesteren en/of versterken
met een tijdelijk groen Foto: Dirk van Swietenlaan
karakter of gronden met sterk gemengde functies.
Belangrijk groen buiten gemeente
Belangrijke grote
Verbinding hoofdgroen- of nevengroenstructuur
groengebieden die direct aan de gemeentegrens roen dat geen onderdeel is
Te ontwikkelen groene schakel ten behoeve van een volledig aaneengesloten groen-
van het groen-blauwe
blauwe raamwerk
raamwerk als kleinschalig Foto: Klaas Hennepoelpolder
groen in de buurten,
Foto: Leidsestraatweg
straten, erven en tuinen. Daarnaast betreft het ook braakliggende gronden met een tijdelijk groen karakter of gronden met sterk gemengde functies.
INHOUD
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11
12.
INLEIDING
KADERS
BETEKENIS EN VISIE
GROEN-BLAUWE STRUCTUUR
PARKEN EN LANDGOEDEREN
BIODIVERSITEIT
DUURZAAMHEID EN KLIMAAT
PARTICIPATIE
INRICHTING
BEHEER
ONTMOETEN, BEWEGEN & SPELEN
UITWERKING en REALISATIE
BIJLAGEN
65
EINDCONCEPT • BELEIDSPLAN GROEN & WATER 2022-2031 • gemeente Oegstgeest
Sfeerbeeld
Legendaeenheid
Toelichting
Verbinding hoofdwater- of nevenwaterstructuur
Te herstellen ontbrekende
Sfeerbeeld
schakel in de waterstructuur als
Legendaeenheid
Toelichting
Recreatieve doorsteek – bestaand of gewenst
Bestaande of gewenste – vaak informele – wandelof fietsverbinding tussen
onlosmakend onderdeel
de woonomgeving en het
van het groen-blauwe
groen-blauwe raamwerk
raamwerk Foto: Rhijngeest
Foto: Langenakker
PUNTEN EN SYMBOLEN Landschappelijk lint – bestaand
Relict van historische
Natuurlijk en ecologische groen
landschappelijke groenstructuur
Groen met een – bestaand of gewenst natuurlijk karakter en/of specifieke
opgenomen in de
ecologische waarden;
stedelijke omgeving
meestal deel van de (inter)lokale ecologische Foto: Broekweg Foto: Abtspoelweg
Landschappelijk lint – gewenst
groenstructuur. Het betreft zowel groen dat deze
Herstellen of weer beter
functie nu al vervult als
zichtbaar maken van een
groen dat waarvoor dit
(voormalige)
wenselijk is
landschappelijke groenstructuur
Cultuurlijk en parkachtig groen
Foto: Valkenburgerweg
Groen met een – bestaand of gewenst – cultuurlijk/ parkachtig karakter. Het betreft hoogwaardig,
Zichtlijn
traditioneel onderhouden
Belangrijke – veelal historisch bepaalde –
Foto: zichtlijn vanuit landgoed Rijnweijde naar kerktoren Valkenburg
Foto: Hendrik Kraemerpark
en gevarieerd siergroen
visuele verbinding via of
waarbij esthetische
vanuit groen naar
beleving en gebruiks-
markante gebouwen of
waarden voorop staan.
locaties. Zichtlijnen versterken de visueelruimtelijke én historische samenhang
INHOUD
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11
12.
INLEIDING
KADERS
BETEKENIS EN VISIE
GROEN-BLAUWE STRUCTUUR
PARKEN EN LANDGOEDEREN
BIODIVERSITEIT
DUURZAAMHEID EN KLIMAAT
PARTICIPATIE
INRICHTING
BEHEER
ONTMOETEN, BEWEGEN & SPELEN
UITWERKING en REALISATIE
BIJLAGEN
66
EINDCONCEPT • BELEIDSPLAN GROEN & WATER 2022-2031 • gemeente Oegstgeest
Sfeerbeeld
Legendaeenheid
Toelichting
Monumentale boom
Boom die vanwege
Sfeerbeeld
omvang, ouderdom,
Legendaeenheid
Toelichting
Vergroeningslocatie
Te vergroenen stenig openbaar en/of particulier
dendrologische waarde
gebied met een hoog
en/of historische betekenis
risico op hittestress en/of
is opgenomen in het
wateroverlast
Landelijk Register
Foto: Endegeest
Afbeelding: Nieuw Rhijngeest
Monumentale bomen van de Bomenstichting
Groene parel
Volkstuinencomplex
Groenobject, dat binnen
Groengebied verdeeld in
het groen-blauwe
een groot aantal kleinere
raamwerk een iconische
percelen in gebruik als
waarde vertegenwoordigt
moes-, fruit- en siertuinen voor inwoners van
vanwege de bijzondere uitstraling en/of
Foto: de Groenerie, Van Cuijklaan
Oegstgeest
Begraafplaats
Groen dat deel uitmaakt
cultuurhistorische,
Foto: Emmaplein
architectonische, natuurlijke waarden of anderszins
Historisch herkenningspunt
van de aanleg van een begraafplaats
Historisch beeldbepalend object als een molen, kerk Foto: Oude begraafplaats van ’t Groene Kerkje (Haarlemmerstraatweg)
of ander monumentaal bouwwerk dat vaak een ensemble vormt met het groen en/of via zichtlijnen Foto: Klaas Hennepoelpolder
Zoekgebied ommetje
visueel in verbinding staat met de ruimere omgeving
Niet of beperkt toegankelijk agrarisch of groengebied dat meerwaarde kan bieden als uitloopgebied vanuit
Foto: Elsgeesterpolder (Vinkenweg)
het stedelijk gebied voor extensief medegebruik voor recreatie (wandelen, fietsen)
INHOUD
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11
12.
INLEIDING
KADERS
BETEKENIS EN VISIE
GROEN-BLAUWE STRUCTUUR
PARKEN EN LANDGOEDEREN
BIODIVERSITEIT
DUURZAAMHEID EN KLIMAAT
PARTICIPATIE
INRICHTING
BEHEER
ONTMOETEN, BEWEGEN & SPELEN
UITWERKING en REALISATIE
BIJLAGEN
67
EINDCONCEPT • BELEIDSPLAN GROEN & WATER 2022-2031 • gemeente Oegstgeest
Legendaeenheid
Sfeerbeeld
Toelichting
Uitbreiding retentie – kansrijk gebied
Indicatie van groengebieden die kansrijk zijn om in geval van wateroverlast tijdelijk extra water te bergen
Afbeelding: groenzone langs Oegstgeesterkanaal
Zoekgebied ommetje
Niet of beperkt toegankelijk agrarisch of groengebied dat meerwaarde kan bieden als uitloopgebied vanuit
Foto: Elsgeesterpolder (Vinkenweg)
het stedelijk gebied voor extensief medegebruik voor recreatie (wandelen, fietsen)
INHOUD
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11
12.
INLEIDING
KADERS
BETEKENIS EN VISIE
GROEN-BLAUWE STRUCTUUR
PARKEN EN LANDGOEDEREN
BIODIVERSITEIT
DUURZAAMHEID EN KLIMAAT
PARTICIPATIE
INRICHTING
BEHEER
ONTMOETEN, BEWEGEN & SPELEN
UITWERKING en REALISATIE
BIJLAGEN
68
EINDCONCEPT • BELEIDSPLAN GROEN & WATER 2022-2031 • gemeente Oegstgeest
BIJLAGE VII, Uitvoeringsagenda
Tabel 12.1 Uitvoeringsagenda 2022-2031
De acties en projecten – benoemd in de hoofdstukken 4-11 – zijn gebundeld in de onderstaande tabel en vormen zo de uitvoeringsagenda voor de komende jaren.
Nr.
Project of activiteit
Zie §
Prioriteit
2.
Verder uitwerken Visiekaart groen-blauwe
§ 4.4, punt 1, 2
+++
structuren of inspiratiedocumenten per wijk of
§ 5.4, punt 3
Per actie of project is aangegeven welke prioriteit wij eraan wensen te geven:
deelgebied en/of concrete voorstellen onder andere +++
Hoog: op korte termijn uit te voeren.
++
Middel: in de planning en begroting voor komende jaren opnemen.
+
Laag: op de plank, oppakken zodra de gelegenheid zich voordoet.
§ 7.4, punt 1
kansrijke locaties voor vergroenen.
3.
Uitwerken spelregels voor duurzaam behoud en
In de eerste kolom is met een symbool ook het thema genoemd, waar de symbolen het volgende
§ 4.4, punt 2
+
§ 4.4, punt 3
++
§ 4.4, punt 4
++
§ 4.4, punt 5
++
§ 4.4, punt 6
+++
inpassing groene-blauwe structuren (in afstemming
betekenen:
met de uitkomsten risicodialoog Deltaplan ruimtelijke adaptatie).
Groen-blauwe structuur
Inrichting
Parken en landgoederen
Beheer
Biodiversiteit
Ontmoeten, bewegen en spelen
Duurzaamheid en klimaat
Uitwerking en realisatie
4.
Uitwerken spelregels voor de wijze van compensatie en besteding van gelden bij financiële compensatie van groen inclusief instellen groenfonds.
5.
Uitvoeren voorbeeldlocaties of pilotprojecten ter versterking en ontwikkeling groen-blauwe
Participatie
structuur inclusief technische en kwalitatieve specificaties voor groen- en natuur-inclusief bouwen (mede op basis van uitkomsten genoemde risicodialoog en hieruit voortkomende
Tabel 12.1 Uitvoeringsagenda 2022-2031 Nr.
uitvoeringsprogramma).
Project of activiteit
Zie §
Prioriteit
6.
In Omgevingsvisie vastleggen om bij nieuwbouw groen- en wateraspecten integraal en
1.
Prioritering en planning op basis van het
§ 4.4, punt 1
gelijkwaardig mee te wegen
+++
MeerjarenOnderhoudsplan (MJOP) om
7.
Groen-blauwe structuren inpassen in
achterstanden in te lopen en de inrichting te
Omgevingsvisie en realiseren raamwerk
verbeteren.
INHOUD
benoemen als doel voor bovenplanse verevening.
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11
12.
INLEIDING
KADERS
BETEKENIS EN VISIE
GROEN-BLAUWE STRUCTUUR
PARKEN EN LANDGOEDEREN
BIODIVERSITEIT
DUURZAAMHEID EN KLIMAAT
PARTICIPATIE
INRICHTING
BEHEER
ONTMOETEN, BEWEGEN & SPELEN
UITWERKING en REALISATIE
BIJLAGEN
69
EINDCONCEPT • BELEIDSPLAN GROEN & WATER 2022-2031 • gemeente Oegstgeest
Tabel 12.1 Uitvoeringsagenda 2022-2031
Tabel 12.1 Uitvoeringsagenda 2022-2031
Nr.
Project of activiteit
Zie §
Prioriteit
Nr.
Project of activiteit
Zie §
Prioriteit
8.
Opstellen of actualiseren beheer- en
§ 5.4, punt 1
++
15.
Uitwerken ecologische werkprotocol conform
§ 6.4, punt 3
+
9.
herstelplannen voor alle gemeentelijke parken en
gedragscode (te combineren met voorgaande
het bos van Wijckerslooth en de Hofdijckzone.
actie) inclusief borging deskundigheden.
§ 9.4, punt 6
Uitgangspunten beleid voor biodiversiteit
§ 6.4, punt 4
++
§ 6.4, punt 5
+++
§ 7.4, punt 1
++
§ 7.4, punt 1
+++
Instellen zonering en inrichtingsvoorstellen
§ 5.4, punt 2
+++
16.
(eventueel te koppelen aan wijken gebiedsuitwerkingen, zie H4) met prioriteit voor het Irispark,
meenemen als bindende randvoorwaarden bij het
§ 10.4, punt 1
opstellen van hondenbeleid. Specifiek aandacht
Hofdijckzone, Vroege Vogelspark en Jan Wilspark
voor Klinkenbergerplas en Vroege Vogelspark.
(in combinatie met mogelijke verkabeling). 17. 10.
Voortzetten deelname regionaal groen platform
§ 5.4, punt 4
Bij de omvorming van grassportveld naar
++
kunstgras op locatieniveau onderzoek doen naar
met buurgemeenten en terreinbeherende
natuurwaarden en op grond hiervan passende
instanties (Landschapstafel Leidse Ommelanden). 11.
Plan van aanpak ‘Parkenplan groene parels’
maatregelen nemen. § 5.4, punt 5
18.
++
Extra groen en water aanbrengen op de
gecombineerd met communicatiestrategie. 12.
13.
structuurvisiekaart aangeduide locaties.
Uitwerken ecologisch (maai)beheer (waar kan wat
§ 6.4, punt 1-3
19.
++
Uitwerken integrale samenwerking tussen alle
en hoe, inclusief streefbeelden en sortiment39
vakdisciplines voor inpassing onder andere
aansluitend op de Kader Richtlijn Water).
klimaatopgaven.
Bij vervanging van beschoeiingen waar mogelijk
§ 6.4, punt 2, 3
+++
20.
natuurvriendelijke oevers aanleggen.
Uitwerken naar standaardprofielen ten behoeve
§ 9.4, punt 1
§ 7.4, punt 2
+++
§ 7.4, punt 3
++
van gemeentelijke Leidraad voor Inrichting 14.
In beeld brengen en monitoren van locaties met
§ 6.4, punt 3
Openbare Ruimte (LIOR).
++
verblijfplaatsen van beschermde soorten.
21.
Uitwerken gemeentelijke aanpak voor vergroening particuliere terreinen; onder meer spelregels, gemeentelijke ondersteuning, thema acties (bv. boomplantactie particuliere tuinen).
39
INHOUD
Bijvoorbeeld realiseren van een ‘basiskwaliteit voor natuur’
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11
12.
INLEIDING
KADERS
BETEKENIS EN VISIE
GROEN-BLAUWE STRUCTUUR
PARKEN EN LANDGOEDEREN
BIODIVERSITEIT
DUURZAAMHEID EN KLIMAAT
PARTICIPATIE
INRICHTING
BEHEER
ONTMOETEN, BEWEGEN & SPELEN
UITWERKING en REALISATIE
BIJLAGEN
70
EINDCONCEPT • BELEIDSPLAN GROEN & WATER 2022-2031 • gemeente Oegstgeest
Tabel 12.1 Uitvoeringsagenda 2022-2031
Tabel 12.1 Uitvoeringsagenda 2022-2031
Nr.
Project of activiteit
Zie §
Prioriteit
Nr.
Project of activiteit
Zie §
Prioriteit
22.
Opstellen handleiding klimaatadaptief handelen
§ 7.4, punt 4
+++
29.
Uitwerken groentoets, matentabel, inrichtings-
§ 7.4, punt 4
++
Groen en Water inclusief proces en concrete
principes en sortimentslijsten inclusief
toepassingen; vertrekpunten: convenant klimaat-