St. t.k.n. nr. 2. Bijlage Jaarverslag 2021-2022 Leerlingszaken

Inhoud Voorwoord

3

Inleiding

4

1.

6

Het wettelijk kader

1.1

Leerplicht en kwalificatieplicht ....................................................................................................... 6

1.2

RMC ................................................................................................................................................ 7

1.3

Samenwerking netwerkpartners ..................................................................................................... 9

2.

Feiten en cijfers

10

2.1

Aantal leerlingen in de regio ......................................................................................................... 10

2.2

Methodische Aanpak Schoolverzuim ............................................................................................ 10

2.3

Verzuim 5 t/m 17 jaar ................................................................................................................... 11

2.4

Processen-verbaal en Haltverwijzingen ......................................................................................... 12

2.5

Vrijstellingen ................................................................................................................................. 14

2.6

Thuiszitters ................................................................................................................................... 14

2.7

Jongeren in een kwetsbare positie ................................................................................................ 15

2.8

Verzuim 18 t/m 22 jaar ................................................................................................................. 17

2.9

Voortijdig schoolverlaters ............................................................................................................ 18

3.

Wat deed Leerlingzaken nog meer?

22

3.1

Luxe verzuim onderwijs ................................................................................................................ 22

3.2

Intergrip ........................................................................................................................................ 22

3.3

Oekraïense vluchtelingen .............................................................................................................. 23

4.

Ontwikkelingen en vooruitblik 2022-2023

24

4.1

Landelijke ontwikkelingen ............................................................................................................ 24

4.2

Nationaal Programma Onderwijs (NPO) ........................................................................................ 26

4.3

Regionale Ontwikkelagenda Onderwijs en Jeugd .......................................................................... 27

Terminologie en begrippen

28

Cijferbijlage

32

Jaarverslag Leerlingzaken 2021 - 2022

2

Voorwoord Voor u ligt het jaarverslag van Leerlingzaken over het schooljaar 2021-2022. In het jaarverslag krijgt u een beeld van hoe de zaken ervoor staan in de regio en in uw gemeente. Bij Meerinzicht werkt een team professionals samen om -namens de gemeenten Oldebroek, Elburg, Nunspeet, Zeewolde, Harderwijk, Ermelo en Putten- de Leerplichtwet en de RMC (Regionale Meld en Coördinatiefunctie) wetgeving uit te voeren. Leerplichtconsulenten zien toe op naleving van de Leerplichtwet en RMC-consulenten ondersteunen de groep jongeren tot 23 jaar om (alsnog) hun startkwalificatie te halen. Leerlingen die niet door kunnen of willen in het onderwijs worden doorgeleid naar een vervolgstap richting arbeid of dagbesteding. Dat doen de consulenten samen met het onderwijs en partners in het sociaal domein, bij instellingen en bedrijfsleven. Leerlingzaken werkt met vaste consulenten per school en gemeente, wat de samenwerking bevordert. Helaas was er ook in het schooljaar 2021-2022 opnieuw een schoolsluiting als gevolg van de Coronapandemie. Het NPO onderwijs gaf ruimte om kinderen en jongeren daarna extra hulp te bieden om leerachterstanden in te lopen. Vanuit de gemeenten zijn activiteiten bekostigd om aansluitend op het onderwijs hun fysieke en sociaal emotionele ontwikkeling te stimuleren.

Tegelijkertijd kwam de volgende uitdaging op het onderwijs en gemeenten af: organiseer onderwijs voor de kinderen en jongeren die door de oorlog in Oekraïne naar onze regio komen. De bevlogenheid waarmee iedereen opnieuw keihard aan de slag ging heeft me goed gedaan. Ondanks alle hulpprogramma’s ben ik bezorgd over jongeren die als gevolg van de pandemie, de oorlog en andere crises mentale problemen hebben ontwikkeld. Vanuit Leerlingzaken, het onderwijs, de zorg en het welzijnswerk doet iedereen z’n best om hen te ondersteunen en zoveel mogelijk op school te houden. Want onderwijs biedt hen het beste perspectief op een goede toekomst. Tot slot wens ik u veel leesplezier en succes bij uw inspanningen voor onze kinderen en jongeren.

Marcel (M.) Companjen wethouder Leerplicht/RMC

Leeswijzer Om de leesbaarheid te bevorderen wordt de term ‘ouders’ gebruikt, waar ook ‘verzorgers’ mee bedoeld kan worden. Komt u jargon of onbekende afkortingen tegen? De betekenis kunt u opzoeken in de begrippenlijst achterin dit jaarverslag.

Jaarverslag Leerlingzaken 2021 - 2022

3

Inleiding Leerlingzaken geeft met dit jaarverslag inzicht in het gevoerde leerplichtbeleid, de RMC- taken (Regionale Meld- en Coördinatiefunctie en voortijdig schoolverlaten) en de effecten hiervan voor het schooljaar 20212022. In dit verslag zijn de cijfers van de hele regio in kaart gebracht, zodat algemene trends zichtbaar worden. In de cijferbijlage is een uitwerking per gemeente en over de afgelopen jaren gemaakt. Elke gemeente kan de informatie zo naar eigen wens gebruiken en vergelijken met andere gemeenten in de regio. Leerlingzaken heeft alle jongeren van 5 tot en met 22 jaar zonder startkwalificatie in beeld uit de gemeenten Elburg, Ermelo, Harderwijk, Nunspeet, Oldebroek, Putten en Zeewolde. De regio telde het afgelopen jaar 42.544 jongeren van 5 tot en met 22 jaar. Hiervan waren 30.718 jongeren leer- en kwalificatieplichtig (onder de 18 jaar). De leerplichtwet zorgt ervoor dat jongeren tot en met het schooljaar waarin zij 16 jaar worden onderwijs moeten volgen. Jongeren van 16 en 17 jaar die geen startkwalificatie behaald hebben moeten tot hun 18e levensjaar verplicht naar school (kwalificatieplicht). Vanaf 18 jaar zijn zij niet meer leerplichtig, maar worden zij door Leerlingzaken gemonitord en gestimuleerd om alsnog een startkwalificatie te behalen, conform wet- en regelgeving.

En als dit (nog) niet mogelijk is, toe te leiden naar passend werk, zorg of een uitkering. Verzuim Het voorkomen en het behandelen van schoolverzuim is één van de kerntaken van Leerplicht. Preventie van verzuim heeft altijd de voorkeur. Dit gebeurt bijvoorbeeld door het houden van spreekuren op scholen en het onderhouden van relaties met verzuim- en zorgcoördinatoren op scholen. Als er toch verzuim door school gemeld wordt, voert de consulent leerplicht/RMC van Leerlingzaken een gesprek met de jongere en zijn of haar ouders. Het afgelopen schooljaar ontving Leerlingzaken 1.041 verzuimmeldingen van jongeren onder de 18 jaar en 874 verzuimmeldingen van leerlingen boven de 18 jaar. Deze aantallen zijn vergelijkbaar met de verzuimcijfers van vóór Corona. Als er na een waarschuwing nog steeds schoolverzuim plaatsvindt, of als er meer aan de hand is bij een jongere of in het gezin, werkt Leerlingzaken samen met zorgpartners, zoals het CJG, jeugdhulp Zeewolde of de jeugdconsulenten van de gemeente Putten. Bij zorgwekkend ziekteverzuim is de jeugdarts een belangrijke partner van school. Als ook de ingezette zorg niet het gewenste effect heeft of niet van de grond komt, omdat een jongere of ouder niet mee wil werken, kan Leerlingzaken een proces-verbaal opmaken. Dit uiterste middel kan ingezet worden voor jongeren onder de 18 jaar.

Aanpak 16-27 RMC zet zich ook in om jongeren tussen de 16 en 27 jaar in een kwetsbare positie zo optimaal mogelijk te begeleiden naar zelfstandigheid en sluit hierbij aan op de landelijke aanpak (tot 23 jaar). De Landelijke Aanpak 16-27 verwijst naar de levensfase waarbinnen doorlopend ondersteuning nodig is aan kwetsbare jongeren. Ondersteuning die niet begint of eindigt bij het 18e levensjaar. Het bevorderen van de zelfredzaamheid en participatie van kwetsbare jongeren vraagt om een integrale aanpak, zowel op gemeentelijk niveau als in de uitvoering. Er is een gezamenlijke aanpak van gemeenten en partners nodig op verschillende leefgebieden: onderwijs, werk, inkomen, zorg, veiligheid, vrije tijd en wonen. Gemeenten en professionals hebben daar elk een eigen opdracht in. Samen dienen zij te zorgen voor continuïteit van ondersteuning om jongeren in kwetsbare posities in staat te stellen zo zelfstandig mogelijk te functioneren.

Jaarverslag Leerlingzaken 2021 - 2022

4

Corona impact Slechte motivatie en stress Het online onderwijs kwam rap van de grond, maar was niet altijd van goede kwaliteit. Het vroeg veel concentratie en discipline om het onderwijs te volgen, wat niet iedereen lukte. Het gebrek aan contact met zowel docenten als andere leerlingen kwam de schoolmotivatie niet ten goede. Voor sommige leerlingen, zoals leerlingen die op school een hoge mentale druk ervaren en leerlingen met een fysieke beperking, heeft het thuisonderwijs ook positieve gevolgen gehad. Een aantal van de leerlingen pleit voor gedeeltelijke handhaving van het online onderwijs na de coronacrisis. Verminderde schoolresultaten De schoolresultaten hebben er ook onder geleden, vooral bij leerlingen, studenten en gezinnen die al kwetsbaar waren. In het primair onderwijs leek er vertraging in de leergroei te zijn ontstaan op de primaire vakken, zoals rekenen en spelling. Op het voortgezet (speciaal) onderwijs gaat het vooral om de executieve vakken. Inmiddels lijkt een deel van de vertraging te zijn ingelopen. Mede door de inzet van scholen op het inhalen van de achterstanden en door aangepaste richtlijnen, zijn er uiteindelijk juist minder leerlingen blijven zitten en meer leerlingen geslaagd in vergelijking met voor de coronacrisis.

Lesaanbod en doorstroom veranderd In de afgelopen periode bleven er minder leerlingen zitten op de middelbare school, namen minder leerlingen een tussenjaar en was er een hogere instroom van eerstejaarsstudenten op het hbo. Na de zomer van 2020 werd er door de scholen meer aandacht besteed aan rekenen, spelling en interpunctie, begrijpend lezen en sociaal-emotionele ontwikkeling van de kinderen. Jongeren hadden minder ruimte voor persoonsvormende activiteiten als interactie, kritische attitudevorming, burgerschapsvorming en drama; ook praktijkvakken en vorming kwamen (veel) minder aan bod. Bovendien waren er minder stageplekken beschikbaar. Stimulans digitalisering Positief is dat het thuisonderwijs de digitalisering van het onderwijs, de zelfstandigheid van leerlingen en de betrokkenheid van ouders heeft gestimuleerd. Leerlingen en studenten die thuis minder goede faciliteiten of weinig ondersteuning ontvangen van hun ouders profiteren minder van de digitalisering. Veel scholen bieden extra ondersteuning aan de leerlingen die achterstanden hebben opgelopen. Mentale klachten Het mentaal welbevinden van jongeren lijkt negatief beïnvloed door de coronapandemie. Vooral wanneer kinderen en jongeren weinig contact konden hebben met leeftijdsgenoten had dit negatieve gevolgen voor het mentaal welbevinden.

Mentale klachten lijken in coronatijd vooral te zijn verergerd bij kinderen en jongeren met al bestaande mentale problemen. Mentale klachten zijn voornamelijk angst, depressieve gevoelens, eenzaamheid, stress en slaapproblemen. Over het algemeen lijken klachten tijdens de tweede lockdown afgenomen te zijn in vergelijking met de eerste lockdown. Bij kinderen met al bestaande problemen voor de pandemie nemen vooral de ernstige klachten juist toe. Maar onderzoek suggereert ook dat hoe langer de pandemie duurt, hoe negatiever de gevolgen zijn voor het mentaal welbevinden van alle kinderen en jongeren. Verbondenheid met leeftijdgenoten Gedurende de hele pandemie lijkt de mate van verbondenheid met vrienden en leeftijdgenoten een belangrijke factor te zijn voor het mentaal welbevinden. Zo hadden jongeren die tijdens de eerste lockdown meer verbondenheid hadden met hun vrienden minder last van internaliserende problemen dan leeftijdsgenoten die dat niet hadden. Bovendien lijkt in de eerste fase van de pandemie de sluiting van de scholen een belangrijke factor te zijn geweest die van invloed was op het mentaal welbevinden van leerlingen in het primair, voortgezet, praktijk- en hoger onderwijs. Maar ook de avondklok heeft invloed gehad. Voornamelijk in de leeftijdsgroep 16 tot 22 jaar is een deel van de jongeren zich slechter gaan voelen.

Bron: NJI 28-07-2022

Jaarverslag Leerlingzaken 2021 - 2022

5

1.

Het wettelijk kader

In de wet is vastgelegd dat alle jongeren van 5 tot en met 17 jaar naar school moeten, tot zij een startkwalificatie hebben behaald. De gemeente ziet toe op de handhaving van deze leerplicht (5 tot en met 16-jarigen) en kwalificatieplicht (16- en 17-jarigen). Jongeren van 18 tot en met 22 jaar die zonder startkwalificatie het onderwijs verlaten zijn voortijdig schoolverlaters (VSV) en worden door de RMC in beeld gehouden en gestimuleerd terug te gaan naar school of, als dat niet mogelijk is, toe te leiden naar passend werk, zorg of een uitkering. Leerlingzaken voert de leerplichttaken, kwalificatieplichttaken en RMC-taken uit voor de gemeenten Elburg, Ermelo, Harderwijk, Nunspeet, Oldebroek, Putten en Zeewolde. De consulenten leerplicht/RMC zien erop toe dat alle leerplichtigen in deze gemeenten onderwijs volgen en dat zoveel mogelijk jongeren een startkwalificatie behalen. Met ingang van 16 maart 2017 is de Methodische Aanpak Schoolverzuim (MAS) in werking getreden. De MAS is een actualisatie en verbreding van de Strafrechtelijke Aanpak Schoolverzuim. De MAS is uitgebracht door het Openbaar Ministerie, de Raad voor de Kinderbescherming, Halt en Ingrado en is aangevuld met een signaleringsinstrument. Deze gezamenlijke visie op de aanpak van schoolverzuim wordt bij Leerlingzaken als richtlijn gehanteerd.

In deze visie staat niet de strafrechtelijke kant centraal, maar wordt primair ingezet op preventie en vrijwillige (jeugd)hulp. De consulent leerplicht/RMC vervult hierbij de schakelrol voor gecoördineerde en optimale inzet van alle betrokken ketenpartners. 1.1

Leerplicht en kwalificatieplicht

De leerplicht wordt geregeld in de Leerplichtwet 1969. Leerplicht geldt voor kinderen van 5 tot en met 16 jaar: vanaf de eerste schooldag van de maand, nadat een kind 5 jaar wordt tot het einde van het schooljaar waarin het 16 jaar is geworden, of het einde van het twaalfde schooljaar. De meeste kinderen gaan al naar school als ze 4 jaar zijn. Ze vallen dan nog niet onder de leerplichtwet, maar voor hen gelden wel de regels die de school voert over hun aanwezigheid en het volgen van onderwijs. Schoolregels gelden overigens ook voor jongeren vanaf 18 jaar die niet meer leer- of kwalificatieplichtig zijn. Naast de leerplicht bestaat sinds 1 augustus 2007 de kwalificatieplicht. Dit houdt in dat jongeren van 16 en 17 jaar onderwijs moeten volgen tot zij een startkwalificatie hebben. De kwalificatieplicht is één van de maatregelen die de Rijksoverheid heeft ingesteld om schooluitval van jongeren tegen te gaan en de kansen van startende jongeren op de arbeidsmarkt te vergroten. De Leerplichtwet 1969 verplicht gemeenten om te controleren of de in de gemeente wonende leerplichtigen staan ingeschreven bij een onderwijsinstelling. Als een leerplichtige of kwalificatie-plichtige jongere niet ingeschreven staat bij een onderwijsinstelling, dan is er sprake van absoluut verzuim.

Daarnaast schrijft de wet voor dat onderwijsinstellingen (vermoedelijk) ongeoorloofd schoolverzuim moeten melden via het verzuimloket van DUO bij de gemeente. Het verzuim moet worden gemeld vanaf 16 uur afwezigheid in een periode van vier aaneengesloten weken. In het verzuimprotocol van de regio is afgesproken dat verzuim van 12 uur preventief wordt gemeld. Met de komst van de AVG is het voor scholen niet meer toegestaan om ziekte (=geoorloofd verzuim) te melden bij DUO. School moet in dat geval met ouders en schoolarts, eventueel met de behandelend arts, bepalen wat de belastbaarheid is van de jongere. Als afspraken over de belastbaarheid niet worden nagekomen door jongere en/of ouders, is er sprake van ongeoorloofd verzuim en dient er wél gemeld te worden. Daarnaast zijn er vormen van geoorloofd verzuim, nadat ze zijn toegekend door de directeur van een onderwijsinstelling of de consulent leerplicht/RMC van Leerlingzaken. Het gaat dan bijvoorbeeld om extra verlof vanwege gewichtige omstandigheden, vakantieverlof of vrijstellingen. Jaarverslag Leerlingzaken 2021 - 2022

6

Casus leerplicht Roy, 15 jaar oud, is het schooljaar 2021-2022 ingeschreven op de Havo en zit in klas 3. Hij heeft vanaf het begin van het schooljaar veel ziekteverzuim en wordt samen met zijn ouders opgeroepen door de jeugdarts van de GGD, die aan de school verbonden is. Hij komt hier echter niet opdagen en zijn ouders geven aan dat hij niet van zijn kamer wil afkomen. Zijn ouders krijgen en hebben ook geen contact met hem en het CJG wordt ingeschakeld. Deze gaan bij zijn deur staan praten, maar Roy reageert hier niet op. Ook de GGZ gaat via de deur in gesprek bij Roy, maar ook hier reageert hij niet op. Vervolgens wordt de leerplichtambtenaar (lpa) ingeschakeld, die ook in gesprek probeert te gaan via de deur, maar dit lukt ook niet. Volgens ouders komt hij ’s nachts van zijn kamer af om wat te eten en gaat hij 2 x 2 uur per week naar een manege. Omdat de lpa in contact met Roy wil komen, gaat de lpa naar de manege op het moment dat Roy hier aan het werk is. Na een lichte aarzeling is Roy toch bereid om in gesprek met hem te gaan. Hierdoor ontstaat een band met de lpa, die hem wekelijks op de manege bezoekt en naderhand komt Roy ook naar het gemeentehuis toe. Het naar school gaan lukt in eerste instantie echter niet, maar er worden wel plannen gemaakt om hem weer scholing te laten volgen.

Er wordt een school gevonden, die bereid is hem de opleiding Paardenhouderij niveau 3 te laten volgen. Daarnaast zal hij stage gaan lopen op zijn manege, die hem een uitstekende kracht vinden. Omdat ouders nog steeds geen contact met hem krijgen is ook Accare ingeschakeld, die met de thuissituatie aan de gang gaat. In eerste instantie wil Roy geen contact met Accare, maar de lpa weet Roy te overtuigen dat hij deze hulp moet aanvaarden. Uiteindelijk gaat Roy overstag en heeft ook Accare contact met Roy. Hopelijk wordt hierdoor de band met zijn ouders ook weer hersteld. Voorlopig is Roy weer actief voor 5 dagen per week en zal hij in de toekomst zijn startkwalificatie gaan behalen.

1.2

RMC

Scholen zijn op basis van de RMC-wetgeving verplicht voortijdig schoolverlaters (vsv’ers) via DUO te melden bij de gemeente. Het gaat om jongeren in de leeftijd van 16 tot en met 22 jaar die nog geen startkwalificatie hebben behaald. Gemeenten zijn op basis van de RMC-wetgeving verplicht om inspanningen te verrichten om voortijdig schoolverlaten te voorkomen en het aantal vsv’ers te verminderen. Het doel is om vsv’ers terug te geleiden naar school, en als dat echt (tijdelijk) geen optie is naar werk en/of hulpverlening. Om te voorkomen dat schoolverzuim tot schooluitval leidt, is het belangrijk dat school, en bij continuering van verzuim, de RMC- consulent snel in gesprek gaat met een jongere die verzuimt. Met goede afspraken tussen jongere, school en RMC kan voorkomen worden dat jongeren uitvallen. Er vind afstemming plaats met de RMC regio Zwolle, vanwege het feit dat er veel jongeren in die regio op school zitten. De jongeren worden gemonitord en er wordt contact met ze gezocht bij uitval van school of verlies van werk. Dit kan middels, whatsapp, telefonisch, een kaart sturen of een huisbezoek afleggen. Om goede keuzes voor de toekomst te maken, wordt er gezamenlijk gekeken naar ambities en gezocht naar passende mogelijkheden. De coronacrisis heeft laten zien dat veel studenten moeite hebben met het onderwijs op afstand.

Juist de meest kwetsbare jongeren zijn gebaat bij de structuur en duidelijkheid die een normale schoolgang doorgaans biedt; contact met klasgenoten, letterlijk in beeld zijn bij docenten. Deze studenten die niet inlogden om online lessen te volgen, werden gemeld bij RMC. Naar aanleiding van de meldingen, nam RMC telefonisch contact op of overlegden met jongerenwerkers om huisbezoeken af te leggen. Door contact te Jaarverslag Leerlingzaken 2021 - 2022

7

leggen met de jongeren, kwam het contact met school weer tot stand en werd weer deelgenomen aan het afstandsonderwijs. Schoolverzuim is in veel gevallen een voorbode van voortijdig schoolverlaten. Het oppakken van schoolverzuim van 18 + jongeren door RMC valt niet onder de wettelijke taken. Met de VO en MBO scholen zijn afspraken gemaakt over het melden en de aanpak van schoolverzuim en voortijdig schoolverlaten. Afspraken worden regelmatig geëvalueerd en waar nodig aangepast. Het schoolverzuim wordt door de consulenten leerplicht/RMC besproken met de jongere. Doel is om de reden van het schoolverzuim te achterhalen. Zo nodig wordt er in overleg met de jongere en ouders hulp, ondersteuning op school en/of in de privéomgeving betrokken. Het aantal verzuimmeldingen is dit jaar weer bijna op het niveau van vóór de coronapandemie. Tijdens de coronapandemie waren er periodes met schoolsluitingen en digitale lessen waardoor er minder verzuim (zichtbaar) was. Door Ingrado is in 2020 een routekaart RMC ontwikkeld. Deze beschrijft een methodische werkwijze voor de RMC welke aansluit op de Methodische Aanpak Schoolverzuim (MAS) die in 2017 is ontwikkeld voor leerplichtige kinderen en jongeren. De routekaart is bedoeld als handreiking, een hulpmiddel bij de uitvoering van de taken van de RMC.

Het kabinet wil dat de jongeren goed ondersteund worden en niet met zoveel loketten te maken hebben dat ze de weg kwijtraken en daardoor niet werken of op school zitten. Het is nodig dat er meer regie tot stand komt, zodat jongeren niet tussen wal en schip vallen, dat zij in beeld zijn bij instanties, dat de ondersteuning zo dicht mogelijk bij hen wordt georganiseerd, dat er maatwerk is en de schotten tussen verschillende domeinen kunnen worden geslecht. Het kabinet zet in op drie sporen: a. Integrale ondersteuning van jongeren met een afstand tot de arbeidsmarkt. b. Jongeren in beeld hebben en houden. c. Jongeren duurzaam naar werk begeleiden. De landelijke aanpak 16-27 was een brede samenwerking tussen uiteenlopende organisaties waaronder ministeries, gemeenten, VNG, NJI, Ingrado en Divosa. Het bevorderen van de zelfredzaamheid en participatie van kwetsbare jongeren vraagt om een gezamenlijke aanpak van gemeenten en partners op verschillende leefgebieden (onderwijs, werk, inkomen, zorg, veiligheid, vrije tijd en wonen). Gemeenten en professionals hebben daar elk een eigen opdracht in. Samen dienen zij te zorgen voor continuïteit van ondersteuning om jongeren in kwetsbare posities in staat te stellen zo zelfstandig mogelijk te functioneren. Het ministerie van VWS heeft eind 2021 besloten dat de aanpak in de huidige vorm stopt.

De landelijke aanpak heeft veel kennis opgeleverd, vanuit de praktijk en de wetenschap. De betrokken partijen onderkennen het belang om zoveel mogelijk gezamenlijk te blijven optrekken om elkaars kennis en expertise optimaal te benutten. In de afgelopen 2,5 jaar heeft het VSV project ‘sluitende aanpak jongeren NWV’ bijgedragen aan de warme overstap van VO naar MBO of naar arbeidsmarkt. Dit project heeft in 2021-2022 een vervolg gekregen zodat het stevig in de regio geïmplementeerd kan worden. Afgelopen periode werd ook hierin samen met de regio IJssel Vecht opgetrokken. Regio Amersfoort geeft aan ook te willen aansluiten voor wat betreft het gebruik van het Paspoort voor Succes als overstapdocument van de jongere op het praktijkonderwijs. De jongere stelt het Paspoort voor Succes op tijdens de Loopbaan oriëntatie begeleiding (LOB) op het VO en/of het MBO, waarin hij aangeeft wat zijn passie is en ook waar hij eventueel ondersteuning bij nodig heeft om zijn schoolopleiding te kunnen afronden. Voor een goede monitorings- en signaleringsfunctie is de functie van Regionale Meld- en Coördinatiefunctie (RMC) uitgebreid tot een bredere monitorings- en makelaarsrol van jongeren tussen de 18 en 23 jaar zonder startkwalificatie en van pro- en vso-leerlingen tussen de 16 en 23 jaar zonder werk.

Jaarverslag Leerlingzaken 2021 - 2022

8

1.3

Samenwerking netwerkpartners

Problemen met schoolverzuim staan bijna nooit op zichzelf. De consulenten leerplicht/RMC werken dan ook veel samen met netwerkpartners. Ze werken niet alleen samen met mentoren, verzuimcoördinatoren en begeleiders op de scholen, maar ook met partners in de zorg, de hulpverlening CJG, GGZ (psychologen), GGD, de samenwerkingsverbanden PO en VO, het Openbaar Ministerie, Bureau Halt, Veilig Thuis, de Raad voor de Kinderbescherming, straathoekwerk, jeugdreclassering en de wijkagent. Om een sluitend vangnet voor een jongere te garanderen, wordt er door RMC bovendien veelvuldig samengewerkt met partners uit het gemeentelijke sociaal domein, zoals de afdelingen Jeugd, Wmo en Participatiewet. Er wordt gewerkt vanuit het principe één gezin, één plan, één regisseur. Centrum voor Jeugd en Gezin en Jeugdconsulenten Zowel voor school als leerplicht is het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) een belangrijke partner. Binnen het CJG zijn onder andere de jeugdgezondheidszorg en de jeugdhulp vertegenwoordigd. In Putten en Zeewolde worden de hulpvragen behandeld door de jeugdconsulenten van de gemeente. School en leerplicht kunnen optimaal gebruikmaken van deze partijen door hen direct te betrekken bij gesprekken met ouders en leerlingen. In een vroegtijdig stadium kan zo de juiste hulpverlening gekoppeld worden aan de leerling en/of het gezin.

De rol van de consulent leerplicht/RMC is dan gericht op het behouden van de helicopterview: wie doet wat en komt de hulpverlening van de grond? Komt de hulpverlening niet van de grond door een passieve houding van de jongere en/of de ouders, dan kan worden opgeschaald richting Jeugdbeschermingstafel (dwang in civielrechtelijk kader) of een proces-verbaal worden opgemaakt (dwang in strafrechtelijk kader). Veilig Thuis Veilig thuis is het advies- en meldpunt voor iedereen, die met (vermoedens) van huiselijk geweld en/of kindermishandeling te maken heeft of krijgt. Niet alleen voor slachtoffers en plegers, ook voor bezorgde omstanders en professionals. Veilig Thuis is voor kinderen en volwassenen die hulp nodig hebben. Veilig Thuis heeft een team van deskundige maatschappelijk werkers, gedragswetenschappers en vertrouwensartsen, waar je zorgen over een kind, een gezin of partner aan kunt voorleggen. Het gebeurt meer dan regelmatig dat consulenten van Leerlingzaken advies vragen bij Veilig Thuis conform de Meldcode huislijk geweld en kinderbescherming. Veilig Thuis is de spin in het web als het gaat om (vermoedens van) huiselijk geweld en/of kindermishandeling. Samenwerking met het lokale sociaal domein RMC heeft met ingang van 1 januari 2017 de wettelijke opdracht gekregen om extra aandacht te besteden aan jongeren in een kwetsbare positie.

Om deze taken, van het RMC goed aan te laten sluiten bij het gemeentelijke sociaal domein (Jeugdwet, Wmo en Participatiewet), is in 2017 door de gemeenten gezamenlijk het initiatief genomen om in (sub)- regionaal verband een sluitende aanpak voor deze doelgroep te ontwikkelen. Hier is een aantal regionale uitgangspunten uit voort gekomen welke de onderlegger vormen voor de uitvoering. In 2019 heeft de RMC-regio Noordwest-Veluwe deelgenomen aan de pilot ”soepel naar werk”, een initiatief vanuit het ministeries OC&W en SZW. Tijdens deze pilot hebben lokale klantmanagers Participatiewet en consulenten RMC gekeken naar mogelijke oplossingen voor knel- en verbeterpunten in de samenwerking. Deze samenwerking heeft in onze regio een vervolg gekregen in het project Sluitende Aanpak Jongeren NWV, waar de aansluiting bij het speciaal onderwijs en de praktijkscholen verder vorm wordt gegeven, met nog meer nadruk op een passende doorstroom voor de jongere. Om de jongere bij zijn vervolgstap zelf regie te laten nemen, gaan de scholen en gemeenten in de regio’s NWV en IJssel Vecht gezamenlijk met het Paspoort voor Succes (PvS) werken, dat de jongere zelf (eventueel met ondersteuning) invult als overdrachtsdocument naar een vervolgstap.

De MBO’s in deze regio’s gebruiken dit document als intakeformulier om samen met de jongere te bekijken welke opleiding passend is en welke ondersteuning nodig is om de opleiding met goed gevolg te doorlopen en af te ronden.

Jaarverslag Leerlingzaken 2021 - 2022

9

2.

Feiten en cijfers

In dit hoofdstuk worden de leerplicht- en RMC-resultaten van het afgelopen schooljaar in beeld gebracht. De regionale cijfers worden op een visuele manier inzichtelijk gemaakt. Voor meer gedetailleerde informatie per gemeente of vergelijkingen met voorgaande jaren, kunt u de cijferbijlage raadplegen en de factsheets per gemeente. De rol van de leerplichtambtenaar is gericht op bescherming van het recht op onderwijs. Het contact met de ouders en/of leerling staat daarbij centraal. 2.1

Aantal leerlingen in de regio

Er woonden in het schooljaar 2021-2022 in totaal 42.544 jongeren van 5 tot en met 22 jaar in de zeven gemeenten. Het aantal jongeren in de regio geeft een beeld van de omvang van de werkzaamheden van Leerlingzaken. In principe zijn alle jongeren in beeld bij Leerlingzaken, totdat zij een startkwalificatie hebben behaald, of zijn overgedragen aan een andere instantie. Leerlingzaken blijft monitoren tot de jongere 23 jaar is geworden. 2.2

Methodische Aanpak Schoolverzuim

Het volgen van onderwijs is essentieel voor de ontwikkeling van een kind en voor het verwerven van een goede plek in de maatschappij. Structureel verzuim kan een signaal zijn dat er sprake is van gedragsproblemen of problemen in thuissituatie. Structureel verzuim leidt niet zelden tot criminaliteit. Ook kan schoolverzuim de voorbode zijn van voortijdige schooluitval, waardoor jongeren het onderwijs verlaten zonder diploma en/of startkwalificatie voor de arbeidsmarkt. Werkloosheid of uitkeringsafhankelijkheid kunnen het gevolg zijn. Ingrado, Stichting Halt, het Openbaar Ministerie (OM) en de Raad voor de Kinderbescherming (RvdK) hebben – in samenspraak met het ministerie van J&V– deze Methodische Aanpak Schoolverzuim (MAS) ontwikkeld met als doel de terug-toeleiding naar een passend onderwijsprogramma. Vroegtijdige inzet van (jeugd)hulp bij verzuim staat voorop. Ketensamenwerking draagt bij aan een effectieve aanpak van schoolverzuim. De aanpak is licht waar het kan en zwaar(der) waar het nodig is, maatwerk dus. Om het volgen van onderwijs voor zo veel mogelijk kinderen te realiseren is een gecoördineerde en optimale inzet van alle betrokken ketenpartners in het sociaal domein en/of de jeugdstrafrechtketen (scholen, gemeenten, RvdK, Halt, politie, gemeentelijke jeugdhulp (wijkteams e.d.), Inspectie van het onderwijs, OM, rechter) vereist.

Scholen in onze regio zijn veelal goed op de hoogte wat leerplicht te bieden heeft, maar zijn minder op de hoogte wat de MAS inhoudt. Voor de leerplichtconsulenten is hier nog winst te behalen. De consulent leerplicht/RMC vervult in deze gezamenlijke aanpak van schoolverzuim een schakelrol en neemt het initiatief voor een adequaat vervolg op verzuimmeldingen. Dit gebeurt in overleg met de ketenpartners. De consulent leerplicht/RMC start een verzuimonderzoek zodra verzuim gemeld is en monitort het vervolg. Afspraken over de regie worden lokaal gemaakt. Afhankelijk van de achterliggende redenen en het soort verzuim kunnen verschillende routes worden gevolgd. Terug- dan wel toeleiding naar een passend onderwijsprogramma staat in elke route centraal. Uiteindelijk gaat het om het recht op onderwijs van de jongere en het gezamenlijk met de ketenpartners streven naar één kind, één gezin, één plan. De Methodische Aanpak Schoolverzuim (MAS) bevat een signaleringsinstrument voor schoolverzuim om een goede afweging te kunnen maken tussen, al dan niet vrijwillige, (jeugd)hulp, Halt en strafrechtelijke vervolging. De aanpak is zoveel mogelijk methodisch van aard. Daaronder verstaan we dat elke consulent leerplicht/RMC op eenzelfde wijze werkt en de uitvoering evalueert.

Jaarverslag Leerlingzaken 2021 - 2022

10

De aanpak is daarom ingericht langs vijf fasen: 1. WAARNEMEN: het probleem signaleren 2. ANALYSEREN: het probleem in beeld brengen en begrijpen 3. PLANNEN: opstellen van een plan om het probleem aan te pakken 4. HANDELEN: uitvoeren van het plan 5. EVALUEREN: effecten vergelijken met beoogde resultaten en daaraan conclusies verbinden Het methodisch handelen is het uitgangspunt voor de Aanpak Schoolverzuim. De MAS is een dynamisch document, dat continu wordt gemonitord. Jaarlijks evalueren de ketenpartners gezamenlijk de MAS en waar nodig vindt dan aanvulling of aanpassing plaats. De MAS richt zich sterk op de aanpak van het door de school gemelde verzuim. In de doorontwikkeling wordt de aanpak breder getrokken en komen zaken als preventie en zorg (nog) meer aan bod. Het doel van de MAS is om binnen ‘leerplicht’ op een vergelijkbare wijze te werken, met ruimte voor de discretionaire bevoegdheid van de consulent leerplicht/RMC. Het credo is dan ook ‘Pas toe of leg uit’. Iedereen werkt volgens de MAS (Pas toe…), tenzij hij of zij kan motiveren waarom wordt afgeweken (…of leg uit). Zo is, als de problematiek rondom de verzuimende jongere daar om vraagt, direct doorpakken mogelijk. Maatwerk is van belang. Direct ingrijpen met een zwaardere maatregel door de ketenpartners kan nodig zijn om in een vroeg stadium opeenstapeling van verzuimmeldingen en problemen te voorkomen.

Ook in deze gevallen worden de vijf fasen van methodisch handelen doorlopen. 2.3

Verzuim 5 t/m 17 jaar

Het behandelen van verzuim is één van de kerntaken van Leerlingzaken. De verzuimmeldingen komen binnen via het verzuimloket van DUO en worden geregistreerd in het leerplichtsysteem. We onderscheiden de volgende types verzuim: ● absoluut verzuim: wanneer een leerplichtige jongere niet ingeschreven staat bij een school. Op een vermoeden van absoluut verzuim wordt direct gereageerd door Leerlingzaken. Dat kan bijvoorbeeld door contact met de vorige school op te nemen of door administratief onderzoek te doen. In een enkel geval blijkt er inderdaad geen inschrijving te zijn en neemt de consulent leerplicht/RMC contact op met de ouder(s); ● luxe verzuim: wanneer ouders hun leerplichtige kind zonder toestemming van de schooldirecteur of zonder geldige reden van school houden buiten de officiële schoolvakanties; ● Relatief verzuim: wanneer er sprake is van minimaal 16 uur afwezigheid in vier weken tijd (wettelijk verzuim) of overig verzuim (verzuim minder dan 16 uur in de vier weken). Leerlingzaken werkt preventief en onderneemt ook al actie vanaf 12 uur spijbelen of te laat komen. Hiervoor zijn op de VO scholen de verzuimspreekuren ingericht. Verzuimsoort

Aantal verzuimmeldingen 5 t/m 17 jaar

Absoluut verzuim

10

Relatief verzuim – luxe verzuim

47

Relatief verzuim – signaalverzuim 16 uur in 4 wkn

589

Relatief verzuim – Overig verzuim

382

Langdurig relatief verzuim

13

TOTAAL

1.041

Redenen voor verzuim 5 t/m 17 jaar Een consulent leerplicht/RMC probeert in een gesprek altijd de reden van het verzuim te achterhalen bij een jongere. Deze redenen kunnen een beeld geven van de situatie van de verzuimende jongere. Uit achterliggende cijfers wordt duidelijk dat zowel motivatie als medische en psychische problemen en

Jaarverslag Leerlingzaken 2021 - 2022

11

gezinsproblemen veel voorkomende redenen zijn voor verzuim. Ook een verkeerde studiekeuze zie je dit jaar meer voorkomen. Een reden is waarschijnlijk dat zij zich onvoldoende hebben kunnen oriënteren als gevolg van de corona epidemie. In de cijferbijlage zijn de verzuimcijfers over de afgelopen jaren terug te vinden in een tabel. Wat opvalt, is dat de basisscholen ondanks het verplichte gebruik van verzuimregister van DUO, nog steeds minimaal melden. Uit de achterliggende gegevens blijkt dat de verzuimmeldingen fors toenemen zodra de jongeren ouder worden. Vanaf het 14e jaar zie je een forse stijging in verzuimmeldingen waarbij de piek bij 17 jaar ligt. In 493 gevallen kwamen de verzuimmeldingen van 16- en 17- jarigen binnen van het MBO. Ziekteverzuim Ziekteverzuim mag niet gemeld worden bij Leerplicht, omdat dit geoorloofd verzuim betreft. Scholen dienen de jeugdarts te betrekken en met de leerling/ouders afspraken te maken over deelname aan onderwijs. Voor leerlingen in het reguliere basis- of voortgezet onderwijs die ondersteuning krijgen die buiten de basisondersteuning valt, is een ontwikkelingsperspectiefplan nodig. Wanneer de afspraken over deelname aan onderwijs niet worden nagekomen door de leerling kan er door school een melding ‘’vermoedelijk ongeoorloofd verzuim’’ (overig verzuim) worden gedaan via DUO, waarna Leerplicht betrokken wordt en onderzoek doet. 2.4

Processen-verbaal en Haltverwijzingen

Soort

Aantal

Totaal aantal Haltverwijzingen

15

Totaal aantal processen verbaal

15

Proces-verbaal luxeverzuim

6

Proces-verbaal signaalverzuim

9

In de cijferbijlage is te zien hoeveel processen-verbaal en Haltverwijzingen er in het schooljaar 2021-2022 zijn afgegeven. Het aantal Halt-verwijzingen is afgenomen van 21 naar 15. Ook het aantal processen-verbaal is afgenomen, zowel van luxeverzuim als signaalverzuim. Ten opzichte van het schooljaar 2020 -2021 is het aantal processen-verbaal gedaald van 18 naar 15. Van de 15 opgemaakte processen-verbaal zijn er 6 die opgemaakt zijn i.v.m. luxeverzuim. Dit is er 1 minder t.o.v. het vorige schooljaar. Een proces-verbaal signaalverzuim wordt alleen in het uiterste geval opgemaakt. Bijvoorbeeld bij een negatieve Haltafdoening, bij aanhoudend verzuim of als ouders of jongeren niet mee willen werken aan een hulpverleningstraject om te zorgen dat het schoolverzuim stopt. Dit aantal is t.o.v. vorig schooljaar gedaald van 11 naar 9 casussen. Jeugdbeschermingstafel De Jeugdbeschermingstafel wordt bijeengeroepen om gezamenlijk in gesprek te gaan. Dit gesprek is op verzoek van de betrokken hulpverlener en gebeurt als de hulpverlener van mening is dat: ● de gezinssituatie voor het kind onveilig is en/of ● de vrijwillige hulpverlening niet toereikend blijkt en/of ● er een kinderbeschermingsmaatregel wordt overwogen De situatie van het kind staat altijd centraal tijdens het gesprek en alles is er op gericht om een toekomstgerichte oplossing te creëren.

De beschermingstafel is vaak de laatste kans voor ouders om een

Jaarverslag Leerlingzaken 2021 - 2022

12

onderzoek van de Raad voor de Kinderbescherming te voorkomen. Hulpverleners bespreken van tevoren met de ouders waar over ze willen praten. Aan de hand van het gesprek zijn er drie uitkomsten mogelijk: • een vrijwillig traject met het wijkteam (CJG); • de hulpverlening wordt geïntensiveerd en er worden concrete doelen gesteld en afspraken gemaakt; • een jeugdbeschermer of de Raad voor de Kinderbescherming start een onderzoek. Leerlingzaken is in veel gevallen een deelnemer aan de Jeugdbeschermingstafel en komt soms in een positie dat zij het initiatief neemt om een jongere bij de Jeugdbeschermingstafel aan te melden. In het schooljaar 2021 -2022 zijn er 97 casussen uit onze regio besproken. Casus Tarek Tarek zit in Havo 4. Het hele schooljaar is er veel schoolverzuim door ziekmeldingen en regelmatig terugkerende spijbeluren. Tarek skipt de nodige lessen. Het schoolverzuim wordt netjes gemeld bij leerplicht. Er volgen diverse gesprekken met moeder en zoon. Het blijkt dat de ouders uit elkaar zijn en dat vader elders verblijft. Tarek woont bij zijn moeder en haar twee jongere kinderen. Moeder geeft in de gesprekken aan dat ze het zwaar heeft. Ze staat er alleen voor en merkt ook dat Tarek zijn eigen gang gaat. Hij is veel op straat te vinden en gaat om met jongeren die in aanraking zijn geweest met de politie en het niet zo nauw nemen met alles.

Deze groep jongeren is bij de gemeente in beeld en de gemeente heeft de ouders uitgenodigd voor een overleg. De ouders van Tarek zijn niet bij dit overleg verschenen. Ook staan de ouders niet open voor hulpverlening binnen het gezin. Op school gaat het niet goed en het schoolverzuim blijft aanhouden. De orthopedagoog van school zoekt contact met leerplicht en zij vertelt dat Tarek bijna alle ziekmeldingen zelf heeft uitgevoerd. Afgesproken wordt om het ziekteverzuim om te zetten naar ongeoorloofd verzuim. School meldt ook nog dat Tarek aan het verharden is. Hij is moeilijk aan te spreken op zijn gedrag. Tijdens een schoolkamp aan het einde van het schooljaar loopt het helemaal uit de hand en wordt Tarek naar huis gestuurd. Omdat de hulpverlening niet van de grond komt besluiten de orthopedagoog en leerplicht dat gezien de huidige problematiek en de thuissituatie een aanmelding bij de Jeugdbeschermingstafel (JBT) een optie is om de hulpverlening en de Raad voor de Kinderbescherming aan tafel te krijgen. Door de orthopedagoog en leerplicht wordt een JBT bespreking opgesteld. Tijdens de JBT die snel volgt is Tarek samen met zijn vader aanwezig. Inmiddels is ook Veilig Thuis ingeschakeld.

De JBT bijeenkomst heeft tot gevolg dat de Raad voor de Kinderbescherming een beschermingsonderzoek gaat opstarten en dat vanuit leerplicht een proces-verbaal moet worden opgemaakt tegen Tarek i.v.m. het enorm hoge ongeoorloofde schoolverzuim. Het doel van het proces-verbaal is om voor Tarek jeugdreclassering in te zetten. Inmiddels is het nieuwe schooljaar begonnen en volgt Tarek nog steeds onderwijs bij zijn oude school. Er is veel minder schoolverzuim. Voor moeder en de kinderen is hulpverlening van de grond gekomen via het CJG. De uitspraak van de rechter en het advies van Raad voor de Kinderbescherming volgt later.

Jaarverslag Leerlingzaken 2021 - 2022

13

2.5

Vrijstellingen

In de figuur hieronder zijn de gronden voor de 137 afgegeven vrijstellingen weergegeven.

Vrijstellingen 8; 6%

2; 2%

3; 2% Artikel 3a Artikel 5 onder a 40; 29%

25; 18%

Artikel 5 onder b Artikel 5 onder c Artikel 15 Artikel 11g

59; 43%

Gronden voor vrijstelling In de cijferbijlage is te zien dat het totaal aantal vrijstellingen in het schooljaar 2021-2022 is toegenomen van 120 naar 137. Het aantal vrijstellingen onderwijs in het buitenland is gestegen van 18 naar 25. Het aantal ouders dat bezwaar heeft tegen de richting is, evenals de afgelopen jaren, gestegen. Ook dit jaar is het met 6 leerlingen toegenomen. In de zomer 2020 is er een consultatie wetsvoorstel ‘Wet Voorschriften vrijstelling leerplicht bij richtingbezwaren’ geweest. Dit wetsvoorstel heeft als doel dat jongeren, die zijn vrijgesteld van de leerplicht op grond van richtingbezwaar, vervangend onderwijs wordt aangeboden door hun ouders (ook wel thuisonderwijs genoemd). Op dit onderwijs wordt toezicht gehouden door daartoe specifiek opgeleide inspecteurs van de Inspectie van het onderwijs. De ouders behouden het recht om het onderwijs te kiezen dat past bij hun godsdienst of levensovertuiging. Ouders krijgen daarnaast de verplichting om onderwijs te verzorgen dat aan bepaalde eisen moet voldoen. Tot op heden is er geen besluit geweest. Het volgen van ander onderwijs wordt soms ingezet als een jongere bijna 18 is of een verkeerde opleidingskeuze heeft gemaakt. Hieraan worden voorwaarden gesteld, zoals een bewijs schoolinschrijving of arbeidsovereenkomst.

In principe is de school verantwoordelijk voor voldoende programma-aanbod als jongeren voortijdig met de opleiding willen stoppen en nog geen 18 jaar zijn. Het aantal vrijstellingen op grond van lichamelijke en psychische gronden is met 4 toegenomen (van 36 naar 40). Zodra deze leerlingen (weer) in staat zijn om onderwijs te volgen, worden zij met een plan van aanpak naar het volgen van onderwijs toegeleid. 2.6

Thuiszitters

Samenwerkingsverbanden en Leerlingzaken werken samen met de scholen aan het verminderen van het aantal thuiszitters. Scholen zijn zich er steeds meer van bewust dat zij thuiszitters moeten melden bij Leerlingzaken en de samenwerkingsverbanden PO en VO. In gezamenlijkheid met zorg, ouders en leerling wordt er gezocht naar een zo spoedig mogelijke terugkeer naar het onderwijs. Soms is het nodig dat de leerling naar een andere school of (tijdelijk) andere vorm van onderwijs overstapt om de schoolloopbaan weer te kunnen vervolgen. Onder thuiszitters vallen leerlingen met en zonder schoolinschrijving. De meesten hebben de schoolgang gedurende het schooljaar weer hervat. Bij een enkeling wordt in het nieuwe schooljaar een passende oplossing gevonden. Jaarverslag Leerlingzaken 2021 - 2022

14

2.7

Jongeren in een kwetsbare positie

Tot de doelgroep jongeren in een kwetsbare positie behoren jongeren met een verhoogd risico om uit te vallen. Zij hebben veelal extra zorg en/of tijd en/of begeleiding nodig. Het gaat om jongeren uit de volgende vier groepen: • Jongeren uit het praktijkonderwijs (pro) en het voortgezet speciaal onderwijs (vso) die niet kwalificatie plichtig zijn. • Gediplomeerde jongeren uit het VMBO, uit de basisberoepsgerichte (BB) leerweg waaronder leerwerktrajecten (lwt/lwoo) en uit het VSO met profiel vervolgonderwijs • Jongeren uit de entreeopleiding (mbo-1) • Jongeren uit de entreeopleiding en mbo-2 opleidingen die cognitief wel in staat zijn tot het behalen van een startkwalificatie, maar door omstandigheden (tijdelijk) extra ondersteuning nodig hebben bovenop de bestaande aanpak voortijdig schoolverlaten Het Project Sluitende aanpak is een onderdeel van het regionaal VSV programma, hieronder vallen:, Jongeren in Beeld, Paspoort voor Succes, Proces nazorg en inzicht in de tools die kunnen worden ingezet, waaronder instrumentengids EVA. Vanuit dit project is er voor de jongeren in kwetsbare positie een nauwe samenwerking, zowel met interne als externe partners. Binnen het Sociaal Domein is er gestart met het uitdraaien van de Jongeren in Beeld (JIB) lijsten, hierop staan jongeren vermeld van 23-27 jaar, die geen inkomen en geen startkwalificatie hebben.

De klantmanagers P-wet bespreken deze jongeren met de consulent leerplicht/RMC. Is deze jongere ook niet bij hen bekend, dan wordt hier verdere actie op ingezet, d.m.v. het sturen van een brief. Als er een telefoonnummer bekend is wordt er via Whatsapp geprobeerd contact te krijgen. Komt er geen contact tot stand, dan kan er door de klantmanager, eventueel in samenwerking met de consulent leerplicht/ RMC, een huisbezoek worden afgelegd. Jongeren uit het praktijkonderwijs behoren ook tot de doelgroep van jongeren in kwetsbare positie. Het praktijkonderwijs is 2 jaar lang verantwoordelijk voor de nazorg van deze jongeren.

Jaarverslag Leerlingzaken 2021 - 2022

15

Dit doen zij in samenwerking met verschillende instanties waaronder Leerlingzaken. Twee keer per jaar vindt er een overleg plaats en wordt de uitstroom en nazorg besproken. Tijdens dit overleg worden afspraken gemaakt over wie actie gaat ondernemen richting de jongeren als dat nodig is. Binnen Landstede Harderwijk, Landstede Zwolle en Deltion College is er gestart met de doorleerwerkcoach. Deze coach benadert de jongeren, die zijn uitgestroomd, naar een vervolgopleiding of naar werk. Binnen Landstede Harderwijk, Entree is er 1 keer per twee weken een overleg met de consulent leerplicht/RMC over deze jongeren. Er wordt gekeken bij wie deze jongere in beeld is en wie er waar nodig actie gaat ondernemen. Intake sluitende aanpak Vanuit de Pilot Sluitende aanpak 16-27 jaar is de Intake Sluitende Aanpak (ISA) ontstaan. ISA houdt in dat bij de intake bij de Entree opleiding niet alleen de scout, maar ook de consulent leerplicht/RMC aanwezig is. De consulent heeft veel informatie vanuit de voorgaande opleidingen van de student. Daarnaast is de consulent de schakel tussen school en de gemeente. Mocht een student niet aangenomen worden bij de Entree opleiding, dan wordt er door de consulent in samenspraak met ouders/student, school en de gemeente gezocht naar een passende oplossing. In totaal zaten 1.747 jongeren op het VMBO-bbl, VSO, PRO of Entree onderwijs.

Jongeren die hiervandaan uitstromen naar onderwijs op mbo 1 en mbo 2 niveau (doorstroom) of uit het onderwijs (uitstroom) worden door de overheid bestempeld als kwetsbaar. In onze regio ging het om 506 (76%) jongeren in het schooljaar 2021-2022. Door- en uitstroom jongeren in een kwetsbare positie*1 Aantal deelnemers in 2020-2021

Totale dooren uitstroom 2021-2022

MBO 1

MBO 2

Uitstroom

Totaal kwetsbare positie

% kwetsbare positie

mbo1

100

100

29

40

24

93

93%

pro

318

94

12

13

57

82

87%

vmbo-bbl

820

298

8

210

5

223

75%

vso-arbeidsmarkt

112

59

5

3

34

42

71%

VSO- dagbesteding

170

41

0

1

35

36

88%

vso-vervolgonderwijs

227

74

10

4

16

30

41%

Totaal

1.747

666

64

271

171

506

76%

Onderwijs in 2019-2020

1

Toelichting: Bovenstaande tabel toont het totaal aantal deelnemers in 2019-2020 in mbo1, pro, vmbo-bbl, vso en de door- en uitstroom van deze deelnemers. Voor mbo1 geldt hierbij dat de jongeren die doorgaan in mbo1 ook tot doorstroom worden gerekend. Voor de jongeren uit het pro, vmbo-bbl en vso gaat het bij de doorstroom om jongeren die niet doorgaan in dezelfde onderwijsrichting. De stroom naar mbo1, mbo2 (doorstroom) of uit het onderwijs (uitstroom) is vervolgens gedefinieerd als kwetsbaar. Het aandeel in een kwetsbare positie is berekend door de kwetsbare door- en uitstroom(totaal kwetsbare positie) te delen door de totale door- en uitstroom.

Jaarverslag Leerlingzaken 2021 - 2022

16

Casus Intake sluitende aanpak Mohammed is een 20 jarige jongen. Na 2 jaar regulier VO is hij over gestapt naar Praktijkonderwijs. Hier heeft hij ongeveer 3 jaar onderwijs gevolgd. Op 15 jarige leeftijd heeft Mohammed een hersenvliesontsteking gehad, waardoor hij langdurig ziek is geweest en ook niet meer in staat was om naar school te gaan. In 2019 is door de school voor Praktijkonderwijs De Twijn en Talenthouse ingeschakeld. Hij zou een werkplek krijgen bij Talenthouse, om op die manier te werken aan bepaalde doelen. Daarnaast zou De Twijn een ondersteunde rol op zich nemen voor zowel Mohammed als zijn ouders. Na een redelijke start liet Mohammed het afweten. Na verschillende kansen die er werden geboden, kwam er niet het gewenste resultaat. Het gevolg was dat Mohammed thuis kwam te zitten en ouders zelf een passende plek voor hem wilden gaan zoeken. Uiteindelijk is hij uitgeschreven bij de school voor Praktijkonderwijs. Mohammed kwam in beeld bij RMC. Op het moment dat er contact tot stand kwam met zijn moeder, zat Mohammed thuis en deed niet veel meer dan gamen en hij had ook geen goed dag- en nachtritme. Ouders probeerden hem wel te motiveren om aan het werk te gaan, maar dit lukte niet. In overleg met moeder is Mohammed uitgenodigd voor een gesprek met RMC. Mohammed kwam samen met zijn moeder naar de afspraak.

In het gesprek kwam naar voren, dat hij nu op het punt in zijn leven was aangekomen, dat hij er toch wel iets van wilde gaan maken. Hij wilde aan zijn toekomst gaan werken, hij ondervond nog wel wat klachten door zijn hersenvliesontsteking, maar daar kon hij nu wel beter mee omgaan. Omdat Mohammed niet wist wat hij nu precies wilde gaan doen is er afgesproken, dat hij via RMC de Educatiemeter zou gaan doen. Hier stond hij wel voor open. Naar aanleiding van de Educatiemeter is er een gesprek gevoerd. Omdat Mohammed al geruime tijd thuis zat (geen inkomen), heeft RMC met hem besproken, dat het goed zou zijn als hij ook in de praktijk zou onderzoeken wat bij hem zou passen. Hij is in contact gebracht met de klantmanager Participatiewet, voor het aanvragen van een uitkering en een traject richting werk. Hier ging wat tijd overheen en in de tussentijd is er vanuit RMC steeds contact geweest met moeder. Na enige tijd liet Mohammed weten, dat hij geen uitkering wilde gaan aanvragen, maar dat hij terug wilde naar school, hij wilde zich gaan aanmelden bij de Entree opleiding van Landstede Harderwijk. Vanuit de sluitende aanpak is er bij het intakegesprek een consulent leerplicht/RMC aanwezig. Dit was voor Mohammed erg prettig, omdat de consulent zijn geschiedenis kende en ook wist welke extra ondersteuning er nodig zou moeten zijn.

De intake verliep erg goed en Mohammed werd aangenomen bij de Entree opleiding. Omdat de consulent leerplicht/RMC iedere week aanwezig is bij de Entree opleiding bleef er goed contact met Mohammed en zijn moeder. Tijdens de opleiding liep hij tegen wat praktische zaken aan, zoals het aanvragen van studiefinanciering. Hiervoor is hij weer in contact gebracht met een jongerenwerker van Talenthouse, die hem hierbij geholpen heeft. Mohammed heeft dit schooljaar zijn diploma behaald en is aangenomen bij Deltion, richting ICT. 2.8

Verzuim 18 t/m 22 jaar

Ook in deze leeftijdsgroep valt op dat het aantal verzuimmeldingen weer op het niveau van vóór de coronapandemie ligt. Zoals landelijk afgesproken melden de mbo-instellingen al het (zorgwekkend) verzuim volgens dezelfde normen als voor 16- en 17-jarigen. Een aantal van deze meldingen zijn voor Leerlingzaken slechts administratieve meldingen. Conform het verzuimprotocol onderneemt school namelijk eerst zelf actie. Verzuim 18 t/m 22 jaar Aantal verzuimmeldingen 18 t/m 22 jaar

874

Aantal meldingen waarop Leerlingzaken actie heeft ondernomen

494

Aantal meldingen waar school geen actie wenste

340

Jaarverslag Leerlingzaken 2021 - 2022

17

Uit onderstaande grafiek blijkt dat het de verzuimende studenten in het merendeel van de gevallen aan motivatie ontbreekt. Ook Medische/psychische problemen en verkeerde keuzerichting komen veelvuldig voor.

verzuimreden 47

Anders, memoveld Motivatie

32

10

Problemen - gezin/familie

15 Problemen - medisch 45

Problemen - psychisch 180

Problemen - school

52 22

Problemen op meerdere leefgebieden Verkeerde keuze richting

2.9

Voortijdig schoolverlaters

Voortijdig schoolverlaters (VSV’ers) zijn jongeren van 12 tot 23 jaar die zonder startkwalificatie het onderwijs verlaten. Een startkwalificatie is een havo of vwo diploma of minimaal een mbo-2 diploma. Het vsv-percentage staat voor het aantal vsv’ers (als percentage van het aantal onderwijsdeelnemers) dat aan het begin van het schooljaar ingeschreven staat. Leerlingzaken spant zich, net als voorgaande jaren, blijvend in om VSV te voorkomen en preventief het verzuim op het mbo op te pakken. Deze aanpak is in 2019 wettelijk verankerd. RMC is een speler in dit landelijke programma. RMC krijgt uit dit programma tijdelijke middelen om extra inspanning te verrichten voor de doelgroep oud-vsv’ers en om samen met de onderwijsinstelling de verzuimaanpak op mbo’s verder vorm te geven. Zo sluit de consulent 3 keer per jaar bij het overleggen van Entree Harderwijk, Praktijkonderwijs MijnSchool en Accent (Nijkerk) aan met betrekking tot de jongeren die uit gaan stromen. Ook bij de uitstroom van VSO wordt in voorkomende gevallen aangesloten. Waar nodig worden andere partners ingeschakeld, zoals de klantmanagers WMO of Participatie-wet. DUO levert tweemaal per jaar de cijfers van voortijdig schoolverlaters. De voorlopige cijfers van afgelopen schooljaar worden in het voorjaar verwacht. De afgelopen jaren heeft onze regio minder voortijdig schoolverlaters dan het landelijke gemiddelde.

Dat is een mooi resultaat, maar geen reden om achterover te gaan leunen. Het landelijk doel van de Minister blijft het terugbrengen van het totaal aantal VSV’s naar maximaal 20.000 per jaar. Hier moeten de regio’s samen voor gaan zorgen. Er zijn drie uitvalmomenten: • uitval in het mbo; • uitval in het voortgezet onderwijs (vmbo, havo, vwo); • uitval bij de overgang tussen vmbo en mbo. De meeste uitval vindt plaats in het MBO. Zowel in het MBO als VO vallen de meeste leerlingen uit zonder startkwalificatie op hun 18e jaar. Zodra zij 18 jaar zijn vervalt de kwalificatieplicht. De jongeren worden dan nog wel door Leerlingzaken gevolgd tot zij een startkwalificatie behalen of 23 jaar worden. Jaarverslag Leerlingzaken 2021 - 2022

18

Aantal voortijdig schoolverlaters 2021-2022 Afgelopen schooljaar waren er 647 VSV’ers met een Duo status (uitschrijvingen). Hiervan hebben er 20 alsnog een startkwalificatie gehaald en 166 hebben weer een schoolinschrijving, 35 zijn er verhuisd en 23 zijn inmiddels 23+ geworden. 387 jongeren hebben in augustus 2022 nog geen schoolinschrijving of geen startkwalificatie behaald. De totale VSV cijfers van dit schooljaar worden door DUO pas in het voorjaar van 2023 geleverd en gaan uit van de aantallen op 1 oktober 2022.

Startkwalificatie; 20; 3%

VSV'ERS

Toekomstige inschrijving ; 2; 0%

Inschrijving; 166; 26%

HO-uitgeschreven; 2; 0% Geen startkwalificatie (VSV); 387; 60%

Ho-inschrijving; 10; 2% Andere regio/verhuisd; 35; 5%

Andere leeftijd/23+; 23; 4%

Onbekend; 2; 0%

Wat doen bovenstaande VSV’ers die nog geen startkwalificatie of opleiding hebben? Het overgrote deel heeft een baan (64%). 17% van de jongeren hebben volgens het Inlichtingenbureau geen inkomen. Uit ervaring weten de RMC consulenten dat veel van hen ZZP’er zijn. Degene die geen inkomen hebben of een klein contract (6%) worden 2x per jaar gemonitord en benaderd om ondersteuning aan te bieden. 6%van deze VSV’ers geeft aan dat ze tijdelijk werken en straks een andere opleiding willen volgen. Tenslotte heeft 7% een uitkering, soms gecombineerd met werk. Zij worden gemonitord door de klantmanagers van de woongemeente. Oud VSV’ers Leerlingzaken monitort en neemt ook contact op met de jongeren die al in eerdere schooljaren zonder startkwalificatie zijn uitgevallen. In 2021-2022 waren er 904* oud VSV’ers, waarvan er 209 zich (weer) voor een opleiding hebben ingeschreven. Daarnaast hebben 99 jongeren alsnog een startkwalificatie behaald. Van de 589 jongeren die geen startkwalificatie hebben, zie je in de onderstaande grafiek de stand van zaken. Het merendeel heeft een baan. In vergelijking met de andere RMC regio’s in het land zijn er in onze regio percentueel gezien veel meer VSV’ers aan het werk.

*Hiervan zijn 7 jongeren al gearchiveerd en is niet meer te achterhalen wie dat waren.

Jaarverslag Leerlingzaken 2021 - 2022

19

OUD VSV Alleen een uitkering; 71; 12%

Overig; 20; 4%

Geen inkomsten; 116; 20%

Arbeidsverhouding en uitkering; 13; 2% Inkomen tot €300; 37; 6%

Inkomen meer dan €300; 332; 56%

Casus RMC Erik was 19 jaar toen hij begin 2019 stopte met zijn niveau 4 opleiding Onderwijsassistent op het MBO. Hij had een verkeerde opleidingskeuze gemaakt en er speelden de nodige persoonlijke problemen. Vanuit zijn opleiding en door de RMC consulent werd geprobeerd Erik te ondersteunen bij zijn opleiding, maar helaas lukte het hem niet om die voort te zetten. Ook lukte het hem niet om aan een nieuwe opleiding te beginnen. Erik besloot om te gaan werken. Door de RMC consulent werd hij ondersteund bij het zoeken naar een baan. Er werd hem ook geadviseerd hulp voor zijn problemen te zoeken. Dat heeft hij gedaan. Nadat Erik was gaan werken via een uitzendbureau, werd er vanuit RMC regelmatig contact met hem opgenomen om te kijken of hij nog hulp nodig had bij het vinden van ander werk en/of een opleiding. In 2021 had de RMC consulent weer contact met Erik. Hij vertelde toen dat hij eindelijk een vast contract bij een bedrijf had. Doorpratend over zijn toekomst, gaf hij aan dat hij toch eigenlijk liever ander werk wilde gaan doen. Hij was bereid daar een opleiding voor te volgen, maar wist niet wat voor werk of opleiding bij hem zou passen. Nadat hem de Educatiemeter (studiekeuzetest) was aangeboden door de RMC consulent, is de uitkomst met hem besproken. Hij werd door de RMC consulent begeleid bij het maken van een opleidingskeuze.

Uiteindelijk koos Erik voor de BBL-opleiding ICT niveau 4 op het MBO en werd door de RMC consulent ondersteund bij het zoeken naar een leerbedrijf. Het lukte Erik een leerbedrijf te vinden. Hij is inmiddels met de opleiding gestart.

Jaarverslag Leerlingzaken 2021 - 2022

20

Educatiemeter Jongeren die een vraag hebben over opleiding en beroepen kunnen de educatiemeter maken. De Educatiemeter is een gevalideerde test die inzicht geeft in de persoonlijke (leer)stijl en de ondersteuning die de jongere nodig heeft om zijn of haar schoolcarrière voort te zetten. Naast de persoonlijkheid meet de Educatiemeter ook de beroepsinteresse van de jongere. De Educatiemeter wordt voornamelijk ingezet voor 18+ jongeren, die voortijdig de school hebben verlaten. Na het afnemen van de test kan de consulent leerplicht/RMC samen met de jongere een stappenplan maken om terug te keren naar school of door te stromen naar (beschut) werk/dagbesteding. Ook is het mogelijk om een capaciteitentest af te nemen, waarmee bepaald kan worden welk schoolniveau het beste bij een jongere past. De Educatiemeter heeft ook een pro-wijzer. Deze kan door de RMC consulenten ingezet worden bij onder andere de doelgroep minder zelfredzame jongeren. De test is laagdrempelig in gebruik. Twee RMC consulenten zijn getraind en gecertificeerd om de Educatiemeter, capaciteitentest en Pro-wijzer bij jongeren af te nemen. De RMC consulenten werken steeds meer samen met het lokaal sociaal domein. De uitkomsten uit de test bieden waardevolle informatie om met de jongere het gesprek te voeren bij het lokaal sociaal domein.