AP 12. Bijlage Afvalvisie Nunspeet en keuzescenario's

Indien besloten wordt om diftar te gaan toepassen wordt voorgesteld voor huishoudens met luieren ander incontinentiemateriaal een compensatieregeling in te voeren, zodat zij financieel enigszins worden ontzien. Zie hiervoor de uitwerking van het keuzescenario diftar.

5.1.5

Optimalisatie milieustraat Uit de enquête blijkt dat bijna driekwart van de respondenten positief is over de komst van een circulair ambachtscentrum in de gemeente Nunspeet. In de gemeente Nunspeet zijn actueel allerlei ontwikkelingen rond de milieustraat en verkenningen – ook met buurgemeenten – gaande. In de komende periode worden de relevante alternatieven nader onderzocht en onderling vergeleken, zodat een keuze kan worden gemaakt. De alternatieven zijn: 1. Continueren huidige situatie, waarbij inwoners hun grofvuil kunnen brengen bij (of laten ophalen door) particuliere ondernemingen.

Visie afval- en grondstoffen huishoudens gemeente Nunspeet en keuzescenario’s Concept 24 april 2025

23

2. Een eigenstandige milieustraat voor gemeente Nunspeet. 3. Een gezamenlijke milieustraat met een of meer buurgemeenten. Een tweede aspect betreft de tarifering. In de huidige situatie moeten inwoners van Nunspeet bij het brengen van bepaalde gescheiden afvalstromen betalen. Omdat grondstoffen een waarde vertegenwoordigen (gescheiden stromen zijn altijd te prefereren boven het verbranden tezamen met het restafval) kan ervoor worden gekozen om deze stromen ‘gratis’ te maken. Dit geldt uiteraard niet voor ongesorteerde stromen zoals restafval en bouw- en sloopafval. Niet meer hoeven betalen voor recyclebare grondstoffen zoals dakleer, tapijt en geïmpregneerd hout zal door inwoners niet alleen als logisch worden ervaren en vermindert ook het dumpen van deze materialen. In de enquête van 2018 is 62% van de respondenten het ermee eens als zij enkele herbruikbare afvalstromen “gratis” een milieustraat kunnen brengen en moeten betalen voor de rest. De keuze voor een eigen milieustraat, gezamenlijk met buurgemeenten of behouden huidige situatie (private ondernemingen) wordt in de komende periode nader onderzocht.

5.2

Communicatie Met gerichte communicatie worden inwoners wegwijs gemaakt in de beschikbare inzamelstructuur of over de mogelijkheden om hun afvalaanbod te verminderen. In het verleden was communicatie rond huishoudelijk afval primair gericht op informatie over waar en wanneer afval kan worden aangeboden. Inmiddels is communicatie veel meer gericht op nut en noodzaak van het goed scheiden van afval, waarbij diverse typen instrumenten en communicatiekanalen kunnen worden ingezet. Gedragswetenschap en marketing gaan daarbij hand in hand. Communicatie omvat naast deze informatievoorziening ook het bewust maken van inwoners van het duurzaamheidsbelang én het motiveren om bij te willen dragen aan een duurzame samenleving.

5.2.1

We informeren onze inwoners goed over de inzamelvoorzieningen De communicatie richting inwoners omtrent het huishoudelijk afvalbeheer en afvalscheiding is goed op orde. Via diverse communicatiekanalen (online, social media, fysiek op straat zoals sandwichborden of op markten, weekblad) worden inwoners geïnformeerd over het belang van afvalscheiding, wat er met met gescheiden afvalstoffen wordt gedaan en hoe afvalscheiding makkelijker en beter kan. Met de campagne ‘Jouw ‘afval heeft toekomst’ en de daaraan verbonden toolkit met de nodige content (social medio, posts, et cetera), kunnen allerlei nuttige berichten richting inwoners worden gecommuniceerd. De focus is vooral gericht op GFT (etensresten) en textiel. Beide stromen zijn nog in grote hoeveelheden in het restafval aanwezig. Via de jaarlijkse Afvalwijzer (inclusief Afvalapp) worden inwoners geïnformeerd over inzamel en van huishoudelijk afval, inzameldagen en frequenties, wat wel en wat niet in welke bak, openingstijden, cetera.

5.2.2

We verleiden onze inwoners tot duurzaam gedrag Door het bevorderen van inwonerparticipatie werken we aan een regionale circulaire (grondstoffen)economie

Visie afval- en grondstoffen huishoudens gemeente Nunspeet en keuzescenario’s Concept 24 april 2025

24

We gaan door en versterken het programma “Nunspeet Leeft Natuurlijk!”. Dit is een breed duurzaamheidsplan van gemeente Nunspeet, waarmee inwoners worden geïnformeerd hoe aan duurzaamheid te doen als inwoner. Inwoners kunnen hier allerlei informatie vinden over energie, klimaat en vergroening. Ook wordt specifiek ingegaan op de circulaire (grondstoffen) economie en het voorkomen van verspilling. De gemeente Nunspeet streeft naar een circulaire economie, waarbij efficiënt gebruik van grondstoffen en afvalreductie centraal staan. Dit betekent het delen, repareren en recyclen van producten om de levensduur te verlengen en de behoefte aan nieuwe grondstoffen te minimaliseren. Voorbeelden zijn het kopen van tweedehands kleding en meubels, en het hergebruiken van bouwmaterialen. Onder het motto “Nunspeet Leeft Natuurlijk!” en via de website https://nln.nunspeet.nl/over-duurzaamheid/onze-pijlers/circulaire-economie worden inwoners en bedrijven geïnformeerd en wordt gewezen op allerlei instrumenten en initiatieven: Reparatie en hergebruik: Inwoners worden aangemoedigd om kapotte items te laten repareren in plaats van nieuwe te kopen. Dit kan variëren van het herstellen van kleding tot het vervangen van een telefoonscherm.

Tweedehands winkelen: De gemeente wijst op de aanwezigheid van diverse kringloopwinkels in Nunspeet en omgeving, waar inwoners gebruikte goederen kunnen kopen en doneren. Deelinitiatieven: Het delen van zelden gebruikte spullen, zoals gereedschap of ladders, met buren, vrienden of familie wordt gestimuleerd. Daarnaast zijn er bij het gemeentehuis twee deelauto's beschikbaar voor gebruik buiten kantoortijden. Duurzaam wegdoen van spullen: Inwoners worden geadviseerd om ongewenste items naar kringloopwinkels te brengen, weg te geven of te verkopen via platforms zoals Marktplaats of Vinted. Voor overgebleven afval wordt nadrukkelijk geadviseerd om dit goed te scheiden om grondstoffen te besparen. Door deze maatregelen ondersteunt de gemeente Nunspeet haar inwoners actief in de overgang naar een duurzamere en circulaire samenleving. Omdat duurzaamheid en duurzaam gedrag niet stopt bij de gemeentegrens, gaan we de mogelijkheden onderzoeken om hierbij meer gezamenlijk met de andere Noord-Veluwse gemeenten op te trekken. Bijvoorbeeld in de vorm van een brede campagne Noord-Veluwe met een focus op preventie van afval en meer duurzaam consumptiegedrag en de wijze waarop dit te bereiken.

5.2.3

Optimalisatie Afvalapp Nunspeet zet met haar campagnes (Jouw afval heeft Toekomst en Nunspeet Leeft Natuurlijk!) al flink in op communicatie. Ook de Afvalapp zal verder worden door ontwikkeld. Bijvoorbeeld door actuele informatie over het afvalbeheer te delen of informatie over het eigen afvalscheidingsgedrag en het aanbieden van afval meer individueel te maken. Aandacht voor de AVG is hierbij uiteraard noodzakelijk. Met een extra informatieprikkel kan worden (aan)gestuurd op het gewenste aanbied- en scheidingsgedrag worden. Voorwaarde is dan wel dat hiervoor de benodigde dat data wordt gemonitord. In de samenwerking door de Noord-Veluwse gemeenten in Veluwe Milieu en daarmee de samenwerking met Omrin, kan de optimalisatie van een gezamenlijke Afvalapp verder worden onderzocht en bewerkstelligd. Daarbij zal een Afvalapp altijd op maat van de gemeente en herkenbaar voor de inwoners zijn.

Visie afval- en grondstoffen huishoudens gemeente Nunspeet en keuzescenario’s Concept 24 april 2025

25

5.2.4

Specifieke aandacht voor Textiel Hoewel gemeente Nunspeet via de textielcampagne aandacht geeft aan de inzameling van textiel, blijft circa 10 kg/inw. in het restafval en wordt verbrand. Nader onderzoek naar de motieven en behoeften van de inwoners waaróm dit gebeurt kan helpen bij het vinden van doeltreffende maatregelen. In de komende periode blijft Nunspeet actief het scheiden van textiel promoten. Waaronder ook de deelname aan de landelijke acties zoals de Landelijke Textielrace. Deze is regionaal vertaald naar Textiel Race Noord-Veluwe, een gezamenlijk initiatief van de gemeenten Ermelo, Putten, Harderwijk, Elburg, Nunspeet, Oldebroek en Hattem, in samenwerking met textielinzamelaar Climpex.

5.2.5

Ja-ja sticker tegen ongewenst ongeadresseerd drukwerk Ter voorkoming van ongewenst ongeadresseerd drukwerk kan de “ja ja” sticker worden overwogen. Dit is een zogenaamd opt-in systeem. Men moet actief aangeven dat men nog ongeadresseerde folders wil ontvangen. Indien geen sticker op de brievenbus wordt geplakt, ontvangt men dus geen ongeadresseerde folders. Met uitzondering van lokale en regionale weekbladen, deze blijft men wel ontvangen. Deze maatregel beoogt de hoeveelheid reclamedrukwerk te verminderen en daarmee verspilling van papier, folie en andere milieubelasting die is gemoeid met de productie en distributie van (door sommige inwoners niet gewenst) reclamedrukwerk. Jaarlijks belanden er meer dan 1.000 ongeadresseerde reclamefolders op de deurmat van huizen zonder brievenbussticker, wat neerkomt op zo'n 20 folders per week en ongeveer 26 kilo reclamedrukwerk per jaar (Milieu Centraal). Daarnaast ontvangen huishoudens ook geadresseerd reclamedrukwerk De invoering van een opt-in systeem in de gemeente Nunspeet kan een waterbedeffect hebben. Dit kan leiden tot de introductie van nieuwe huis-aan-huisbladen of het maximaliseren van advertentieruimte in bestaande bladen. Maar in de praktijk zien we vooral een toename van online reclamebundels, waarvoor huishoudens zich kunnen aan- en afmelden.

Het gebruik van een ja/ja-sticker, exclusief huis-aan-huisbladen, resulteert volgens de tool in een geschatte jaarlijkse papierbesparing van 19 kg per huishouden incl. waterbedeffect (circa 7,5 kg/inw12.). Hoewel dit een mogelijk lager scheidingspercentage kan betekenen, draagt het wel bij aan een positief milieueffect.

5.3

Handhaving Sluitstuk van goede communicatie over afvalscheiding en de geboden service- en prijsprikkels is de handhaving ervan. Handhaving is geen breekijzer voor goed afvalgedrag, maar is wel nodig om diegenen die bewust afvaloverlast veroorzaken te sanctioneren. Zichtbaarheid van handhaving op afval helpt om inwoners te laten zien dat dumpingen niet ongezien en ongestraft blijven. In gemeente Nunspeet is sporadisch sprake van bijplaatsing van (grof)vuil bij afvalcontainers. Ook het dumpen van afval in de buitenruimte is geen groot thema. Op deze terreinen is meer of minder handhaving niet direct een issue. Maar een combinatie van communicatie én handhaving in de vorm van een afvalscheidingscoach kan nuttig zijn te overwegen.

12 Uitgaande van gemiddeld 2,5 inwoner per huishouden in Nunspeet.

Visie afval- en grondstoffen huishoudens gemeente Nunspeet en keuzescenario’s Concept 24 april 2025

26

5.3.1

Afvalscheidingscoach De meest persoonlijke manier van communicatie met inwoners is het directe gesprek. Dit doet een ‘afvalscheidingscoach’. Inmiddels is het werken met een of meer afvalcoaches in veel gemeenten vast onderdeel van het grondstoffenbeleid. Wij beschouwen een afvalscheidingscoach als een manier van communiceren én handhaving. De taken die een afvalcoach uitvoert, variëren van laagdrempelig contact onderhouden met inwoners om hen te helpen en adviseren over aanbieden en scheiden van afval tot het in kaart brengen van de knelpunten per wijk en hier een plan voor maken. De afvalscheidingscoach kan zowel over het ‘waarom’ als het ‘hoe’ van afvalscheiding vertellen. Dit werkt het beste als dit ook iemand is die uit de stad, wijk of buurt komt. Afvalcoaches kunnen worden ingezet om inwoners te informeren en te betrekken. Bijvoorbeeld bij de invoering van beleidswijzigingen zoals plaatsen gft-containers bij hoogbouw, op markten en evenementen, et cetera. Ook kunnen zij een rol spelen bij het verbeteren van de kwaliteit van ingezamelde grondstoffen zoals door monitoring (voorlopen). We willen de mogelijkheden verkennen van een gezamenlijke afvalscheidingscoach (of een team van 2 of 3 personen in deeltijd) samen met de andere Noord-Veluwse gemeenten (in Veluwe Milieu). Op deze wijze kunnen afscheidingscoaches worden getraind en breed ingezet.

Voor deze visie gaan we uit van een inzet van 0,5 dag per week (0,1 fte) in de gemeente Nunspeet.

5.4

Te verwachten milieu- en kosteneffecten Met het optimaliseren van het huidig beleid wordt een lichte verbetering van de milieueffecten verwacht door de inzet op communicatie, service en handhaving, maar zonder financiële prikkel blijft de restafvalreductie beperkt. We houden rekening met een reductie van circa 10 kg/inw. restafval, met name door meer gescheiden inzameling van GFT. De volgende tabel toont de geprognosticeerde verwerkingskosten in de huidige situatie (met betrekking tot restafval en GFT) en in het optimalisatie scenario. De verwerkingskosten voor restafval en GFT bedragen in het nul-scenario circa € 435.000,- per jaar (inclusief Wbm en PMD-vergoeding Verpact). Indien we rekening houden met de CO 2-heffing (niveau 2030) dan stijgen deze kosten in 2030 naar € 727.000,- per jaar. Er moet hierdoor dus sowieso rekening worden gehouden met een kostenstijging. Zie bijlage 2 voor een nader toelichting. Bij het uitvoeren van de maatregelen in het optimalisatie-scenario worden circa 10 kg/inw. extra grondstoffen gescheiden, waaronder het GFT bij hoogbouw. De verwerkingskosten worden dan circa € 14.000,- per jaar lager. Als we rekening houden met de verhoging van de Wbm en CO2-heffing (niveau 2030) dan zijn bedragen deze verwerkingskosten € 698.000,- per jaar. Als deze maatregelen niet worden uitgevoerd dan zouden de kosten € 727.000 (dus € 29.000 hoger) zijn.

Als gevolg van de toenemende Wbm en CO2-heffing stijgen de kosten voor verwerking hoe dan ook. Door het nemen van de genoemde maatregelen kan de stijging van de kosten getemperd worden. Het volgende overzicht toont de flankerende maatregelen, waarbij per maatregel wordt aangeven welke acties deze omvat en welke (eventuele) eenmalige kosten en/of de extra jaarkosten daarmee zijn gemoeid.

Visie afval- en grondstoffen huishoudens gemeente Nunspeet en keuzescenario’s Concept 24 april 2025

27

Flankerende maatregelen Communicatie 5.2.1 We informeren onze inwoners goed over de inzamelvoorzieningen 5.2.2 We verleiden onze inwoners tot duurzaam gedrag

5.2.3 Optimalisatie Afvalapp

5.2.4 Specifieke aandacht voor Textiel

5.2.5 Ja-ja sticker tegen ongewenst ongeadresseerd drukwerk Service en voorzieningen 5.3.1 GFT bij hoogbouw

5.3.2 OPK brengvoorzieningen

5.3.3 Extra glascontainers

Eenmalige investering

Extra jaarlasten

Extra per huishouden

- Dit betreft de reguliere inzet rond communicatie zoals afvalkalender, social media, et cetera

reguliere begroting

n.v.t.

- Uitbreiding inwonerparticipatie via platform "Nunspeet Leeft Natuurlijk". Structureel - Verkenning (en indien haalbaar uitvoering) gezamenlijke regionale campagne met Noord Veluwse gemeenten. Kosten (naar rato Nunspeet) gebaseerd op samenwerking. Campagne periode enkele jaren. - Door ontwikkeling Afvalapp door Omrin t.b.v. van alle deelnemende gemeenten Omrin (onderdeel Fryslân Milieu) - Onderzoek naar achtergronden en mogelijkheden verbetering inzamelrespons. Mogelijk ook in samenwerking met gemeenten Veluwe BV. Interne kosten (60 uur à € 65,-). - Voorbereiding en invoering van de ja-ja sticker. Projectmatige aanpak met name interne kosten (40 uur)

reguliere begroting reguliere begroting

n.v.t.

Reguliere begroting

n.v.t.

- Plaatsen, onderhouden en legen van 16 containers (MC in behuizing met afvalpas). - Verstrekken van GFT bakjes voor huishoudens hoogbouw (2.000 à € 7,50) - Plaatsen, onderhouden en legen van maximaal 4 bovengrondse containers. (het aantal complexe met inpandige voorzieningen kan hier nog in mindering worden gebracht) - Plaatsen, onderhouden en legen van 2 ondergrondse containers, geplaatst op strategische plekken.

5.3.4 Gescheiden inzameling van luiers - Verkenning verstrekken herbruikbare luierpakketten en incontinentiemateriaal (om te proberen) en daar breed over te communiceren (met het doel motiveren en bewustwording). - in regeliere communicatie aandacht voor herbruikbare luiers en zindelijkheidstraining. - Invoeren gescheiden inzameling luiers wordt nader onderzocht in relatie met de uitkomsten van de UPVluiers. Een voorstel zal aan het bestuur worden voorgelegd. (interne kosten / 60 uur) 5.3.5 Optimalisatie milieustraat - De keuze voor een eigen milieustraat, gezamenlijk met buurgemeenten of behouden huidige situatie (private ondernemingen) wordt in de komende periode nader onderzocht. Handhaving 5.4.1 Afvalscheidingscoach - Uitgaande van gezamenlijk team afvalcoaches Noord Veluwse gemeenten. Inzet Nunspeet gmiddeld 0,5 dag per week. Kostenconsequenties uitvoeren flankerende maatregelen

n.v.t.

€ 3.900

eenmalig

€ 2.600

eenmalig

€ 32.000

€ 11.200

€ 15.000 € 12.000

€ 27.000

€ 0,98 eenmalig

€ 6.900

€ 0,61

€ 4.900

€ 0,43

Reguliere begroting

n.v.t.

Reguliere begroting

n.v.t.

€ 3.900

eenmalig

n.t.b.

€ 96.400

€ 10.400

€ 0,91

€ 33.400

€ 2,93

Kostenconsequenties verwerkingkosten optimalistie huidig beleid inclusief flankerende maatregelen -€ 13.886 -€ 1,22 De extra jaarlasten bedragen circa € 33.000,-. Het uitvoeren van deze flankerend maatregelen leidt tot een verbetering van de milieuprestatie. De afvalscheiding stijgt van 78% naar 80%.jaarlasten De hoeveelEenmalig jaarlasten totaal per hh heid restafval daalt met circa 10 kg/inw. per jaar. Kostenverschil huidig beleid inclusief flankerende maatregelen

€ 96.400

€ 19.514

€ 1,71

De volgende tabel toont de additionele kosten ten opzichte van huidige situatie (2026) in het nulscenario en rekening houdend met de stijging van de CO 2-heffing en Wbm tot en met 2030. Voorbeeld: indien geen maatregelen worden getroffen (nul-scenario) dan stijgen de kosten sowieso richting 2030 met € 262.203,- per jaar. Indien de optimalisatiemaatregelen worden getroffen dan stijgen de kosten ook richting 2030 met € 266.455,-. Een vergelijkbare stijging, maar met een verbetering van de milieuprestatie. Door optimalisatie wordt een verbetering van de milieuprestatie verwachting richting maximaal 90 kg/inw. te verbranden restafval en 80% afvalscheiding. Visie afval- en grondstoffen huishoudens gemeente Nunspeet en keuzescenario’s Concept 24 april 2025

28

Addtioneel kosteneffect per jaar 2026

2027

2028

2029

2030

0. Nul-scenario

€0

€ 54.157

€ 122.926

€ 189.360

€ 262.203

1. Optimalisatie

€ 17.768

€ 69.133

€ 134.357

€ 197.366

€ 266.455

De volgende tabel toont het kostenverschil van het optimalisatie-scenario ten opzichte van het nul-scenario. In 2030 zijn de kosten in beide scenario’s vergelijkbaar, in het optimalisatiescenario circa €4.000,- hoger. Addtioneel kosteneffect per jaar 2026

2027

2028

2029

2030

0. Nul-scenario

€0

€0

€0

€0

€0

1. Optimalisatie

€ 17.768

€ 14.976

€ 11.431

€ 8.007

€ 4.252

Per huishouden leidt dit tot het volgende kosteneffect. Addtioneel kosteneffect per jaar per huishouden 2026

2027

2028

2029

2030

0. Nul-scenario

t.o.v.

t.o.v.

t.o.v.

t.o.v.

t.o.v.

1. Optimalisatie

€ 1,6

€ 1,3

€ 1,0

€ 0,7

€ 0,4

Visie afval- en grondstoffen huishoudens gemeente Nunspeet en keuzescenario’s Concept 24 april 2025

29

6 Optie 2 en 3: invoeren tariefdifferentiatie (diftar) 6.1

Kenmerken van dit scenario Het bieden van een prijsprikkel (diftar) is een instrument om het aanbiedgedrag van afval te sturen. Het bieden van prijsprikkels, zoals een beloning of een lagere afvalstoffenheffing voor het scheiden van grondstoffen, of juist het extra moeten betalen voor het aanbieden van minder gewenste afvalstromen. Ongeveer de helft van de gemeenten in Nederland past gedifferentieerde tarieven toe voor het aanbieden van restafval. Diftar staat voor gedifferentieerde tarieven waarbij per huishouden de hoeveelheid aangeboden afval- en grondstoffen individueel (dus per huishouden) afgerekend wordt. Daarbij wordt onderscheid gemaakt in een vast basistarief en een tarief per keer dat huishoudelijk afval wordt aangeboden. Daarbij worden de principes ‘de vervuiler betaalt’ of ‘afvalscheiding loont’ gevolgd13. Goed afvalscheidingsgedrag wordt beloond door middel van een prijsprikkel c.q. een lagere afvalstoffenheffing. Er zijn verschillende manieren om diftar uit te voeren, waarbij alle methoden terug te voeren zijn op de genoemde principes. Vormen van diftar In Nederland is de meest voorkomende vorm van diftar op basis van volume en frequentie. Het tarief dat een inwoner moet betalen is afhankelijk van het aantal ledigingen en het volume van de container van het aangeboden restafval.

Het gedifferentieerde tarief wordt in de meeste gemeenten alleen geheven op huishoudelijk restafval14. Een tweede vorm van diftar is op basis van gewicht en frequentie. Dit komt vaak (en steeds vaker) voor bij gemeenten die het PMD laten nascheiden en zijn aangesloten bij Omrin. Het aantal gemeenten dat diftar toepast is in de afgelopen jaren toegenomen. In 2025 paste meer dan de helft van de Nederlandse gemeenten een vorm van diftar toe. De vorm volume-frequentie of gewicht-frequentie zijn populair omdat dit ook een efficiëntere inzameling bevordert en daarmee lagere inzamelkosten. Bij gebruik van minicontainers worden inwoners gestimuleerd om de restafvalbak alleen aan te bieden als de container goed gevuld is, waardoor er minder containers hoeven te worden geleegd. In dit scenario betalen inwoners een tarief voor elke keer dat zij hun minicontainers met restafval aanbieden, en elke keer dat men een restafvalzak in de ondergrondse container deponeert. In de tweede variant wordt ook een tarief per aangeboden kilo in rekening gebracht. Om per huishouden de afvalstoffenheffing te bepalen moeten de minicontainers geregistreerd worden door middel van een chip. En voor toegang tot de ondergrondse restafvalcontainers is een pasje noodzakelijk. Verder moeten alle mogelijk ‘ontwijkroutes’ voor restafval zo veel als mogelijk afgesloten worden.

Zo zal er ook betaald moeten worden voor het aanbieden van restafval op de

13 Het wel of niet toepassen van gedifferentieerde tarieven kent dus ook een politiek-bestuurlijke invalshoek waarbij keuzes

vanuit solidariteitsprincipes of een 14 In een enkele situatie wordt ook een (laag) tarief geheven op het aanbieden van GFT, om te voorkomen dat

te lege GFT bakken bij iedere inzamelronde aan de straat worden gezet. Dit is dus meer een efficiëntiemaatregel.

Visie afval- en grondstoffen huishoudens gemeente Nunspeet en keuzescenario’s Concept 24 april 2025

30

milieustraat. Het aan huis laten ophalen van grofvuil is in de huidige situatie al betaald.

6.2

Voorwaarden

6.2.1

Voldoende mogelijkheden om grondstoffen te kunnen scheiden Omdat het aanbieden van restafval met een financiële prikkel wordt ontmoedigd, is het van belang dat gemeente Nunspeet de inwoners voldoende mogelijkheden biedt om grondstoffen te scheiden. Zoals gezegd is het voorzieningenniveau in de basis al op orde. Verdere optimalisaties zijn gewenst. Dit betreft in ieder geval het starten met scheiden inzameling van GFT bij hoogbouw.

6.2.2

Huishoudens met een relatief groot aanbod restafval (specifieke regelingen) Speciale aandacht gaat uit naar huishoudens waar luiers en incontinentiemateriaal vrijkomt. Dit kan een aanzienlijke hoeveelheid per week zijn. In veel gemeenten die diftar (gaan) toepassen worden daarom ook mogelijkheden gecreëerd om luiers gescheiden aan te bieden. Deze huishoudens krijgen daarvoor (exclusief en gereguleerd met een pasjessysteem) toegang tot de inzamelvoorzieningen, en hoeven dan niet (of minder) te betalen per aanbieding. In het diftar scenario is kwantitatief (en financieel) geen rekening gehouden met uitbreiding van de luierinzameling. Dit in verband met de UPV waarvan de uitkomsten, zoals de wijze waarop en de mate waarin producenten een vergoeding aan gemeenten betalen, nog niet bekend zijn. Zie voor een nadere toelichting de flankerende maatregel ‘luierinzameling’. Indien er geen inzamelvoorzieningen voor luiers en ander continentiemateriaal aanwezig zijn (zoals in de huidige situatie) wordt voorgesteld om bij het invoeren van diftar enkele om specifieke regelingen te ontwikkelen voor huishoudens met een bovengemiddeld restafvalaanbod. Dit betreft: a. gezinnen met jonge kinderen in de luiers (tot bijvoorbeeld 3 jaar); b. grote gezinnen met bijvoorbeeld meer dan vier kinderen onder een bepaalde leeftijd; c. huishoudens waar gebruik wordt gemaakt van incontinentiemateriaal.

In deze situaties ontstaat structureel meer restafval dat niet te vermijden of te scheiden is, waardoor deze huishoudens bij een variabel tarief relatief zwaarder belast worden. Om deze groepen enigszins financieel te ontzien, worden er passende regelingen van kracht. Daarbij kan gedacht worden aan het verstrekken van een extra container, een gedeeltelijke compensatie of een vrijstelling voor een bepaald aantal ledigingen of kilogrammen restafval. Deze maatwerkvoorzieningen worden uitgewerkt tijdens het voorbereidingsjaar voorafgaand aan de eventuele invoering van diftar, en worden ter besluitvorming aan de gemeenteraad voorgelegd.

6.2.3

Praktische uitvoerbaarheid Een belangrijk voorwaarde om diftar succesvol toe te passen is het ‘diftar proof’ maken van de inzamelvoorzieningen. Voorkomen moet worden dat inwoners huishoudelijk restafval kunnen aanbieden zonder daarvoor een diftartarief te betalen. Dit betekent dat restafvalcontainers alleen met een pasje te openen zijn (ondergrondse containers) of met chip registratie aan het huishouden gekoppeld kunnen worden (minicontainers). Ook moeten de inwoners goede mogelijkheden hebben om afval te scheiden. In technisch opzicht is de implementatie van diftar in de gemeente Nunspeet goed mogelijk. Ook beschikt Omrin c.q. Veluwe BV als uitvoeringsorganisatie over de benodigde de technische voorzieningen. Voertuigen zijn uitgerust met registratieapparatuur en de containers voorzien van en chip/tag om een nauwkeurige registratie mogelijk te maken.

Visie afval- en grondstoffen huishoudens gemeente Nunspeet en keuzescenario’s Concept 24 april 2025

31

Bij de administratieve verwerking van de afvalstoffenheffing moet rekening worden gehouden met de tariefdifferentiatie. Dit vereist de implementatie van een geautomatiseerd systeem. De meeste publieke organisaties in Nederland past wel in één, enkele of alle deelnemende gemeenten diftar toe. Zoals gezegd heeft Omrin ervaring met diftar in meerdere gemeenten.

6.3

Zijn er ongewenste effecten?

6.3.1

Afvaldumping en bijplaatsing 15 Ontwijkgedrag is een belangrijk thema in de discussies over diftar. De ongewenste neveneffecten zoals bijplaatsingen, zwerfafval, afvaldumping en huishoudelijk afval dat via alternatieve routes, zoals via bedrijfsafval, wordt afgezet. Er zijn over bijplaatsingen en afvaldumpingen naar aanleiding van de invoering van diftar geen exacte landelijke cijfers bekend, maar er zijn wel veel ervaringen opgedaan in de afgelopen jaren. Diftar leidt soms tot een (tijdelijke!) toename van afvaldumpingen, bijplaatsingen en volle prullenbakken. Gemeenten die deze systematiek al jaren geleden hebben ingevoerd geven aan dat de daadwerkelijke toename van dit ongewenste gedrag slechts van korte duur is, en erg meevalt als het wordt vergeleken met de situatie vóór diftar. Dit zijn ook de ervaringen van gemeenten in onze regio die diftar toepassen zoals Harderwijk, Oldebroek en Putten. In de praktijk blijkt dat kort na de invoering van diftar een toename van bijplaatsing werd waargenomen, maar dat met flankerende maatregelen (goede communicatie en extra handhaving) dat na enige tijd (we hebben het eerder over maanden dan over jaren) het oude niveau wordt bereikt. In gemeenten waar het afvalbeleid en de keuze voor diftar in de publieke belangstelling staat kan het aantal bijplaatsingen in absolute zin gering zijn, maar in de publieke perceptie omvangrijk.

6.3.2

Is er meer sprake van dumpingen in de natuur in diftar gemeenten? Het wordt vaak in discussies benoemd dat dumpingen in de natuur en zwerfafval toeneemt na de invoering van diftar. In onderzoek komt naar voren dat de meeste dumpingen in Nederland (naar schatting) grof afval betreft, waarvoor op de milieustraat (of commercieel) betaald moet worden. Dumpingen van fijn restafval komt (naar schatting) weinig voor en als het voorkomt na de invoering van diftar is het van geringe omvang en een tijdelijk verschijnsel. Op langere termijn neemt het weer af tot het oorspronkelijk niveau. De door IPR Normag geïnterviewde gemeenten in het genoemde onderzoek geven ook aan dat het probleem van dumpingen voornamelijk grof afval of illegale stort (zoals drugsafval) betreft en dat het niet een groter of minder beheersbaar probleem is geworden sinds de invoering van diftar op het fijn huishoudelijk afval. De angst is vaak groter gebleken dan hoe het in werkelijkheid uitpakt. Wat doen gemeenten om ongewenste neveneffecten te voorkomen of te verminderen? De meeste gemeenten hebben gedegen voorbereidingen getroffen voor de daadwerkelijke invoering van diftar. Dit om draagvlak bij de bewoners te creëren, voorzieningen op orde te hebben voor het aanbieden van de gescheiden grondstofstromen.

Ook worden de risico’s voor ontwijkroutes in kaart gebracht om met gerichte oplossingen deze mogelijkheden te dichten. Ten tijde van de invoering zetten gemeenten extra in op communicatie en handhaving. Dat laatste vaak specifiek op gevoelige locaties.

15 Mede gebaseerd op Diftar als beleidsinstrument bij huishoudelijk afvalbeheer: Beschrijvend onderzoek naar de toepas-

sing van geïndividualiseerde gedifferentieerde tarieven bij de gescheiden inzameling van afval - en grondstoffen van huishoudens, 25 januari 2021 uitgevoerd door IPR Normag in opdracht van Rijkswaterstaat.

Visie afval- en grondstoffen huishoudens gemeente Nunspeet en keuzescenario’s Concept 24 april 2025

32

Er zal extra gehandhaafd moeten worden om te voorkomen dat er een toename ontstaat van het aantal bijplaatsingen en om vervuiling van grondstofstromen te voorkomen. Ook een politiek-bestuurlijke keuze Een keuze voor diftar kan worden gebaseerd op te verwachten milieu- en kosteneffecten. Maar het wel of niet toepassen van gedifferentieerde tarieven kent ook een politiek-bestuurlijke invalshoek waarbij keuzes vanuit solidariteitsprincipes of vanuit het principe van ‘de vervuiler betaalt’ worden gemaakt. Deze aanvulling legt de mogelijke spanning bloot tussen enerzijds het collectief delen van kosten (solidariteit) en anderzijds het beprijzen van individueel gedrag (vervuiler betaalt).

6.4

Het door inwoners ervaren serviceniveau Bij diftar is het lastig om een eenduidige inschatting te maken of inwoners dit systeem als een verbetering of verslechtering van het serviceniveau zullen ervaren. Gesteld kan worden dat het serviceniveau voor het aanbieden van restafval door middel van een prijsprikkel bewust wordt verlaagd: het aanbieden van restafval wordt minder vanzelfsprekend, bijvoorbeeld door een tarief per lediging of per zak, waarmee inwoners worden gestimuleerd om restafval te beperken. Dit kan worden ervaren als een beperking in gemak of vrijheid, zeker door inwoners die al zorgvuldig scheiden of die te maken hebben met onvermijdbaar restafval (zoals medisch afval). Tegelijkertijd kan het systeem gepaard gaan met het verhogen van de service voor het gescheiden aanbieden van grondstoffen. Door ruimere inzamelvoorzieningen, betere bereikbaarheid van containers of hogere frequenties kan het makkelijker worden gemaakt om recyclebare stromen aan te bieden (accommoderend beleid). In dat geval ontstaat een verschuiving van het serviceniveau: van restafval naar grondstoffen. Hoe inwoners het serviceniveau uiteindelijk beleven, hangt sterk af van persoonlijke omstandigheden, gedrag, kennis en betrokkenheid, maar ook van de manier waarop het systeem wordt ingevoerd en toegelicht.

Transparante communicatie, goede begeleiding bij de invoering en het bieden van alternatieven (zoals hulp bij afvalscheiding of voorzieningen voor specifieke doelgroepen) spelen hierin een cruciale rol. Het ervaren serviceniveau bij diftar is dus sterk contextafhankelijk. Zonder aanvullende maatregelen kan diftar als restrictief of ingewikkeld worden ervaren, maar met een zorgvuldige en sociaal gedragen invoering kan het juist bijdragen aan meer bewustwording en waardering voor goede afvalscheiding. Op basis van de twee enquêtes zijn inwoners bij voorbaat niet enthousiast Op basis van de twee enquêtes is inzicht in het te verwachten draagvlak voor het eventueel invoeren van diftar te krijgen. In de enquête uit 2018 geeft 54% van de bewoners van een woonhuis (laagbouw) en slechts 20% van huishoudens in hoogbouw de voorkeur aan diftar, waarbij men een lager vast afvalstoffentarief betaalt en daarnaast een bedrag per keer dat men de restafvalcontainer aan de straat zet. Er is dus ook een groep bewoners – met name in de hoogbouw - dat geen diftar wenst. De weerstand bij inwoners in de hoogbouw kan ook te maken hebben met de beperktere mogelijkheden die zij hebben om afval te scheiden. In de rapportage van de enquête onder inwoners uit 2023 is vermeld dat “Verreweg het grootste deel van de respondenten staat negatief tegenover het zogeheten diftar-systeem.”.

De vraagstelling is echter dusdanig dat hier geen goede uitspraken over gedaan kunnen worden. Wel geeft een aanzienlijk aantal inwoners aan tevreden te zijn over het huidige tarievensysteem en dit te prefereren: onbeperkt afval en grondstoffen kunnen aanbieden, tegen een hoger basistarief.

Visie afval- en grondstoffen huishoudens gemeente Nunspeet en keuzescenario’s Concept 24 april 2025

33

6.5

Te verwachten milieueffecten Als gevolg van de prijsprikkel en bewustwording (ook door communicatie en campagne van de gemeente) zorgen inwoners ervoor dat zij minder restafval produceren. Door bewuste keuzes ten aanzien van verpakkingen (geen verpakking, herbruikbaar of verpakking retour aan de leverancier), voorkomen van voedselverspilling, minder consumentenproducten door leden en delen, langere levensduur van producten door reparatie en hergebruik, et cetera. De landelijke afvalcijfers van Nederlandse gemeenten spreken voor zich: in 2023 produceerden inwoners in niet-diftar gemeenten gemiddeld circa 187 kg fijn huishoudelijk restafval (CBS, 2024) per persoon en inwoners in diftar gemeenten gemiddeld circa 91 kg per persoon. Dit is een verschil van 96 kg. Het grote verschil in hoeveelheid restafval tussen diftar- en niet-diftar gemeenten is niet puur toe te schrijven aan het beprijzen van het restafval, maar aan de combinatie van alle maatregelen die benodigd zijn bij het toepassen van diftar. Gemeenten moeten bij het invoeren van diftar uitgebreid gaan communiceren, de faciliteiten voor het scheiden van grondstoffen moeten voldoende zijn en meer gaan handhaven. En ook het containermanagement dat voor diftar noodzakelijkerwijs moet worden ingevoerd (chippen van containers) zorgt ervoor dat illegaal meeliftend bedrijfsafval wordt geweerd.

Allemaal effecten die bijdragen aan de milieueffecten bij het toepassen van diftar. Voor een prognose van de te verwachten milieueffecten kijken we vooral naar referentiegemeenten die ook het PMD laten nascheiden bij Omrin, en diftar toepassen. De volgende grafiek toont de hoeveelheden (fijn) restafval in de gemeenten met diftar op basis van volume-frequentie en gewicht-frequentie. De hoeveelheid fijn restafval is in beide groepen als gevolg van preventie en meer afvalscheiding flink lager dan in gemeente Nunspeet. Dit is dan ook een reëel perspectief voor Nunspeet. We gaan ervan uit dat met de invoering van diftar de hoeveelheid restafval in Nunspeet kan worden gereduceerd tot: 75-80 kg/inw. per jaar bij diftar op basis van volume-frequentie. We gaan dan ook uit van een tariefstelling vergelijkbaar met de betreffende gemeenten. In de berekeningen gaan we uit van een reductie van 25 kg/inw. per jaar. 65-70 kg/inw. per bij diftar op basis van gewicht-frequentie. Ook hier gaan we uit van een tariefstelling vergelijkbaar met de betreffende gemeenten. In de berekeningen gaan we uit van een reductie van 35 kg/inw. per jaar. 300

Diftar: frequentie

Diftar: gewicht en frequentie

225

200

193

180

174

181

180 139

100

98

98

107

76

103

81

97

64

157

155

88

104

89 56

55

95

64

0

Vanwege de nascheiding van PMD in Nunspeet waarbij restafval met PMD (dat wordt nagescheiden) tezamen worden ingezameld is diftar op basis van gewicht (en frequentie) het best passende Visie afval- en grondstoffen huishoudens gemeente Nunspeet en keuzescenario’s Concept 24 april 2025

34

model voor de gemeente Nunspeet.

6.6

Te verwachten kosteneffecten In het algemeen hebben gemeenten die diftar hebben ingevoerd aanzienlijk lagere afvalbeheerkosten dan niet-diftar gemeenten. Waar de gemiddelde afvalbeheerkosten in gemeenten zonder diftar rond de € 350,- per huishouden liggen, zijn de kosten in diftargemeenten met gemiddeld € 285,fors lager (RWS, 2025). Door inwoners te stimuleren om beter afval te scheiden dalen de totale kosten van het gemeentelijk afvalbeheer. Restafval is namelijk één van de duurste stromen om te verwerken. Maar ook de inzamelkosten kunnen dalen, omdat bij een variabele prijs per container minder halflege containers worden aangeboden.

Visie afval- en grondstoffen huishoudens gemeente Nunspeet en keuzescenario’s Concept 24 april 2025

35

Op basis van de doorrekening van het scenario toont de volgende tabel de consequenties voor de verwerkingskosten indien diftar wordt toegepast. Door invoering van diftar wordt ten opzichte van het nul-scenario een daling van de verwerkingskosten geprognosticeerd van € 35.000,- bij volumefrequentie, en € 49.000,- per jaar bij gewicht-frequentie. Indien we rekening houden met de CO 2-heffing en additionele Wbm (niveau 2030 € 54,- per ton) dan is de kostenverlaging € 72.800 (€ 6,4 per huishouden) bij diftar op basis van volume-frequentie en € 101.000,- (€ 8,9 per huishouden) bij diftar op basis van gewicht-frequentie. Zie voor een (technische) toelichting bijlage 3.

6.6.1

Dienstverlening Omdat inwoners elke keer dat restafval wordt aangeboden een tarief in rekening gebracht krijgen, wordt men gestimuleerd om een minicontainer alleen aan te bieden als deze ook gevuld is. Met een inzamelfrequentie van 1 x 2 weken (zoals in de huidige situatie) biedt circa 90% van de huishoudens hun minicontainer aan16. Op basis van ervaringen met de invoering van diftar daalt het aanbiedpercentage naar circa 60%. De benodigde inzameltijd (inzet van mens en materieel) daalt daardoor met circa 10%, wat als gevolg van de verhouding van vaste en variabele kosten tot een kostenbesparing van 5% leidt 17. Een kostenreductie van circa € 16.000,- per jaar (€ 1,4 per huishouden).

6.6.2

Inzamelmiddelen en administratie Een aantal maatregelen die benodigd zijn om diftar toe te kunnen passen is in gemeente Nunspeet al gerealiseerd. De minicontainers zijn voorzien van een registratiechip, en er wordt in de praktijk al gewerkt met ‘witte lijsten’ waarbij alleen geregistreerde minicontainers worden geleegd. Er is al een functionerend containermanagementsysteem (CMS) waarmee ledigingsgegevens kunnen worden geadministreerd. Wel moet er een technische link worden gelegd met de belastingdienst die vervolgens de afvalstoffenheffing per huishouden per jaar kan bepalen (vast tarief + het aantal aanbiedingen + gewicht). We houden rekening met circa € 3,- per huishouden per jaar extra kosten voor het produceren van deze afvalstoffenheffing per huishouden en controle.

6.6.3

Kosten Eenmalige kosten voor voorbereiding en implementatie van diftar (voor beide systemen identieke projectkosten) worden geschat op € 20.000,-. (300 uur intern). De volgende tabel toont de additionele kosten ten opzichte van huidige situatie (2026) in het nulscenario en rekening houdend met de stijging van de CO2-heffing en Wbm tot en met 2030. Voorbeeld: indien geen maatregelen worden getroffen (nul-scenario) dan stijgen de kosten sowieso richting 2030 met € 262.203,- per jaar. Indien diftar op basis van gewicht wordt toegepast dan zijn de kosten ten opzichte van het nul-scenario in het begin met circa € 52.500,- lager. Maar de kosten stijgen ook richting 2030 met € 162.300,-. Deze stijging is echter minder groot dan in het nul-scenario. Namelijk

16 De kosten voor overslag en transport (voor restafval en gft) worden in alle scenario’s gelijk verondersteld. Er is sprake van

communicerende vaten: minder overslag en transport restafval betekent meer overslag en transport gft. 17 Praktijkervaringen Noord-Veluwse gemeenten door huidige inzamelaar Aconov (brief 10 november 2021): “Praktijksituaties, zowel binnen als buiten dit bestek, leren dat de invoering van diftar zorgt voor een reducering van het aanbiedpercentage van restafvalcontainer van ongeveer 90% naar ca. 60%. De inzameltijd neemt af met ongeveer 10%. Dit laatste zorgt voor een kostenreductie van ongeveer 5%, omdat de vaste lasten gelijk blijven.”

Visie afval- en grondstoffen huishoudens gemeente Nunspeet en keuzescenario’s Concept 24 april 2025

36

Addtioneel kosteneffect per jaar 2026

2027

2028

2029

2030

€0

€ 54.157

€ 122.926

€ 189.360

€ 262.203

2. Diftar volume-frequentie

€ -22.846

€ 24.332

€ 84.239

€ 142.112

€ 205.568

3. Diftar gewicht-frequentie

€ -52.558

€ -8.172

€ 48.190

€ 102.638

€ 162.340

0. Nul-scenario

De volgende tabel toont het kostenverschil van beide diftar-scenario’s ten opzichte van het nulscenario. In 2030 zijn de kosten in beide scenario’s lager namelijk € 56.000,- (volume-frequentie) en € 99.000,- (gewicht frequentie). Addtioneel kosteneffect per jaar 2026

0. Nul-scenario

2027

2028

2029

2030

€0

€0

€0

€0

€0

2. Diftar volume-frequentie

€ -22.846

€ -29.825

€ -38.687

€ -47.248

€ -56.635

3. Diftar gewicht-frequentie

€ -52.558

€ -62.329

€ -74.736

€ -86.721

€ -99.863

Per huishouden leidt dit tot het volgende kosteneffect. Addtioneel kosteneffect per jaar per huishouden 2026

2027

2028

2029

2030

0. Nul-scenario

t.o.v.

t.o.v.

t.o.v.

t.o.v.

t.o.v.

2. Diftar volume-frequentie

€ -2,0

€ -2,6

€ -3,4

€ -4,1

€ -5,0

3. Diftar gewicht-frequentie

€ -4,6

€ -5,5

€ -6,6

€ -7,6

€ -8,8

Visie afval- en grondstoffen huishoudens gemeente Nunspeet en keuzescenario’s Concept 24 april 2025

37

7 Samenvattend overzicht keuzescenario’s Milieueffecten De volgende tabel toont de te verwachten milieueffecten per scenario. Indien verder geen maatregelen worden getroffen (nul-scenario) dan worden Milieueffect ook geen milieueffecten verwacht. We zien dat met diverse optimalisaties (flankerende maatregelen) Restafval Scheiding een verbetering kan worden verwacht. Dit is inclusief kg/inw het invoeren van gescheiden inzameling van GFT bij 0. Nul-scenario 99 78% hoogbouw. 1. Optimalisatie

90

80%

In de huidige situatie wordt 99 kg/inw. restafval nog 2. Diftar volume-frequentie 75 83% verbrand en het scheidingspercentage bedraagt 65 86% 78%. De afvalbeheerprestaties in Nunspeet zijn in de 3. Diftar gewicht-frequentie afgelopen jaren redelijk stabiel. Deze prestaties worden daarom ook voor de komende periode richting 2030 verwacht18. Door optimalisatie wordt een verbetering van de milieuprestatie verwachting richting maximaal 90 kg/inw. te verbranden restafval en 80% afvalscheiding. Indien de gemeente besluit om diftar toe te passen, dan kan de hoeveelheid restafval vermindering tot 75 kg/in. met 83% afvalscheiding (diftar op basis van volumefrequentie). Of tot maximaal 65 kg/inw. te verbranden restafval en 86% afvalscheiding bij diftar op basis van gewicht-frequentie.

Kosteneffecten De in de volgende tabel vermelde kosten zijn de additionele kosten ten opzichte van het nul-scenario (niets doen). Ook in het nul-scenario stijgen de kosten in de komende jaren als gevolg van de stijgende CO2-heffing en afvalstoffenbelasting19. Daardoor worden circa € 23,- per huishouden hogere kosten20 geprognosticeerd in 2030. Verschil per hh t.o.v. 2026 Nul-scenario Addtioneel kosteneffect per huishouden 2026

2027

2028

2029

2030

0. Nul-scenario

€ 0,0

€ 4,8

€ 10,8

€ 16,6

€ 23,0

1. Optimalisatie

€ 1,6

€ 6,1

€ 11,8

€ 17,3

€ 23,4

2. Diftar volume-frequentie

€ -2,0

€ 2,1

€ 7,4

€ 12,5

€ 18,0

3. Diftar gewicht-frequentie

€ -4,6

€ -0,7

€ 4,2

€ 9,0

€ 14,2

De kostenontwikkeling in het optimalisatie-scenario (1) volgt ongeveer dezelfde lijn als het nulscenario. Met ongeveer gelijkblijvende kosten wordt echter wel een verbetering van de milieuprestatie bewerkstelligd. Hiervoor is een eenmalige investering van € 96.400,- benodigd. Deze

18 Omrin werkt ook aan de verbetering van het rendement van de nascheidingsinstallatie waarbij gestreefd wordt naar een

verbetering richting 60% nascheiding (in de huidige situatie circa 50%). Dit mogelijk effect zal zich in elk van de scenario’ s voor doen. 19 Prognose CO2-heffing 2030 37,10 per ton (fijn) restafval. Wbm 2030 € 78,- per ton restafval. Voor de berekeningen gaan we voor Nunspeet (Omrin) uit van een korting van 50% op de Wbm. 20 Deze kostenprognose is exclusief indexatie. Er wordt dus geen rekening gehouden met inflatie (het betreft euro’s 2025). In de praktijk is uiteraard wel sprake van inflatie, echter dit geldt voor elk scenario.

Visie afval- en grondstoffen huishoudens gemeente Nunspeet en keuzescenario’s Concept 24 april 2025

38

investering is in het jaarbedrag per huishouden is verdisconteerd). In beide diftar-scenario’s zien we ondanks de betere milieuprestaties (respectievelijk 83% en 86% afvalscheiding) ook een kostenstijging richting 2030. Deze kostenstijging is echter minder groot dan in het nul- en optimalisatiescenario. Bij diftar op basis van volume-frequentie bedraagt de kosten stijging € 18,- per huishouden, dit is circa € 5,- minder (€ 23 -/- € 18) dan het nul-scenario. Dit kostenverschil is met diftar op basis van gewicht-frequentie zelfs bijna € 9,- minder per huishouden. Bij de invoering van diftar is de eenmalige investeringsopgave circa € 116.400,-. Ook deze investering is verdisconteerd in de genoemde jaarbedragen.

Eenmalige investering

De prijsprikkel is bij diftar op basis van gewicht-frequentie het grootst. Dit systeem sluit bovendien beter aan bij de nascheiding van PMD, vanwege het grote volume maar relatief lichte PMD in het restafval.

0. Nul-scenario

n.v.t.

1. Optimalisatie

€ 96.400

2. Diftar volume-frequentie

€ 116.400

3. Diftar gewicht-frequentie

€ 116.400

De investering (containers) en eenmalig projectkosten bedraagt bij optimalisatie € 96.000,- en bij beide diftar scenario’s € 116.400,-.

Door maatregelen wordt de stijging van kosten getemperd Zoals gezegd zullen de kosten voor het huishoudelijk afvalbeheer in de komende jaren stijgen als gevolg van de CO2-heffing en Afvalstoffenbelasting op het verbranden van restafval. Door het treffen van maatregelen kan deze kostenstijging getemperd worden. De grafiek toont de te verwachten kostenstijging in de verschillende scenario’s. De tabel toont deze kostenreductie van de scenario’s per huishouden ten opzichte van het nul-scenario. Voorbeeld: bij het invoeren van diftar op basis van volume-frequentie wordt een € 5,- lagere kostenstijging verwacht ten opzichte van het nul-scenario. Addtioneel kosteneffect per jaar per huishouden 2026

2027

2028

2029

2030

0. Nul-scenario

t.o.v.

t.o.v.

t.o.v.

t.o.v.

t.o.v.

1. Optimalisatie

€ 1,6

€ 1,3

€ 1,0

€ 0,7

€ 0,4

2. Diftar volume-frequentie

€ -2,0

€ -2,6

€ -3,4

€ -4,1

€ -5,0

3. Diftar gewicht-frequentie

€ -4,6

€ -5,5

€ -6,6

€ -7,6

€ -8,8

-0-0-0-

Visie afval- en grondstoffen huishoudens gemeente Nunspeet en keuzescenario’s Concept 24 april 2025

39

Bijlagen

Visie afval- en grondstoffen huishoudens gemeente Nunspeet en keuzescenario’s Concept 24 april 2025

40

bijlage 1

Wettelijke kaders en gemeentelijke beleidsautonomie Gemeenten hebben een zekere mate van beleidsvrijheid wat betreft het afvalbeleid. Elke gemeente maakt eigen keuzes wat betreft de inzamelfrequentie, het gebruik van financiële prikkels (diftar), containers in de wijk en voor de deur en de wijze waarop het afvalbeheer is georganiseerd (eigen dienst, samenwerken of uitbesteden aan de markt). Vooral de laatste jaren zijn de Europese en nationale kaders wel veel strakker geworden. Gemeenten worden direct en indirect aangespoord om restafval te reduceren en grondstoffen gescheiden in te zamelen. Wettelijk zorgplicht inzameling huishoudelijk afval Gemeenten hebben een wettelijke zorgplicht voor de inzameling en verwerking van huishoudelijk afval (Wet milieubeheer, artikel 10.21). Dit betekent dat zij verplicht zijn om afval gescheiden in te zamelen, waarbij hergebruik en milieuvriendelijke verwerking worden gestimuleerd. De gemeente bepaalt de inzamelwijze en kan dit zelf uitvoeren of uitbesteden. Burgers zijn verplicht hun afval volgens de gemeentelijke regels aan te bieden. Besluit gescheiden inzameling Sinds 1 juli 2020 is het ‘Besluit gescheiden inzameling huishoudelijke afvalstoffen’ van kracht. Gemeenten zijn nu wettelijk verplicht om groente -, fruit -, tuinafval en etensresten (GFT+E), papier, metaal, kunststof, glas en elektronische apparatuur gescheiden in te zamelen.

Met dit besluit wordt de hoofdregel van de (Europese) kaderrichtlijn afvalstoffen expliciet verankerd in de nationale regelgeving voor huishoudelijke afvalstoffen. Fiscale maatregelen vanuit het Rijk De Rijksoverheid zet ook verschillende instrumenten in om deze restafvalreductie te bevorderen, waaronder een sterke fiscale prikkel. Restafval wordt steeds zwaarder belast (fiscalisering), door bijvoorbeeld de afvalstoffenbelasting voor afvalverbrandingsinstallaties (op basis van de tonnages restafval die verbrand worden) en een CO2-heffing. Dit type prikkels wordt regelmatig versterkt, zowel om duurzaamheidsredenen als om de inkomsten voor het Rijk op peil te houden bij een afnemende grondslag (restafval). Gemeenten met minder restafval zijn minder afhankelijk van het verder opvoeren van de fiscale druk op vervuilende activiteiten. Voor gemeenten geldt dus: restafvalreductie is van groot (financieel) belang, ongeacht de eigen milieuambities. Op basis van prognoses (en Belastingplan 2025) zijn de tarieven voor Wbm en CO2-heffing in de komende jaren geprognosticeerd. In 2030 moet rekening worden gehouden met € 115,- Wbm en CO2-heffing per ton restafval.

Prognose CO2-heffing 2030 37,10 per ton (fijn) restafval. Wbm 2030 € 78,- per ton restafval. Voor de berekeningen gaan we voor Nunspeet (Omrin) uit van een korting van 50% op de Wbm.

Visie afval- en grondstoffen huishoudens gemeente Nunspeet en keuzescenario’s Concept 24 april 2025

41

bijlage 2

Toelichting verwerkingskosten optimalisatie Milieuprestatie Nul-scenario inzameling restafval

194 kg/inw. 78% afvalscheiding

inwoners huishoudens

28.000 11.400

Optimalisatie kg/inw restafval kg/inw. scheiding

-10 184 80%

Verwerkingkosten Nul-scenario

Optimalisatie

Verwerken restafval

per hh € 511.966 € 45

€ 485.576

per hh € 43

Vergoeding PMD

€ -76.048

€ -71.944

€ -6,3

€ 8.400

€ 0,7

€

422.032

€ 37

€

-13.886

€ -1,2 -3%

€ 276.920

€ 24

€

698.952

€ 61,3

€

-28.936

€ -2,5 -4%

Verwerking extra grondstoffen

€0

Totaal Nascheiden PMD restafval Omrin * Exclusief transport en overslag Kostenverschil ten opzichte van huidige verwerkingskosten

Incl. CO 2-heffing en Wbm per 2030 Totaal Nascheiden PMD restafval Omrin

€ -6,7

€

€ 54 per ton €

435.918

€ 38,2

€ 291.970

€ 25,6

727.888

€ 63,8

Kostenverschil ten opzichte van huidige verwerkingskosten (situatie 2030)

Visie afval- en grondstoffen huishoudens gemeente Nunspeet en keuzescenario’s Concept 24 april 2025

42

bijlage 3

Toelichting verwerkingskosten scenario diftar Milieuprestatie Nul-scenario inzameling restafval

194 kg/inw. 78% afvalscheiding

inwoners huishoudens

28.000 11.400

Diftar volume-frequentie kg/inw restafval -25 kg/inw. 169 scheiding 83%

Diftar gewicht frequentie kg/inw restafval -35 kg/inw. 159 scheiding 86%

Diftar volume-frequentie per hh € 445.991 € 39

Diftar gewicht frequentie per hh € 419.601 € 37

Verwerkingkosten Nul-scenario Verwerken restafval

per hh € 511.966 € 45

Vergoeding PMD

€ -76.048

Milieuprestatie

Verwerking extra grondstoffen

€0 Nul-scenario

Totaal Nascheiden PMD restafval Omrin inzameling restafval 194 kg/inw. * Exclusief transport en overslag 78% afvalscheiding Kostenverschil ten opzichte van huidige verwerkingskosten

Verwerkingkosten

Incl. CO -heffing en Wbm per 2030

€ -6,7

€

435.918

€ 38,2

inwoners huishoudens

28.000 11.400

€ 291.970

€ 25,6

€ 54 per ton

€ -66.079

€ -5,8

€ 21.000 € 1,8 Diftar volume-frequentie kg/inw restafval -25 € 400.912 € 35,2 kg/inw. 169 scheiding 83% € -35.006 € -3,1 -8% € 254.345

€ 22,3

-72.631

€ -6,4

€ -62.169

€ -5,5

€ 29.400 € 2,6 Diftar gewicht frequentie kg/inw restafval -35 € 386.832 € 33,9 kg/inw. 159 scheiding 86% € -49.086 € -4,3 -11% € 239.295

€ 21,0

2 Nul-scenario Diftar volume-frequentie gewicht Indien we rekening houden met de CO 2-heffing en additionele Wbm (niveau 2030 €Diftar 54,perfrequentie ton) per hh per hh per hh Totaal Nascheiden PMD restafval Omrin € 727.888 € 63,8 € 655.257 € 57,5 € 626.127 dan is de kostenverlaging respectievelijk € 72.800 en € 101.000,per hh). € €54,9 Verwerken restafval € 511.966 (€ €6,4 45 per hh) € 445.991 € 39 (€ 8,9 € 419.601 37

Kostenverschil ten opzichte van huidige verwerkingskosten (situatie 2030)

Milieuprestatie Vergoeding PMD Verwerking extra grondstoffen inzameling restafval

€

€ -76.048 Nul-scenario

€ -6,7

€0 194 kg/inw. 78% afvalscheiding

Totaal Nascheiden PMD restafval Omrin * Exclusief transport en overslag Kostenverschil ten opzichte van huidige verwerkingskosten

inwoners € 435.918 huishoudens

28.000 € 38,2 11.400

Verwerkingkosten Nul-scenario Incl. CO 2-heffing en Wbm per 2030 € 54 per ton € 291.970 per€hh 25,6 Verwerken restafval € 511.966 € 45 Totaal Nascheiden PMD restafval Omrin € 727.888 € 63,8 Vergoeding PMD € -76.048 € -6,7 Kostenverschil ten opzichte van huidige verwerkingskosten (situatie 2030) Verwerking extra grondstoffen

€0

Totaal Nascheiden PMD restafval Omrin * Exclusief transport en overslag Kostenverschil ten opzichte van huidige verwerkingskosten

Incl. CO 2-heffing en Wbm per 2030 Totaal Nascheiden PMD restafval Omrin

€

€ 54 per ton €

435.918

€ 38,2

€ 291.970

€ 25,6

727.888

€ 63,8

Kostenverschil ten opzichte van huidige verwerkingskosten (situatie 2030)

-101.761 € -8,9 € -62.169 €-14% -5,5 Diftar gewicht frequentie kg/inw€restafval 29.400 € -35 2,6 kg/inw. 159 scheiding 86% € 386.832 € 33,9

€

-35.006

€ -3,1 -8% Diftar volume-frequentie € 254.345 per hh € 22,3 € 445.991 € 39 € 655.257 € 57,5 € -66.079 € -5,8 € -72.631 € -6,4 -10% € 21.000 € 1,8

€

-49.086

€ -4,3 -11% Diftar gewicht frequentie € 239.295 per hh € 21,0 € 419.601 € 37 € 626.127 € 54,9 € -62.169 € -5,5 € -101.761 € -8,9 -14% € 29.400 € 2,6

€

400.912

€ 35,2

€

386.832

€ 33,9

€

-35.006

€ -3,1 -8%

€

-49.086

€ -4,3 -11%

€ 254.345

€ 22,3

€ 239.295

€ 21,0

€

655.257

€ 57,5

€

626.127

€ 54,9

€

-72.631

€ -6,4 -10%

€

-101.761

€ -8,9 -14%

Visie afval- en grondstoffen huishoudens gemeente Nunspeet en keuzescenario’s Concept 24 april 2025

€

€ -66.079 €-10% -5,8 Diftar volume-frequentie kg/inw€restafval 21.000 € -25 1,8 kg/inw. 169 scheiding 83% € 400.912 € 35,2

43

Strategie

Beleid

Organisatie

IPR Normag Waarderweg 33 Kantoor B10, 2031 BN HAARLEM Visie afvalPostbus en grondstoffen 2016, 2002 huishoudens CA HAARLEM gemeente Nunspeet en keuzescenario’s Concept 24 april 2025 023 531 91 41 info@iprnormag.nl

44