WSD - Bijlage 1 Jaarverslag 2022

Jaarstukken Jaarverslag

Jaarrekening

2022

Werkgebied WSD

Vught

Arbeidsmarktregio Noordoost-Brabant

SintMichielsgestel

Arbeidsmarktregio Midden-Brabant

Schijndel Veghel

Meierijstad Boxtel Sint-Oedenrode

Oisterwijk

Best Oirschot

Son & Breugel Nuenen

Arbeidsmarktregio Zuidoost-Brabant

Jaarverslag

2022

Racha Francis

2022

WSD Jaarverslag

Inhoudsopgave: Jaarverslag WSD

Jaarrekening WSD

Bijlagen

1

Wij zijn WSD

5

2

WSD in negen onderwerpen

12

3

Sociaal jaarverslag

51

4

Weerstandsvermogen en risicobeheersing

63

5

Financiering

69

6

Onderhoud kapitaalgoederen

70

7

Rechtmatigheid

71

8

Verbonden partijen

72

9

Wet open Overheid

75

Balans WSD per 31 december

78

Overzicht van baten en lasten WSD

79

Grondslagen van de financiële verslaglegging

80

Toelichting op de balans WSD per 31 december

82

Toelichting op het overzicht van baten en lasten WSD

86

WNT-verantwoording 2022 WSD

89

Begrotingsrechtmatigheid

96

97

2022

Eugenie Bos

4

WSD Jaarverslag

1

Wij zijn WSD

Meewerken in de keuken van een verzorgingstehuis.

1.1 WSD in vogelvlucht

sorteren in een magazijn. Of een schakelkast bouwen.

WSD bestaat al 66 jaar met één doel: werk bieden aan

Klanten helpen in een kringloopwinkel. Alles netjes Allemaal positieve werkkansen die WSD aanbiedt.

In negen gemeenten in het hart van de Meierij helpt WSD je om jezelf te ontwikkelen naar een plek op de

arbeidsmarkt als je daar wat hulp bij nodig hebt. Wij

geloven dat er voor iedereen een passende plek op de arbeidsmarkt is, zelfs als die afstand eerst nog groot is. Wat kan er wél is de vraag die we samen gaan beantwoorden.

Werk biedt zoveel meer dan alleen een inkomen.

Het geeft een positief gevoel deel te nemen aan de maatschappij. Het vergroot je sociale netwerk en geeft stabiliteit.

We gaan aan de slag om je op die plek te krijgen die

bij je past. Dat doen we niet alleen, maar juist samen. Samen met gemeenten, werkgevers, scholen, hulp-

verleners en andere maatschappelijke organisaties.

Op deze manier werken we met jou aan je toekomst. We doen dit door te zorgen voor persoonlijke ondersteuning en ontwikkelingsmogelijkheden, zoals

opleidingen, trainingen en workshops, die nodig zijn om kansen op de arbeidsmarkt (terug) te krijgen. Jij hebt de regie, wij ondersteunen je hierbij.

Wij zijn de opstap naar werk, binnen of buiten WSD. WSD

Werk. Samen. Doen.

mensen die dit zelfstandig (nog) niet lukt en daar hulp

en ondersteuning bij kunnen gebruiken. Ooit opgericht

vanuit het idee dat ook ‘oorlogsgehandicapten’ een kans

op werk moesten hebben, voert WSD nu de Participatiewet uit voor negen Noord-Brabantse gemeenten:

Best, Boxtel, Meierijstad, Nuenen, Oirschot, Oisterwijk, Sint-Michielsgestel, Son en Breugel en Vught.

In de 66 jaar dat WSD bestaat is de invulling die WSD geeft aan het begeleiden van mensen met een in

eerste instantie nog grote afstand tot de arbeidsmarkt sterk veranderd. En deze invulling verandert nog

steeds. In de eerste jaren ging het met name om het aan het werk houden van medewerkers. Of het werk

productief was kwam op de tweede plaats. Al het werk werd bovendien gedaan binnen de muren van WSD.

Langzaam maar zeker werd een beweging naar buiten gemaakt met groeps- en later ook individuele deta-

cheringen. Ook kwam de nadruk steeds meer te liggen op werk met toegevoegde waarde. De komst van de Participatiewet zorgde voor de laatste stap: alle

mensen met een eerst nog grote afstand tot de

arbeidsmarkt behoren te werken, bij voorkeur in het reguliere bedrijfsleven.

In de praktijk blijkt de taak die de Participatiewet de

gemeenten heeft gegeven niet eenvoudig. Kort na de introductie van de wet in 2015 wordt al snel duidelijk

dat niet iedereen kan werken zonder de juiste ondersteuning van kortere of langere duur. De wil is er wel maar het is simpelweg niet voor iedereen haalbaar

om regulier arbeid te verrichten. Door psychische of lichamelijke problemen, een lagere intelligentie,

sociale problematiek of een combinatie van factoren

is de afstand naar regulier werk vaak (nog) simpelweg

te groot. Ook komen nieuwe groepen in beeld. Zo heeft Nederland te maken met een instroom van nieuwe Nederlanders die het zonder ondersteuning niet redden.

5

2022

Tegelijkertijd wordt de arbeidsmarkt steeds veeleisender.

matchen met de vraag naar werk. WSD ontwikkelt

tussen wal en schip te vallen. Het CBS en het UWV

vinden zijn.

Het resultaat: grotere groepen in de samenleving dreigen hebben becijferd dat in Nederland - zelfs in deze tijden van grote arbeidskrapte - sprake is van een ‘onbenut

arbeidspotentieel’ van meer dan één miljoen mensen. In Den Haag wordt dit gezien en bestaat waardering

voor de toegevoegde waarde van de sociaal ontwikkelbedrijven die meer mensen aan het werk helpen. Tegelijkertijd zijn er grote financiële tekorten in de

sector en is de toekomst voor meer dan de helft van

de sociaal ontwikkelbedrijven onzeker. Daarnaast is er onvoldoende geld om de arbeidsvoorwaarden van onze doelgroepcollega’s te verbeteren. 6

mensen alleen naar arbeidssectoren waarin banen te

Door de nadruk op regulier werk van de Participatiewet, de werkleerlijnen en de focus op ontwikkeling, heeft

WSD te maken met een grote uitstroom. Op zichzelf is dit natuurlijk mooi. Maar omdat er nog veel onbenut

arbeidspotentieel is, blijft de instroomkant nadrukkelijk

aandacht vragen. Een grotere uitstroom moet immers gecompenseerd worden door een hogere instroom, wil WSD in 2026 voldoen aan de taak die de aange-

sloten gemeenten onze organisatie hebben gegeven: het ontwikkelen en ondersteunen van minimaal 2.100 inwoners bij het vinden van werk.

Werk is voor het individu enorm van belang. Werk geeft

Wat hierbij helpt is dat nieuwe trajecten ontwikkeld

zorgt dat mensen volwaardig meedraaien in de maat-

arbeidsmarkt te begeleiden. Zo hebben gemeenten

voldoening, structuur, een grotere sociale omgeving en schappij. Ook voor de Nederlandse samenleving is de

winst significant. Mensen met een afstand tot de arbeids-

markt die werken, doen minder vaak een beroep op de geestelijke gezondheidszorg en ondersteuning vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning (WMO).

Daarnaast neemt het risico op crimineel gedrag af. Voor WSD betekent de Participatiewet een enorme

verandering: van een stabiele sociale werkplaats op weg naar een dynamisch sociaal ontwikkelbedrijf.

worden om specifieke groepen met een afstand tot de en WSD samen geïnvesteerd in het ontwikkelen van

hoogwaardige dienstverlening voor de grote groep

kwetsbare vergunninghouders. Dit is de Z-route waarbij de letter Z staat voor zelfredzaamheid. Vooruitlopend

op de Wet inburgering die op 1 januari 2022 van kracht

werd, zijn gemeenten en WSD in de geest van de nieuwe wet al aan de slag gegaan met het begeleiden van

groepen. Alle gemeenten hebben ervoor gekozen de Z-route door WSD uit te laten voeren.

Door de Participatiewet heeft WSD te maken met een

Ook voor jongeren is veel ontwikkeld. Met name jongeren

in-, door- en uitstroom en de kortlopende trajecten.

volgen van corona. WSD intensiveert om die reden de

complexere doelgroep en veel meer dynamiek in de WSD-breed is al een-derde van onze medewerkers

P-wetter, op sommige afdelingen zelfs meer. Het zijn

trajecten die intensiever zijn en nieuwe vaardigheden

die extra aandacht vragen, voelen nog steeds de ge-

begeleiding van jongeren naar werk, onder meer door trajecten van de Werkacademie.

van onze professionals vragen. Het is een zoektocht

De werkleerlijnen, maar ook het ontwikkelen van de

Essentieel hierbij zijn de werkleerlijnen. Iedereen die bij

Het begeleiden van mensen met een afstand tot de

hoe hier goed mee om te gaan.

WSD instroomt, volgt een werkleerlijn. In de werkleerlijnen leren collega’s werknemersvaardigheden maar ook

vaardigheden die zij later voor een specifiek beroep nodig hebben. De werkleerlijnen vormen daarnaast een manier om de vaardigheden van collega’s te

Z-route, zijn het resultaat van jarenlange ervaring.

arbeidsmarkt vraagt immers veel expertise en maatwerk. Sommigen hebben genoeg aan een minimale begeleiding, voor anderen is intensieve begeleiding

gewenst. Hoe dan ook, WSD zorgt voor passende ondersteuning.

WSD Jaarverslag

Daarnaast ontwikkelen we OAD (ontwikkelingsgerichte

arbeidsmatige dagbesteding) verder door. Hierbij bieden we werk aan mensen die anders hun hele leven in

is in 2022 het programma ‘Vinden, binden, boeien’ ontwikkeld. De uitvoering is ondertussen goed op stoom.

de dagbesteding zouden blijven. Met behulp van OAD

In het medewerkersonderzoek, dat begin 2022 is ge-

past) werk te verrichten en zo door te stromen naar

van het branchegemiddelde van 7.1 is dat een cijfer om

onderzoeken we of er mogelijkheden zijn om (aangeeen baan met loonkostensubsidie.

daan, scoren we een hele mooie 7.8. Zeker ten opzichte trots op te zijn!

In samenwerking met de gemeenten Vught,

Tenslotte: financieel zijn we solide! WSD hoeft daarom,

we afgelopen jaar een pilot om mensen met WIA of

beroep te doen op gemeentelijke middelen.

Meierijstad en ’s-Hertogenbosch én het UWV startten Wajong-achtergrond aan het werk te krijgen. Daar-

naast zijn we ook op zoek gegaan naar zogenaamde

nuggers (niet-uitkeringsgerechtigden). Om in deze tijd van een krappe arbeidsmarkt deze groepen te vinden, is WSD de campagne ’Werving Brede Doelgroep’

gestart. Deze verloopt succesvol en leidt tot extra instroom.

En verder:

Op 13 januari 2022 bracht Cedris-voorzitter Mohamed

el Mokkadem een uitgebreid kennismakings- en werk-

bezoek aan WSD. El Mokkadem volgde op 18 november 2021 Job Cohen op.

Op 24 september 2022 vierden we - vanwege corona

een jaar later dan gepland - het 65-jarige bestaan van WSD met een fantastisch en goed bezocht festival bij

het Boshuys in Best. We hebben hier met elkaar enorm van genoten!

We zijn ons pand aan de Schouwrooij 20 grondig aan het renoveren. We krijgen een nieuw en bovenal heel duurzaam gebouw met mooie en functionele werk-

plekken voor onze collega’s. De oplevering is direct na de zomer van 2023 gepland.

We hebben, net zoals de rest van Nederland, te maken met een krapte op de arbeidsmarkt. Er zijn veel vacatures voor professionals die we minder makkelijk dan voorheen ingevuld krijgen. Bovendien duurt het even

voor jonge en onervaren medewerkers zijn ingewerkt.

Om deze uitdaging goed het hoofd te kunnen bieden,

in tegenstelling tot de meeste branchegenoten, geen Het exploitatieresultaat is vooralsnog positief. ‘Voor-

alsnog’ omdat de lange termijn onzeker is doordat de

rijksmiddelen voor de uitvoering van de Participatiewet

onvoldoende zijn en gaandeweg steeds meer P-wetters bij WSD instromen.

Het bestuur heeft het beleid rondom de reserves in

2022 geëvalueerd en hierover een besluit genomen. Met de middelen afgezonderd in (bestemmings-)

reserves kunnen we enerzijds toekomstige risico’s aan. Anderzijds kunnen we hiermee de dienstverlening, de

organisatie en de partnerships met gemeenten doorontwikkelen. Met de stimulusreserve financiert WSD

het verschil in beschikbare budgetten bij gemeenten

en de feitelijke kosten bij WSD voor de begeleiding van P-wetters. Dit helpt om een zo groot mogelijke groep inwoners van onze gemeenten te ondersteunen.

Het bestuur heeft besloten, als er in enig jaar sprake is van een vrij besteedbaar resultaat, hiervan 25% direct ten goede te laten komen aan de medewerkers. Dit

heeft in 2022 al geleid tot een extra compensatie van de reiskosten woon/werkverkeer én een eenmalige uitkering in februari 2023.

7

2022

WSD in het kort Waarom bestaat WSD?

WSD maakt het verschil voor mensen. Wij geloven in een maatschappij waarin iedereen volwaardig en

naar vermogen kan meedoen. Daarom kunnen en

willen wij niet accepteren dat er mensen zijn die niet

volwaardig kunnen participeren, enkel en alleen omdat ze een afstand tot de arbeidsmarkt hebben.

Corine van Overdijk* (in functie sinds mei 2022) gemeente Oirschot

Peter Raaijmakers* (in functie sinds mei 2022) gemeente Sint-Michielsgestel

Missie

Het matchen, inzetten en ontwikkelen van zoveel

mogelijk mensen die behoren tot de Participatiewet. WSD maakt dit gemakkelijk en aantrekkelijk voor gemeenten en werkgevers. Samen creëren wij duurzame kansen en werk.

Menno Roozendaal* (voorzitter) gemeente Meierijstad

Toine van de Ven* (vice voorzitter) gemeente Vught

Joris Vrensen

gemeente Vught

Niels Wouters* (in functie sinds oktober 2022) gemeente Nuenen

Bestuur WSD

Veronique Zeeman* (in functie sinds juni 2022)

gemeentelijke samenwerking, van negen gemeenten.

Jan Simons* (secretaris)

woordigers van de deelnemende gemeenten. Per

* Leden dagelijks bestuur

het bestuur. Ultimo 2022 bestaat het bestuur uit:

Kernwaarden (intern)

WSD is een gemeenschappelijke regeling, een inter8

Het bestuur van WSD wordt gevormd door vertegen-

gemeente hebben twee vertegenwoordigers zitting in

Mariëlle van Alphen-Habraken* gemeente Boxtel

Marlie Bongaerts (in functie sinds juli 2022) gemeente Best

Pim Bressers (in functie sinds maart 2023) gemeente Boxtel

gemeente Best

Maarten van der Vaart (adviseur DB)

•

klantgericht

•

passie voor mensen

• • •

verantwoordelijkheid resultaatgericht

Merkwaarden (extern) •

Dion Dankers* • • gemeente Oisterwijk José Goossens (in functie sinds juli 2022)

vernieuwend

persoonlijk gedreven

betrouwbaar

gemeente Son en Breugel

Doelgroep

gemeente Son en Breugel

waarde. De ondersteuning van WSD loopt van trajecten

gemeente Oisterwijk

voor de groep met de grootste afstand tot de arbeids-

Steven Grevink* (in functie sinds juni 2022)

WSD begeleidt mensen met een verminderde loon-

Myrte Hesselberth

als Ontwikkelingsgerichte Arbeidsmatige Dagbesteding

Cees Koopmans (in functie sinds mei 2022)

markt tot jobcoaching voor mensen die regulier werken.

Peter Kuijs (in functie sinds juli 2022)

Speelveld

Theo van der Linden (in functie sinds juli 2022)

•

gemeente Sint-Michielsgestel

gemeente Meierijstad

•

3 arbeidsmarktregio’s

gemeente Nuenen

•

700 werkgevers

Lily Maaref (in functie sinds oktober 2022) gemeente Oirschot

•

9 gemeenten

2.100 medewerkers met arbeidsvermogen (ambitie 2026)

WSD Jaarverslag

1.2 Het speelveld

oproep richting de VNG: verbeter ook de arbeidsvoor-

waarden voor mensen onder de cao SW en cao Aan

Economie

de Slag. Voor hen bleef tot voor kort de nullijn gelden.

eel. De prijzen stijgen hard en dat brengt veel mensen

Cedris-voorzitter Mohamed el Mokaddem.

Veel werkgevers hebben moeite met het vinden van

Mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt lijken

wikkelen is onzeker.

markt. Een ronduit schrijnende situatie. Terwijl Neder-

Jarenlang was de inflatie in Nederland heel laag, maar

soneel, staan meer dan 1,1 miljoen mensen (WW, PW,

hoog geweest: 10% in 2022 (CBS). Vooral de prijzen van

ontwikkelbedrijven die juist deze kloof kunnen over-

rieven verdubbelden bijna, de prijs van boodschappen

vergrijzing stroomt 60 procent van de SW-medewer-

problemen met zich mee, met name voor diegenen

naar werk door de komst van de Participatiewet voor

waarde van een stabiel inkomen door werk.

konden worden ondersteund door sociaal ontwikkel-

De oorlog in Oekraïne heeft grote gevolgen, ook financiin de problemen. Tegelijkertijd is de werkloosheid laag. personeel. Hoe de economie zich komend jaar zal ont-

“Dat is onacceptabel en het maakt me boos”, aldus

nog niet optimaal te profiteren van de krappe arbeidsland dreigt vast te lopen door een gebrek aan per-

sinds eind 2021 is dit anders. De inflatie is nog nooit zo

Wajong, WIA/WAO en overige) aan de zijlijn. De sociaal

energie en boodschappen stijgen hard. De energieta-

bruggen, staan tegelijkertijd onder grote druk. Door

steeg met ruim 10%. Dat brengt voor veel mensen grote

kers de komende tien jaar uit. Tegelijkertijd is de weg

met een beperkt inkomen. Hieruit blijkt ook weer de

twee-derde van de mensen - die in de oude situatie

Ook in 2023 blijven de prijzen waarschijnlijk stijgen. Wel

bedrijven - afgesloten.

1,5%, maar door de onzekere situatie in de wereld kan

Op landelijk niveau erodeert de noodzakelijke infra-

Door al deze ontwikkelingen neemt de ongelijkheid tus-

sociaal ontwikkelbedrijven lopen nu al tegen hun kriti-

wordt een lichte economische groei verwacht van zo’n het ook anders uitpakken.

structuur in hoog tempo. Veel kleinere en middelgrote

sen groepen steeds verder toe. De medewerkers van

sche omvang aan om de continuïteit en kwaliteit van

WSD worden hierdoor onevenredig hard getroffen.

de begeleiding van de doelgroep te kunnen borgen.

Arbeidsmarkt

meer mensen te laten participeren hoog is, verdwijnen

vacatures dan werkzoekenden (123 vacatures per 100

ontwikkelbedrijven.

personeel te vinden. Tegelijkertijd is er nog veel onbe-

Vandaar ook dat de Brabantse ontwikkelbedrijven eind

bredere inzet van mensen die met de juiste begeleiding

en aan de nieuwe minister richtten. De sociaal ontwik-

De arbeidsmarkt is krapper dan ooit. Er zijn veel meer

werkzoekenden). Veel werkgevers hebben moeite om

Waar de economische noodzaak voor Nederland om organisaties die dat kunnen realiseren: de sociaal

nut arbeidspotentieel. Een oplossing is te vinden in de

2021 de brief ‘Hoezo gelijke kansen op werk?’ opstelden

aan het werk zouden kunnen.

kelbedrijven pleitten voor het realiseren van minimaal

Betere arbeidsvoorwaarden en hogere lonen kunnen

kunnen blijven doen: Zorg voor voldoende middelen

belangrijk om te zorgen dat mensen in hun onderhoud

houd gemeenten aan invulling van een minimaal aan-

aan de onderkant van de arbeidsmarkt. Ook voor hen

de banenafspraak. Helaas zijn deze noodzakelijke extra

de vereniging voor een inclusieve arbeidsmarkt, een

niet gekomen. Wel worden de daadwerkelijke uitgaven

drie punten door de Rijksoverheid zodat zij hun werk

daarbij ook helpen. Loonstijgingen zijn bovendien

die gekoppeld zijn aan de daadwerkelijke uitgaven en

kunnen blijven voorzien. Dit geldt ook voor de mensen

tal gesubsidieerde plekken, zowel in beschut werk als in

moet werk lonen. Op 22 februari 2023 deed Cedris,

middelen voor de sociaal ontwikkelbedrijven er in 2022

9

2022

inmiddels gekoppeld aan daadwerkelijke inkomsten en

Naast de verdere implementatie van de lokale plannen,

dacht voor de branche te blijven vragen. De financiële

melden. Een beknopt overzicht:

dit niet wordt opgelost - leiden tot de sluiting van vele

In samenspraak met de gemeente Best is in 2021 een

lastig worden.

WSD op korte afstand - in Best en de omringende

dat is winst. Er is echter nog voldoende reden om aanmiddelen zijn nog steeds niet toereikend en zullen - als ontwikkelbedrijven. Zelfs voor WSD gaat het dan erg

zijn veel ontwikkelingen op gemeentelijk niveau te

nieuwe werklocatie van WSD geopend. Sindsdien biedt gemeenten Nuenen, Oirschot en Son en Breugel - werk. Samen met de gemeente Best worden bovendien ge-

1.3 Regionale ontwikkelingen

Groep en MEE om te inventariseren hoe samenwerking mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt verder

2022 is een jaar waarin samen met onze negen

kan helpen. Dit sluit aan op de wens die is vastgelegd

resultaten zijn behaald. Op gemeentelijk niveau speelt

king binnen de keten te verbeteren.

de lokale plannen. In 2020 heeft het bestuur van WSD,

In Boxtel is wethouder Mariëlle van Alphen-Habraken

keuring gegeven aan het rapport ‘Gezamenlijk door-

wikkeling van ons nieuwe programma voor jongeren.

deelnemende gemeenten hard is gewerkt en mooie 10

sprekken gevoerd met GGzE Eindhoven, Lumens, de LEV

voor WSD met name het verder doorontwikkelen van

na raadpleging van alle raden en colleges, zijn goed-

in het lokale plan van de gemeente om de samenwer-

als WSD-bestuurder enthousiast betrokken bij de ont-

ontwikkelen’ waarmee de nieuwe koers is vastgesteld.

Tijdens het eerste WSD-jongerenfestival ‘Startfest’ ont-

Ons gezamenlijke doel is zoveel mogelijk inwoners

In november is aan een geselecteerde groep inburge-

vermogen te ontwikkelen. Een verdere uitwerking vindt

mee werk en inburgeren kan worden gecombineerd.

ben hun eigen lokale plan gemaakt en zijn inmiddels

weg met een huisvestingsvisie. Ons sterk verouderde

basis voor samenwerking die in het afgelopen jaar

renoveerd om te voldoen aan de veranderende wen-

In 2022 is veel aandacht besteed aan het optimaal

ning is voorzien na de zomer van 2023.

ambities en prioriteiten van gemeenten en inwoners.

In 2021 is in Meierijstad mobiliteitscentrum PIM Werkt

Aanvullend op de lokale plannen is de dienstverlening

met onder andere het begeleiden van mensen die

de mogelijkheid bieden om te participeren en naar

hult ze Kwikstart. Het festival krijgt in 2023 een vervolg. raars een arbeidsovereenkomst aangeboden waar-

plaats in lokale plannen. Alle negen gemeenten heb-

Tegelijkertijd timmert WSD in Boxtel letterlijk aan de

bezig met de uitvoering. Ze vormen een uitstekende

gebouw aan de Schouwrooij 20 wordt in 2022 ge-

verder is verstevigd.

sen en eisen van onze gemeenten en WSD. De herope-

laten aansluiten van onze dienstverlening op de

Hieraan liggen de lokale plannen ten grondslag.

geopend. PIM Werkt was daarvoor al enige tijd actief

aan de brede doelgroep versterkt. Zo hebben de eer-

door corona hun werk verloren hebben en daardoor

doelgroep’ in het laatste kwartaal van 2022 de weg

ner met een vraag op het gebied van participatie klopt

UWV heeft eveneens geleid tot de eerste instroom van

vooruit op de ontwikkelingen die nu onder de noemer

ste inwoners dankzij de campagne ‘Benaderen brede

op zoek moesten naar een nieuwe baan. Iedere inwo-

weten te vinden naar WSD. De samenwerking met het

thans aan bij PIM Werkt. Hiermee loopt de gemeente

een nieuwe groep medewerkers met een WIA-achter-

‘1Werkcentrum’ zichtbaar zijn in de arbeidsmarktregio.

grond. Komend jaar geeft het UWV aan WSD ruimte om deze doelgroep ook zelfstandig te benaderen.

WSD Jaarverslag

In de gemeente Oirschot bestaat sinds 2021 een pilot

de ambitie om bij te dragen aan de klimaatdoelen van

gunninghouders in de zorg. De pilot richt zich naast

sproken dat een vestiging van Het Goed wordt gere-

ninghouders worden opgeleid tot zorgmedewerkers.

volle gang.

die is gericht op het aan het werk helpen van ver-

Oirschot ook op Best. Een geselecteerde groep vergunDoorloopt een vergunninghouder het traject succesvol, dan kan hij of zij direct beginnen in een arbeidsovereenkomst.

De gemeente Oisterwijk en WSD trekken intensief sa-

men op om werkgevers en inwoners die willen partici-

peren met elkaar kennis te laten maken. Hiermee wordt een ‘gezicht gegeven’ aan onbenut talent en komen

kansen bij werkgevers scherp in beeld. Met name voor de doelgroep jeugd wordt een specifiek en uitdagend programma verder uitgewerkt.

De gemeenten Nuenen en Son en Breugel werken

intensief samen bij de uitwerking van de lokale plannen. De al eerder ingezette koers om inwoners bij de

aanvraag van een uitkering de mogelijkheid te bieden om te participeren in het project Aanzet, is binnen de

Vught een belangrijke rol. Met de gemeente is afge-

aliseerd. De zoektocht naar een geschikte locatie is in

Op het niveau van de arbeidsmarktregio trekken met name de regionale mobiliteitsteams (RMT) de aandacht. De teams zijn in eerste instantie in het leven

geroepen om de gevolgen van het coronavirus op de arbeidsmarkt op te vangen. In deze mobiliteitsteams

wordt intensief samengewerkt door diverse stakeholders.

Zoals we inmiddels weten hebben de gevolgen van de coronacrisis niet geleid tot een verhoging in de werkloosheidcijfers, maar is juist sprake van krapte op de arbeidsmarkt. Dit biedt nieuwe kansen voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. WSD richt zich

binnen de samenwerking met het RMT op het ontwik-

kelen van mensen die door deze krapte nieuwe mogelijkheden krijgen.

uitvoering verder uitgewerkt en geborgd. De mogelijk-

Tenslotte: het UWV en WSD zijn in gesprek over de

in Nuenen biedt, maken dit - samen met de werkplek-

ontvangen naar werk begeleid kunnen worden. Het

heden die bijvoorbeeld kringloopwarenhuis Het Goed ken die in het groen beschikbaar zijn gekomen - tot een succes.

De gemeente Sint-Michielsgestel gaf bijna twee jaar

geleden met buurgemeente Boxtel het startsein voor

MijnWerkDichtbij. MijnWerkDichtbij volgt sindsdien een

werkwijze waarbij mensen die een uitkering aanvragen

direct de kans krijgen weer aan het werk gaan. De inzet van werk is in de eerste plaats met elkaar in gesprek gaan over werk en samen goed in beeld krijgen wat

nodig is om weer zelfstandig (regulier) aan de slag te

vraag hoe mensen die nu een WIA- of WAO-uitkering UWV Den Bosch speelde hierin een voortrekkersrol.

Het enthousiasme bij zowel het UWV als WSD is groot. Tegelijkertijd maakt de bestaande regelgeving het

niet eenvoudig. Om deze reden is een pilot voorbereid waarin mensen met een WIA- of WAO-uitkering met loonkostensubsidie aan werk worden geholpen. De

pilot draagt bij aan het ontsluiten van nu nog onbenut arbeidspotentieel. Tegelijkertijd blijft het ondersteunen van gemeenten bij het begeleiden van uitkeringsgerechtigden en overige inwoners onze prioriteit.

gaan.

De wereld waarin gemeenten en WSD werken is volop

In de gemeente Vught is een intentieovereenkomst tot

een duidelijk doel voor ogen: werk bieden aan men-

stand gekomen tussen de gemeente, kringloopwarenhuis Het Goed, Vincentius Vught en WSD om te komen

tot een nieuwe vorm van samenwerking. Hierbij speelt

in beweging. WSD anticipeert hier continu op en heeft sen met een afstand tot de arbeidsmarkt, zodat ook zij volwaardig mee kunnen doen in de Nederlandse samenleving.

11

2022

2 Lokale plannen en De KennisKompanie

Edith Bakker, directeur Participatie, WSD, en Claudia

Creatieve ideeën delen

lokale plannen die binnen de negen WSD-gemeenten

gestart met lokale plannen, zijn tal van vervolgstappen

de Leeuw, directeur Innovatie en Projecten, WSD: “De worden ontwikkeld en uitgerold vloeien net als de

start van De KennisKompanie voort uit het Koersdocument waarmee de gemeenten en WSD hun

gezamenlijke ambities bijna drie jaar geleden in

kaart hebben gebracht. Zowel de lokale plannen als

De KennisKompanie zijn de aanjagers van een

12

intensieve samenwerking.”

“Sinds we samen met onze negen gemeenten zijn

gezet, óók in 2022. Belangrijk was, is én blijft dat in alle lokale plannen een vertaling wordt gemaakt die

aansluit bij de ambities van onze gemeenten en de strategische koers die WSD vaart. De aangestelde

projectleiders werken nauw samen met de professionals binnen de gemeenten en WSD. Veel creatieve ideeën

zijn het waard om verder onderzocht te worden en - bij gebleken succes - uitbundig gedeeld worden met andere gemeenten. Zo plukken we er allemaal de vruchten van.

We zien dat processen vooral in gemeenten waar

bottom-up wordt gewerkt snel kunnen gaan. Experts krijgen vleugels als ze vanuit de praktijk plannen

mogen bedenken en daarvoor zowel ruimte als budget krijgen om concreet aan de slag te gaan. De hoge

instroom van inburgeraars in de Z-route en deelname

aan Kwikstart, het nieuwe programma dat wordt aan-

geboden aan jongeren in de negen WSD-gemeenten, zijn goede voorbeelden en worden verderop in dit jaarverslag uitgebreid belicht.

2022 maakte duidelijk dat veel gemeenten al regelmatig

samen optrekken en bestuurders enthousiast bij elkaar in de keuken kijken. Het tegelijk oppakken van te veel

ideeën en starten met nieuwe projecten is niet wenselijk. Er wordt veel gevraagd van de professionals binnen gemeenten en het moet allemaal wel maakbaar

blijven. In onze ogen wordt meer succes geboekt als

bewuste en gedragen keuzes worden gemaakt waardoor krachtige lokale plannen zijn ontstaan die energiek worden uitgewerkt.”

WSD Jaarverslag

‘Lokale plannen en ideeën van De KennisKompanie komen op inspiratieplekken tot volle wasdom’

Krachten bundelen

Samenwerken blijft het toverwoord omdat dit tot

dreven kwartiermaker het levenslicht in 2021 en heeft

bevordering binnen de community leidt. Met het oog

“De KennisKompanie zag onder leiding van een ge-

zich in 2022 doorontwikkeld tot een expertisecentrum dat de vorm van een community heeft waarin 150

professionals uit het sociaal domein elkaar regelmatig ontmoeten, inspireren en versterken. Niet onbelangrijk: binnen De KennisKompanie bundelen ze hun krachten om samen invloed uit te oefenen op de landelijke lobby.

Onder de vlag van De KennisKompanie zijn tal van

activiteiten georganiseerd die hebben bijgedragen

aan de onderlinge expertise. Denk bijvoorbeeld aan kennislunches in alle WSD-gemeenten, intervisie-

sessies, koffiebijeenkomsten, webinars, kompanenoverleg, digitalisering en de pilot Groen Makers.

Inspirerend was de lezing van hoogleraar Publiek

Leiderschap, Gerda van Dijk. Zij maakte alle aanwezigen

aantoonbaar mooie resultaten en deskundigheids-

op de nabije toekomst hechten we veel waarde aan

de inrichting van een digitaal platform waar alle inspirerende plannen en ideeën van De KennisKompanie makkelijk vindbaar samengebracht worden.

Daarnaast leeft de wens voor de inrichting van een inspirerende werk- en ontmoetingsplek binnen de

vernieuwde thuisbasis van WSD in Boxtel. Nog beter:

alle professionals van De KennisKompanie vliegen uit en ontmoeten elkaar op inspiratieplekken in Best, Boxtel, Meierijstad, Nuenen, Oirschot, Oisterwijk,

Sint-Michielsgestel, Son en Breugel en Vught. Daar

maken ze verbinding en komt de uitwerking van lokale plannen en ideeën van De KennisKompanie tot volle wasdom.”

duidelijk dat het inrichten van een community zoals De KennisKompanie tijd en geduld vergt.” Van kwartiermaker naar aanjager

“Inmiddels is een aantal actuele ontwikkelingen binnen De KennisKompanie gebundeld en evalueert het

WSD-bestuur begin 2023 alle streefdoelen. Een van de aanbevelingen die op tafel ligt is de aanstelling van

een aanjager die - in navolging van de kwartiermaker - de regierol pakt en ook de komende jaren met alle communityleden voldoende draagvlak creëert voor de versterking van De KennisKompanie. Het belang

van gedeeld eigenaarschap en oog hebben voor nog onontgonnen ontwikkelpotentieel zijn uitdagingen die in 2023 opgepakt worden.

Expertisecentrum

De Kenniskompanie

13

2022

Nadine van de Griendt enthousiast over lokale plannen en Kenniskompanie

‘Samenwerking met WSD is altijd waardevol’ 14

Als strategisch adviseur dienstverlening en

voorheen beleidsmedewerker Werk en Inkomen

werkt Nadine van de Griendt al meer dan vijftien jaar nauw samen met WSD. Als professional bij de Dienst

Dommelvallei beschouwt ze WSD als een belangrijke samenwerkingspartner die soms voelt als ‘een

tweede huis’. “Op zoveel mogelijk momenten draag

ik enthousiast uit dat het altijd waardevol is om met WSD samen te werken.”

De Dienst Dommelvallei bestaat sinds 1 januari 2014 en is de samenwerkingspartner van, voor en door

gemeenten, overheidsinstanties en gemeenschappelijke regelingen. In de dienst bundelen de gemeenten

Nuenen en Son en Breugel onder andere hun krachten voor de uitvoering van de Participatiewet.

Sinds WSD haar Koersplan heeft vastgesteld, is met alle negen gemeenten een lokaal plan opgesteld. “Veel

meer dan voorheen worden in nauwe samenspraak met WSD projecten opgezet die inwoners met een

afstand tot de arbeidsmarkt ondersteunen”, vertelt Nadine. “Beleidsmedewerkers Werk en Inkomen en trajectconsulenten van WSD gaan in een vaste

teamsamenstelling gezamenlijk met de klant in gesprek om tot het juiste traject te komen.” Drie deelprojecten

In het lokaal plan van Nuenen en Son en Breugel zijn

drie deelprojecten ondergebracht. Als eerste noemt

Nadine ‘Aanzet’. Doordat mensen direct aan het werk

gaan, kunnen we op de werkplek in beeld brengen wat er nodig is. De Aanzet-trajecten worden uitgevoerd op de werklocaties van WSD, zoals Het Goed en Post NL. “Aan de hand van een werkdiagnose brengen we in

kaart wat iemand nodig heeft om de stap naar werk te zetten.”

WSD Jaarverslag

‘Het is belangrijk elkaars kennis te gebruiken en een community te hebben waar je kennis kunt halen en brengen’

In kringloopwarenhuis Het Goed in Nuenen is een

Krachten bundelen

we als een werklocatie waar WSD en de gemeente

met WSD-collega Yvonne van Mil deelprojectleider

tweede deelproject uitgerold. Nadine: “Het Goed zien Nuenen een ruim aanbod aan participatie- en

re-integratievoorzieningen kunnen bieden. Denk

bijvoorbeeld aan mensen die werken met loonkosten-

subsidie, maar ook inwoners die een taalstage volgen,

behoefte hebben aan beschut werk of zijn aangemeld voor OAD (Ontwikkelingsgerichte Arbeidsmatige Dagbesteding – red.).”

Nadine geeft aan dat ze in Nuenen en Son en Breugel is, zodat de krachten optimaal gebundeld worden.

“Samen hebben we een kennissessie gehouden over

OAD. Om extra verdieping te vinden nodigden we ook Wmo-consulenten en een werkbegeleider van Het Goed uit. Stuk voor stuk bevlogen mensen. Inspirerend!”

15

Het derde deelproject heet ‘Kansen’. “Volgens een

vaste werkwijze leggen we binnen dit plan de focus op mensen die al langer dan vijf jaar een uitkering ont-

vangen en weinig opties op werk of participatie lijken te hebben”, vertelt Nadine. “Binnen ‘Kansen’ gaan we

intensief in gesprek met de klant en verkennen we alle

ontwikkelmogelijkheden. Hechte samenwerking tussen onze gemeenten en WSD werpt vruchten af.” De KennisKompanie

Als expertisecentrum en community biedt De KennisKompanie meerwaarde aan de

professionals die in de negen WSD-gemeenten

werkzaam in het sociaal domein. Nadine stond in

2021 mee aan de wieg van De KennisKompanie, die

voorkomt dat in alle gemeenten hetzelfde wiel telkens

PASPOORT

opnieuw wordt uitgevonden. “Van meet af aan was ik

Naam:

Nadine van de Griendt

omdat het belangrijk is een community te hebben

Woont in:

Uden

Beroep:

strategisch adviseur

Dommelvallei

een groot voorstander van dit expertisecentrum waar je kennis kunt halen en brengen.”

Ze vervolgt: “José Dankers heeft als kwartiermaker de kiem gelegd en De KennisKompanie kleur gegeven.

Nu is het aan ons om het expertisecentrum verder te

ontwikkelen, elkaar blijvend te inspireren en onze doelgroep optimaal te ondersteunen.”

dienstverlening bij Dienst

Bijzonder:

Nadine stond mee aan de wieg

DeKennisKompanie

van expertisecentrum

2022

Een fijne werkplek voor iedereen

Marjanne Wassink, directeur Personeel &

Organisatie, en Simone van Houtum, manager

Personeel & Ontwikkeling, beiden werkzaam bij WSD: “WSD is een sociaal ontwikkelbedrijf, al meer dan 65

jaar. We vinden het belangrijk dat iedereen die bij

ons werkt dat met plezier doet. Als je lekker in je vel

zit en gezond leeft, draagt dat bij aan een beter

welbevinden, thuis én op het werk. Het is ook

belangrijk dat iedereen zich op de werkvloer van 16

WSD veilig voelt.”

Tevredenheidsonderzoek

“Een belangrijk instrument dat we in 2022 hebben ingezet, was het medewerkersonderzoek. Dat onderzoek wordt elke drie jaar gehouden en biedt inzicht in het werk-

plezier dat medewerkers ervaren. We zijn trots op het fraaie cijfer 7,8 dat uit de bus rolde. Dat is hoger dan drie jaar geleden, toen we met een 7,2 ook al een

mooie voldoende noteerden. De uitkomst lag in 2022

ver boven het branchegemiddelde, dat uitkwam op 7,1. Daarnaast mag de respons van maar liefst 51 procent

niet onvermeld blijven. Dat is 20 procent meer dan drie jaar geleden, een bewijs van grote betrokkenheid.

Natuurlijk hebben we het medewerkersonderzoek onder de aandacht gebracht. Wat ook bijdraagt aan de

grote respons is het feit dat we laten zien dat we met de uitkomsten aan de slag gaan en bereid zijn verbeter-

punten op te pakken. Deze dikke voldoende stimuleert ons om vast te houden wat goed gaat.” ‘Ik ben aan de bal’

“Als WSD maken we ons sterk voor de duurzame inzetbaarheid van al onze medewerkers. Iedere dag staan

we klaar om bij te dragen aan hun ontwikkeling, zodat ze aan het werk blijven op een passende plek. Onder

het motto ‘Ik ben aan de bal’ geven we ze ook mee dat ze zelf veel regie hebben over hun leven. Drie pijlers zijn daarbij van belang: ‘Ik leef gezond’, ‘Ik blijf groeien’ en ‘Ik werk met plezier’.

Om juist dat werkplezier te stimuleren is het belangrijk dat je soms het leven viert. Dat hebben we in september gedaan met een uitbundig jubileumfeest voor alle

medewerkers. In een heuse festivalsfeer, compleet met optredens van Jan Biggel, Samantha Steenwijk én een aantal medewerkers, hebben we een jaar later dan

WSD Jaarverslag

‘Deze dikke voldoende stimuleert ons om vast te houden wat goed gaat’

gepland (corona!) alsnog stilgestaan bij ons 65-jarig bestaansjubileum. Het bleef nog lang onrustig…” Pauzewandeling

“De gezonde levensstijl kwam in 2022 op meerdere

fronten in de schijnwerpers. Bij Blizo in Vught besteedden we aandacht aan meer bewegen op het werk. Onder het motto ‘Bewust gezonder leven’ werd het

houden van een korte pauzewandeling met collega’s

gestimuleerd, maar werden medewerkers ook gewezen op het belang van gezonde voeding en de risico’s van roken. Het project wordt in 2023 uitgerold op onze

productielocatie in Best en is later dat jaar in beeld voor de textielsorteercentra in Schijndel en Boxtel. Andere initiatieven waren in 2022 de Week van de

Gezonde Kantine in onze hoofdvestiging en de Week van de Alfabetisering op diverse WSD-locaties. Op

het menu in de gezonde kantine stonden onder meer smoothies en vers gemaakte soepen en werd gratis fruit aangeboden.

Het alfabetiseringsproject beoogde meer medewerkers kennis te laten maken met taal. Dat hebben we gedaan door boekenuitleenkastjes te plaatsen waarin zowel makkelijk leesbare boeken voor volwassenen als

kinderboeken een plekje hadden. Twee medewerkers meldden zich na dit project bij het Taalhuis en gaan enthousiast werken aan hun taalvaardigheid.” Budgetcoach

“In 2022 heeft WSD voor het eerst een budgetcoach ingezet die medewerkers op hun eigen verzoek

ondersteunt bij geldzaken. De budgetcoach brengt

de financiële situatie in kaart en ordent desgewenst

de administratie. Vooral door de stijgende kosten van levensonderhoud en energie kwam de budgetcoach

regelmatig in actie om bespaartips te geven, bijvoorbeeld bij het boodschappen doen.

Het mooie is dat de budgetcoach korte lijntjes

onderhoudt met verschillende loketten, waardoor een hulpvraag altijd snel opgepakt wordt. In 2023 wordt

een tweede budgetcoach ingezet, zodat nog sneller ingespeeld kan worden op geldvragen van onze medewerkers.”

17

2022

Matthijs Suijk werkt zelfstandig in horeca ‘Reinier van Arkel’

‘Opgeven staat niet in mijn woordenboek’ 18

De bedrijfskantine van Reinier van Arkel aan de

“Ik ben supertevreden op mijn werkplek”, steekt Matthijs

van Matthijs Suijk. Drie jaar geleden verruilde hij zijn

geboren Bosschenaar geniet elke dag als hij de handen

Bethaniëstraat in ’s-Hertogenbosch is het domein

job in het bedrijfsrestaurant van WSD in Boxtel voor

een horecabaan met meer zelfstandigheid. “Ik draag veel verantwoordelijkheden en dat vind ik fijn.”

enthousiast van wal. De in Palembang (Indonesië)

uit de mouwen kan steken bij Reinier van Arkel in zijn

woonplaats. ,,Mijn takenpakket is omvangrijk. Ik verzorg lunches en werk mee bij de bereiding van soep,

broodjes en salades. Daarnaast houd ik het magazijn op orde en beheer ik alle koffieautomaten. Als er

vergaderingen of evenementen gepland zijn, zorg ik ervoor dat de zalen gereed zijn.” Niet aangeboren hersenletsel

Meer dan twintig jaar geleden zorgden een verkeersongeval en een bedrijfsongeluk ervoor dat Matthijs’

leven op z’n kop werd gezet. “Ik had kort daarvoor mijn middelbare schoolopleiding afgerond op het Pierson College in ’s-Hertogenbosch en het Titus Brandsma

Lyceum in Oss en was net aan het werk”, blikt hij terug.

Beide ongevallen zorgden ervoor dat Matthijs niet aangeboren hersenletsel heeft en geen reguliere arbeid kan verrichten. “Ik kreeg een SW-indicatie en ben

dankzij WSD weer aan het werk gegaan. Opgeven staat niet in mijn woordenboek.”

Dat de horeca ooit op zijn pad zou komen, was toen

nog niet bekend. “Ik ben begonnen op de productieafdeling van WSD”, zegt Matthijs. “Met mijn consulent

WSD Jaarverslag

‘Ik ben ooit in het diepe gesprongen en voel me nu als een vis in het water’

heb ik destijds verkend welke werkzaamheden het

beste bij mij zouden passen. Ik werd gedetacheerd

bij verschillende bedrijven, zoals Ricoh en VDL, waar ik

vertolkte. Lachend: “Daarnaast heb ik iedereen wakker geschud met een vette drumsolo van drie minuten.”

vooral administratieve werkzaamheden verrichtte. Op

Niet te zwaar belast

heb ik me volledig op de horeca gestort.”

lessen te kunnen geven. Nu richt hij zich vooral op zijn

een gegeven moment heb ik het roer omgegooid en

Matthijs behaalde meerdere diploma’s en ging aan het werk in het bedrijfsrestaurant van WSD in Boxtel.

“Op die plek leerde ik alle veel voorkomende horecawerkzaamheden en ontdekte ik dat dit bij mij past.

Drie jaar geleden heb ik de stap naar Reinier van Arkel gezet omdat ik daar veel zelfstandiger kan werken en

meer verantwoordelijkheden draag. Ik voel me er helemaal thuis.”

In de toekomst hoopt Matthijs weer wat vaker drum-

baan als zelfstandig kantinemedewerker bij Reinier van Arkel. “Momenteel heb ik een werkweek van 16 uur en

dat sluit prima aan bij mijn mogelijkheden. De uren zijn prettig verdeeld over de week, het werk is afwisselend en ik word niet te zwaar belast. En dat ik in de horeca

ben gaan werken, vind ik eigenlijk best bijzonder. Ik ben ooit in het diepe gesprongen en voel me nu als een vis in het water.”

Reservist en drummer

Opvallend is dat Matthijs naast zijn baan als kantinemedewerker ook al vele jaren reservist is bij het

Ministerie van Defensie. “Ik maak deel uit van een

medisch bataljon dat in extreme situaties oproepbaar is”, legt hij uit. “Naast gecertificeerd EHBO’er ben ik

ook opgeleid om combat first aid te kunnen verlenen. Dat betekent dat ik slachtoffers van oorlogsgeweld

kan verplegen. Die opleiding is trouwens ooit van pas gekomen toen een collega in de keuken een diepe

snijwond opliep. Ik heb meteen eerste hulp verleend.”

PASPOORT Naam:

Matthijs Suijk (1979)

Woont in:

‘s-Hertogenbosch

Beroep:

kantinemedewerker bij Reinier

een optreden in Tivoli Vredenburg in Utrecht. “Ik heb

Bijzonder:

Mathijs is drummer in een melodische

en kreeg tijdens de viering van 65 jaar WSD in Best de

als gastdrummer van coverband

“Ik heb als gastdrummer meegespeeld toen de cover-

In zijn vrije tijd is Matthijs gepassioneerd drummer in

een heavymetalband, die al meerdere grote shows in binnen- en buitenland achter de rug heeft en mikt op

me als drummer ooit opgegeven voor WSD Got Talent

kans om voor mijn collega’s op te treden”, glundert hij.

band The Recipe de hit ‘Enter Sandman’ van Metallica

van Arkel in ‘s-Hertogenbosch

heavymetalband en trad in 2022

The Recipe op tijdens het jubileumfeest van WSD.

19

2022

Wethouder Mariëlle van Alphen (Boxtel) bewondert innovatiedrift WSD

‘Werk is zoveel meer dan een inkomen’ 20

“Ik ben met een heel warm gevoel naar huis

gegaan.” Glunderend denkt Mariëlle van Alphen

terug aan de viering van het 65-jarig bestaans-

jubileum van WSD in september 2022. Een jaar later

dan gepland - corona - was de wethouder Werk &

Inkomen van de gemeente Boxtel met een aantal

bestuursleden van WSD en honderden medewerkers

present op het festival De Toppers van WSD dat bij ‘t Boshuys in Best werd gehouden. “Alle toppers van

WSD zijn in het zonnetje gezet.”

WSD vierde haar 65-jarig bestaan met een festival, compleet met live muziek, foodtrucks en zelfs een

pendelbus waarmee bezoekers naar het evenemententerrein werden gebracht. “In de bus raakte ik aan de

praat met een WSD-medewerker die het erg spannend vond om erheen te gaan. Het mooie was dat op het

feest met iedereen rekening werd gehouden, ook met

mensen die liever wat meer in stilte genieten en minder prikkels verdragen.” Lokale plannen

Mariëlle trad begin 2021 aan als wethouder en werd

‘automatisch’ lid van het dagelijks bestuur van WSD.

Dat bestaat immers uit de wethouders die in één van

de negen gemeenten verantwoordelijk zijn voor sociale domein en participatie. “Na twee jaar wethouderschap weet ik dat het bij WSD louter om mensen draait en

innovaties bedoeld zijn om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt te ondersteunen.”

“Inwoners hebben soms echt een duwtje in de rug

nodig”, gaat de wethouder verder. “Met het Koersplan in de hand hebben alle gemeenten lokale plannen opgesteld die bijdragen aan participatie. In Boxtel

moet je denken aan zo’n 460 inwoners die op steun van WSD kunnen rekenen. Er wordt elke dag hard

gewerkt om de ontwikkelingsmogelijkheden van deze

WSD Jaarverslag

‘Inwoners hebben soms echt een duwtje in de rug nodig’

mensen te versterken. Daarvoor mag de vlag best eens uitgehangen worden.” Armoedenetwerk

De samenwerking tussen WSD en MijnGemeente-

Dichtbij - het ambtelijk samenwerkingsverband van

Indrukwekkend hoe inburgeraars aan de hand van

taallessen, taalstages en workshops gedreven werken

aan hun zelfredzaamheid. Werk is zoveel meer dan een inkomen. Het draagt bij aan je zelfstandigheid en je leert nieuwe mensen kennen.”

Boxtel en Sint-Michielsgestel - verloopt volgens korte

De wethouder is trots dat alle consulenten van WSD en

waarmee we mensen in de bijstand in rap tempo naar

hadden in 2022 veel last van krapte op de arbeidsmarkt

lijnen. “Samen hebben we MijnWerkDichtbij gelanceerd een vaste baan begeleiden”, stelt ze. “In de gemeente

Boxtel is in 2022 het Armoedenetwerk opgericht waar-

bij WSD zich ook heeft aangesloten, naast bijvoorbeeld

Stichting Leergeld, Vincentiusvereniging, ContourdeTwern, KBO en het Koning Willem I College.”

Bewondering heeft Mariëlle voor enkele initiatieven die in 2022 zijn gelanceerd. “Voor jongeren van 15 tot 27

jaar is Kwikstart een mooi project. Het is een community

MijnGemeenteDichtbij zoveel successen boeken. “We

waardoor vaak een stapje extra gezet moest worden.

De diversiteit van de bevolking maakte dat regelmatig

sprake is van multiproblematiek. De manier waarop dit wordt opgepakt verdient een compliment dat ook op

het festival in Best is uitgedeeld. De WSD-medewerker

die ik in de pendelbus ontmoette, kwam ik daar trouwens later op de avond opnieuw tegen. Hij lachte vriendelijk en stak twee duimen in de lucht.”

waar de doelgroep de kans krijgt zichzelf te zijn en hun

verhaal met leeftijdsgenoten kan delen. De kick-off van Kwikstart was een minifestival waar jongeren konden meedoen aan onder meer graffitiworkshops en een lesje heftruck rijden.”

Ook ‘Kom keeten bij WSD!’ staat de wethouder op het

netvlies geschreven omdat WSD hiermee laagdrempelig onder de aandacht wordt gebracht van mensen die

PASPOORT

keringsgerechtigd zijn. “Ik vind het waardevol dat WSD

Naam:

Mariëlle van Alphen

Woont in:

Boxtel

Beroep:

wethouder Werk & Inkomen,

Inburgeraars

Bijzonder:

als wethouder is Mariëlle namens

bijwonen van een NT2-taalles. “Samen met wethouder

dagelijks bestuur van WSD

(nog) niet in beeld zijn, bijvoorbeeld omdat ze niet-uiterin slaagt deze doelgroep te bereiken en bij te dragen aan het vinden van een fijne werkplek.”

Bijzondere herinneringen bewaart Mariëlle aan het en WSD-bestuurslid Peter Raaijmakers uit

Sint-Michielsgestel ben ik aangeschoven in de klas en zag ik hoe de Z-route in praktijk wordt gebracht.

gemeente Boxtel

de gemeente Boxtel lid van het

21

2022

Onbenut arbeidspotentieel

Edith Bakker, directeur Participatie, WSD: “De enorme

En daar komt WSD als vernieuwend mensontwikkelbedrijf

ontelbare kansen om te participeren en aan het werk

iedereen volwaardig en naar vermogen kan meedoen.

krapte op de huidige arbeidsmarkt biedt op papier

te gaan. De praktijk is echter weerbarstig. Ondanks

de grote vraag naar arbeid lukt het veel mensen nog

niet om duurzaam aan de slag te gaan.

in beeld. Wij geloven in een maatschappij waarin

Ik citeer graag uit onze missie die zegt dat wij niet

kunnen én willen accepteren dat er mensen zijn die

niet volwaardig kunnen participeren, enkel en alleen omdat ze een (arbeids)beperking hebben.” Ondernemend en vernieuwend

22

“Ondanks de krapte op de arbeidsmarkt liet 2022 een

groot onbenut arbeidspotentieel zien, ook in het werk-

gebied van onze negen WSD-gemeenten. Reden dus

om de mouwen op te stropen en vernieuwend aan het werk te gaan om deze brede doelgroep te bereiken.

Eerlijk is eerlijk, die doelgroep was met de invoering van de Participatiewet in 2015 wat uit beeld geraakt.

Dat had meerdere oorzaken, zoals de veranderende rolverdeling tussen gemeenten en het UWV en het

‘verdwijnen’ van Wajongers en SW’ers. Inmiddels hebben we als WSD goed in kaart gebracht wie tot de brede

doelgroep behoren en zetten we met onze stakeholders alles op alles om deze mensen te bereiken. Waarom? Omdat iedereen recht heeft op arbeid, ook als je niet zelfstandig op de arbeidsmarkt kunt functioneren.” ‘Kom keeten bij WSD!’

“Met onze negen gemeenten hebben we goede afspraken gemaakt om alle zogeheten nuggers

(niet-uitkeringsgerechtigden) in beeld te krijgen en te enthousiasmeren voor (de eerste stap naar) arbeid. Unaniem staan de gemeenten achter de brede

benadering die we specifiek voor deze doelgroep hebben opgezet.

Ik ben trots op het initiatief ‘Kom keeten bij WSD!’ dat

in 2022 is gelanceerd. Met ‘Kom keeten bij WSD!’ gaan

WSD Jaarverslag

‘Werk heeft een positief effect op gezondheid en welbevinden; ik noem dat werkgeluk.’

we naar de mensen toe en laten we ze laagdrempelig

Vertrouwen

hebben. Afgelopen jaar stond onze promotie-schaft-

heeft gekregen van haar stakeholders. We kregen én

kennismaken met de ontwikkelkansen die we te bieden keet - de prikkelende campagnenaam verwijst

hiernaar - bijvoorbeeld bij Het Goed-kringloopwarenhuizen. Maar je kon ook ‘keten’ op voorlichtingsbijeenkomsten waar we de handen ineen sloegen met

woningcorporaties, welzijnsorganisaties, bibliotheken,

“Terugkijkend op 2022 zie ik dat WSD veel vertrouwen

krijgen ruimte om onze dienstverlening vernieuwend aan te bieden en dagen jonge professionals binnen onze organisatie uit met nieuwe initiatieven te komen.

Durf groot te denken, is de boodschap die ik ze meegeef.

huisartsen en fysiotherapeuten.”

Natuurlijk kampten we met de naweeën van de corona-

Werkgeluk

gen, maar bood ook kansen. Binnen WSD was sprake

“Markant is de pilot die WSD in 2022 samen met het

UWV is gestart in Boxtel, Vught, Sint-Michielsgestel en Meierijstad. Kees Brugmans, manager Trajecten bij

WSD, stond aan de wieg van de proef voor mensen die al langere tijd gebruikmaken van de WIA (Wet Werk en

Inkomen naar Arbeidsvermogen) en hen gemakkelijker aan werk moet helpen. Begin november zijn we

enthousiast aan de slag gegaan, onder meer met een socialmediacampagne.

Tijdens de pilot onderzoeken we of werken onder

begeleiding van WSD de kansen op werk voor mensen

met een WIA-uitkering vergroot. Sinds de komst van de Participatiewet waren er immers minder mogelijk-

heden om, al dan niet met begeleiding, weer aan het werk te gaan. Bijvoorbeeld omdat er onvoldoende

financiële prikkels voor werkgevers waren of omdat er geen middelen waren om de uitkeringsgerechtigden via een sociaal ontwikkelbedrijf te laten werken.

Samen zien we kansen om mensen met een WIA-

uitkering weer deel te laten nemen aan het arbeidsproces. Werk heeft immers een positief effect op

gezondheid en welbevinden; ik noem dat werkgeluk. De eerste mensen zijn inmiddels onder begeleiding

aan de slag gegaan bij WSD, op een werkplek die ze aanspreekt.”

pandemie. De crisis plaatste ons voor nieuwe uitdaginvan een geweldige onderlinge collegialiteit. De vrees dat de arbeidsmarkt zou instorten bleek bovendien

ongegrond. Sterker nog, de huidige krapte biedt kansen, ook voor mensen met een arbeidsbeperking. WSD

staat klaar om deze brede doelgroep op weg naar werk te ondersteunen. Elke dag!”

23

2022

Onbenut arbeidspotentieel Suzanne gaat aan de slag bij Het Goed

Alle begin is moeilijk

en sommige mensen hebben dan een steuntje in

Nu ik die gehad

heb, heb ik het prima

de rug nodig

naar mijn zin en gaat het ook heel goed

14 24

Ik had op

voordat ik

internet of in de

bij Het Goed

Ik ben Suzanne Art,

kwam te werken

krant een adverten-

uit Boxtel en werk bij

thuis

keeten bij WSD’

ik ben 45 jaar. Ik kom

tie gezien van ‘Kom

was ik fulltime

Het Goed in Boxtel

Ik dacht dat

Omdat ik het las-

tig vond om werk te vinden ben ik gaan ‘Keeten’ bij WSD

WSD wel het steuntje kon zijn dat ik nodig

had om een baan te vinden

WSD Jaarverslag

Van het

een kwam het

Ik heb een

ander en nu werk ik

angststoornis

bij Het Goed

waardoor nieuwe situaties, nieuwe mensen, nieuw werk voor mij heel lastig is

Daarom heb

ik een baan nodig

15 25

waar mensen enigszins

geduld hebben zodat ik kan wennen

en niet ieder

bedrijf heeft daar tijd en geld voor

Dat is waarschijnlijk

de reden geweest dat ik

naar WSD ben gegaan en gevraagd heb of ze voor mij iets konden betekenen

En, ja, ik ben

hier gewoon heel

goed ontvangen.

Dit is wel een baan die bij me past. Ik ben er heel blij mee en ik wil ook alles leren

Scan de QR-code en bekijk het filmpje

Met mij komt

het ook goed, toch? Bij Het Goed?

2022

Inburgering

Achraf Essaidi, projectleider inburgering, WSD:

“Het jaar 2022 ging van start met de nieuwe Wet

Inburgering, die de oude inburgeringswet uit 2013 verving en bedoeld is voor iedereen die vanaf

1 januari 2022 inburgeringsplichtig is. Bij WSD hebben we ons goed voorbereid op de komst van de nieuwe

wet, onder meer met de Rijkspilots in aanloop naar deze wet. Onafhankelijk onderzoek van het

Verwey-Jonker Instituut en De Beleidsonderzoekers 26

bood voldoende aanknopingspunten om de

invoering van de Wet Inburgering bij WSD met vertrouwen tegemoet te zien.”

Z-route

“De Wet Inburgering valt uiteen in drie routes. Naast de onderwijsroute voor jonge nieuwkomers op weg

naar regulier onderwijs bestaat de B1-route waarin de nadruk ligt op taal. Binnen WSD wordt op dit moment uitsluitend gewerkt met de Z-route waarbij de letter Z

staat voor zelfredzaamheid. In opdracht van onze negen gemeenten hebben we een uitgebreid programma samengesteld waarvoor veel belangstelling is.

Sterker nog, we zien dat de aanwas vanuit de gemeenten flink stijgt, onder meer door een groeiende instroom van nieuwkomers en de huisvestingstaakstelling die

elke gemeente heeft. Tel daar gezinshereniging bij op en je hebt een verklaring voor de grote belangstelling voor de Z-route bij WSD. In 2022 volgden in totaal 148

inburgeraars deze route. Naast inburgeraars die onder de nieuwe wet vallen, bestond deze groep ook uit

inburgeraars die nog onder de wet van 2013 vallen.” Inburgeringsprogramma

“De Z-route omvat drie onderdelen en valt uiteen in 1.600 uren die inburgeraars moeten volgen. De ene helft bestaat uit 800 uren waarin deelgenomen wordt aan taallessen, de andere helft telt 800

zogeheten participatie-uren die ingevuld worden met workshops, inburgeringsstages en vrijwilligersuren bij bijvoorbeeld een sportvereniging.

Het taalonderwijs wordt verzorgd in taallesgroepen

die onder leiding staan van onze eigen NT2-docenten. In 2022 werd lesgegeven in negen taallesgroepen;

de verwachting is dat dit aantal in 2023 vanwege de instroom van inburgeraars verder zal groeien. Wie

deelneemt aan een taallesgroep, volgt drie dagdelen per week Nederlandse taallessen.”

WSD Jaarverslag

‘In opdracht van onze negen gemeenten hebben we voor de Z-route een uitgebreid programma samengesteld waarvoor veel belangstelling bestaat’

Workshops

Inburgeren met arbeidscontract

binnen de Z-route 26 weken deel aan workshops die

die in 2022 binnen WSD is ontwikkeld en met steun van

“Naast het taalonderwijs nemen de inburgeraars

hen wegwijs maakt in Nederland. Eén dagdeel per

week leren ze gedurende deze periode over zichzelf en

hun eigen capaciteiten, maar krijgen ze ook informatie over de manier waarop de Nederlandse samenleving

“Bijzonder is de pilot inburgeren met arbeidscontract,

het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

en Divosa is uitgerold. Binnen de proef treden inburgeraars die graag willen werken in dienst van WSD.

functioneert. Denk bijvoorbeeld aan de woningmarkt.

Afhankelijk van persoonlijke omstandigheden en

Binnen de workshops werken we nauw samen met

waarbinnen taallessen, workshops en inburgerings-

partners, zoals woningcorporaties en welzijnsorga-

nisaties. Bovendien gaan deelnemers regelmatig op

excursie, bijvoorbeeld naar een milieustraat zodat ze zien hoe in Nederland wordt omgegaan met afvalstromen en hoe de circulaire economie vorm krijgt.

Bij alle workshops zijn tolken aanwezig. Vaak zijn dat inburgeraars die WSD zelf heeft opgeleid en nu broodnodige taalondersteuning bieden.” Inburgeringsstage

“Het derde onderdeel van de Z-route is de inburgeringsstage, die voorheen ook bekend stond als taalstage

maar nu veel breder wordt ingezet. Een inburgerings-

stage duurt negen maanden; deelnemers lopen twee dagdelen per week mee binnen de infrastructuur van WSD.

Gaandeweg wordt tijdens de inburgeringsstage niet

alleen de taal geleerd, maar ook kennisgemaakt met

werknemersvaardigheden. Dat kan bijvoorbeeld op de afdelingen Industrie of Groen, maar ook buitenshuis in de kringloopwarenhuizen van Het Goed, de textiel-

sorteercentra in Boxtel en Schijndel of bij De Schoonmaak Coöperatie.”

ontwikkelmogelijkheden wordt een contract opgesteld stages worden gevolgd. De resterende uren wordt

arbeid verricht op een WSD-locatie. De pilot sluit aan bij de geest van de Wet Inburgering die in het leven is geroepen om inburgeraars zo snel mogelijk naar

betaald werk te leiden en ze daarmee zelfstandig én zelfredzaam te maken.

Alle WSD-gemeenten kunnen inburgeraars voordragen. In april 2023 verwachten we de eerste resultaten van

de pilot. Na evaluatie delen we de uitkomsten met onze negen gemeenten.”

27

2022

Annemarie Straatsma geeft NT2-lessen aan Fatima en Sherzad

‘Elke kleine stap in de klas vieren we groot’ 28

“Nederland is mooi, mooi, mooi!”, glundert Fatima

WSD helpt nieuwkomers met de Z-route (Zelfredzaam-

meer dan twee jaar geleden kwam ze vanuit Syrië

met een inburgeringscursus die driemaal per week

Maho als ze vertelt over haar verblijf in ons land. Iets

naar Nederland en vond ze met haar gezin een fijne woning in Nuenen. Fatima’s landgenoot Sherzad

Sheibo woont al bijna vier jaar met veel plezier in Best. Samen volgen ze met andere cursisten

NT2-lessen bij WSD, Annemarie Straatsma is hun docent. “Ik bewonder de veerkracht van mijn cursisten.”

‘We bedenken leuke en uitdagende opdrachten die we ook buiten de klas kunnen doen’

heidsroute) inburgeren in Nederland. Dat gebeurt

taallessen in een klassikale leeromgeving omvat en bovendien bestaat uit workshops. Daarin staat de

Nederlandse cultuur centraal, maar is ook aandacht voor allerlei gangbare gebruiken en gewoonten die voor veel inburgeraars onbekend zijn.

Sherzad heeft deze workshops al met succes doorlopen, Fatima volgt ze elke week. “Samen met zes andere

cursisten en een Arabische tolk leren we veel over de gemeente en de bibliotheek, maar maken we ook

kennis met de geschiedenis van Nederland en hebben we koning Willem-Alexander leren kennen. Ook ken ik

het sinterklaasfeest en weet ik meer over het betalen van rekeningen, bijvoorbeeld voor energie.” Betekenisvol onderwijs

Annemarie is NT2-docent bij WSD en verzorgt met haar collega’s elke week taallessen aan inburgeraars. Zelf spreekt ze over betekenisvol onderwijs. “We maken

bij WSD gebruik van de Taal Doenmethode waarbij

we praktijkgericht aan opdrachten werken en we als NT2-docenten alles wat we doen in taal laten zien.”

In de klas van Fatima en Sherzad verbeeldt Annemarie bijvoorbeeld hoe ze een stoel pakt, die naar voren

WSD Jaarverslag

en naar achteren schuift en waarop ze daarna gaat

zitten. Ze legt uit: ,,Elk stapje dat we zetten, spreken we

samen hardop uit. Iedereen leert zo wat er gebeurt in

voorwerpen die op tafel staan, zoals koffiekopje, theezakje, lepeltje, suiker en melk.”

de klas en hoe je dat in het Nederlands zegt.”

Fatima praat thuis Koerdisch, maar oefent de

Annemarie vult aan dat de NT2-lessen niet uitsluitend

,,We praten samen héél véél.” Over Nederland zijn beide

in een klassikale omgeving worden aangeboden.

Nederlandse taal met haar buurman en buurvrouw.

cursisten enthousiast. “Nederland is prachtig en alle

“Afhankelijk van het thema bedenken we leuke en uit-

mensen zijn lief en aardig”, vindt Sherzad. “Het weer is

doen. Op dit moment zijn we bezig met het thema wonen

als de zon schijnt. Maar ik woon graag in Nederland. Het

dagende opdrachten die we ook buiten de klas kunnen en gaat één klas naar Ikea om spulletjes te zoeken die in een woonkamer passen. Een andere klas bezoekt

kringloopwarenhuis Het Goed om slaapkamerspullen aan te wijzen en te benoemen. Kort voor carnaval

heeft een klas in Boxtel kennisgemaakt met carnaval,

wat minder”, vult Fatima aan. “Het is hier vaak koud, ook is hier mooi, mooi, mooi!”

PASPOORT Naam:

Annemarie Straatsma (53)

Woont in:

‘s-Hertogenbosch

Gezellig in de klas

Beroep:

NT2-docent bij WSD

“Wij volgen NT2-lessen op dinsdag, woensdag en

donderdag”, vertelt Fatima, die bovendien elke vrijdag

Bijzonder:

naar WSD reist om inburgeringsworkshops te volgen.

Annemarie werkt in de WSD-

wordt tijdens de lessen ondersteund

inclusief polonaise.”

“Het praten gaat goed, maar schrijven en lezen vind ik moeilijk.” Sherzad knikt: “Praten vind ik het makkelijkst,

lezen is moeilijk. We leren in de klas ook goed naar el-

vestigingen in Best en Schijndel en door Gwendoline Roelofsen en Suzanne van den Heuvel.

kaar luisteren en we werken in boeken en op de laptop.”

In de lessen wordt gewerkt met een methode van educatieve uitgeverij KleurRijker, die onder meer

bestaat uit TaalCompleet (‘Praat je mee’ en ‘Leer Lezen en Schrijven’). Fatima geniet van het onderwijs waar ze