Visie Sociaal Domein - Beleidskader (concept)

In het rapport ‘Druk op de keten’ van Berenschot van 30 november 2023 staat over opvoedingsondersteuning het volgende: ‘...de kern van het probleem als de beste oplossingen zitten vaak in het systeem om het kind heen. Het loont dan ook om breder te kijken dan alleen naar het kind op zich. Deskundigen benadrukken dat soms tips over hoe ouders hun kind kunnen stimuleren in spel, al helpen. Ook kunnen simpele interventies ten aanzien van opvoedingsondersteuning in sommige gevallen een groot verschil maken. Hierdoor kan er soms al (gedeeltelijk) in de ondersteuningsbehoefte van het kind worden voorzien en is plusopvang niet langer noodzakelijk22.‘

20 21

https://vng.nl/sites/default/files/2023-03/bestaanszekerheid-als-belofte-essay-vng-20230329.pdf

Oplegger Samen werk maken van de Aanpak Jeugdwerkloosheid https://open.overheid.nl/documenten/ronl-c20c6c6b-8d234b47-8503-7ed20605e688/pdf 22 https://open.overheid.nl/documenten/oep-e15d0fc12075beaa3ef2fc779c54f4fed4676314/pdf

Kinderen groeien kansrijk op als ze zich gezond en zonder belemmerende factoren kunnen ontwikkelen en hun talenten kunnen benutten. Ieder kind verdient de best mogelijke start van zijn of haar leven. Wij zetten ons in voor een gezonde en kansrijke toekomst voor ieder kind, ongeacht in welk gezin het geboren wordt of opgroeit. Kansrijk opgroeien begint bij een kansrijke start en stopt daar niet. Bij kansrijk opgroeien hoort een doorlopende ontwikkellijn. Als we investeren in een goede start voor elk kind, dan bouwen we aan het fundament van gezondere generaties. Met meer gelijke kansen, waarbij iedereen talenten kan ontwikkelen en waarbij iedereen de kans krijgt op een gezonde toekomst. De gemeente stimuleert beschermende factoren en verkleint risicofactoren voor ouders en jeugdigen. Op deze manier groeien normale opvoed- en opgroeivragen niet uit tot problemen. 2.5 Meedoen en inclusie Iedereen kan in Nuenen zonder drempels en volwaardig meedoen in de samenleving en zichzelf zijn23 of het nou mensen zijn met een beperking (slechtziend, blind, doof), of kampen met psychische problemen, of een lichamelijke of verstandelijke beperking, mensen van alle leeftijden, mensen met een ander huidskleur, geslacht, gender, religie, cultuur, karakter, overtuigingen of politieke voorkeur. Wij waarderen de verschillen tussen onze inwoners en respecteren deze.

Wij zien elkaar én luisteren naar elkaar. Al ons doen en beleid is inclusief. Gemeente Nuenen heeft gericht aandacht voor het tegengaan van discriminatie en voor LHBTIQ+. Binnen inclusief primair en voortgezet onderwijs zijn alle kinderen en jongeren welkom op een school dicht bij huis. Wie je ook bent en wat je talenten ook zijn. Iedereen telt mee, doet mee en is gelijkwaardig. Het volgen van goed onderwijs is van groot belang voor onze jonge inwoners. Hoewel het onderwijs een taak is van de schoolbesturen, heeft de gemeente wel taken die het onderwijs raken. Zo is de gemeente verantwoordelijk voor onderwijshuisvesting, leerlingenvervoer en leerplicht. Maar scholen zijn, evenals kinderopvang, ook vindplaatsen voor vroegsignalering op diverse gebieden. De samenwerking van jeugdhulp met onderwijs is cruciaal voor een goede doorlopende ontwikkeling. Ook moet de gemeente afspraken maken met schoolbesturen over het voorkomen van segregatie en het bevorderen van integratie. De gemeente heeft een rol bij het zorgen dat kinderen van vluchtelingen onderwijs kunnen volgen. Wanneer inwoners goed onderwijs volgen en een startkwalificatie behalen is de kans groter dat zij in hun verdere leven geen beroep hoeven te doen op een uitkering. Er wordt samen en van elkaar geleerd. Zo leren kinderen en jongeren dat iedereen verschillend is en dat ook te respecteren.

Bij inclusief onderwijs krijgen kinderen en jongeren met dezelfde talenten gelijke kansen. Ze kunnen het profiel en de vakken kiezen die ze willen. Zo kan iedereen een baan vinden die bij hem of haar past. Inclusief onderwijs heeft een positief effect op het leren en de ontwikkeling van alle kinderen en jongeren. Het legt de basis voor een inclusievere samenleving. De veiligheid die uitgaat van inclusie biedt ruimte aan inwoners van Nuenen dat zij zo veel als mogelijk voor zichzelf en voor elkaar zorgen en dat zij onderdeel zijn van een sociaal netwerk. Hiervoor is een breed en laagdrempelig aanbod van activiteiten en ondersteuning nodig, liefst in de eigen buurt of wijk of goed bereikbaar voor onze inwoners. Dat aanbod komt tot stand door bijvoorbeeld bewonersinitiatieven, vrijwilligersorganisaties, verenigingen, professionele organisaties of vanuit de gemeente. Daarvoor is het van belang dat onze inwoners zich blijven inzetten voor elkaar binnen (in)formele netwerken. De gemeente 23

Gelijke rechten voor mensen met beperking of chronische ziekte | Leven met een beperking | Rijksoverheid.nl

Nuenen organiseert vrijwilligersondersteuning, stimuleert dit (door waardering en bewustzijn) en faciliteert (met middelen, ruimte en kennis). Binnen Nuenen hebben wij collectieve en vrij toegankelijke vrijwilligerssteunpunt, mantelzorgondersteuning en betaalde krachten als welzijn-, opbouw- en jongerenwerkers. Wij stimuleren inwoners mee te (blijven) doen en om activiteiten te organiseren voor en met elkaar. 2.6 Normaliseren Problemen en tegenslagen horen bij het leven en zijn heel normaal. Wij als inwoners van Nuenen zijn ons ervan bewust dat bij iedere levensfase andere uitdagingen horen. Die uitdagingen pakken wij op en daar waar wij als inwoners invloed op hebben lossen wij het (samen) op. Waar wij geen invloed op hebben accepteren wij het. Dat inwoners zichzelf en hun omgeving (kunnen) helpen, er niet te snel etiketten op plakken en juist in het gewone leven weer ruimte creëren voor wie wij zijn, met alle leuke, gekke en soms minder fijne dingen die daarbij horen is het ‘normaliseren’ van het leven. Gemeente Nuenen faciliteert een sociale infrastructuur met een vitaal verenigingsleven, zodat inwoners een sociaal netwerk kunnen opbouwen. Wij dragen zorg voor meer samenwerking tussen organisaties en gemeenschappen in verbinding met sport, cultuur, onderwijs en welzijn.

Samen faciliteren we een breed aanbod van voorzieningen en transformeren we waar mogelijk maatwerk naar algemeen toegankelijk. In Nuenen zijn de inwoners actief en helpen elkaar. Dat willen wij versterken en faciliteren. In verschillende stukken valt te lezen dat de zelfredzaamheid van kwetsbare inwoners overschat wordt24, bijvoorbeeld van mensen met een verstandelijke beperking25. Ook bij jeugd met zorg die volwassen wordt, blijkt uit onderzoeken dat het van cruciaal belang is om zorg op maat te leveren: direct het juiste doen is beter én goedkoper dan starten met de lichtste vorm van hulp en steeds verder opschalen26. Er wordt zelfs gepleit voor de afschaffing van het principe van zelfredzaamheid en in te zetten op een meer realistische inschatting van het daadwerkelijke denk- en doenvermogen van de inwoner27. De gemeente combineert specialistische ondersteuning met lichte en informele ondersteuning in de leefwereld van de inwoner. Daarbij is het van belang dat de inwoner tijdig uitdagingen herkent en weet hoe die dat het beste aan kan pakken om oplossingen te vinden. Het is belangrijk dat deze visie blijft passen bij de schaarste aan personeel, binnen het door het kabinet beschikbaar gestelde budget en het organiserend vermogen van de sector. Dat vergt bewuste en scherpe keuzes, waar wij als gemeente zeer beperkt invloed in hebben.

2.7 Gezonde leefstijl Gezonde leefstijl bestaat uit meer dan alleen sport en bewegen, het is ook kunst en cultuur, gezonde voeding en bevorderen van sociaal-emotionele ontwikkeling van kinderen en hun gezin. Van Gogh stad Nuenen heeft dat als onderdeel van de identiteit van de gemeente. Die basis dient op orde en in balans te zijn wat bijdraagt aan een gezonde leefstijl van al onze inwoners, het helpt bij het ontwikkelen van vaardigheden en talenten. 24

Statistische trends: Zelfredzaamheid van ouderen en gebruik van Wmo | CBS

WRR geeft realistisch perspectief op zelfredzaamheid (zorgenz.nl) Overheid overschat zelfredzaamheid burger (binnenlandsbestuur.nl) 25 Zelfredzaamheid bij verstandelijke beperking overschat (binnenlandsbestuur.nl) 26

De overgang van jeugd- naar volwassenzorg in Nederland. Van stepped care naar (blended) matched care. (researchgate.net) Gemeenten overschatten zelfredzaamheid jongeren (binnenlandsbestuur.nl) 27 RVS adviseert rijksoverheid het zelfredzaamheidsprincipe af te schaffen | Nieuwsbericht | Raad voor Volksgezondheid en Samenleving (raadrvs.nl)

Deze basis van sport, cultuur en kunst brengt mensen samen, versterkt de sociale cohesie, versterkt de veerkracht, draagt bij aan zelfvertrouwen, creatief denken en geeft zingeving van jong tot oud, ongeacht hun achtergrond of verschillen. De gemeente faciliteert een sociale infrastructuur met een vitaal verenigingsleven en werkt samen met partners die een rol spelen in vroegsignalering en preventie, waaronder ook huisartsen. De organisaties en gemeenschappen werken samen in een breed aanbod aan voorzieningen met een preventieve werking. Deze sociale infrastructuur stimuleert dat mensen die anders eenzaam zijn of zich buitengesloten voelen, betrokken raken bij de gemeenschap en nieuwe sociale contacten opdoen. Sport helpt bij de gezonde leefstijl28 en is voor veel inwoners een belangrijke vorm van vrijetijdsbesteding en zingeving. Sporten draagt positief bij aan de ontwikkeling van kinderen en zorgt voor ontmoeting en verbinding. Wij zien de meerwaarde van sport en een gezonde leefstijl. Dit heeft een preventieve werking en draagt in brede zin bij aan het beter voelen en in staat zijn om mee te doen. Armoede, schulden, problemen rondom huisvesting en/of leefomgeving, eenzaamheid, een beperking, werkloosheid en/of geen zinvolle dagbesteding hebben allemaal invloed op hoe gezond je bent en hoe fit je je voelt.

2.8 Grote druk op mantelzorgers Een inwoner wordt mantelzorger voor een naaste op basis van een persoonlijke relatie. Mantelzorger worden overkomt de inwoner eerder dan dat het een keuze is. Mantelzorg is een steunend netwerk. Met de dubbele vergrijzing en kleinere huishoudens neemt het aantal inwoners dat ook voor hun naasten kan zorgen af, of zij haken sneller af omdat zij zelf zorg nodig hebben. De druk op mantelzorg en de vraag naar informele zorg neemt steeds meer toe29. Wij faciliteren ideeën met middelen, ruimte of kennis. Maar wij zetten ook in op het versterken van het sociale netwerk. Wij ontlasten en waarderen onze (jonge) mantelzorgers met mantelzorgondersteuning. Komende jaren hebben wij meer aandacht voor de doelgroep jonge en werkende mantelzorgers. 2.9 Verandering wet en regelgeving - Wijziging van de Wmo en Jeugdwet: Gemeenten krijgen meer mogelijkheden om fraude met zorggelden aan te pakken en onrechtmatig besteed geld terug te vorderen30. De gemeente dient nu nog aan te tonen dat zowel de aanbieder als ook de cliënt opzettelijk fraude hebben gepleegd. Het kabinet wil dat dubbele opzetvereiste uit beide zorgwetten31 (Jeugdwet en Wmo) schrappen.

Son & Breugel, Geldrop Mierlo en Nuenen willen een aanpak organiseren waarin rechtmatigheidstoezicht, kwaliteitstoezicht, zorgvuldigheid en respectvolle omgang met de inwoner is gewaarborgd (controle, toezicht, handhaving en nazorg). Wanneer controlemiddelen (door contractmanagement) ontoereikend zijn kan het nodig zijn toezichthoudende bevoegdheden (door toezichthouder) aan te wenden. Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg (25 april 2024): houdt de wijziging van de Jeugdwet, de Wet marktordening gezondheidszorg en enige andere wetten in om te

28

Gezonde leefstijl | Gezondheid en preventie | Rijksoverheid.nl

29

https://www.scp.nl/publicaties/publicaties/2019/11/08/toekomstverkenning-mantelzorg-aan-ouderen-in-2040

https://www.scp.nl/publicaties/publicaties/2019/11/08/toekomstverkenning-mantelzorg-aan-ouderen-in2040 30

Herziening Wmo en Jeugdwet voor aanpak fraude (binnenlandsbestuur.nl) 24 juli 2024 Koen Enneking

31

Verzamelwet gegevensverwerking VWS II.b | Overheid.nl | Wetgevingskalender 25 maart 2023

bevorderen dat jeugdhulp en gecertificeerde instellingen voor de uitvoering van kinderbeschermingsmaatregelen en jeugdreclassering steeds voldoende beschikbaar zijn32. - Verkennend Gesprek: Om onnodig medicaliseren te voorkomen gaat per 2025 het verkennend gesprek in werking. Het verkennend gesprek33 wordt uitgevoerd door een ggz-professional in samenwerking met een professional uit het sociaal domein, zo mogelijk aangevuld met een ervaringsdeskundige. Als er problemen zijn op andere levensdomeinen, kan een verkennend gesprek mogelijk meerwaarde hebben, omdat het sociaal domein bij dat gesprek direct bij een cliënt is betrokken. De huisarts kan een verkennend gesprek aanvragen wanneer hij/zij twijfelt of doorverwijzing naar de ggz leidt tot de meest passende zorg en van mening is dat een blik nodig is vanuit de ggz en sociaal domein. Vragen die daarbij spelen zijn of verwijzing naar de ggz geïndiceerd is of dat alleen ondersteuning vanuit het sociaal domein nodig is, dan wel dat beiden nodig zijn. - Inkomensafhankelijke eigen bijdrage vanaf 1 januari 2026. In 2019 werd de inkomensafhankelijke eigen bijdrage voor materiële voorzieningen en in 2020 voor de immateriële voorzieningen afgeschaft en vervangen door het zogeheten Wmoabonnementstarief. Het kabinet wil de inkomensafhankelijke eigen bijdrage34 invoeren en verbreden naar alle Wmo-voorzieningen.

Om die reden is de invoeringsdatum35 een jaar opgeschoven. Cliënten gaan op z’n vroegst vanaf 1 januari 2026 deze inkomensafhankelijke eigen bijdrage betalen. Het ministerie van VWS verwacht met deze maatregel dat mensen met hogere en middeninkomens waarschijnlijk weer kiezen voor een particuliere hulp of zelf voorzieningen aanschaffen. - Decentralisatie Beschermd Wonen – van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis. Beschermd wonen betreft het bieden van huisvesting en begeleiding aan mensen met een psychische kwetsbaarheid of een verstandelijke beperking. Tot op heden zijn de centrumgemeenten verantwoordelijk voor de uitvoering en financiering van Beschermd Wonen36. Echter, met de doordecentralisatie verschuift deze verantwoordelijkheid, met de middelen, naar alle individuele gemeenten. De doordecentralisatie is wederom uitgesteld37, deze keer tot 1 januari 2025. Wij verwachten dat het nog een keer wordt uitgesteld naar 1 januari 2026. Het eerder vastgestelde geleidelijke ingroeipad en de voorbereiding van het wetsvoorstel woonplaatsbeginsel38 gaat door. Nieuw is het voornemen om de samenwerking tussen gemeenten beter in de wet te verankeren. - Participatiewet in Balans: De Participatiewet is er om een toereikend en voorspelbaar bestaansminimum te garanderen, armoede te bestrijden en in de dienstverlening de menselijke maat te hanteren. De wet doet dat op dit moment onvoldoende.

De huidige Participatiewet is te complex en gaat onvoldoende uit van vertrouwen. Dat leidt voor inwoners te vaak tot stress en angst voor vergissingen, terugvorderingen en schulden. Er is verbetering nodig als het gaat om inkomensondersteuning en passende ondersteuning bij participatie.

32

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-36546-5.html

33

verkennend gesprek wordt per 2025 uitgevoerd door een ggz

34

inkomensafhankelijke eigen bijdrage verbreden

35

Inkomensafhankelijke eigen bijdrage Wmo per 2026 (binnenlandsbestuur.nl)

36

Van beschermd wonen naar een beschermd thuis: Adviescommissie Toekomst beschermd-wonen_20151109.pdf (vng.nl)

37

Hervormingen beschermd wonen per 2025 (binnenlandsbestuur.nl 23 mei 2023 Koen Enneking)

38

Invoering woonplaatsbeginsel beschermd wonen uitgesteld | VNG 25 februari 2022

Om dit te realiseren is er door het rijk een programmaplan opgesteld met drie sporen: Spoor 1: Twintig maatregelen die op korte termijn de regels en ondersteuning van de Participatiewet beter laten aansluiten op de mogelijkheden en omstandigheden van de mensen voor wie ze bedoeld zijn. Spoor 2: De fundamentele herziening van het stelsel op lange termijn. Spoor 3: Versterken van vakkundigheid in (de verandering naar) de herziene Participatiewet. - Wetsvoorstel aanpak meervoudige problematiek in het sociaal domein (Wams) 39: De Wams is in september 2023 controversieel verklaard. Bij de aanpak van meervoudige problematiek is de gegevensuitwisseling een dilemma. Met dit wetsvoorstel neemt de wetgever het begrip Oggz weer op in de Wmo 2015 en verankert het wetsvoorstel de taak en grondslagen voor gegevensverwerking voor gemeenten om zorg te dragen voor een meldpunt voor inwoners en professionals die zich zorgen maken over iemand in hun omgeving. 2.10 Financiële ontwikkelingen Landelijke trends kunnen lokaal financieel anders uitpakken. In de risicoparagraaf van de begroting nemen wij de risico's mee. De rijksmiddelen voor jeugdhulp en Wmo zitten in de algemene uitkering in het gemeentefonds, dit is niet meer te herleiden naar wat wij precies krijgen voor Jeugd en Wmo. Wat wel te herleiden is zijn de taakstellingen die opgelegd worden door het rijk.

Op het gebied van jeugd is dit geen risico meer maar de realiteit. Vandaar de bezuinigingsexercities bij veel gemeenten. Het ravijnjaar geeft al aan dat gemeenten op tekorten uitkomen. Voor 2024 zien wij ook stijging van de kosten voor jeugdhulp en Wmo voor de gemeente Nuenen. Grootschalige bezuinigingen zijn voor nu nog niet nodig. Dat kan volgend jaar echter, met een extra taakstelling van het nieuwe kabinet ineens anders uitvallen. Omdat jeugdhulp en Wmo een openeinderegeling zijn kan elk moment een grote uitgave ontstaan. Wanneer een kinderrechter een maatregel oplegt en een jeugdige in verblijf wordt geplaatst zijn de kosten ruim een ton per jaar. De maatregelen uit de hervormingsagenda zouden tot besparingen moeten leiden, maar vragen ook investeringen van gemeenten op het gebied van preventie, in de toegang en voor kleinschalig wonen. Wat betreft de Wmo is het lastig vooruit kijken omdat het rijk de introductie van een nieuwe manier van financiering heeft aangekondigd, buiten de algemene uitkering. Daarmee moet het aantonen van tekorten voor gemeenten makkelijker zijn. Er zijn echter geen waarborgen of zekerheden over het aanvullen van deze eventuele tekorten. Via het Wmo voorspelmodel van de VNG40 zijn wel duidelijke verwachtingspatronen te zien met betrekking tot Wmo zorg in de komende jaren.

Deze verwachte kosten stijgen behoorlijk door vergrijzing (meer gebruikers) de komende jaren (stijging van 10-15% in 2028 t.o.v. 2023). Vanuit de berekening van de rijksbudgetten voor de Participatiewet in balans wordt uitgegaan van een lagere prijscomponent dan de feitelijke kosten van begeleiding van de nieuwe doelgroep. De nadruk is steeds meer komen te liggen op het begeleiden van mensen op de arbeidsmarkt, om zelfredzaamheid en maatschappelijke participatie te bevorderen en uitkeringsafhankelijkheid te voorkomen. Dit vraagt niet alleen om begeleiding op de werkplek, maar ook om begeleiding en ondersteuning op alle levensgebieden. Omdat dit terrein nog in ontwikkeling is, zijn de kosten hiervan ook nog niet in volle omvang in beeld. - Wet aanpak meervoudige problematiek sociaal domein (Wams) | Overheid.nl | Wetgevingskalender - Wetsvoorstel aanpak meervoudige problematiek in het sociaal domein (Wams) | VNG - meldpunten-niet-acuut.-handvatten-voor-gegevensverwerking_jan-2021.pdf (vng.nl) 40 https://wmovoorspelmodel.vng.nl/ 39

Het is niet uit te sluiten dat de kosten op termijn hoger liggen dan de bedragen waarmee het rijk rekening heeft gehouden. Voor de Wet arbeidsmarkt in balans (WAB) en de cao Aan de Slag zijn door het rijk extra middelen toebedeeld en na jaren van bezuinigen op de Wsw is ook voor de instandhouding van sociaal werkbedrijven extra geld vrijgemaakt,. Het budget voor de bijstandsuitkeringen en de loonkostensubsidies golven mee met de werkelijke uitgaven. Op macroniveau sluiten de beschikbare middelen aan op de benodigde middelen. Echter, dit is niet het geval voor de re-integratie- en begeleidingsmiddelen en de uitvoeringsmiddelen.

3 Van visie naar strategie naar uitvoering De visie sociaal domein geeft richting aan de ontwikkelingen in het sociaal domein, het beoogt een antwoord te geven op de uitdagingen van de toekomst. Met dit kader en de verdere uitwerking daarvan, bevorderen we de integraliteit, de onderlinge afstemming en samenwerking tussen alle betrokken professionals ten dienste van onze inwoners. Inwoners doen in toenemende mate beroep op de gemeente en de vraagstukken in complexiteit groeien. De financiële gevolgen daarvan vragen ons om dingen anders te doen. Dit visiedocument geeft daartoe richting. In ons handelen staat de kwaliteit voorop en het streven dat onze inwoners steeds meer zelfredzaam en samenredzaam worden. Een Euro geven wij één keer uit omdat het effect van de interventie zichtbaar is. Als kaderstellend document heeft de visie invloed op het op te stellen beleid en de uitvoering.

Het effect zien wij terug op de volgende beleidsterreinen: - op de uitvoering gericht beleid voor onder andere mantelzorg, vrijwilligersbeleid, sport en bewegen, wonen met zorg en accommodatiebeleid; - verordeningen voor Werk en Inkomen zoals die voor de Participatiewet, Wet Inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers (IOAW), Besluit bijstandverlening zelfstandigen (Bbz), maar ook de regelingen: Studietoeslag, minimaregelingen als de bijzondere bijstand, de Bijdrageregeling Maatschappelijke Participatie, het Noodfonds; - verordening voor Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs); - verordeningen voor Wmo en Jeugd; - Algemene subsdieverordening en subsidietoekenning aan maatschappelijke organisaties. Bij het opstellen dan wel aanpassen van het hierboven genoemd beleid nemen wij concrete resultaten op met een financiële paragraaf. 3.1 De leidende principes In 2021 is de visie op het sociaal domein “Persoonlijk en Dichtbij” gemeente Nuenen geëvalueerd. In de raadsvergadering van 17 februari 2022 is de evaluatie vastgesteld. Die hebben geleid tot vier leidende principes. 3.1.1 De belangrijkste aanbevelingen uit die evaluatie waren: 1. Mismatch werkzoekenden en arbeidsmarkt tegengaan; 2. Samenwerking in de arbeidsmarkregio Huis naar Werk maximaal benutten; 3. De verwachte toename in de bijstand na de coronacrisis bleef uit.

Complexiteit van de bijstandspopulatie neemt toe, daarop passende activerende aanpak op ontwikkelen;

4. Bijna verdubbeling cliënten Jeugd en Wmo. Afschalen van zorg door aan preventie te werken; 5. Toegang CMD is laagdrempelig en toch blijft opsporen van problemen lastig (OGGZ). In de huidige structuur is zicht op ontwikkeling van cliënten en of de verleende zorg werkelijk het beoogde resultaat heeft bereikt. Er is sprake van een integrale toegang vanuit de ketenorganisatie. Behoefte bestaat aan procesregie. Binnen het netwerk weet ieder partner waar die in basis van is, pakt de rol en is zichtbaar waar eventuele gaten ontstaan om op te interveniëren. 6. Medische verwijsroute jeugd geeft weinig zicht op kwaliteit van zorg en de passendheid ervan. De huisartsen ondersteunen bij kwalitatief zorgaanbod en integrale indicatie. 7. Claimgedrag versus vraagverlegenheid. Een maatwerkvoorziening Wmo of Jeugdhulp is geen recht, maar een vangnet als er niet binnen het eigen netwerk of uit eigen kracht in voorzien kan worden. Inkomstenondersteuning is ter ondersteuning van inwoners om rust en ruimte te voelen te werken aan verbetering van de bestaanszekerheid. 8. Preventie zorgt niet onmiddellijk voor afname van uitgaven, voorkomen is echter beter als genezen. Er is geen sprake van kostenreductie, de kracht van de zorgzame samenwerking is schromelijk overschat en op het gebied van de integrale aanpak van problemen zijn nog de nodige stappen te zetten.

Een belangrijk uitgangspunt is dat investeren in het begin van de keten (preventie en normalisatie) leidt tot terugdringen van doorstroom naar het einde van de keten (minder zware hulp door versterking van de structuren in de gemeenschap). 9. Overspannen verwachtingen van inzet eigen kracht, zelfredzaamheid en meer voor elkaar vanuit de decentrale aanpak. Een belangrijke conclusie uit dit onderzoek was dat informele en georganiseerde hulp en preventie een effect zou hebben van uitstel of reductie van zorgkosten, afhankelijk van de zwaarte van de zorgvraag. Dat blijven wij faciliteren en ondersteunen en zijn realistisch als het gaat om vroegtijdig inzet van het noodzakelijke passende maatwerkaanbod. 10. Overbelaste mantelzorgers, grenzen aan de zorgzame samenleving; met ondersteuning en passend aanbod helpen wij hen volhouden. 3.1.2 De vier leidende principes 1. Inwoner staat centraal – integrale aanpak Inwoners, ongeacht hun inhoudelijke vraag, kunnen rekenen op een duidelijk aanspreekpunt, een heldere werkwijze en eenduidige afspraken over wat zij van de gemeente en de eventuele ondersteuning mogen verwachten. Inwoners die een enkelvoudige behoefte hebben ontvangen snel en effectieve oplossing. Wij zijn geïnteresseerd en een goede gesprekspartner om de normale ontwikkeling van het leven in beeld te brengen en de weg naar de oplossing te begeleiden.

Daar waar de situatie complexer is bieden wij integrale hulp en ondersteuning aan gezinnen volgens het uitgangspunt ‘één huishouden, één plan, één regisseur’. Integraal werken stopt niet bij de dienstverlening in het sociaal domein. Het vraagt nadrukkelijk een goede en integrale samenhang met andere domeinen, zoals het zorg- en medisch domein (denk aan de samenwerking met huisartsen en binnen de IZA de JGZ en het onderwijs. Ook kijken we naar de fysieke leefomgeving. Een inclusieve, veilige, gezonde en leefbare woonomgeving is namelijk van groot belang voor het welzijn van onze inwoners. 2. Wij denken vanuit oplossingen – positieve gezondheid

De doorbraakmethode41 en het principe van positieve gezondheid42 is onze methodiek. Positieve gezondheid is dat gezondheid niet de afwezigheid van ziekte of gebreken is maar het vermogen om je aan te passen, je eigen regie te voeren en je eigen leven als betekenisvol te ervaren. Positieve gezondheid wordt in beeld gebracht aan de hand van zes dimensies: dagelijks functioneren, lichaamsfuncties, mentaal welbevinden, meedoen, zingeving en kwaliteit van leven. Deze aanpak en probleembenadering werkt preventief. Preventie breiden wij verder uit binnen Nuenen. 3. Uitbreiden van de sociale basis Wij zetten de komende jaren in op het versterken van de sociale omgeving en de samenkracht. Het sociale netwerk, de directe omgeving in wijk en dorp, school, verenigingen en maatschappelijke organisaties vormen de sociale basis, ook wel de samenkracht genaamd. Met een goede en stevige sociale basis is er een fundament voor de veerkracht van de Nuenens gemeenschap dat bijdraagt aan het probleemoplossend vermogen. Voor de bevordering van zelfredzaamheid, een omgeving waarin talenten floreren en uit gevoel van bij mogen horen mee te doen in de eigen omgeving is een gezonde sociale basis nodig. Samenwerken is de sleutel voor de sociale basis.

Samenwerken met de inwoners, vrijwilligers, ondernemers en (maatschappelijke) partners, maar ook bibliotheken, huisartsen en scholen, het CMD, Wijk-GGD, Dorpsondersteuner en aanbieders van jeugdhulp en Wmo voorzieningen. Het college en de gemeenteraad willen graag dat we onze aanpak vertalen naar onze wijken, waar dat nodig is. Om de kracht van de inwoners beter te benutten, willen wij inwoners die initiatief tonen faciliteren, aanmoedigen en beter ondersteunen. Wij willen gelijkgestemde inwoners met elkaar verbinden. Vanuit deze kracht van Nuenen brengen wij inwoners van verschillende leeftijden, achtergronden, opleidingsniveaus en inkomens bij elkaar. 4. Kwalitatief goed aanbod met rechtmatige verstrekking Binnen de Participatiewet kennen wij al langer het fenomeen van bestrijden van fraude en kwaliteitstoetsing van de uitvoering. Daarvoor zijn toezichthouders aangewezen door het college en zijn er kwaliteitsmedewerkers ingezet die toetsen of de uitvoering het beleid toepast en de beschikkingen voldoen aan de rechtmatigheidseisen (kwaliteit interne controle). Binnen de zorg is dat nog geen standaard onderdeel van ons handelen. Zorggelden moeten op een doelmatige en rechtmatige wijze worden besteed. De gemeenten hebben in hun verordeningen opgenomen aan welke kwaliteitseisen goede zorg moet voldoen en binnen de aanbestedingen is kwaliteit nader gespecificeerd.

Het handhaven daarvan vraagt om continue aandacht. De gemeente heeft als taak om de kwetsbare inwoners met zorg te beschermen voor eventuele (moedwillige) fouten door zorgaanbieders. De overheid heeft ook als verantwoordelijkheid om onbedoelde financiering en facilitering van criminaliteit door de overheid te voorkomen en tegen te gaan, evenals het voorkomen van onbedoelde verwevenheid met criminele organisaties43. Juist daar waar de burger verwacht beschermd te worden door de overheid, ondermijnt zorgcriminaliteit dit vertrouwen. Integrale benadering van zorgfraude in samenwerking met de toepassing van de Wet Bibob44 willen wij preventief malafide zorgcowboys tegengaan.

41

Wat is de Doorbraakmethode? — IPW's Doorbraakmethode

42

https://www.rivm.nl/sites/default/files/2020-01/Factsheet%20brede%20gezondheidsconcepten_RIVM_dec%202019a.pdf

43

Factsheet Zorgcriminaliteit.pdf (vng.nl): https://vng.nl/sites/default/files/2023-01/Factsheet%20Zorgcriminaliteit.pdf

44

De (on)mogelijkheden van de Wet Bibob tegen zorgfraude - Bibob-strategen IJzerman (ijzermanbibob.com): https://ijzermanbibob.com/blog/de-onmogelijkheden-van-de-wet-bibob-tegenzorgfraude#:~:text=Gemeenten%20kunnen%20het%20Bibob-instrument%20op

Toezicht en handhaving in het sociaal domein bestaat uit verschillende onderdelen, onderverdeeld in vier fases van de keten van toezicht en handhaving. Verschillende partijen in de keten van toezicht en handhaving voeren deze onderdelen in samenwerking met elkaar uit. Onderstaand figuur geeft de cirkel van naleving weer. In deze cirkel is zichtbaar gemaakt welke partijen verantwoordelijk zijn in de verschillende fases in de keten van toezicht en handhaving, voor zowel kwaliteit als rechtmatigheid

****

****

* De consulenten binnen de P-wet, Wmo en Jeugdwet voeren de gesprekken met onze inwoners over de aanvragen van gemeentelijke voorzieningen. Zij vervullen daarmee een belangrijke rol in alle vier de fases in de keten van toezicht en handhaven. ** Het kwaliteitstoezicht en rechtmatigheidstoezicht Wmo wordt binnen Nuenen niet uitgevoerd. *** Het kwaliteitstoezicht binnen de Jeugdwet wordt uitgevoerd door met name de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd. Tevens is op 9 mei 2023 door het college bepaalt dat een toezichthouder rechtmatigheid jeugd in dienst komt voor 10 voor de jeugd en werkzaam is voor de 11 gemeenten binnen de GR-Peelgemeenten. **** Het rechtmatigheidstoezicht binnen de P-wet wordt door Dienst Dommelvallei uitgevoerd.