Raadsinformatiebrief Onderzoek toerisme en recreatie 1474254 met bijlage
Tekst van het document
Aan de leden van de gemeenteraad
Raadsinformatiebrief Afdeling: Maatschappelijke Ontwikkeling Doorkiesnr
:
06 150 310 85
Onderwerp
: Onderzoek toerisme en recreatie
Verzenddatum
: 28 november 2022
Zaaknummer
: 1474252
In de Omgevingsvisie hebben we gekozen voor het versterken van de Van Goghbeleving met respect voor het erfgoed. Het erfgoed van Van Gogh mag worden gezien, door zowel de toeristen en andere bezoekers aan Nuenen als zeker ook door de eigen inwoners. Om hier uitvoering aan te geven in het beleid voor de vrijetijdseconomie zijn er begin 2022 analyses en onderzoeken uitgevoerd. Deze analyses zijn de bouwstenen van het op te stellen beleid voor de vrijetijdseconomie. Wij informeren u hier graag over. Raad voor Leefomgeving en infrastructuur De raad voor Leefomgeving en infrastructuur (Rli) publiceerde in 2019 het rapport ‘Waardevol toerisme’. Kern van het rapport is het beheersen van groei van het toerisme waarbij economie, samenleving en leefomgeving met elkaar in samenhang worden bekeken. Voor de ontwikkeling van de vrijetijdseconomie in Nuenen c.a. nemen we dit als uitgangspunt. Om hier vervolg aan te kunnen geven is het van belang om de toeristische druk en de draagkracht van de samenleving te analyseren. “Toeristische druk duidt op de hoeveelheid bezoekers en de invloed van hun activiteiten op een bestemming. De draagkracht van de leefomgeving duidt op het vermogen van de leefomgeving van een bepaalde bestemming om bezoekers te ontvangen, zonder dat negatieve gevolgen optreden.” (Rli, 2019).
Bureau Ruimte en Vrije Tijd heeft de opdracht gekregen om dit voor de gemeente Nuenen c.a. in beeld te brengen. Met de toeristische druk en draagkracht in beeld kunnen er op de lange termijn keuzes worden gemaakt hoe de vrijetijdseconomie, met een groot aandeel voor het Van Gogh-erfgoed, kan worden versterkt in balans met de samenleving. Rapport bureau Ruimte en Vrije Tijd Het bureau voor Ruimte en Vrije Tijd heeft in mei 2022 een uitgebreide rapportage opgeleverd met daarin meerdere analyses opgenomen en beschreven. Het rapport is toegevoegd aan deze brief. Een samenvatting van het rapport vindt u op pagina 5 tot en met 7 van de bijlage.
Ondertekend op: 13-12-2022 13:36 Ondertekend door: Marike Arents Locatie: Nuenen Reden: Digitaal Uitgaand
Zaaknummer: 1474252
pagina 1 van 3 Documentnummer: 1474254
Kernpunten uit de samenvatting Het aanbod in Nuenen is zowel qua dag- als verblijfsrecreatie beperkt qua omvang en veelzijdigheid. Toch is meer dan de helft van de inwoners tevreden over de bestaande recreatieve voorzieningen in de gemeente. Het aantal bezoekers wordt op dit moment door het grootste deel van de inwoners niet als te hoog ervaren. Ook wordt aangegeven dat bezoekers een positieve bijdrage leveren aan de levendigheid en reuring in de gemeente. De omvang van toerisme en recreatie in Nuenen is op dit moment relatief laag in verhouding tot het aantal inwoners en de oppervlakte van de gemeente. Door groeiende bezoekersaantallen van het nieuwe Vincentre zal de toeristische druk naar verwachting de komende jaren toenemen. Het signaal dat vanuit de inwoners wordt gegeven is dat over toeristische ontwikkelingen goed moet worden nagedacht. Ontwikkelingen mogen niet ten koste gaan van de leefbaarheid. Dit sluit naadloos aan het uitgangspunt van de raad voor Leefomgeving en infrastructuur dat wij ook als uitgangspunt voor onze vrijetijdseconomie hanteren. Aanbevelingen In de rapportage zijn aanbevelingen opgenomen voor zowel de ambitie als de speerpunten. Voor de ambitie: • Er is ruimte om meer toeristen en recreanten te verwelkomen in Nuenen (groei), maar wel op passende schaal en met aandacht voor spreiding in tijd en ruimte.
Met passende schaal bedoelen we dat het initiatief bijdraagt aan de vrijetijdseconomie en in balans is met de leefomgeving. • Focus op het jaarrond aantrekkelijk maken van Nuenen, zodat jaarrond kan worden geprofiteerd en bezoekers worden gespreid. • Voor de (middel)lange termijn focus op langer verblijf (van een dagje uit naar shortbreak – 1 tot 3 nachten – bestemming) en herhaalbezoek. • Meer bekendheid genereren voor Nuenen als bestemming en betere informatievoorziening voor bezoekers en bewoners. Voor de speerpunten: • Promotie: o Heb aandacht voor een gedifferentieerde aanpak. • Aanbodontwikkeling: o Zet in op ontwikkelen op passende schaal. o Neem parkeermogelijkheden en mobiliteit integraal mee in ontwikkelingen. o Leg de focus op verblijfsrecreatie, in het bijzonder voor de plezier- en harmoniezoeker. • Samenwerken en verbinden: o Heb aandacht voor het betrekken van de inwoners bij de ontwikkeling van een goed samengesteld vrijetijdsproduct. • Monitoring: pagina 2 van 3 1474252
o Zorg voor het up-to-date houden van gegevens en doe herhaalonderzoek. Vervolgstappen De resultaten van het rapport geven ons inzicht in hoe op dit moment de vrijetijdseconomie sector functioneert en wordt beleefd in Nuenen c.a. De balans met de leefomgeving en een passende schaal waarop ontwikkelingen in de vrijetijdseconomie dienen plaats te vinden, zijn – zoals gezegd – een belangrijk uitgangspunt. In dat licht wordt ook gekeken naar de ontwikkeling van initiatieven en ontwikkeling van beleid. 2023 Gezien de aanbevelingen ligt onze focus in 2023 op het vaststellen van een propositie en positionering van de gemeente Nuenen c.a. We werken nauw samen met het Vincentre en Van Gogh Brabant om een monitoringsinstrument te ontwikkelen dat ons actueel inzicht blijft geven op de impact van de vrijetijdseconomie op de gemeenschap. Het Vincentre stuurt nadrukkelijk niet op massatoerisme, maar met de opening van het nieuwe Vincentre zal ongetwijfeld een toename in bezoekers worden gerealiseerd. Tevens starten we in 2023 met de (technische) voorbereidingen van het ontwikkelen van een toeristische website, die aansluit bij het regionale platform RegioRadar Eindhoven. 2024 In 2024 starten we met het opstellen van het vrijetijdseconomie beleid. Als onderdeel van dit beleid wordt ook de toeristische website in 2024 gerealiseerd.
Met vriendelijke groet, Burgemeester en wethouders van Nuenen De secretaris De burgemeester,
Drs. M. Arents
M.J. Houben MBA
pagina 3 van 3 1474252
2
Colofon © Bureau voor Ruimte & Vrije Tijd, definitieve rapportage, mei 2022 Auteurs
Bureau voor Ruimte & Vrije Tijd N. (Natasja) Sonderen, BSc E. (Ellen) Ruiter, MSc A. (Annemiek) Riefel, BSc
Foto’s
Voorkant: VisitBrabant Pagina 4: Paul IJsendoorn Pagina 9: Victor Zieren Pagina 15: Igor Vermeer Pagina 26: John Greven Pagina 44: Victor Zieren Pagina 51: Gemeente Nuenen Achterkant: Gemeente Nuenen
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
ONTWIKKELEN IN BALANS: BOUWSTENEN TOERISME & RECREATIE GEMEENTE NUENEN 2022
3
Bijlagen .................................................................................................................. 59 Samenvatting ......................................................................................................... 5 1 1.1 1.2 1.3
2 2.1 2.2 2.3
3 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5
4 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 4.7
5 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5
6 6.1 6.2
Bijlage 1: afbakening stakeholderanalyse Bijlage 2: De Leefstijlvinder Bijlage 3: Factsheet Erfgoedliefhebber
59 61 63
Inleiding .......................................................................................................... 8 Aanleiding Analyses Leeswijzer
8 8 8
Stakeholdersanalyse .................................................................................. 10 Afbakening & definities Resultaten Belangrijkste conclusies
10 11 15
Vraag- en aanbodanalyse.......................................................................... 17 Werkwijze Leefstijlvinder Vraaganalyse Aanbodanalyse Vraag en aanbod aan elkaar gerelateerd
17 17 17 19 23
Inwonersonderzoek ................................................................................... 28 Totstandkoming onderzoek Waardering recreatieve voorzieningen Nuenen Informatievoorziening Bezoekers in gemeente Nuenen Positieve impacts recreatie en toerisme Negatieve impacts recreatie en toerisme Belangrijkste conclusies
28 30 34 36 38 40 43
Analyse van toeristische druk ................................................................... 46 Toelichting en werkwijze Toeristische druk verblijfsrecreatie Toeristische druk dagrecreatie Conclusies: druk en draagkracht Toekomstbeeld: prognose en trends
46 46 48 49 49
Tot slot: conclusies en aanbevelingen ................................................... 53 Conclusies Aanbevelingen voor het beleidskader
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
53 53
ONTWIKKELEN IN BALANS: BOUWSTENEN TOERISME & RECREATIE GEMEENTE NUENEN 2022
4
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
ONTWIKKELEN IN BALANS: BOUWSTENEN TOERISME & RECREATIE GEMEENTE NUENEN 2022
5
totaal – is het aanbod in verhouding tot de vraag minder in balans. Dit betekent dat over het algemeen (uitzonderingen daargelaten) deze groepen minder aanbod vinden dat past bij hun wensen en behoeften.
Stakeholderanalyse Het aanbod in Nuenen is zowel qua dag- als verblijfsrecreatie beperkt qua omvang en veelzijdigheid. In totaal zijn er 27 verblijfsrecreatieve bedrijven in de gemeente met ca. 212 bedden (waarvan 61% komt van de twee hotels) en 10 camperplaatsen. Het verblijfsrecreatieve aanbod bestaat met name uit kleinschalige B&B’s en vakantiehuisjes. Er zijn 83 dagrecreatieve bedrijven / locaties opgenomen in het onderzoek, waarvan er relatief weinig dagattracties zijn. Er zijn wel veel monumenten en kerken in Nuenen. Ook de evenementensector is relatief groot in de gemeente. Daarnaast zijn er 38 horeca bedrijven te vinden binnen de gemeente Nuenen, waarvan het grootste deel (68%) uit restaurants bestaat. Vraag-en aanbodanalyse Op basis van de Leefstijlvinder (leefstijlvinder.nl) hebben wij gekeken naar de vraag van inwoners en bezoekers en het aanbod in de gemeente. Dit hebben we vervolgens tegen elkaar afgezet. In de gemeente Nuenen is er voor de inzicht- en verbindingszoeker in alle categorieën (verblijfsrecreatie, dagrecreatie en horeca) voldoende tot veel aantrekkelijk aanbod vinden. Op het gebied van verblijf is het aanbod weinig divers: slechts voor vijf van de zeven leefstijlen is er voldoende (qua capaciteit) aantrekkelijk aanbod. Het dagrecreatie en horeca aanbod is in het algemeen wel divers. Voor de andere leefstijlgroepen – we onderscheiden er zeven in
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
Inwonersonderzoek Om inzicht te krijgen in de positieve effecten, maar zeker ook de (mogelijke) negatieve impacts van toerisme op de leefbaarheid heeft de gemeente een inwonersonderzoek uitgezet. Via brieven en een open link heeft de gemeente haar inwoners benaderd om een (online) vragenlijst in te vullen, in de periode van 1 december 2021 tot en met 9 januari 2022. Uiteindelijk hebben 574 respondenten de vragenlijst ingevuld. Bestaande aanbod Meer dan de helft van de inwoners is tevreden over de bestaande recreatieve voorzieningen in de gemeente Nuenen, 30% is het daar niet mee eens en mist wel voorzieningen, zoals speelgelegenheden voor jongeren, bankjes en culturele voorzieningen. Met name over het aantal restaurants, cafés en uitgaansgelegenheden, wandelpaden en -voorzieningen en fietspaden en voorzieningen is men erg tevreden. Over het winkelaanbod (niet alledaagse boodschappen), zwemvoorzieningen bij natuurwater en de zwembaden (binnen en buiten) is men veel minder tevreden. Inwoners oriënteren zich het meest via internet (zoekmachines zoals Google) en lokale kranten op wat er allemaal te doen is in de gemeente. Van specifieke toeristische websites wordt door de Nuenenaren nauwelijks gebruik gemaakt. Desalniettemin heeft een deel van de inwoners wel behoefte aan een toeristische website, zoals www.visitnuenen.nl.
Ervaren drukte recreatieve bezoekers Het aantal recreatieve bezoekers in gemeente Nuenen wordt op dit moment door het grootste deel van de inwoners niet als te hoog ervaren. Het merendeel van de inwoners vindt dat er op dit moment niet te weinig en ook niet te veel bezoekers naar Nuenen komen. Slechts een handjevol inwoners vindt dat er nu
ONTWIKKELEN IN BALANS: BOUWSTENEN TOERISME & RECREATIE GEMEENTE NUENEN 2022
6
te veel recreatieve bezoekers komen (7%). Veel inwoners hebben het gevoel dat het aantal recreatieve bezoekers in de gemeente de afgelopen jaren is veranderd. Ongeveer veertig procent heeft een toename gezien, terwijl bijna dertig procent aangeeft dat het juist is afgenomen. Impact toerisme en recreatie Over het algemeen zijn inwoners positief over de komst van recreatieve bezoekers naar Nuenen. Ze geven aan dat bezoekers zorgen voor meer levendigheid en reuring en bijdragen aan de lokale economie en het in stand houden van voorzieningen.
De ervaren drukte is eveneens relatief laag. Het merendeel van de inwoners vindt dat er op dit moment niet te weinig en ook niet te veel bezoekers naar gemeente Nuenen komen. Er lijkt ook voldoende draagkracht te zijn voor nieuwe toeristisch- recreatieve ontwikkelingen. Toerisme en recreatie mag worden aangemoedigd volgens het merendeel van de inwoners, maar wel in ‘balans’. Geen massatoerisme, maar ‘passende’ groei. En toeristische ontwikkeling mag niet ten koste gaan van de kwaliteit van de leefomgeving. Met als belangrijkste punt van zorg de parkeer- en verkeersdrukte, met name in het centrum. Door de groeiende bezoekersaantallen wordt dit aandachtspunt de komende jaren nog belangrijker.
De ervaren recreatieve druk is nu nog niet te hoog in de gemeente – volgens een meerderheid van de respondenten – en dat moet ook zo blijven. Over toeristische ontwikkelingen moet goed worden nagedacht. Ontwikkelingen mogen niet ten koste gaan van de leefbaarheid van Nuenen.
Kortom de toeristische druk en draagkracht is op dit moment goed in balans. Inwoners ervaren slechts in beperkte mate negatieve impacts van toerisme en recreatie. Bij toekomstige ontwikkelingen is met name de druk op de openbare ruimte een punt van zorg.
Analyse van toeristische druk Om een inschatting te geven in hoeverre er momenteel sprake is van balans tussen de toeristische druk en de draagkracht van de leefomgeving in de gemeente Nuenen is er een analyse naar de toeristische druk uitgevoerd.
Aanbevelingen Tot slot geven we aanbevelingen en ontwikkelrichtingen mee voor het te ontwikkelen beleidskader. Qua ambitie adviseren we het volgende: ▪
De omvang van toerisme en recreatie in Nuenen is op dit moment relatief laag in verhouding tot het aantal inwoners en de oppervlakte van de gemeente. Door groeiende bezoekersaantallen zal de toeristische druk naar verwachting de komende jaren toenemen. Deze druk komt voornamelijk tot uiting in de dichtheid (de verhouding van het aantal overnachtingen / bezoekers per dag ten opzichte van het oppervlak van bijvoorbeeld de gemeente of kern). De verwachting is dan ook dat het toenemende bezoekersaantal vooral invloed heeft op de openbare ruimte, zoals de verkeersveiligheid, parkeerdrukte en (ervaren) drukte in winkelstraten.
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
▪ ▪ ▪
Er is ruimte om meer toeristen en recreanten te verwelkomen in Nuenen (groei), maar wel op passende schaal en met aandacht voor spreiding in tijd en ruimte. Met passende schaal bedoelen we dat het initiatief bijdraagt aan de vrijetijdseconomie en in balans is met de leefomgeving. Focus op het jaarrond aantrekkelijk maken van Nuenen, zodat jaarrond kan worden geprofiteerd en bezoekers worden gespreid. Voor de (middel)lange termijn focus op langer verblijf (van een dagje uit naar shortbreak – 1 tot 3 nachten – bestemming) en herhaalbezoek. Meer bekendheid genereren voor Nuenen als bestemming en betere informatievoorziening voor bezoekers en bewoners.
ONTWIKKELEN IN BALANS: BOUWSTENEN TOERISME & RECREATIE GEMEENTE NUENEN 2022
7
Qua speerpunten raden we aan in te zetten op: ▪ ▪
▪ ▪
Promotie: met aandacht voor een gedifferentieerde aanpak. Aanbodontwikkeling: met aandacht voor ontwikkelen op passende schaal, geen belemmeringen parkeermogelijkheden en mobiliteit en een focus op verblijfsrecreatie in het bijzonder voor de plezier- en harmoniezoeker. Samenwerken en verbinden: met aandacht voor het betrekken van de bewoner en een goed samengesteld vrijetijdsproduct. Monitoring: met aandacht voor het up to date houden van gegevens en herhaalonderzoek.
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
ONTWIKKELEN IN BALANS: BOUWSTENEN TOERISME & RECREATIE GEMEENTE NUENEN 2022
8
U heeft ons gevraagd om u hierbij te ondersteunen en een aantal analyses uit te voeren die u kunt gebruiken als bouwstenen voor het nieuw te ontwikkelen beleidskader. In deze rapportage hebben we de resultaten van de analyses weergegeven.
1.2 We hebben de volgende analyses uitgevoerd: ▪
1.1
▪ Nuenen is een bijzonder dorp. Vincent van Gogh heeft twee jaar in Nuenen gewoond en een kwart van zijn schilderijen in Nuenen gemaakt, waaronder de Aardappeleters. In Museum Vincentre beleef je het Nuenen van 1883, toen Vincent van Gogh hier kwam wonen. Het museum trekt jaarlijks veel bezoekers, waaronder bussen met buitenlandse dagtoeristen die een bezoek aan het Van Gogh Museum Amsterdam combineren met een bezoek aan Nuenen. Wat u betreft zijn er nog voldoende mogelijkheden om meer uit toerisme en recreatie te halen, maar wel in balans. Toerisme kan veel kansen bieden voor de lokale economie en leefbaarheid. Dat vraagt om een helder beleidskader. U gaat dit jaar aan de slag met het beleidskader. Om tot een goed beleidskader te komen heeft u behoefte aan meer inzicht in de vrijetijdssector en kwantitatieve informatie waarmee u de toeristische druk en draagkracht kan staven. En tot slot bent u benieuwd hoe de inwoners van Nuenen tegen toerisme en recreatie aankijken. Welke kansen en eventuele knelpunten ze zien en wat de wensen en behoeften zijn aangaande recreatieve voorzieningen.
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
▪ ▪
Een stakeholdersanalyse: waarmee u o.a. inzicht krijgt in het aantal toeristisch- recreatieve bedrijven in gemeente Nuenen, type bedrijven, de ligging van de bedrijven en beddencapaciteit. Een vraag- en aanbodanalyse: waarmee u inzicht krijgt in voor welke doelgroepen het huidige aanbod in Nuenen met name aantrekkelijk is. En wat het profiel is van de inwoners van Nuenen en omgeving en bezoekers van buiten en hoe vraag- en aanbod zich tot elkaar verhouden. Een inwonersenquête. Welke kansen en eventuele knelpunten zien de inwoners en wat zijn hun wensen en behoeften. Een globale analyse van de toeristische druk, zowel qua intensiteit als dichtheid.
1.3 In hoofdstuk 2 hebben we de stakeholdersanalyse uitgewerkt. Hoofdstuk 3 gaat in op de vraag en aanbodanalyse. De uitkomsten van het inwonersonderzoek hebben we weergegeven in hoofdstuk 4. In hoofdstuk 5 staat de analyse van toeristische druk en draagkracht. Tot slot hebben we in hoofdstuk 6 de belangrijkste conclusies opgenomen. Daarnaast hebben we in dat hoofdstuk suggesties meegegeven voor het te ontwikkelen beleidskader.
ONTWIKKELEN IN BALANS: BOUWSTENEN TOERISME & RECREATIE GEMEENTE NUENEN 2022
9
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
ONTWIKKELEN IN BALANS: BOUWSTENEN TOERISME & RECREATIE GEMEENTE NUENEN 2022
10
De aanbodlijst is samengesteld uit aangeleverde documenten door de gemeente Nuenen, een analyse op basis van SBI codes en een online zoektocht naar toeristische bedrijven in de gemeente Nuenen. In de analyse is een afbakening gehanteerd die gebruik maakt van definities conform de Landelijke R&T Standaard. Tabel 2.1 geeft een overzicht van de definities die zijn gebruikt voor de verblijfsrecreatieve bedrijven in de gemeente Nuenen.
2.1 De stakeholderanalyse is een aanbodlijst van de recreatie en toerisme sector in Nuenen. Hieronder vallen dag- en verblijfsrecreatieve bedrijven. Daarnaast zijn er ook middelgrote en grote toeristische trekkers aan toegevoegd die zich in de directe omgeving van Nuenen bevinden. Recreatie en toerisme Recreatie is een verzamelnaam voor vrijetijdsactiviteiten die iemand voor eigen plezier onderneemt (bijvoorbeeld een wandeling, winkelen voor plezier, uit eten gaan, e.d.). Recreatie vindt zowel binnen als buiten de eigen woonomgeving plaats. De begrippen toerisme en recreatie zijn sterk aan elkaar verbonden. Toerisme is een vorm van recreatie gericht op het reizen en verblijven buiten de eigen woonomgeving. Een toerist is een bezoeker die één of meer nachten op een bestemming doorbrengt1. De eigen inwoner is vaak de belangrijkste recreant voor een gemeente, aangezien 41% van alle uithuizige vrijetijdsactiviteiten wordt ondernomen in de eigen gemeente.
1
Tabel 2.1 Definities afbakening van de accommodatiecategorieën die in de gemeente Nuenen voorkomen. Categorie Definitie1 Een Bed & Breakfast is kleinschalig, gevestigd in bestaande bebouwing, ondergeschikt aan de woonfunctie en wordt Bed & Breakfast gerund door de hoofdbewoner als nevenactiviteit. Een B&B heeft geen eigen kookgelegenheid. Dit is een terrein met een aantal zomerhuisjes, stacaravans, (vakantie-)bungalows of (vakantie-) appartementen, die Bungalowpark hoofdzakelijk voor verhuur door de exploitant of beheerder van het complex beschikbaar zijn. Een camperplaats is een speciaal voor campers ingerichte parkeerplaats, niet op een verblijfsrecreatieterrein gelegen. Hier mag de camper worden geparkeerd en is recreatief Camperplaats overnachten toegestaan. Een camper of kampeerauto is een motorvoertuig, dat is ingericht om in te overnachten en te verblijven. Een hotel is een accommodatie met slaapplaatsen voor logiesverstrekking in overwegend één- en Hotel tweepersoonskamers tegen boeking per nacht, waar afzonderlijke maaltijden, kleine etenswaren en dranken kunnen worden verstrekt.
Bron: De definities zijn gebaseerd op landelijke definities, zoals o.a. gehanteerd door het CBS.
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
ONTWIKKELEN IN BALANS: BOUWSTENEN TOERISME & RECREATIE GEMEENTE NUENEN 2022
11
Vakantiewoningen Particuliere verhuur
Losse vakantiewoningen zijn solitaire bungalows en/of huisjes die niet op een verblijfsrecreatie terrein zijn gelegen. Iemand die een ruimte in zijn woning of de volledige woning tijdelijk verhuurd als logiesaccommodatie, bijvoorbeeld via een platform zoals AirBnB of Expedia.
2.2 In dit hoofdstuk worden de resultaten van de stakeholderanalyse beschreven. In totaal zijn er 27 verblijfsrecreatieve bedrijven in de gemeente en 38 horeca bedrijven. Ook zijn er 83 dagrecreatieve bedrijven / locaties opgenomen in het onderzoek (zie tabel 2.2, peildatum december 2021). In deze aanbodlijst zijn uitsluitend bedrijven opgenomen die een recreatieve functie hebben. Een snackbar of afhaalcentrum is daarom niet meegenomen onder horecavoorzieningen. Ook zijn sport- of muziekverenigingen buiten beschouwing gelaten omdat deze buiten de gehanteerde definitie vallen. Evenementen en monumenten zijn wel meegenomen in de aanbodlijst. Disclaimer De aanbodlijst is tot stand gekomen op basis van online informatie en gegevens verkregen via de gemeente. Mogelijk zijn niet alle voorzieningen online vindbaar. De lijst is dus niet uitputtend, maar het geeft wel een goede indruk van het aanbod.
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
Tabel 2.2 Totaal aantal bedrijven in stakeholdersanalyse naar type. Type Aantal Verblijfrecreatie
27
Dagrecreatie
83
Horeca
38
Verblijfsrecreatie Tabel 2.3 geeft een overzicht van het verblijfsrecreatieve aanbod per logiestype in de gemeente Nuenen en de directe omgeving. In totaal zijn er 27 verblijfsrecreatieve bedrijven in en rondom de gemeente. Het overgrote deel van het aanbod betreft kleinschalige accommodaties zoals B&B’s en particuliere verhuur. Het enkele bungalowpark dat in de aanbodlijst is opgenomen valt buiten de gemeentegrenzen (Roompot in Mierlo). Tabel 2.3 Verblijfsrecreatief aanbod in Nuenen per type. Type Aantal
% van totaal
Particuliere verhuur B&B
14 9
52% 33%
Hotel Bungalowpark
2 1
7% 4%
Camperplaats
1
4%
N
27
100%
Figuur 2.1 geeft inzicht in de spreiding van de verblijfsrecreatieve bedrijven in de gemeente Nuenen. Aangezien acht accommodaties binnen het type particuliere verhuur uitsluitend worden aangeboden op AirBNB, en hiervan dus geen exact adres bekend is, zijn deze niet opgenomen in deze figuur. Op basis van de beschikbare data kunnen we stellen dat de dichtheid van verblijfsrecreatieve bedrijven het grootst is in de kern Nuenen (zie figuur 2.1). Toch bevinden zich in de gehele gemeente, ook in de kleinere kernen, verschillende bedrijven.
ONTWIKKELEN IN BALANS: BOUWSTENEN TOERISME & RECREATIE GEMEENTE NUENEN 2022
12
Figuur 2.1 Spreiding verblijfsrecreatie in de gemeente Nuenen.
In totaal zijn er ca. 212 bedden en 10 camperplaatsen binnen de gemeentegrenzen van Nuenen. Figuur 2.2 geeft een overzicht van de beddencapaciteit per accommodatietype2. Daarin valt op dat hoewel het aandeel particuliere verhuur en Bed & Breakfasts t.o.v. het totaal aantal accommodaties relatief groot is (zie tabel 2.4), het aandeel aan beddencapaciteit samen maar 29% betreft. De twee hotels in Nuenen bieden met elkaar 61% van de bedden in de gemeente. Figuur 2.2 Beddencapaciteit per accommodatietype in de gemeentegrenzen 10%
12% B&B
17%
Hotel Particuliere verhuur Camperplaats 61%
Dagrecreatie Vervolgens hebben we het dagrecreatieve aanbod in, en in de directe omgeving van, de gemeente Nuenen in kaart gebracht. Deze hebben we uitgesplitst naar type aanbod. Een overzicht van het dagrecreatieve aanbod is te vinden in tabel 2.4.
2
Ervanuit gaande dat één camperplaats voorziet in twee bedden/slaapplekken.
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
ONTWIKKELEN IN BALANS: BOUWSTENEN TOERISME & RECREATIE GEMEENTE NUENEN 2022
13
Tabel 2.4 Dagrecreatieve aanbod Nuenen en omgeving per type. Type Aantal % van totaal Cultuur en erfgoed
33
40%
Evenementen
24
29%
Dagattracties
8
10%
Routes
6
7%
Wellness en zwembaden
4
5%
Sportief en outdoor
3
4%
Natuur
3
4%
Watersport
1
1%
Retail N
1 83
1% 100%
Wat verder opvalt is dat er relatief weinig dagattracties (zoals pret- en themaparken of dieren- en plantentuinen) in de gemeente zijn. Van de acht dagattracties die zijn opgenomen in de aanbodlijst valt er maar één binnen de gemeentegrenzen. Dit betreft een kinderboerderij. In de omliggende gemeenten bevinden zich wel meerdere dierentuinen (e.g. Dierenrijk in Geldrop-Mierlo) en een attractiepark (Attractiepark DippieDoe in Best). Figuur 2.3 geeft inzicht in de spreiding van de dagrecreatie bedrijven in de gemeente Nuenen. Figuur 2.3 Spreiding dagrecreatie in de gemeente Nuenen.
Wat opvalt is dat vooral cultuur en erfgoed en evenementen grote sectoren zijn in de gemeente, en dat de overige sectoren beduidend minder omvangrijk zijn. Van de 33 vestigingen in de sector cultuur en erfgoed vallen er 27 binnen de gemeentegrenzen. Het merendeel betreft monumenten (11) en kerken (7). Verder zijn er vier musea, een theater, een kasteel, een beeldentuin en een landgoed in de gemeente. Ook de evenementensector is relatief groot in de gemeente. Het gaat met name om evenementen gericht op eigen inwoners en de directe omgeving en beduidend minder evenementen met een regionale scope. Een enkel evenement heeft een (Inter-) Nationaal karakter zoals de Groenexpo Bloem en Tuin. Dit evenement ontving in 2019 45.000 bezoekers uit binnen en buitenland. Het merendeel van de evenementen in de gemeente betreft sportieve evenementen (10).
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
Horeca Wat betreft de horeca zijn het grootste deel van de vestigingen restaurants (68%). Ongeveer 18% van de horecavestigingen in de gemeente Nuenen is een
ONTWIKKELEN IN BALANS: BOUWSTENEN TOERISME & RECREATIE GEMEENTE NUENEN 2022
14
café. Verder zijn er nog lunchcafés, theetuinen en een ijssalon in de gemeente (zie tabel 2.5). Tabel 2.5 Uitsplitsing horeca naar type horecavoorziening. Horeca Aantal
% van totaal
Tabel 2.6 Dichtheid horecavestigingen en cultuur, sport en recreatie per 1.000 inwoners voor de gemeente Nuenen, de omliggende regio en Nederland. Dichtheid per 1.000 inwoners
Horeca
Horeca: gespecificeerd naar eet- en drinkgelegenheden
Restaurant
26
68%
Café
7
18%
Nederland
4,1
3,5
Lunchcafé
2
5%
Noord-Brabant (PV)
3,7
Theetuin
2
5%
3,3
IJssalon
1
3%
Zuidoost-NoordBrabant (COROP)
4,0
3,5
N
38
100%
Gemeente Nuenen
3,4
Geen data beschikbaar (eigen raming op basis van stakeholderanalyse: 1,6)
Helmond
3,0
Geen data beschikbaar
Laarbeek
3,5
Geen data beschikbaar
Geldrop-Mierlo
3,3
Geen data beschikbaar
Son-en-Breugel
2,8
Geen data beschikbaar
Dichtheid horeca vestigingen Volgens het CBS zijn er 3,4 horeca vestigingen per 1.000 inwoners in de gemeente Nuenen. Dit is lager dan het Nederlands gemiddelde (4,1 vestigingen per 1.000 inwoners). Als we kijken naar de omliggende kleine gemeenten dan zien we dat alleen Laarbeek (3,5) een hoger aantal horecavestigingen per 1.000 inwoners heeft. Het verschil tussen de omliggende gemeenten en de gemeente Nuenen is echter zeer klein. Alleen Son en Breugel heeft duidelijk minder horeca vestigingen per 1.000 inwoners (2,8), zie tabel 2.6. Ondanks de coronapandemie is het aantal horecavestigingen toegenomen in 80% van de gemeenten in Nederland, zo ook in de gemeente Nuenen. Daar nam het horeca aanbod in 2021 toe met 2,4% ten opzichte van 2020. Landelijk valt het op dat met name de eventcatering een toename zag en het aantal cafés daalde. Hier zijn geen gegevens over beschikbaar op gemeenteniveau.
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
Bron: CBS, cijfers januari 2021. Horeca gespecificeerd naar eet- en drinkgelegenheden is exclusief logiesverstrekking.
Figuur 2.4 geeft inzicht in de spreiding van de horeca bedrijven in de gemeente Nuenen.
ONTWIKKELEN IN BALANS: BOUWSTENEN TOERISME & RECREATIE GEMEENTE NUENEN 2022
15
Figuur 2.4 Spreiding horeca in de gemeente Nuenen. ▪
▪
▪
verwachten ze bijna een verdubbeling van de bezoekersaantallen, van ruim 17.000 in 2019 naar 33.000 in 2025. Restaurant en B&B bij Stiphoutsebossen Er zijn plannen om de huidige woning aan de Lieshoutseweg 6 te veranderen in een restaurant. De bestaande garage wordt mogelijk omgebouwd in een bed & breakfast met twee kamers. De voortuin zal veranderen in een parkeerplaats en in het aanliggende bos wordt mogelijk een speelbos aangelegd met twee klimparcoursen en een tokkelbaan. Indien deze plannen worden doorgezet zal deze voorziening kleinschalig van aard zijn. Landgoed Soeterbeek Het momenteel private Landgoed Soeterbeek krijgt een publieke functie. Het is echter nog onduidelijk wat voor ontwikkeling het landgoed zal doormaken. De toekomstplannen zijn kleinschalig van aard. Landgoed Gulbergen Hier is ruimte voor (grootschalige) recreatie. Op dit moment worden de ideeën uitgewerkt. Daarvoor hebben gesprekken met uiteenlopende partijen plaatsgevonden.
2.3 Toekomstplannen Bovenstaande analyses zijn gebaseerd op een peiling gedaan in december 2021. Op dit moment zijn er drie concrete toekomstplannen bekend bij de gemeente.
In dit hoofdstuk zijn verschillende elementen van de stakeholderanalyse aan bod gekomen. Hier zetten we de belangrijkste conclusies op een rij: ▪ ▪
▪
Uitbreiding Museum Vincentre In mei 2021 heeft Museum Vincentre het definitieve ontwerp voor de uitbreiding van het museum en bijbehorende tuin kenbaar gemaakt. De opening zal naar verwachting in 2023 plaatsvinden. Met deze uitbreiding
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
▪ ▪
Het aanbod in Nuenen is zowel qua dag- als verblijfsrecreatie beperkt qua omvang en veelzijdigheid. Het verblijfsrecreatieve aanbod bestaat met name uit kleinschalige B&B’s en vakantiehuisjes. Er zijn wel relatief veel monumenten en kerken in Nuenen, in vergelijking met het andere aanbod in de sector cultuur en erfgoed. Er zijn relatief weinig dagattracties in de gemeente Nuenen.
ONTWIKKELEN IN BALANS: BOUWSTENEN TOERISME & RECREATIE GEMEENTE NUENEN 2022
16
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
ONTWIKKELEN IN BALANS: BOUWSTENEN TOERISME & RECREATIE GEMEENTE NUENEN 2022
17
leefstijl. Een persoon vertoont doorgaans overeenkomsten met meerdere leefstijlen, maar op basis van een aantal waarden, kenmerken en wensen en behoeftes op het gebied van vrije tijd, vertoont men de meeste overeenkomst met één profiel, de dominante leefstijl. Het leefstijlprofiel van Nuenen en de omliggende gemeenten is gebaseerd op het dominante leefstijlprofiel van de inwoners. Voor het vrijetijdsgedrag en de wensen en behoeftes van de leefstijlen verwijzen we naar bijlage 2 in het bijlagenrapport.
3.1
Op de volgende pagina’s zijn de belangrijkste resultaten van de analyse weergegeven.
In dit hoofdstuk hebben we een vraag-aanbodanalyse op basis van de Leefstijlvinder uitgevoerd. We bekijken voor welke leefstijl consumenten het toeristisch-recreatieve aanbod in de gemeente Nuenen aantrekkelijk is. We onderscheiden hierbij drie verschillende categorieën: verblijfsrecreatie, horeca, en dagrecreatie. Het leefstijlprofiel van het aanbod hebben we vervolgens gerelateerd aan het leefstijlprofiel van de vraag: de inwoners van Nuenen en de omliggende gemeenten. In dit hoofdstuk geven we hiervan de resultaten weer.
Figuur 3.1 Model Leefstijlvinder, MarketResponse 2021
3.2 Om in kaart te brengen welke wensen en behoeftes de inwoners en bezoekers hebben op het gebied van vrijetijd, hebben we gebruik gemaakt van de Leefstijlvinder. De Leefstijlvinder geeft inzicht in het gedrag, waarden en behoeften van recreanten en toeristen op basis van psychologische en sociologische kenmerken. Dit maakt het mogelijk om beter in te spelen op de gewenste beleving van inwoners en (potentiële) bezoekers. De leefstijlsegmentatie onderscheidt zeven doelgroepen, ook wel leefstijlen genoemd, met allemaal een eigen vrijetijdsprofiel. De zeven leefstijlen zijn: Avontuur-, Plezier-, Harmonie-, Verbindings-, Rust-, Inzicht en Stijlzoekers en zijn weergegeven in figuur 3.1. In welke mate deze leefstijlen voorkomen in de gemeente Nuenen en omliggende gemeenten, hebben we in onderstaande paragrafen weergegeven. De leefstijlvinder geeft inzicht in de meest dominante
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
3.3 Leefstijlprofiel inwoners Nuenen In deze analyse staan de recreatieve mogelijkheden en kansen voor de inwoners en bezoekers van buiten de gemeente centraal. Om het leefstijlprofiel
ONTWIKKELEN IN BALANS: BOUWSTENEN TOERISME & RECREATIE GEMEENTE NUENEN 2022
18
voor de vraagkant in beeld te brengen kijken we daarom naar de inwoners van de gemeente Nuenen. Het leefstijlprofiel van de inwoners van Nuenen geeft inzicht in hun recreatie- en vrijetijdsbehoeften en is in onderstaand figuur weergegeven. Hierin vergelijken we het leefstijlprofiel van de inwoners met het gemiddelde in Nederland. Figuur 3.2 Leefstijlprofiel van de inwoners van Nuenen, vergeleken met het Nederlands gemiddelde
Nederland
11%
Nuenen
9%
18%
11%
10%
11%
13%
14%
15%
18%
14%
18%
Avontuurzoeker
Plezierzoeker
Harmoniezoeker
Verbindingszoeker
Rustzoeker
Inzichtzoeker
15%
23%
Stijlzoeker
Wat valt op? ▪ Het leefstijlprofiel van de gemeente Nuenen wijkt behoorlijk af van het gemiddelde in Nederland. ▪ De stijlzoeker (op zoek naar uitdaging, prikkeling en luxe) is de grootste groep in Nuenen, gevolgd door de inzichtzoeker (op zoek naar rust, verdieping en nieuwe inzichten). Deze groepen zijn ook opvallend groter dan het gemiddelde in Nederland. ▪ De plezierzoeker (op zoek naar vermaak, gezelligheid en plezier) is echter duidelijk minder omvangrijk dan het gemiddelde in Nederland. ▪ Ook de rustzoekers (op zoek naar rust en even geen gedoe), avontuurzoeker (op zoek naar nieuwe en bijzondere ervaringen) en harmoniezoeker (op zoek naar gezelligheid en vermaak) zijn minder omvangrijk, maar het verschil is relatief klein.
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
▪
Ook de verbindingszoeker (op zoek naar gezelligheid, genieten en ontspanning) is net iets omvangrijker in vergelijking met Nederland, maar het verschil is minimaal.
Leefstijlprofiel omliggende gemeenten Daarnaast hebben we ook gekeken naar de leefstijlen van de zes omliggende gemeenten om inzicht te krijgen in hun recreatie en vrijetijdsbehoeften (figuur 3.3 en 3.4). Met deze informatie analyseren we in hoeverre het recreatieve aanbod in Nuenen aansluit bij de wensen en behoeftes van de inwoners van de omliggende gemeentes. Hierin valt op dat de leefstijlprofielen redelijk goed overeenkomen met het landelijk gemiddelde, maar dat de avontuurzoeker in alle gemeenten (met uitzondering van de gemeente Eindhoven) duidelijk minder omvangrijk is. De plezierzoeker en harmoniezoeker zijn net iets omvangrijker dan het gemiddelde in Nederland, terwijl de inzichtzoeker net iets kleiner is. De gemeente Eindhoven en Helmond laten een afwijkend profiel zien, dit is te verklaren omdat zij een ander profiel hebben. Verder valt op dat in Nuenen en Son en Breugel de inzicht- en stijlzoeker wat groter zijn en de rustzoeker wat kleiner. Voor een uitgebreide omschrijving van de leefstijlprofielen verwijzen we naar bijlage 2. Figuur 3.3 Leefstijlprofiel van de inwoners van Nuenen, vergeleken met de omliggende gemeenten en het Nederlands gemiddelde Nederland Nuenen Omliggende gemeenten
11%
18%
11% 13%
9% 11% 10% 14% 10%
Avontuurzoeker Verbindingszoeker Stijlzoeker
19%
12%
Plezierzoeker Rustzoeker
18%
15% 13%
14%
18% 18%
15% 23%
13%
15%
Harmoniezoeker Inzichtzoeker
ONTWIKKELEN IN BALANS: BOUWSTENEN TOERISME & RECREATIE GEMEENTE NUENEN 2022
19
Figuur 3.4 Leefstijlprofiel van de inwoners van de omliggende gemeenten vergeleken met Nuenen en het Nederlands gemiddelde Nederland
11%
Nuenen
9%
11%
Son en Breugel
9%
13%
Eindhoven
18%
14%
11%
10%
14%
12% 23%
Geldrop-Mierlo
7%
15%
Helmond
6%
19%
13% 15%
14% 10%
13%
15%
14%
18%
14%
14%
18%
15%
15% 23%
17%
11%
21%
18%
11%
19%
15%
20%
12%
13%
16%
17%
Meierijstad
14%
15%
19%
16%
17%
Harmoniezoeker Inzichtzoeker
Belangrijkste conclusies leefstijlprofiel inwoners en bezoekers: 1.
In Nuenen zijn de stijlzoeker en inzichtzoeker de grootste groepen, deze zijn ook omvangrijker dan gemiddeld in Nederland. Er is sprake van een ondervertegenwoordiging van de avontuurzoeker, plezierzoeker in Nuenen. De verbindingszoeker is licht oververtegenwoordigd.
2.
In de meeste omliggende gemeenten vormen de rustzoeker en stijlzoeker de meest omvangrijke leefstijlen. In een enkele gemeente is ook de plezierzoeker een omvangrijke groep. De avontuurzoeker is in bijna alle gemeenten ondervertegenwoordigd.
3.
Het leefstijlprofiel van Sliedrecht en de omliggende gemeenten komt redelijk goed overeen met het landelijk gemiddelde, met uitzondering van de ondervertegenwoordiging van de avontuurzoeker.
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
Aantal 15
Dagrecreatie Totaal
20%
Plezierzoeker Rustzoeker
Categorie Verblijf
Horeca
16%
Avontuurzoeker Verbindingszoeker Stijlzoeker
Tabel 3.1 Onderzochte voorzieningen
15%
15%
14%
Het onderzochte toeristisch-recreatieve aanbod in de gemeente Nuenen bestaat uit deze voorzieningen:
17%
Laarbeek 5% 12%
5%
3.4
29 12 56
Omschrijving Waaronder 9 B&B’s, 2 hotels, 3 vakantiehuizen en 1 camperplaats, particuliere verhuur nemen we niet mee Fastfood zalencentra en bezorgdiensten zijn niet meegenomen Cultuur, dierentuinen/parken en zwembaden
Verblijf Keuzemogelijkheden In figuur 3.5 geven we voor het onderzochte verblijfsrecreatie aanbod in de gemeente Nuenen weer wat de aantrekkingskracht hiervan op de verschillende leefstijlen is. We geven het aantal keuzemogelijkheden weer, waarbij elk bedrijf, ongeacht de omvang of capaciteit als een keuzemogelijkheid voor de consument wordt gezien. Eén bedrijf kan voor meerdere leefstijlen aantrekkelijk zijn. We hebben van 15 verblijfsrecreatie bedrijven het leefstijlprofiel bepaald.
ONTWIKKELEN IN BALANS: BOUWSTENEN TOERISME & RECREATIE GEMEENTE NUENEN 2022
20
Figuur 3.5 Aantal keuzemogelijkheden verblijfsrecreatie aanbod in gemeente Nuenen per leefstijl 16 14 12 10 8 6 4 2 -
15
14
In de gemeente Nuenen is het totale aanbod aan slaapplaatsen in de door ons onderzochte accommodaties 173. Als we kijken naar het leefstijlprofiel van de verblijfsrecreatie, gerelateerd aan het aantal slaapplaatsen, dan zien we in Nuenen het volgende beeld:
10 6
4
3 1
Figuur 3.6 Leefstijlprofiel verblijfsrecreatie naar capaciteit in gemeente Nuenen per leefstijl
0
10%
5% 0% 0% Avontuur 24%
Plezier Harmonie
Leeswijzer: figuur 3.5 laat zien dat 14 van de 15 verblijfsrecreatie bedrijven die zijn bezocht in het onderzoek aantrekkelijk zijn voor de inzichtzoeker. In veel gevallen is een bedrijf aantrekkelijk voor meerdere leefstijlen. Daarom telt het totaal aantal keuzemogelijkheden op tot 38. Wat valt op? ▪ In de gemeente Nuenen hebben de inzicht-, verbindings-, en stijlzoeker de meeste keuzemogelijkheden. ▪ Voor de overige vier leefstijlen is er niets of slechts maar een aantal bedrijven te kiezen Leefstijlprofiel naar capaciteit In de vorige figuur is te zien hoeveel keuzemogelijkheden een consument heeft als het gaat om verblijfsrecreatie. Hierbij is géén rekening gehouden met de omvang of capaciteit van de bedrijven. Echter, om een goed beeld te krijgen van de totale kleuring van het verblijfsrecreatie aanbod is het belangrijk om wél rekening te houden met het aantal slaapplaatsen per accommodatie.
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
Verbinding
32%
Rust Inzicht Stijl 29%
Wat valt op? ▪ In Nuenen zijn de meeste slaapplaatsen aantrekkelijk voor de inzicht-, rusten verbindingszoeker, in totaal 85%. ▪ Daarna vormen de stijl- en avontuurzoeker de grootste groepen. ▪ Voor de plezier- en harmoniezoekers zijn bijna geen aantrekkelijke slaapplaatsen aanwezig. Kijken we naar figuur 3.5 en figuur 3.6 samen, dan valt het volgende op: ▪ De leefstijlprofielen van beiden figuren komen grotendeels met elkaar overeen. Dus voor de verbindings-, en inzichtzoeker zijn veel keuzemogelijkheden én er is veel capaciteit. ▪ Dit geldt echter niet voor de rustzoeker. Er is wel veel capaciteit, maar er zijn maar vier keuzeopties.
ONTWIKKELEN IN BALANS: BOUWSTENEN TOERISME & RECREATIE GEMEENTE NUENEN 2022
21
▪
De avontuur- en stijlzoekers hebben wel keuzeopties, maar dit zijn in verhouding kleine accommodaties met minder bedden (voornamelijk B&B’s).
Horeca Leefstijlprofiel In onderstaand figuur geven we het leefstijlprofiel van het horeca aanbod in de gemeente Nuenen weer. Dit leefstijlprofiel is gebaseerd op een wegingsfactor per leefstijl, die het Bureau voor Ruimte & Vrije Tijd op basis van expert judgement geeft aan elk bedrijf. Bij sommige bedrijven / voorzieningen wegen bepaalde leefstijlen zwaarder dan anderen. Een bedrijf is bijvoorbeeld aantrekkelijker voor de avontuurzoeker dan voor de rustzoeker en krijgt respectievelijk de weging 75% en 25%. Let op! Het leefstijlprofiel geeft inzicht in de verhoudingen tussen de leefstijlen. Het is niet mogelijk om te zeggen dat 16% van het aanbod aantrekkelijk is voor de avontuurzoeker, omdat er geen inzicht is in de omvang van elk bedrijf. Figuur 3.7 Leefstijlprofiel horeca in gemeente Nuenen per leefstijl
6%
15%
17%
Wat valt op? ▪ In de gemeente Nuenen is er voor alle leefstijlen aantrekkelijk horeca aanbod te vinden. De grafiek laat een veelzijdig beeld zien. ▪ Verbinding- en harmoniezoekers vormen het meeste aanbod. ▪ Met weinig verschil in percentages volgt het aanbod voor de plezier-, inzicht- en stijlzoeker. ▪ Voor de avontuur- en rustzoekers is het minst aantrekkelijke horeca aanbod te vinden in de gemeente Nuenen. Dagrecreatie Leefstijlprofiel In onderstaand figuur geven we het leefstijlprofiel van het dagrecreatie aanbod in de gemeente Nuenen weer. Dit leefstijlprofiel is gebaseerd op een wegingsfactor per leefstijl, die het Bureau voor Ruimte & Vrije Tijd op basis van expert judgement geeft aan elk bedrijf. Bij sommige bedrijven / voorzieningen wegen bepaalde leefstijlen zwaarder dan anderen. Een bedrijf is bijvoorbeeld aantrekkelijker voor de avontuurzoeker dan voor de rustzoeker en krijgt respectievelijk de weging 75% en 25%. Let op! Het leefstijlprofiel geeft inzicht in de verhoudingen tussen de leefstijlen. Het is niet mogelijk om te zeggen dat 16% van het aanbod aantrekkelijk is voor de avontuurzoeker, omdat er geen inzicht is in de omvang van elk bedrijf.
Avontuur Plezier
Harmonie
17%
Verbinding Rust 18%
7%
Inzicht Stijl
20%
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
ONTWIKKELEN IN BALANS: BOUWSTENEN TOERISME & RECREATIE GEMEENTE NUENEN 2022
22
Figuur 3.8 Leefstijlprofiel dagrecreatie in gemeente Nuenen per leefstijl
8%
9% Avontuur 15%
22%
Plezier Harmonie Verbinding Rust
1%
Inzicht 18%
27%
van de leefstijlen inzichtzoeker, verbindingszoeker en een klein deel rustzoeker. Hieronder schetsen we kort de kenmerken van deze erfgoedliefhebber. De erfgoedliefhebber wil graag nieuwe dingen zien en leren, genieten van erfgoed en historie en zich verdiepen in andere culturen en gewoontes. De erfgoedliefhebber is rustig en geïnteresseerd en wil graag het verhaal en de geschiedenis van een plek, streek of product weten. De erfgoedliefhebber is op zoek naar inspiratie en wil graag betrokken zijn bij de maatschappij. De erfgoedliefhebber wil erfgoed graag individueel kunnen beleven, bijv. door zelf rond te struinen of via een rondleiding. Ze houden van informatie, deze mag heel uitgebreid zijn. In bijlage 3 hebben we een uitgebreide omschrijving van de erfgoedliefhebber opgenomen.
Stijl
Figuur 3.9 De erfgoedliefhebber in het leefstijlenmodel (blauwe cirkel)
Wat valt op? ▪ In de gemeente Nuenen is er voor alle leefstijlen dagrecreatieaanbod. ▪ Het meeste dagrecreatie aanbod is aantrekkelijk voor de harmonie-, inzicht- en verbindingszoeker. ▪ Het minste dagrecreatie aanbod is aantrekkelijk voor de rust-, avontuur- en stijlzoeker. Monumenten en kerken In de gemeente Nuenen zijn veel kerken (6) en monumenten (12) te vinden. Deze hebben we niet meegenomen in de aanbod analyse omdat ze lastig in te delen zijn in leefstijlen, mensen bezoeken deze plekken vaak maar kort en er zijn weinig aspecten waarop we kunnen beoordelen. Echter kunnen we wel een algemeen oordeel vellen over dit aanbod, hierbij gebruiken wij onze factsheets erfgoed. We schatten in dat vooral de erfgoedliefhebber geïnteresseerd zal zijn in de kerken en monumenten in de gemeente Nuenen, dit is een combinatie
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
ONTWIKKELEN IN BALANS: BOUWSTENEN TOERISME & RECREATIE GEMEENTE NUENEN 2022
23
Conclusies aanbod We geven hieronder voor de duidelijkheid alle leefstijlprofielen van de verschillende categorieën weer en daarbij het profiel van het totale aanbod. Figuur 3.10 Leefstijlprofielen van het aanbod in gemeente Nuenen per leefstijl Totaal
8% 13%
Verblijfsrecreatie 5%
24%
Horeca
6%
17%
Dagrecreatie
10%
15%
0% Avontuur Rust
15%
21%
7%
29% 18% 27%
20% 40% Plezier Inzicht
20%
23%
13%
32%
10%
17%
15%
7% 18% 1%
60% Harmonie Stijl
22%
8%
80% 100% Verbinding
Belangrijkste conclusies over de leefstijlprofielen van het aanbod van Nuenen: 1.
In de gemeente Nuenen is er voor de rustzoeker en avontuurzoeker, weinig aantrekkelijk aanbod te vinden in alle categorieën. De inzicht- en verbindingszoeker kunnen daarentegen in alle categorieën wel voldoende tot veel aantrekkelijk aanbod vinden.
2.
Op het gebied van verblijf is het aanbod weinig divers: slechts voor vijf van de zeven leefstijlen is er voldoende (qua capaciteit) aantrekkelijk aanbod. Het dagrecreatie en horeca aanbod is wel divers, op de rustzoeker na.
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
3.5 In deze paragraaf zetten we de leefstijlprofielen van het aanbod in de gemeente Nuenen af tegen de vraag van inwoners en bezoekers. We gaan er in onderstaande analyses vanuit dat er kansen in de markt liggen wanneer de vraag groter is dan het aanbod (in de figuur de staafjes naar onder). We gaan er ook vanuit dat er (meer dan) voldoende aanbod is als de vraag kleiner is dan het aanbod (in de figuur de staafjes naar boven). Let op! Deze vraagaanbodvergelijking is kwalitatief, gericht op de aantrekkingskracht van het aanbod op verschillende leefstijlconsumenten. Deze figuur geeft dus geen informatie of er kwantitatief voldoende aanbod is ten opzichte van de vraag (dus of er bijvoorbeeld extra capaciteit nodig is). Het betreft dus geen haalbaarheidsanalyse op bedrijfs- of sectorniveau. Wel geeft deze analyse aan welke kansrijke ontwikkelingen er mogelijk zijn op basis van consumentbehoeften. 3.5.1 Eigen inwoners Hoe verhoudt de aantrekkelijkheid van het aanbod zich tot het leefstijlprofiel van de eigen inwoners? In figuur 3.11 is het aanbod van dagrecreatie en horeca afgezet tegen het leefstijlprofiel van de inwoners van de gemeente Nuenen. We hebben verblijfsrecreatie niet meegenomen omdat het belang van verblijf in de eigen gemeente voor inwoners te verwaarlozen is.
ONTWIKKELEN IN BALANS: BOUWSTENEN TOERISME & RECREATIE GEMEENTE NUENEN 2022
24
Figuur 3.11 Vraag- en aanbodvergelijking voor de leefstijlen gerelateerd aan de eigen inwoners in de gemeente Nuenen op index (100 = in evenwicht) 300 280 260 240 220 200 180 160 140 120 100 80 60 40 20 0
274
134 103
152
130
120
178 144
94
70 6 Dagrecreatie Avontuur
Plezier
46
34
Harmonie
66
Horeca Verbinding
Rust
Inzicht
Stijl
Wat valt op? ▪ Als we het horeca en dagrecreatie aanbod in Nuenen afzetten tegen de vraag van de eigen inwoners, dan laat dit een divers beeld zien met uitschieters naar boven en beneden. ▪ Bij dagrecreatie zien we dat er voor de rust- en stijlzoeker weinig aantrekkelijk aanbod is te vinden, beide met een index kleiner dan 40. Daarnaast is er in hoge mate aantrekkelijk aanbod te vinden voor de harmoniezoeker met een index van 274. ▪ Voor de rustzoeker, stijlzoeker en avontuurzoeker is er weinig aantrekkelijk horeca aanbod te vinden (index >100). Voor de leefstijl harmoniezoeker is er in hoge mate aantrekkelijk horeca aanbod, met een index van 178. Daarnaast kunnen ook de leefstijlgroepen plezierzoeker en verbindingszoeker voldoende aantrekkelijk horeca aanbod in de gemeente Nuenen vinden.
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
3.5.2 Bezoeker Hoe verhoudt de aantrekkelijkheid van het aanbod zich tot het leefstijlprofiel van de bezoeker van de gemeente Nuenen? In figuur 3.12 is het aanbod van dagrecreatie en horeca afgezet tegen het leefstijlprofiel van de omliggende gemeenten. Voor verblijf is dit gedaan voor de gemiddelde Nederlander (MarketResponse, 2021). Er zijn geen gegevens van de vakantieganger op provincie niveau beschikbaar en de cijfers van de vakantieganger naar Nederland zijn inmiddels verouderd (CVO, 2018). Figuur 3.12 Vraag- en aanbodvergelijking voor de leefstijlen gerelateerd aan de bezoeker (omliggende gemeenten en gemiddelde Nederlander) op index (100 = in evenwicht) 260 240 220 200 180 160 140 120 100 80 60 40 20 0
229
226 166
147152
137
99
131
99
91
80 52
5 Dagrecreatie
183 163
67 37
Horeca
64
44 2 0 Verblijf
Wat valt op? ▪ Het verblijfs-, horeca- en dagrecreatie aanbod in Nuenen en de vraag van de bezoeker uit omliggende gemeenten is niet met elkaar in verhouding. In elk segment zijn flinke uitschieters naar boven en beneden te zien. ▪ Bij verblijf zien we dat er voor de plezier- en harmoniezoeker (nagenoeg) geen aantrekkelijk aanbod is (index tussen 0 en 2). Het verblijfsaanbod is voor de leefstijlen inzicht-, verbindings- en rustzoeker sterk (over)vertegenwoordigd met indexen van 160 en hoger.
ONTWIKKELEN IN BALANS: BOUWSTENEN TOERISME & RECREATIE GEMEENTE NUENEN 2022
25
▪
▪
Bij horeca zien we dat er voor de rust en avontuurzoeker weinig aantrekkelijk aanbod is (index >70). Voor de leefstijlen verbinding-, harmonie-, en inzichtzoeker is er in hoge mate aantrekkelijk aanbod in de gemeente Nuenen (indexen rond de 130 of hoger). Bij dagrecreatie valt op dat er voor de rust- en stijlzoeker weinig aantrekkelijk aanbod te vinden is. Voor de leefstijlen harmonie,- inzicht- en verbindingszoeker is er in (zeer) hoge mate aantrekkelijk aanbod.
3.5.3 Conclusies vraag en aanbod Uit bovenstaande vraag- en aanbodvergelijking kunnen we een aantal conclusies trekken. De conclusies zijn samengevat in tabel 3.3 hieronder. Bij onderstaande tabel is de ontwikkelrichting voor de gemeente Nuenen geschetst (qua leefstijlen) vanuit de wens van de eigen inwoner en de inwoner uit omliggende gemeenten. Tabel 3.2 Samenvatting relatieve mate waarin leefstijlconsumenten (eigen inwoners en inwoners uit omliggende gemeenten, verblijf: gemiddelde Nederlander) aantrekkelijk aanbod vinden in de gemeente Nuenen
Leefstijl
Avontuurzoeker
Verblijf (alleen gemiddelde Nederlander)
Horeca (inwoners en omliggende gemeenten
Dagrecreatie (inwoners en omliggende gemeenten)
Laag
Laag
In evenwicht
Hoog (inwoners)
Hoog (inwoners)
In evenwicht (omliggende gemeenten)
In evenwicht (omliggende gemeenten)
Plezierzoeker
Zeer laag
Harmoniezoeker
Zeer laag (geen aanbod)
Hoog
Zeer hoog
Verbindingszoeker
Hoog
Hoog
Hoog
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
Rustzoeker
Inzichtzoeker
Hoog
Zeer hoog
Laag
Zeer laag
In evenwicht (inwoners)
In evenwicht (inwoners)
Hoog (omliggende gemeenten)
Hoog (omliggende gemeenten)
Laag (inwoners) Stijlzoeker
Laag
In evenwicht (omliggende gemeenten)
Laag
Legenda en leeswijzer tabel 3.2. Deze tabel is gebaseerd op de vraag- en aanbodanalyse waarbij we een index berekenen. We onderscheiden de volgende vijf categorieën: bij een index van 0-20 vinden leefstijlconsumenten in zeer lage mate aantrekkelijk aanbod. Bij een index van 21-79 vinden leefstijlconsumenten in lage mate aantrekkelijk aanbod. Bij een index van 80120 spreken we in de tabel van ‘in evenwicht’. Bij een index van 121-199 vinden leefstijlconsumenten in hoge mate aantrekkelijk aanbod. Bij een index van 200 en groter spreken we van ‘zeer hoog’. We spreken hier niet over onder- of overcapaciteit omdat we in dit onderzoek met kwalitatieve gegevens werken en geen kwantitatieve gegevens gebruiken van bijvoorbeeld bezettingsgraden. Wat valt op? ▪ Voor de verbindingszoeker en inzichtzoeker is er voldoende aantrekkelijk aanbod te vinden of is het aanbod in balans in de gemeente Nuenen. ▪ Voor de avontuurzoeker en stijlzoeker (een groep die sterk is vertegenwoordigd onder de eigen inwoners) is er in lage mate aantrekkelijk aanbod in de gemeente Nuenen, met uitzondering van dagrecreatie (avontuurzoeker) en horeca voor de omliggende gemeenten (stijlzoeker). De stijlzoeker is relatief sterk vertegenwoordigd onder de inwoners van de gemeente Nuenen, dus een kansrijke groep om meer op
ONTWIKKELEN IN BALANS: BOUWSTENEN TOERISME & RECREATIE GEMEENTE NUENEN 2022
26
▪
▪
in te zetten. Hetzelfde is van toepassing op de inzichtzoeker, maar daarvoor is het horeca- en dagrecreatie aanbod nu redelijk in balans. Voor de plezier- en harmoniezoeker is het totale aanbod niet in balans. Er is wél voldoende aantrekkelijk aanbod van horeca en dagrecreatie, maar zeer weinig aantrekkelijk aanbod om te overnachten. Voor de rustzoeker is ook het totale aanbod niet in balans. Er is wel in hoge mate aantrekkelijk aanbod om te overnachten, maar er is slechts in lage mate aantrekkelijk aanbod voor horeca en dagrecreatie.
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
ONTWIKKELEN IN BALANS: BOUWSTENEN TOERISME & RECREATIE GEMEENTE NUENEN 2022
27
▪
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
ONTWIKKELEN IN BALANS: BOUWSTENEN TOERISME & RECREATIE GEMEENTE NUENEN 2022
28
Tabel 4.1 Herkomst respondenten Kern Aantal respondenten
4.1
Nuenen
533
93%
Nederwetten
13
2%
Gerwen
24
4%
Schijndel
1
0%
Eindhoven
1
0%
Onbekend
2
0%
574
100%
N De gemeente Nuenen heeft via 3.500 huis-aan-huis verspreide brieven haar inwoners benaderd om de (online) vragenlijst in te vullen. Daarnaast is een open link naar de (online) vragenlijst verspreid via lokale media, social media en de gemeentelijke website. Op verzoek was het invullen van een schriftelijke enquête mogelijk. Om de respons te verhogen zijn 10 Nuenen Centrum cadeaubonnen ter waarde van 25 euro verloot onder alle respondenten. In de periode van 1 december 2021 tot en met 9 januari 2022 zijn inwoners in de gelegenheid gesteld de vragenlijst in te vullen. Uiteindelijk hebben 574 respondenten de vragenlijst ingevuld. Dat is een zeer goede respons, hoger dan gemiddeld in vergelijkbare onderzoeken.
Tot het centrum rekent de gemeente Nuenen in dit onderzoek (delen van) de volgende straten; Boordseweg, Weverstraat, Kloosterstraat, Mgr. Cuytenstraat, Berg, Achter de Heggen, Jhr. Marcus van Gerwenlaan, Jhr. Hugo van Berckellaan, Jan van Schijnveltlaan, Papenvoort, Beekstraat, Aardappeleterssteegje, Margot Begemannstraat, Houtrijk, Vincent van Goghstraat- en plein, De 3
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
% van totaal
In tabel 4.1 hebben we het aantal respondenten weergegeven per kern. Leeswijzer bij deze tabel: van de 574 respondenten geven 570 personen aan dat zij woonachtig zijn in de gemeente Nuenen. Hiermee kunnen we betrouwbare uitspraken doen over de mening van de inwoners van de gemeente Nuenen. We hebben de bewoners van de kern Nuenen verder uitgesplitst naar inwoners die woonachtig zijn in het centrum en daarbuiten. Van de 533 respondenten die woonachtig zijn in de kern Nuenen zijn er 68 woonachtig in het centrum (12%).3 In tabel 4.2 hebben we de leeftijdsopbouw van de respondenten weergegeven. De vragenlijst is in verhouding door meer mannen (59%), dan vrouwen (40%) ingevuld. Dit kan mogelijk wat invloed hebben op de resultaten. Negen respondenten hebben hun geslacht niet kenbaar gemaakt.
Hovenier, Berghof, De Vankhof, De Lenthof, De Smidse, Parkhof, Park, Parkstraat, Kerkstraat, Past. Aldenhuijsenstraat, Voirt, Marijkestraat, Hof van Wijck, Noorstraatje, Plankenhof, Raessenshof en Van Brunschothof.
ONTWIKKELEN IN BALANS: BOUWSTENEN TOERISME & RECREATIE GEMEENTE NUENEN 2022
29
Tabel 4.2 Wat is uw leeftijd?
15-24 jaar
Aantal respondenten 9
% van totaal 2%
Aantal inwoners* 2.468
% van totaal 12%
25-44 jaar
90
16%
4.694
23%
45-64 jaar
228
40%
6.772
34%
65 jaar en ouder
245
43%
6.153
31%
2
0%
-
-
574
100%
20.087
100%
Onbekend N
Overige opmerkingen ▪ In dit hoofdstuk spreken we consequent over ‘de inwoners’. Daarmee bedoelen we feitelijk de respondenten die de vragenlijst hebben ingevuld van 15 jaar en ouder. ▪ De resultaten in dit rapport zijn vaak in percentages in een tabel weergegeven. Door afronding naar hele percentages, kan het zijn dat de resultaten in een tabel optellen tot net iets meer of minder dan 100%. In onderstaande paragrafen hebben we de resultaten weergegeven.
*Bron: allecijfers.nl, de categorie 0-15 jaar hebben we buiten beschouwing gelaten.
De vragenlijst is door inwoners van verschillende leeftijden ingevuld. In verhouding tot de leeftijdsverdeling van de inwoners van Nuenen, Gerwen en Nederwetten zijn de groepen 15-24 jaar en 25-44 jaar ondervertegenwoordigd. Terwijl de groepen 45-64 jaar en 65 jaar en ouder (licht) zijn oververtegenwoordigd. Dit kan mogelijk wat invloed hebben op de resultaten. Over de groep 15-24 jaar kunnen we geen specifieke uitspraken doen, omdat het responspercentage te laag is. Inkomen gelinkt aan recreatie en toerisme We hebben ook aan de respondenten gevraagd of hun inkomen (deels) is gelinkt aan recreatie en toerisme in de gemeente Nuenen. 553 respondenten geven aan dat dit niet het geval is. Vijftien respondenten geven aan dat hun inkomen wel (deels) is gelinkt aan recreatie en toerisme. In ongeveer de helft van de gevallen gaat het om 1-20% van het inkomen. En in ruim een kwart van de gevallen om 20-40% van het inkomen. Zes respondenten hebben geen antwoord gegeven op deze vraag.
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
ONTWIKKELEN IN BALANS: BOUWSTENEN TOERISME & RECREATIE GEMEENTE NUENEN 2022
30
4.2 We hebben allereerst aan de inwoners gevraagd wat ze vinden van de huidige toeristisch- recreatieve voorzieningen in Nuenen, zoals de fiets- en wandelmogelijkheden, horeca en zwemvoorzieningen. Figuur 4.1 Mist u recreatieve voorzieningen in de gemeente Nuenen? Weet niet 18%
Ja 30%
Nee 52%
We hebben ook gevraagd welke recreatieve voorzieningen worden gemist. Daar is uiteenlopend op geantwoord. Onderstaand een overzicht van antwoorden die vaker werden gegeven (vrij vertaald). Welke voorzieningen worden gemist? ▪ Speeltuinen en speelmogelijkheden voor kinderen (zoals een klimbos, natuurspeeltuin, survivalbaan, een speelveld voor de jeugd, buitensport toestellen voor alle leeftijden). ▪ Een camping en/of kampeervoorzieningen. ▪ Kleinschalige recreatieve voorzieningen, zoals picknickplaatsen, een buitensportvoorziening, zoals een Cruijfcourt, jeugd skate park, meer bankjes langs de wandelpaden, hondenspeelplaats of -losloopgebied, outdoor basketbal veld, openbare toiletten. ▪ Een (goed) binnenzwembad. ▪ Culturele voorzieningen, bijvoorbeeld een bioscoop, jeugdsoos of cultureel centrum. ▪ Betere fiets- en/of wandelmogelijkheden.
Aanvullend hebben we gevraagd aan de inwoners van welke voorzieningen inwoners zelf het meest gebruik maken in de gemeente Nuenen, zie figuur 4.2.
Wat valt op? ▪ Meer dan de helft van de inwoners geeft aan geen recreatieve voorzieningen te missen in de gemeente Nuenen. ▪ 30% van de inwoners is het daar niet mee eens en mist wel voorzieningen. ▪ Inwoners in de leeftijdscategorie 25-44 jaar geven in verhouding vaker aan voorzieningen te missen (38% ‘ja’), 65 plussers juist het minst vaak (58% ‘nee’).