Kadernota 2026

Kadernota 2026

1

-

Inhoudsopgave Hoofdstuk 1

Inleiding ....................................................................................................................3

Hoofdstuk 2

Financieel perspectief .............................................................................................4

2.1

Budgettair beeld ...................................................................................................................4

2.2

Autonome ontwikkelingen ...................................................................................................6

2.3

Nieuwe ontwikkelingen/wensen .........................................................................................9

2.3.1

Toelichting nieuwe ontwikkelingen/wensen ...................................................................10

2.4

Totaaloverzicht ...................................................................................................................12

2.5

Onzekerheden ....................................................................................................................13

2.6

Incidentele dekking ............................................................................................................13

2.7

Ombuigingen.......................................................................................................................13

2.8

Belastingen en belastingdruk ...........................................................................................14

Hoofdstuk 3

Investeringen ..............................................................................................................15

3.1

Actualisatie investeringen t.o.v. programmabegroting 2025 ........................................15

3.2

Majeure projecten: Wat gaan we doen in 2026? ...........................................................16

Hoofdstuk 4

Risico’s, weerstandsvermogen en kengetallen.................................................18

4.1

Algemene reserves ............................................................................................................18

4.1.1

Bestemmingsreserves .......................................................................................................18

4.2 Risico’s en ratio weerstandsvermogen ..................................................................................19 4.3 Kengetallen ................................................................................................................................19 Bijlage 1: Gevolgen meerjarenbegroting bij diverse scenario’s huisvesting. ...................21 Bijlage 2: Concept investeringsbegroting...................................................................................26

2

Hoofdstuk 1

Inleiding

Voor u ligt de Kadernota 2026-2029, waarin we de financiële en beleidsmatige koers van onze gemeente voor de komende jaren schetsen. Waar we in voorgaande jaren nog ruimte hadden voor nieuw beleid en investeringen, merken we nu dat het steeds moeilijker wordt om onze begroting structureel sluitend te krijgen. Het zogenaamde ‘ravijnjaar’ 2026 markeert niet alleen een eenmalige financiële dip, maar heeft structurele gevolgen voor onze gemeentelijke financiën als gevolg van het rijksbeleid. De exacte omvang van de financiële uitdaging wordt duidelijk na ontvangst van de meicirculaire, die pas ná het versturen van deze kadernota verschijnt. Op basis daarvan kunnen we bepalen of aanvullende maatregelen op termijn noodzakelijk zijn. Voor 2026 en naar verwachting ook 2027 zijn ombuigingen nog niet nodig, dankzij de algemene reserve die we de afgelopen jaren bewust hebben opgebouwd. Die buffer stelt ons in staat om de eerste effecten van het ravijnjaar op te vangen zonder direct in te grijpen in de uitvoering of voorzieningen. Tegelijkertijd staat 2026 in het teken van gemeenteraadsverkiezingen, wat extra gewicht geeft aan de keuzes die we nu maken. Deze kadernota vormt daarmee de opmaat naar een nieuwe bestuursperiode. Het vraagt om een realistische en evenwichtige blik op de toekomst, waarin we blijven investeren in wat nodig is, maar ook de financiële kaders goed bewaken.

Ondanks de financiële druk zetten we vol in op woningbouw. De vraag naar woningen is groot, en het is essentieel dat we blijven bouwen om te voldoen aan de groeiende behoefte van onze inwoners. Dit blijft een prioriteit, ook in de komende jaren. De kosten die samenhangen met deze versnelling verhalen we zoveel mogelijk op de initiatiefnemers. Denk hierbij aan anterieure overeenkomsten en vergunningen. Door meer woningbouw en dus meer inwoners neemt ook de druk op het voorzieningenniveau toe. Een groeiend inwonersaantal betekent meer gebruik van voorzieningen zoals kinderopvang, onderwijs, huisartsen en tandartsen. Dat kan ook leiden tot de realisatie van nieuwe voorzieningen. Maar ook het gebruik van voorzieningen van de Wmo, Jeugdhulp en Participatiewet gaat toenemen als gevolg van de groei. Dat betekent meer inzet van bijvoorbeeld de Wmo-consulenten, de LEV-groep en andere samenwerkingspartners binnen het CMD. We houden deze ontwikkelingen nauwlettend in de gaten. Naast woningbouw blijven we werken aan belangrijke (lang)lopende projecten, uitvoering gevend aan ons collegeprogramma 2023-2026 “DOEN!”. Zo worden in 2026 de projecten Klooster en Hongerman opgeleverd en maken we grote stappen met de gefaseerde uitvoering van de herontwikkeling Bosweg. Hiermee zetten we een belangrijke stap in de ruimtelijke en maatschappelijke ontwikkeling van onze gemeente.

De uitvoering van de Bundelroutes wordt nu echt zichtbaar, zodat we de verkeersdoorstroming en bereikbaarheid kunnen verbeteren. Ook staat de opening van het AZC in 2026 op de agenda, een ontwikkeling die zowel kansen als uitdagingen met zich meebrengt voor onze gemeenschap. Bij al deze projecten speelt participatie een belangrijke rol. Op financieel en organisatorisch vlak bereiden we ons voor op de toekomst, met de oplevering van een nieuwe opzet voor de programmabegroting in 2027, om onze financiële sturing verder te verbeteren en transparanter te maken. Daarnaast legt het college in deze kadernota een belangrijke keuze voor aan de raad: de bouw van een nieuw gemeentehuis. De huisvesting van de gemeentelijke organisatie staat al langer ter discussie en vraagt om een structurele oplossing. Het huidige gemeentehuis voldoet niet meer aan de eisen van deze tijd, zowel qua staat als qua werkomgeving. In deze kadernota legt het college de optie van nieuwbouw voor inclusief het huisvesten van het CMD (Centrum

3

Maatschappelijke Deelname) en Dienst Dommelvallei (DDV) in het nieuwe gemeentehuis, omdat dit kwalitatief en financieel de beste oplossing is. Ook maken we zichtbaar wat de financiële gevolgen zijn van de keuze van een extra binnensportaccommodatie, een wens van uw raad. Hoewel we de gevolgen van het ravijnjaar voorlopig kunnen opvangen, presenteren we in deze kadernota wel de scenario’s voor mogelijke bezuinigingen op termijn. Mochten de structurele tekorten aanhouden, dan zullen vanaf 2028 mogelijk aanvullende maatregelen nodig zijn. We streven ernaar een programmabegroting 2026-2029 voor te leggen waarvan de eerste twee jaren een sluitend beeld laten zien. De komende periode vraagt om zorgvuldige en weloverwogen keuzes. We moeten de juiste balans vinden tussen het realiseren van belangrijke projecten, het blijven bouwen aan de toekomst en het behouden van een gezonde financiële basis. Met deze kadernota bieden we een helder overzicht van de huidige situatie en de strategische afwegingen die voor ons liggen. We nodigen de raad uit om hierin samen richting te geven aan een toekomstbestendige gemeente, ondanks de financiële uitdagingen die op ons afkomen.

Hoofdstuk 2

Financieel perspectief

2026 is de afsluiter van deze bestuursperiode en van het collegeprogramma 2023-2026 “DOEN!” en ook het jaar van de gemeenteraadsverkiezingen. Komend jaar staat dus vooral in het teken van het uitvoeren van dit programma. Nieuwe kansen en mogelijkheden pakken we alleen op als deze bijdragen aan onze ingezette koers. Hierbij houden we rekening met het financieel perspectief en de slagkracht van de organisatie. Bij het toekennen van financiële ruimte voor nieuwe ambities hanteren we, daar waar mogelijk, als uitgangspunt nieuw voor oud beleid (als we iets nieuws willen stoppen we met wat anders). De wereld om ons heen staat niet stil, en autonome en onontkoombare zaken lossen we op. De afweging om nieuwe ambities wel of niet te kunnen honoreren wordt pas gemaakt bij de programmabegroting 2026-2029. Op dat moment bekijken we op integrale wijze hoe de beschikbare middelen en ambities kunnen worden gecombineerd, waarbij allereerst de al ingezette zaken worden uitgevoerd. In deze kadernota geven we de ambities weer inclusief de financiële overwegingen. Deze overwegingen worden toegelicht in de hoofdstukken 2 en 3 en willen we bespreken met uw raad. We brengen u daarmee in de positie en de richting die u daarbij aangeeft nemen we mee bij de programmabegroting 2026-2029.

2.1

Budgettair beeld

2.1.1 Samenvattend beeld meerjarenperspectief Voor het bepalen van het budgettair kader 2026-2029 gaan we uit van de stand bij de programmabegroting 2025-2028. Onderstaande tabel laat het verloop van de programmabegroting 2025 zien inclusief de decembercirculaire 2024. Dit is het financiële startpunt van de kadernota.

4

Saldo programmabegroting 2025-2029 Saldo meerjarenbegroting 2025-2028 Septembercirculaire 2024 Decembercirculaire 2024 naar stelpost loon-en prijsontwikkeling Saldo programmabegroting 2025-2029 nieuw

2026 279.747 58.388 91.561 -91.561 338.135

2027 82.183 -62.099 154.311 -154.311 20.084

2028 -25.999 -70.449 218.085 -218.085 -96.448

2029 357.603 -82.053 218.085 -218.085 275.550

Het meerjarig beeld wijzigt door verschillende ontwikkelingen: • Wijzigingen van het gemeentefonds, die volgen uit de circulaires; de begroting is gebaseerd op de septembercirculaire 2024. Via raadsinformatiebrieven informeren we u over de gevolgen van de circulaires. In deze kadernota is de decembercirculaire 2024 verwerkt in de beschikbare ruimte (betrof alleen middelen voor loon- en prijsindexatie die toegevoegd worden aan de gelijknamige stelpost, dus budgettair neutraal) • Autonome ontwikkelingen/ reeds genomen raadsbesluiten • Noodzakelijke ontwikkelingen • Nieuwe ambities • Ombuigingen Bij de start van deze kadernota is de budgettaire ruimte voor het jaar 2026 positief. In verband met een andere bekostigingssystematiek vanaf 2026 (inclusief een extra korting door het Rijk), nemen de inkomsten vanaf dat jaar structureel af. Dit wordt ook wel het ravijnjaar genoemd. Door tijdige maatregelen in het verleden heeft Nuenen de begroting tot en met 2026 nog sluitend. In de voorjaarsnota van het Rijk is aangekondigd dat er extra middelen beschikbaar komen voor gemeenten; t/m 2027 cumulatief € 3 miljard. Welk bedrag dat voor de gemeente Nuenen wordt is pas bekend bij de meicirculaire 2025 (die rond 31 mei wordt gepubliceerd). Vooralsnog krijgen gemeenten geen structurele middelen, slechts incidentele middelen.

Dit betekent dat de problemen van gemeenten om de begroting meerjarig sluitend te maken onverminderd voortduren. Zodra de doorrekening van de meicirculaire heeft plaatsgevonden wordt u via een raadsinformatiebrief geïnformeerd over de gevolgen van het rijksbeleid voor Nuenen. 2.1.2 Landelijke ontwikkelingen •

•

Landelijk wordt erkend dat het voor gemeenten erg lastig is om de financiële ruimte voor 2026 en verder te ramen, vanwege de grote onzekerheden zowel aan de batenkant als aan de lastenkant. We moeten dus bepaalde aannames doen, op een verantwoorde manier, om enerzijds al te ingrijpende ombuigingsmaatregelen te voorkomen voor de korte termijn en anderzijds onverantwoorde risico’s te voorkomen op de lange termijn. Landelijk zijn hier werkgroepen voor geformeerd, waarvan wij de publicaties nauwlettend volgen. De komende jaren worden gekenmerkt door het financiële ravijn dat vanaf 2026 speelt. Daarnaast zijn er de tekorten op de jeugdzorg; de problematiek omtrent de nieuwe normeringssystematiek en de verdere onderzoeken naar de herijking van het gemeentefonds; de lonen en prijzen blijven stijgen. Dat alles maakt het lastig om inschattingen te maken voor de kadernota. Het rapport van de commissie Van Ark is het meest concreet en daarvan heeft het kabinet aangegeven dat het niet de vraag is óf, maar hoe het kabinet daar iets mee gaat doen. In de Voorjaarsnota is toegezegd om de komende maanden te zoeken naar middelen om gemeenten voor 50% te compenseren voor de jeugdzorg tekorten over 2023 en 2024 (€ 728 miljoen), zoals geadviseerd was door de commissie Van Ark.

De VNG heeft op verzoek van het kabinet de juridische stappen voorlopig opgeschort, maar houdt vast aan het recht op deze compensatie en kan in de toekomst alsnog de Staat in gebreke stellen wanneer dit geld bij de augustusbesluitvorming niet komt. In de meicirculaire verwachten we hierover dus nog geen uitsluitsel. Daarnaast is er grote onzekerheid over de jaren vanaf 2028.

5

•

2.2

Gezien het aankomende ravijnjaar en de wettelijke verplichting van een structureel sluitende begroting ofwel in het 1e jaar ofwel in het 4e jaar zijn vorig jaar met het Rijk en de VNG afspraken gemaakt om met die verplichting soepeler om te gaan. Deze afspraken (toezichtskader) zijn nog niet herzien en gelden dus vooralsnog nog steeds. Gemeenten mogen incidenteel reserves en overschotten inzetten voor het dekken van structurele lasten. Maximaal mag dit voor 10% van de lasten en de solvabiliteit moet minimaal 20% blijven. Dit is geen structurele oplossing voor de financiële problemen van gemeenten. Wij hebben van deze optie bij de meerjarenbegroting 2025-2028 nog geen gebruik hoeven maken, maar zullen er indien nodig nu wel gebruik van maken om de eerste 2 jaren sluitend te maken.

Autonome ontwikkelingen

De wereld om ons heen staat niet stil, we hebben ook te maken met autonome en onontkoombare zaken. Het gaat om ontwikkelingen waarop de gemeente geen directe invloed kan uitoefenen. De financiële gevolgen hiervan zijn in onderstaande tabel weergegeven. Progr Autonome ontwikkelingen / collegebesluiten 1 Aanpassing WKR-regeling 1 Extra middelen MRE 8 dekking: stelpost indexering 1 Extra middelen DDV 1e wijz 2025 1 dekking: overheveling middelen incl taak naar DDV 8 dekking: stelpost indexering 2 Extra middelen Veiligheidsregio (VRBZO) 8 dekking: stelpost indexering 3 Extra middelen GGD 8 dekking: stelpost indexering 6 Extra middelen ODZOB 8 dekking: stelpost indexering 3 Samenwerkingsovereenkomst Jeugdzorgplus 3 Meerkosten leerlingenvervoer 3 dekking: onderuitputting collectief vervoer 3 Vergoeding rijk AZC Pastoorsmast 3 Huur COA 3 Uitbreiding formatie ter ondersteuning Pastoorsmast 3/4/7 Subsidieprogramma 2025 3 GR 10 voor de jeugd 1 verlaging inkoop bizob 3 verlaging budget werkplan 21 voor de jeugd 8 dekking: stelpost indexering 4 Uitvoering IHP extra noodlokalen 4 Uitvoering IHP school fase I voor Nuenen West 4 Uitbreiding School Mooiste Blauw 4 Actualisatie kapitaallasten Mooiste Blauw 2027 5 Actualisatie kapitaallasten Bosweg (2027) 4 Onderhoud sportparken obv nog vast te stellen beheerplan 6 Onderhoud openbaar groen (tariefsverhoging) 8 dekking: stelpost indexering 6

Onderhoud groen areaaluitbreiding 6 Onderhoud groen Slotpark N-W 8 dekking: stelpost areaaluitbreiding 6 Brainport 2029 (bestaande afspraken regionale mobiliteit) 7 Actualisatie kapitaallasten Klooster (2026) Totaal autonome ontwikkelingen

2026 -20.000 -12.650 12.650 -131.570 92.400 39.170 -117.738 59.577 -22.137 22.137 -17.918 17.918 -118.000 -60.000 60.000 97.500 20.000 -90.000 -27.000 -106.550 78.125 4.600 8.100 -67.000

2027 -20.000 -12.650 12.650 -189.190 92.400 96.790 -188.727 59.577 -22.137 22.137 -17.918 17.918 -118.000 -60.000 60.000 195.000 40.000 -90.000 -27.000 -106.550 78.125 4.600 8.100 -134.000

2028 -20.000 -12.650 12.650 -203.714 92.400 111.314 -225.898 59.577 -22.137 22.137 -17.918 17.918 -118.000 -60.000 60.000 195.000 40.000 -90.000 -27.000 -106.550 78.125 4.600 8.100 -134.000

45.000

45.000 346.000 -50.000 -85.000 50.000 -100.000 -60.000 35.690

-50.000 -85.000 50.000 -150.000 -60.000 53.408

-50.000 -85.000 50.000 -200.000 -60.000 128.853 -145.406

-117.185

-612.945

-755.985

-35.307

-50.000 -85.000 50.000 -50.000 -60.000 20.088

2029 -20.000 -12.650 12.650 -170.478 92.400 78.078 -225.898 59.577 -22.137 22.137 -17.918 17.918 -118.000 -60.000 60.000 195.000 40.000 -90.000 -27.000 -106.550 78.125 4.600 8.100 -134.000 -23.345 -35.041

356.000 -52.298

6

2.2.1 Toelichting autonome ontwikkelingen Aanpassing WKR-regeling De huidige uitvoering van de werkkostenregeling is gebaseerd op de uitgaven, wat betekent dat de kosten van het bestuur en het personeel bij elkaar worden geteld. Hierdoor drukt een onevenredig deel van deze regeling op het bestuur, wat nadelige consequenties heeft voor de bestedingsruimte personeel. De VNG en het Rijk adviseren om dit in verhouding van het aantal fte te doen en de kosten te splitsen in bestuur en organisatie. Op basis van een voorlopige berekening verwachten we dat dit rond € 20.000 meer gaat kosten. Stijging bijdrage GR MRE 1 / Dekking ten laste van stelpost loon- en prijsstijging De GR MRE heeft zijn begroting 2026 ingediend waarbij de gemeentelijke bijdrage structureel hoger wordt. Dit betreft alleen indexering en brengen we ten laste van de stelpost indexering. Stijging bijdrage GR Dienst Dommelvallei 1 /Dekking ten laste van bestande budgetten / Dekking ten laste van stelpost loon- en prijsstijging De GR Dienst Dommelvallei heeft zijn begroting 2026 ingediend waarbij de gemeentelijke bijdrage structureel hoger wordt. Gedeeltelijk is er dekking binnen onze begroting. Het restant brengen we ten laste van de stelpost indexering.

Stijging bijdrage GR Veiligheidsregio 1 / Dekking ten laste van stelpost loon- en prijsstijging De GR Veiligheidsregio (VRBZO) heeft zijn begroting 2026 ingediend waarbij de gemeentelijke bijdrage structureel hoger wordt. Het gedeelte dat indexering betreft brengen we ten laste van de stelpost indexering. Stijging bijdrage GR GGD 1 / Dekking ten laste van stelpost loon- en prijsstijging De GR GGD heeft zijn begroting 2026 ingediend waarbij de gemeentelijke bijdrage structureel hoger wordt. Dit betreft alleen indexering en brengen we ten laste van de stelpost indexering. Samenwerkingsovereenkomst Jeugdzorgplus De vijf jeugdhulpregio’s in Oost-Brabant en Noord- en Midden-Limburg kopen JeugdzorgPlus gezamenlijk in. De overeenkomst loopt tot en met 31 december 2024. Het college heeft ingestemd met de verlenging van de overeenkomst JeugdzorgPlus landsdeel ZuidoostNederland voor 2025. De prognose 2025 in het voorstel is gebaseerd op de verdeling van het totale contractbedrag inclusief beschikbaarheidsfinanciering Dit heeft hogere kosten tot gevolg. De raad is geïnformeerd via een raadsinformatiebrief. Meerkosten leerlingenvervoer / Dekking ten laste van onderuitputting collectief vervoer Het taxibedrijf dat ons leerlingenvervoer verzorgde is door omstandigheden zeer plotseling gestopt met hun bedrijf.

We hebben met spoed een nieuwe aanbieder gevonden, deze kan het echter niet overnemen tegen hetzelfde tarief. We proberen het ontstane tekort op te vangen binnen programma 3; vooralsnog zien we mogelijkheden bij de onderuitputting collectief vervoer. Decentralisatie-uitkering AZC Pastoorsmast / Huurbaten COA / Kosten formatieuitbreiding AZC Na oplevering van het AZC aan de Pastoorsmast begin 2026 ontvangen wij huur van het COA en een extra uitkering van het Rijk (deze laatste loopt via het gemeentefonds, algemene middelen en dus in programma 8). Wel zullen wij hiervoor zelf ambtelijke uren nodig hebben. Niet alleen voor de directe begeleiding, maar ook op andere domeinen.

1 Begrotingen gemeenschappelijke regelingen: hiervoor lopen momenteel de zienswijzeprocedures. De opgenomen

bedragen zijn op basis van de ingediende conceptbegrotingen.

7

Subsidieprogramma 2025 Bij de vaststelling van het Subsidieprogramma 2025 heeft het college enkele subsidies hoger vastgesteld dan begroot na behandeling van de zienswijzen. Dit heeft een structureel effect. GR 10 voor de jeugd Vanaf 2026 gaat de GR zelf haar inkoop regelen bij BIZOB, hetgeen een verschuiving van de budgetten betreft. Naast de indexering leidt deze begroting tot een extra stijging van de gemeentelijke lasten van ca. € 15.000. Integraal huisvestingsplan onderwijs (IHP) Op 10 april 2025 heeft de raad het Integraal Huisvestingsplan onderwijs 2025-2040 vastgesteld. In het IHP spreken schoolbesturen en gemeente zich uit over de wijze waarop onderwijsvoorzieningen in Nuenen in de komende periode gaan (of blijven) voldoen aan de geldende eisen. De gemeente is wettelijk verplicht voldoende en adequate huisvesting beschikbaar te stellen voor het onderwijs. Dat brengt aanzienlijke investeringen met zich mee, die in het raadsvoorstel zijn benoemd. We nemen de eerste investeringen, € 4,2 miljoen gepland voor 2028-2029, op in deze kadernota (zie hoofdstuk 3). Maar we moeten in het achterhoofd houden dat een tweede reeks investeringen voor vergelijkbaar bedrag gepland staat voor 2032-2033, die dus buiten deze meerjarenperiode valt. Zoals toegezegd in de raadsvergadering van 10 april zijn de kosten voor kinderopvang nog niet opgenomen.

Gedurende een aantal jaren zijn noodlokalen nodig die in de exploitatie zijn meegenomen (€ 134.000 per jaar van medio 2026 tot medio 2031). Uitbreiding school Mooiste Blauw In 2023 en 2024 is een bouwkrediet van € 1.904.033 beschikbaar gesteld voor uitbreiding van Het Mooiste Blauw. Schoolbestuur PlatOO gaf tijdig in het voorbereidingsproces aan dat het verleende bouwkrediet niet toereikend is. De redenen voor de meerkosten zijn divers. De meerkosten worden voorlopig geschat op € 990.000, vanaf 2027 kost dit aan kapitaallasten ruim € 35.000 structureel. Wij bereiden een aanvullende kredietaanvraag voor die in het tweede halfjaar van 2025 aan uw raad wordt voorgelegd. In de jaren 2026 en 2027 is er wel een incidenteel voordeel van € 45.000 omdat de oplevering inmiddels is doorgeschoven naar medio 2027. Actualisatie investeringen: gevolgen voor kapitaallasten Naast bovengenoemde voor Het Mooiste Blauw speelt dit ook voor: - investeringen Klooster: oplevering verwacht in 2026, afschrijving start pas in 2027; in de begroting 2025-2028 waren we uitgegaan van start vanaf 2026. - investeringen Bosweg: oplevering verwacht in 2027, afschrijving start pas in 2028; in de begroting 2025-2028 waren we uitgegaan van start vanaf 2027.

Onderhoud sportparken obv nog vast te stellen beheerplan Uit het opgestelde beheerplan (nog niet vastgesteld) blijkt dat voor onderhoud aan de sportvelden substantieel meer budget nodig is dan tot nu toe geraamd. Onderhoud openbaar groen / Dekking stelpost indexering / stelpost areaaluitbreiding We willen structureel voldoende budget reserveren voor het onderhoud van het openbaar groen, zodat bomen, gras en beplanting blijven voldoen aan het gewenste kwaliteitsniveau. We houden hierbij rekening met prijsstijgingen en uitbreiding van areaal door ruimtelijke ontwikkelingen. Ook nieuwe groenvoorzieningen, zoals in uitbreidingswijken, worden vanaf de aanleg structureel meegenomen in de begroting. We streven naar een realistische raming die aansluit bij de werkelijke kostenontwikkeling. Een deel van de benodigde middelen vangen we

8

op via de bestaande stelpost voor indexering. Ook kan een gedeelte van de meerkosten worden gedekt uit de stelpost areaaluitbreiding2. - Slotpark Nuenen West Als we het park niet onderhouden vindt er wildgroei plaats. Dit park is de "parel" van Nuenen West. Brainport mobiliteit Bestaande Brainport-afspraken (kortetermijnmaatregelen hub en knoop Eindhoven) waarvan de bedragen tot en met 2028 al in de begroting waren opgenomen, het bedrag vanaf 2029 is hoger. Indexering / stelpost loon- en prijsontwikkeling De begroting bevat een stelpost voor loon- en prijsontwikkelingen (LPO), die aansluit bij de LPO-ontwikkeling in de algemene uitkering. Deze stelpost staat in programma 8 en loopt meerjarig op, cumulatief dus. Conform de financiële verordening (art. 4 lid 2) worden voor de begroting 2026 indexpercentages gehanteerd die in de Macro Economische Verkenning 2025 (uitgebracht in 2024) zijn opgenomen voor het jaar 2025. Het gaat om de “loonvoet sector overheid” voor de index van de lonen en de “prijs netto materiële overheidsconsumptie (imoc)” voor de index van de prijzen. Indexcijfers meerjarenraming 2026-2029 Loonkosten Materiële kosten (IMOC) Gewogen kostenontwikkeling

2026 4,7 2,7 3,7

2027 4,7 2,7 3,7

2028 4,7 2,7 3,7

2029 4,7 2,7 3,7

Bij de meicirculaire 2025 worden geactualiseerde indexcijfers van het Centraal Planbureau gepubliceerd. Die zijn de basis voor de berekeningen voor het gemeentefonds in 2025 en ook 2026 en verder. Voorlopige cijfers van het Centraal Economisch Plan 2025 wijken meerjarig (2027 en verder) niet veel af en geven op dit moment geen aanleiding om de indexcijfers aan te passen.

2.3

Nieuwe ontwikkelingen/wensen

2 De stelpost areaaluitbreiding vullen we sinds de begroting 2025 aan vanuit de areaaluitbreiding

onroerendezaakbelasting.

9

Progr Nieuw beleid: nieuw gemeentehuis 1 Netto kosten nieuwbouw gemeentehuis 1 huurinkomsten DDV 3 wegvallen exploitatie CMD 1 vrijval kap lasten oude investeringen GH 1 lagere exploitatiekosten nieuw tov oud 1 verhuiskosten/projectleiding 1 aframen boekwaarde oude GH 1 reeds geraamd 1 tlv algemene reserve Financiële gevolgen nieuwbouw gemeentehuis

2026

2027

2028

-160.000

-100.000

100.000

200.000

-60.000

100.000

-200.000 -430.000 200.000 430.000 0

2029 -758.627 304.000 210.000 100.000 125.000

200.000 180.373

Bovenstaande meerjarenraming is gebaseerd op scenario 5a Nieuwbouw gemeentehuis (inclusief CMD en DDV). De gevolgen voor de meerjarenraming van de overige scenario’s vindt u in bijlage 1. Op basis van uw keuze bij de besluitvorming van de kadernota zal zo spoedig mogelijk daarna een raadsvoorstel worden toegestuurd voor de raad van 3 juli. Progr Nieuw beleid: extra binnensportaccommodatie 4 Investering extra binnensportaccommodatie/ scenario 5: sporthal (12,85 mln) 4 Aankoop grond 4 Exploitatiekosten 4 Huuropbrengsten Financiële gevolgen extra binnensportaccommodatie 0

2026

0

2027

2028 -578.422

2029 -578.422 pm pm -221.448 -221.448 114.321 114.321 0 -685.549 -685.549

2.3.1 Toelichting nieuwe ontwikkelingen/wensen Informatiebeveiliging / privacy medewerker De toenemende digitalisering en afhankelijkheid van IT-systemen brengen risico’s met zich mee zoals datalekken en cyberaanvallen, die direct invloed hebben op de dienstverlening aan inwoners. Naar verwachting wordt in het derde kwartaal 2025/uiterlijk 2026 informatiebeveiliging (via Baseline Informatiebeveiliging Overheid, BIO) wettelijk verankerd in de Cyberbeveiligingswet en vindt er aangescherpt toezicht plaats. Daar waar de BIO de kantoorautomatisering betreft gaat de nieuwe wet een stap verder en is ook van toepassing op operationele technologie. Uit de bestuursrapportage Digitale Weerbaarheid 2024 blijkt dat de gemeenten informatiebeveiliging beter moeten borgen binnen de processen om aantoonbaar de veiligheid van gegevens van inwoners en medewerkers te kunnen garanderen en hierbij te kunnen voldoen aan wet -en regelgeving. Het is onze doelstelling om op een gestructureerde wijze te groeien naar een volwassen informatiebeveiligings- en privacyniveau en daarmee de beschikbaarheid, vertrouwelijkheid en integriteit van informatie binnen de gemeentelijke processen te borgen. Hiermee zijn we een betrouwbare partner voor onze inwoners, medewerkers en zakelijke partners en voldoen aan informatiebeveiligings- en privacy wet- en regelgeving.

Met het bestuur van DDV is afgesproken om nader te analyseren wat qua capaciteit nodig is om aan de ambitie en nieuwe wetgeving te gaan voldoen. Daarom heeft het bestuur besloten om vooruitlopend op een definitieve uitbreiding voor de directie van de Dienst vanuit eigen middelen (reserve P&O) 1 fte extra in zetten. Projectcontroller Eén van de aanbevelingen uit het Rekenkamerrapport Grip op grote projecten is het verbeteren van de interne controle rondom projecten, om zo (financiële) risico’s te beperken. Wij stellen voor een projectcontroller aan te stellen en de formatie daarvoor uit te breiden met 1 fte.

10

Formatieuitbreiding Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving De afgelopen periode zijn de uit te voeren taken binnen het fysieke domein voor Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving toegenomen in hoeveelheid en complexiteit. Dat heeft meerdere oorzaken (zie hierna) en betekent dat prioriteren van onze inspanningen op dit vlak nodig is. Deze prioriteiten zijn opgenomen in het Uitvoerings- en handhavingsprogramma (U&H programma) voor 2025. De gemeente Nuenen is in maart 2023 door de provincie onder actief toezicht geplaatst door het ontbreken van een aantal actuele documenten (U&H-beleid, uitvoeringsprogramma en jaarverslag). In de 2e helft van 2023 en in 2024 is een inhaalslag gepleegd en zijn de ontbrekende U&H-documenten vastgesteld. Op 30 januari 2024 is het U&H jaarverslag over 2023 en het U&H programma voor 2024 vastgesteld. Daarnaast is op 1 juli 2024 de nieuwe U&HS 2024-2028 vastgesteld. Wij constateren dat het aantal handhavingsverzoeken, handhavingsprocedures, WOOverzoeken en bezwaar- en beroepsprocedures de afgelopen periode zijn toegenomen (zie hiervoor ook het U&H-jaarverslag over 2024). Daarnaast neemt de complexiteit van dossiers toe, mede door de invoering van de Omgevingswet. We hebben in algemene zin te maken met een verhardende en steeds mondiger wordende samenleving waardoor extra capaciteit op het gebied van handhaving noodzakelijk is.

In het jaarverslag is een capaciteitsraming opgenomen waaruit een fors tekort blijkt aan beschikbare capaciteit op het gebied van juridische handhaving. Uitbreiding formatie gedragswetenschapper (8 uur per week) Op dit moment huren we een gedragswetenschapper in voor 8 uur per week. De wens voor uitbreiding bestaat al langer. Een nieuwe gedragswetenschapper willen we graag samen met Son en Breugel aanstellen. Hierdoor wordt de samenwerking Nuenen en Son en Breugel ook geïntensiveerd. Door inzet extra uren gedragswetenschapper ontstaat er meer ruimte voor bespreken van casuïstiek. De verwachting is dat hierdoor een kostenreductie van jeugdhulp zal plaatsvinden. Inrichting bibliotheek De bibliotheek verhuist in 2026 naar het Klooster. Er is bij het project rekening gehouden met inrichtingskosten. Echter om de dienstverlening te verbeteren zou de bibliotheek een aantal extra’s willen realiseren. Gedeeltelijk heeft de bibliotheek daarvoor zelf middelen gereserveerd, voor een deel doen ze ook een beroep op de gemeente Nuenen. Bij de septembercirculaire gemeentefonds 2024 waren (niet-geoormerkte) middelen toegekend voor versterking bibliotheken. Op dat moment was er geen reden deze middelen te oormerken omdat de aangevraagde subsidie al toereikend was begroot. Om de extra's voor de bibliotheek in het Klooster te financieren stellen we voor dit bedrag (€ 100.000) alsnog te oormerken.

We dekken deze eenmalige kosten door een onttrekking uit de algemene reserve. Beethoven bijdrage Regionale bijdragen aan de Beethoven-projecten zullen financiële gevolgen hebben voor alle regiogemeenten. De bijdragen kunnen tweeledig zijn: - bijdrage per inwoner voor projecten met regionaal belang; - bijdrage als cofinanciering (50%) voor projecten die wij aandragen vanuit Nuenen. Op dit moment is nog niet duidelijk hoe hoog de bijdragen zullen zijn. Kapitaallasten nieuwe investeringen 2026-2029 Zie hiervoor hoofdstuk 3. Gemeentehuis In twee beeldvormende avonden is uw raad meegenomen in de diverse scenario’s voor de toekomstige huisvesting van onze ambtenaren, de dislocatie CMD en de Dienst Dommelvallei. Door de samenloop van achterstallig onderhoud, verplichte duurzaamheidsmaatregelen, hoge huurkosten CMD (waar ook maatregelen nodig zijn in het kader van duurzaamheid en ARBO) en het feit dat de DDV ook op zoek is naar een nieuwe locatie is nieuwbouw van het gemeentehuis een optie.

11

Het alleen uitvoeren van (achterstallig) onderhoud en de verplichte verduurzaming van het bestaande gebouw brengt hoge kosten met zich mee. Ook is het bestaande gebouw moeilijk geschikt te maken voor het werken in moderne werkconcepten. Het college is van mening dat nieuwbouw op de huidige locatie inclusief het huisvesten van het CMD en DDV kwalitatief en financieel de meest toekomstgerichte oplossing is. Het gebouw wordt toekomstproof gebouwd, wat inhoudt dat indien gewenst het gebouw kan worden uitgebreid of kan worden omgebouwd tot appartementen, wanneer om wat voor reden dan ook minder kantoorruimte noodzakelijk is. De extra parkeerdruk lossen we op met een nieuw mobiliteitsbeleid en het kopen van extra parkeerplaatsen elders. Door de huuropbrengst van DDV, het wegvallen van de huurkosten CMD en door lagere exploitatiekosten levert deze variant een besparing op van € 300.000 bij het huidige rentepercentage van 1,1%. Aangezien het nieuwe percentage voor de begroting 2026 nog niet bekend is rekenen we voorzichtigheidshalve vooralsnog met een percentage van 2%, hetgeen dan een besparing oplevert van bijna € 180.000. Nieuwe binnensportaccommodatie De raad heeft gevraagd om uitwerking van scenario’s voor binnensportaccommodaties. Uit een eerste scan blijkt dat de investeringskosten van een nieuwe sporthal (scenario 5) ruim € 12 miljoen bedragen.

De kapitaallasten (met een rentepercentage van 2%) van dit scenario zijn opgenomen in deze kadernota. Afhankelijk van de locatie zullen er mogelijk ook nog kosten komen voor de aankoop van de benodigde gronden. Zodra de sporthal gerealiseerd is zullen we ook de exploitatiekosten in de begroting moeten opnemen. Hier tegenover staat dat we wel huur ontvangen vanuit de gebruikers. Het college is van mening dat zonder vergaande bezuinigen er geen dekking is voor deze wens. Ook is er op dit moment geen wettelijke verplichting om een extra binnensportaccommodatie te realiseren.

2.4

Totaaloverzicht

In het totaaloverzicht zijn de financiële consequenties inzichtelijk gemaakt als alle ramingen (inclusief de mutaties in de kapitaallasten in hoofdstuk 3) uit deze kadernota worden overgenomen in de begroting. Hierdoor heeft uw raad een beeld wat de opgave is om te komen tot een sluitende begroting. Houd hierbij rekening met: • De mutaties in de Rijksgelden uit de meicirculaire 2025 • Het feit dat de resultaten van de jaarrekening 2024 nog niet definitief zijn • Het gaat om ramingen van onderwerpen die we nu (begin april) in beeld hebben. Bij het opstellen van de begroting in de periode april-september kan de noodzaak zich voordoen dat bedragen moeten worden veranderd of nieuwe zaken moeten worden toegevoegd. • Het feit dat er geen ombuigingen of uitruil van oud voor nieuw beleid zijn verwerkt.

12

Saldo programmabegroting

2026

2027

2028

2029

Saldo programmabegroting 2025-2029 na circulaires

338.135

20.084

-96.448

275.550

Totaal autonome ontwikkelingen

-52.298

-117.185

-612.945

-755.985

Saldo

285.837

-97.101

-709.393

-480.435

Financiele gevolgen nieuwe wensen

-224.000

-252.000

-290.000

-312.000

Saldo

61.837

-349.101

-999.393

-792.435

Financiele gevolgen nieuwbouw gemeentehuis

-60.000

100.000

0

180.373

1.837

-249.101

-999.393

-612.062

0

0

-685.549

-685.549

1.837

-249.101

Saldo Financiele gevolgen nieuwe sporthal Saldo

2.5

-1.684.942 -1.297.611

Onzekerheden

Naast ontwikkelingen en wensen is er ook sprake van onzekerheden. De grote risico’s en onzekerheden zijn opgenomen in de jaarstukken 2024, en worden geactualiseerd bij de programmabegroting 2026. In hoofdstuk 4 van deze kadernota vindt u deze terug. Daarnaast brengen wij onder de aandacht: •

• •

2.6

De Hervormingsagenda jeugd vormt een risico. Taakstellend heeft het Rijk hier een bezuiniging ingeboekt die in onze meerjarenraming is verwerkt. De commissie Van Ark heeft duidelijke aanbevelingen gedaan, maar onduidelijk is of, hoezeer en wanneer het Rijk hierin een besluit over neemt. De bestuursopdracht sociaal domein wordt in 2025 afgerond. Uitgangspunt is dat deze binnen de huidige budgetten kan worden uitgevoerd. De groei van de gemeente als gevolg van de woningbouwopgave heeft ook consequenties voor de uitgaven in het sociaal domein.

Incidentele dekking

Incidenteel hebben we mogelijk extra middelen beschikbaar die we bij de begroting 2026 kunnen betrekken en kunnen inzetten voor kortlopende opgaven. Bij het opstellen van de begroting worden deze berekend. Het betreft: • • •

2.7

Inzetten jaarrekeningresultaat na resultaatbestemming. Hiervan wordt conform eerdere besluitvorming tenminste 75% gestort in de algemene reserve. Onderuitputting kapitaallasten door realistischere planning van de investeringsprojecten. Vrijval van reserves.

Ombuigingen

De huidige financiële positie van de gemeente is meerjarig negatief. Een groot deel van de inkomsten van de gemeente komt uit het gemeentefonds, via uitkeringen van het Rijk. Vanaf 2026 worden de gemeenten via het gemeentefonds voor € 2,3 miljard gekort. In de

13

meicirculaire zal pas duidelijkheid worden gegeven over de omvang van de rijksbijdragen voor de komende jaren. Pas na ontvangst van deze meicirculaire weten we of en hoeveel extra financiële ruimte er ontstaat – of juist welk tekort moet worden opgevangen. Door deze onzekerheid kunnen op dit moment geen definitieve uitspraken worden gedaan over het wel of niet doorvoeren van bezuinigingen. Het al dan niet doorvoeren van ombuigingen (bezuinigingsmaatregelen) hangt direct af van de financiële uitkomsten van de meicirculaire. Met andere woorden: als de meicirculaire voldoende meevallers oplevert en de financiële situatie verbetert, kunnen bezuinigingen mogelijk achterwege blijven. Valt de financiële uitkomst tegen of blijft de extra ruimte beperkt, dan zullen we ondanks eerdere inspanningen alsnog moeten kijken naar bezuinigingen om de begroting structureel sluitend te krijgen. We streven er naar om minimaal de eerste twee jaren (2026-2027) sluitend te presenteren. Wij houden daarom rekening met meerdere scenario’s en bereiden ons hierop voor, terwijl we tegelijkertijd hopen op een positieve uitkomst die ingrijpende maatregelen overbodig maakt. Scenario’s en mogelijke noodzaak tot bezuinigingen In afwachting van de meicirculaire schetst het college van B&W verschillende scenario’s voor het financieel meerjarenperspectief.

Deze scenario-benadering helpt om tijdig voorbereid te zijn en voorkomt dat we overhaaste beslissingen nemen. We onderscheiden globaal de volgende mogelijkheden: •

•

•

2.8

Scenario 1: Voldoende financiële ruimte – De meicirculaire pakt gunstig uit. De algemene uitkering van het Rijk blijkt hoger dan eerder verwacht, waardoor het meerjarenperspectief structureel sluitend blijft. In dit scenario zijn geen aanvullende bezuinigingen nodig. Lopende plannen en investeringen kunnen grotendeels ongewijzigd worden voortgezet. Uiteraard blijven we ook dan prudent omgaan met uitgaven, maar er is geen directe noodzaak tot ombuigen. Scenario 2: Beperkte verbetering, lichte ingrepen – De meicirculaire biedt enige verlichting, maar niet voldoende om alle tekorten op te lossen. Er ontstaat wel wat extra financiële ruimte, maar mogelijk niet genoeg om de volledige financiële opgave te dekken. In dit scenario zouden gerichte, beperkte bezuinigingsmaatregelen nodig kunnen zijn om de begroting sluitend te houden. We denken hierbij aan relatief lichte ombuigingen die zo veel mogelijk zonder blijvende gevolgen kunnen worden doorgevoerd. Deze ingrepen houden we zo klein mogelijk en zo veel mogelijk omkeerbaar, zodat ze kunnen worden teruggedraaid mocht de financiële situatie later verbeteren. Scenario 3: Onvoldoende ruimte, noodzaak tot ingrijpende ombuigingen – De meicirculaire brengt geen substantiële verbetering, of de financiële positie verslechtert zelfs. In dit worstcasescenario ontstaat er een structureel tekort dat dwingt tot forse bezuinigingen.

In dit scenario is het noodzakelijk een pakket aan ombuigingen door te voeren, mogelijk verdeeld over meerdere jaren en fasen. We realiseren ons dat zulke maatregelen impact zullen hebben op de dienstverlening en onze inwoners. Wanneer dit scenario realiteit wordt, ontkomen we er echter niet aan om pijnlijke keuzes te maken.

Belastingen en belastingdruk

In onderstaande tabel wordt de verwachte belastingdruk voor 2026 weergegeven. Het totaal van de kosten voor onroerendezaakbelasting (ozb), afval en rioolrecht noemen we de gemiddelde lastendruk voor de burger.

14

jaar WOZ-waarde wijziging woz-waarde ozb afvalstoffenheffing rioolrecht Totaal lastenontwikkeling • •

2023

2024

2025

2026 index 3,7%

€ 459.000 17,4% € 487 € 308 € 140 € 935 4,7%

€ 468.000 2,0% € 512 € 323 € 141 € 976 4,4%

€ 483.000 3,2% € 529 € 334 € 146 € 1.009 3,3%

pm € 549 € 346 € 151 € 1.046 3,7%

Uitgangspunt is het staande beleid dat we de onroerendezaakbelasting niet laten stijgen behalve met het vastgestelde indexcijfer. Voor 2026 bedraagt het indexcijfer 3,7%. Voor de riolerings- en afvalstoffenheffing houden we vast aan 100% kostendekkendheid. Bij de afvalstoffenheffing is het nog onzeker of we ons zullen kunnen beperken tot de reguliere indexering van 3,7%. De kosten in de ontwerp-begroting 2026 van Blink stijgen met 8,4%. Wij gaan de komende periode onderzoeken in hoeverre deze stijging moet doorwerken in het afvalstoffentarief en in hoeverre een gedeelte kan worden opgevangen binnen de huidige begroting of de egalisatievoorziening.

Hoofdstuk 3

Investeringen

In dit hoofdstuk vindt u een actualisatie van het overzicht investeringen ten opzichte van de programmabegroting 2025-2028, inclusief een toelichting per investering. Daarnaast geven we een beeld van de verwachte activiteiten bij de majeure investeringen in 2026. Bij het opstellen van de begroting wordt gekeken of er dekking is voor al deze investeringen. Zo niet dan zullen er keuzes moeten worden gemaakt of investeringen worden getemporiseerd. Dit zal in ieder geval gelden voor het investeringsjaar 2028. Voor een totaaloverzicht van de investeringsbegroting 2025-2029 verwijzen we naar bijlage 1.

3.1

Actualisatie investeringen t.o.v. programmabegroting 2025

Nieuwe investeringen op te nemen: - Integraal huisvestingsplan onderwijs (cf raadsbesluit april 2025) - Speelvoorzieningen 2026 en 2027 - Heftruck werf - Investeringen sport 2026-2029 - Vernieuwing diverse bruggen Het effect op kapitaallasten van deze mutaties investeringen is al opgenomen in de tabellen onder autonome ontwikkelingen.3

3 De rente in de begroting 2025 is 1,1%. Om ingedekt te zijn tegen een eventuele stijging van de rentelasten vanaf 2026 rekenen we voor de

nieuwe investeringen met 2%. In de meerjarenbegroting is een stelpost opgenomen voor hogere rentelasten vanaf 2025 voor de ingeschatte financieringsbehoefte.

15

3.1.1 Toelichting wijziging investeringen Integraal Huisvestingsplan (IHP) onderwijs In april 2025 behandelde uw raad het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs. In deze kadernota worden de investeringen voor 2028-2029 opgevoerd. De rest van de investeringen uit het IHP vallen na de meerjarenperiode (vanaf 2030). Investeringen sportvelden 2026-2029 Eind 2023 is door KYBYS een Meerjaren Investerings- en Onderhoudsplan (MIOP) opgesteld voor de sportvelden in Nuenen. Dit plan geeft inzicht in de benodigde investeringen per jaar, gebaseerd op afschrijftermijnen, om de sportvelden in goede staat te houden. Uit het overzicht blijkt dat er de komende jaren enkele grote investeringen nodig zijn, zoals de renovatie van toplagen van (kunst)grasvelden. Indien deze investeringen niet worden uitgevoerd terwijl ze wel aan groot onderhoud toe zijn, kan dit leiden tot kapitaalvernietiging en onspeelbare velden. Daarom zullen we zo snel mogelijk inspecties uitzetten bij aannemers om de daadwerkelijke noodzaak van de geplande investeringen te beoordelen. Dit draait om 11 inspecties om de mogelijke investeringen van 2024 tot en met 2026 uit te voeren. Als uit de inspectie blijkt dat een veld nog langer meegaat dan in de MIOP is voorzien, wordt deze investering uitgesteld. Hierdoor kunnen de kosten die nu opgenomen staan in de kadernota voor 2026 en daarna lager uitvallen.

Echter, om wel ruimte te hebben om een investering uit te voeren wanneer dit nodig is, zijn alleen de hoogste investeringen van ieder jaar meegenomen voor uiterste gevallen. Bundelroutes In 2024 is gestart met het project uitvoering bundelroutes dat een doorlooptijd heeft van maximaal 5 jaar. In 2024 zijn er alleen kosten gemaakt voor de voorbereiding, waardoor een gedeelte van het geraamde budget in 2024 kan worden doorgeschoven. De actualisatie heeft geen effect op de kapitaallasten en is daarom niet opgenomen als mutatie. Overige: vervangingsinvesteringen Dit betreft vooral investeringen die we jaarlijks opnemen voor met name instandhouding van onze kapitaalgoederen. Deze investeringen houden verband met meerjarige beheerplannen.

3.2

Majeure projecten: Wat gaan we doen in 2026?

Huisvesting Sinti Bosweg: De verwachting is dat in 2025 de voorbereidingen voor de herontwikkeling van de locatie Bosweg volledig zijn afgerond. Voor Q1 2026 staan de eerste werkzaamheden gepland voor het bouwrijp maken van de locatie, inclusief bodemsanering. De vervanging van de woonwagens zal vanaf Q2 gefaseerd plaatsvinden. We verwachten het project begin Q4 te kunnen opleveren. Er wordt gestreefd naar overdracht naar een woningcorporatie in Q4 2026. Kremersbos: We streven ernaar om in Q4 2025/Q1 2026 duidelijk te hebben welke strategie passend is op Kremersbos omdat deze locatie een andere aanpak vereist dan op de Bosweg. Dit vraagt om meer creativiteit en inventiviteit in de herontwikkeling van deze locatie. Er wordt ook onderzocht of een beperkte uitbreiding mogelijk is (gesprekken met provincie) en er zal worden gevraagd om een bestuursopdracht. In Q2 2026 verwachten we te kunnen starten met de uitvoering van het projectplan. Bedrijventerrein Eeneind West De gemeente is voornemens om in het voorjaar 2025 een besluit te nemen op de aanvraag omgevingsvergunning voor de bouw van een grootschalig distributiecentrum. Er is voorlopig geen zicht op een oplossing in het stikstofdossier. Als er een oplossing komt, is de verwachting dat er ook nog een wetgevingstraject doorlopen moet worden.

Onze verwachting is dan ook dat de provincie in 2026 geen vergunning inzake stikstof kan verlenen.

16

Het Klooster Het project renovatie Het Klooster bestaat uit 4 deelprojecten. 1. Tijdelijke huisvesting in het Klooster Temporalis. 2 en 3. Bouw en Inrichting van Het Klooster. 4. Beheer en exploitatie. Deelproject 1 is in 2024 uitgevoerd en na oplevering van de bouw en inrichting van het Klooster keren de gebruikers terug naar het gerenoveerde Klooster in Q1 2026. Deelproject 2 en 3 worden opgeleverd in Q1 2026. Vanaf de opening in Q1 2026 zal het bestuur van de Vereniging Het Klooster het beheer en de exploitatie van Het Klooster op zich nemen (deelproject 4 wordt daarmee afgerond). Voor de inrichting van de tuin rondom het Klooster is nog geen budget beschikbaar gesteld. We stellen voor om deze tuin sober en doelmatig in te richten met financiering vanuit bestaande groenbudgetten. Sporthal De Hongerman In het tweede kwartaal van 2026 wordt de eerste fase van de werkzaamheden opgeleverd. De vierde gymzaal, de ondersteunende sportvoorzieningen en het grootste deel van het nieuwe multifunctionele gedeelte kunnen daarna gebruikt worden. Vervolgens wordt gestart met de uitvoering van fase 2. Daarin wordt de sporthal gerenoveerd en het resterende deel van de multifunctionele accommodatie en de kantine gebouwd. In het derde kwartaal van 2026 zijn de werkzaamheden aan het gebouw afgerond en wordt het gebouw officieel geopend.

Opvang vluchtelingen De gefaseerde opening van het azc Pastoorsmast staat op de planning voor maart 2026. Maximaal 159 asielzoekers vinden daar hun nieuwe plek. Voor de gemeente is dan een volgende rol in de samenwerking met het COA en met de bewoners en organisaties in het omgevingsoverleg. Nuenen West Momenteel wordt het sociale programma in fase 1 Nuenen West geoptimaliseerd naar 30%. Naar verwachting worden deze sociale woningen vanaf 2026 ontwikkeld. In fase 1 Nuenen West worden circa 765 woningen gerealiseerd voor verschillende doelgroepen en in verschillende woningcategorieën. Hiervan zijn reeds 535 woningen opgeleverd, en de rest in aanbouw of in ontwikkeling genomen. Het CHW-bestemmingsplan is nog steeds niet onherroepelijk geworden vanwege de ingestelde beroepen bij de Raad van State. Naar verwachting doet de Raad van State medio 2025 een uitspraak over dit vastgestelde bestemmingsplan van maart 2021. Vervolgens kunnen de overige woningen (zelfbouwkavels) verkocht en ontwikkeld worden. Voor fase 2 wordt begin 2026 een aanvang gemaakt met de gefaseerde bouw van het woonprogramma van circa 400 woningen. In 2026 worden voor fase 3 Nuenen West de plannen voor de ontwikkeling van circa 550 woningen verder uitgewerkt en de juridisch-planologische procedure opgestart.

In 2025 wordt ook een aanvang gemaakt met de nadere uitwerking en uitvoering van de reconstructie van Opwettenseweg binnen en buiten het plangebied Nuenen West. De huidige afspraken dateren van 2017 (laatste samenwerkingsovereenkomst) en voldoen niet meer aan de huidige tijd. Zowel de gemeente als de projectontwikkelaar Nuenen West BV wil deze graag herijken. We willen deze herijking eind 2025 afronden. Het doel is om de huidige afspraken in de samenwerkingsovereenkomst te actualiseren zodat het woningbouwprogramma beter aansluit op de huidige behoeften en waar mogelijk de woningbouw versneld uitgevoerd kan worden. De herijking zal ervoor zorgen dat de afspraken tussen partijen vereenvoudigd worden. Daarnaast proberen we de kwaliteit in het plan zo veel als mogelijk te handhaven. Het onderhandelingsresultaat zal worden verwerkt in de grondexploitatie. Het zal zeer moeilijk, zij het niet onmogelijk, zijn om op alle punten positief onderhandelingsresultaat voor de gemeente te behalen. Zeker indien besloten wordt dat de opgaven rondom de binnensport, onderwijs en

17

Sinti onderdeel wordt van deze kwalitatieve en kwantitatieve herprogrammering. Wij zullen u op de hoogte houden van de ontwikkelingen met betrekking tot de herijking. Bundelroutes In 2026 komt het project Bundelroutes Nuenen in uitvoering, na in 2025 een ontwerp- en participatietraject doorlopen te hebben. Zo wordt de Smits van Oyenlaan (deel KlamperlaanA270) aangepast en maken we de aansluiting busbanen ook geschikt voor het autoverkeer van Nuenen naar Eindhoven en v.v. Ook starten we met de aanleg van een geluidswerende voorziening langs A270 in Nuenen zuid, mits de noodzakelijke vergunningen (stikstof) tijdig zijn verleend en ook Provincie Noord-Brabant (wegbeheerder A/N270) akkoord is. Verder treffen we de voorbereidingen (ontwerpen en procedures) voor de aanleg van de snelfietsroute GemertEindhoven en de aanpassingen aan de Smits van Oyenlaan tussen Nuenen en Gerwen. Kloostertuin Om te komen tot ontwikkeling van de Kloostertuin is een intensief ontwerp- en participatietraject doorlopen. Het doel is om eind 2025 het planologisch kader gereed te hebben en een marktpartij te hebben geselecteerd die het plan tot uitvoering kan brengen. In 2026 zal deze marktpartij zijn plannen verder uitwerken en de vergunning voor de bouwactiviteit aanvragen. Naar verwachting kan in 2027 gestart worden met het bouwrijp maken van het plangebied waarna de bouw gestart kan worden.

Hoofdstuk 4 4.1

Risico’s, weerstandsvermogen en kengetallen

Algemene reserves

De prognose van de algemene reserves en het weerstandsvermogen is de komende jaren als volgt (hierin is nog niet de jaarrekening 2024 verwerkt): Stand algemene reserve Stand 1-1

Begroting 2025 OFWEL:

Prim.begroting

Turap/JR 2023 resultaatbestemming

Prim.begroting

Storting 75% begrotingssaldo in alg res tbv ravijn

Prim.begroting

Vrijval dekkingsreserve

2e wijziging

Turap najaar 2024: resultaatbestemming

..e wijziging

Jaarrekening 2024: resultaatbestemming

2025

2026

2027

2028

12.552.473

13.657.435

13.532.435

13.532.435

0

0

-99.000 1.227.883 1.079 -25.000

-125.000

13.657.435

13.532.435

13.532.435

13.532.435

2025

2026

2027

2028

Stand algemene reserve

13.657.435

13.532.435

13.532.435

13.532.435

Stand algemene reserve grondexploitatie

24.069.243

24.069.243

24.069.243

24.069.243

949.325

949.325

949.325

949.325

Stand 31-12

Totaal weerstandsvermogen

Stand algemene reserve winstnemingen grondexploitatie Post onvoorzien Totaal beschikbaar weerstandsvermogen per 31-12

72.225

72.225

72.225

72.225

38.748.228

38.623.228

38.623.228

38.623.228

4.1.1 Bestemmingsreserves Een bestemmingsreserve is een reserve waaraan de raad een bepaalde bestemming heeft gegeven. Het gaat hierbij om een vastgelegde toekomstige aanwending, maar geen financiële verplichting. Om die reden heeft de raad altijd de mogelijkheid om een eerder toegekende bestemming te wijzigen. De bestemming van de ene reserve is echter eenvoudiger te wijzigen

18

dan de andere. Soms kan bijvoorbeeld het opheffen van een reserve een dekkingsprobleem in de exploitatie opleveren of zijn er bepaalde toezeggingen aan derden gedaan. Uit onderstaand overzicht blijkt dit. Wij beschikken over de volgende bestemmingsreserves:

Naam reserve Bouwgrond; bovenwijkse voorzieningen

Saldo 1-1-2025 *) (x 1.000)

Verplichtingen/claims

4.214 claim € 2 miljoen voor bundelroutes

Bouwgrond; sociale volkshuisvesting

226

Bouwgrond; parkmanagement

353

Bouwgrond; fonds groen voor rood

797

Reserve klimaatmiddelen Rijk

1.114

Reserve betaalbaar wonen

841

Reserve omgevingswet

477 ingezet voor begroting (exploitatie) t/m 2027

Reserve vluchtelingen

2.656 claim 175k in 2025

Reserve wet toekomst pensioenen

161

10.839 *) voorlopig cijfer (jaarrekening nog niet definitief en exclusief resultaatbestemming 2024)

Er zijn dus mogelijkheden om reserves in te zetten als dekkingsmiddel, zij het alleen incidenteel. Binnen de reserve vluchtelingen is minimaal ruimte van € 1 miljoen.

4.2 Risico’s en ratio weerstandsvermogen De risico’s zoals ze ook zijn opgenomen in de concept jaarstukken 2024 zijn als volgt: 1. Exploitatie grond 2. Sociaal domein 3. Cyberrisico's 4. Verbonden partij - Dienst Dommelvallei 5. Continuïteit bedrijfsvoering 6. Algemene uitkering gemeentefonds 7. Verbonden partij - Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost 8. Belastingaangifte 9. Inkoop 10. Bodemverontreiniging/-sanering De ratio weerstandsvermogen komt in de concept jaarstukken 2024 op 6,43. Dit betekent een fors hoger weerstandsvermogen. Een ratio van 1 is minimaal noodzakelijk conform onze financiële verordening.

4.3 Kengetallen De kengetallen zoals opgenomen in de concept jaarstukken 2024 zien er als volgt uit:

19

Omschrijving

Realisatie

Begroting

2022

2023

2024

2024

2025

2026

2027

Netto schuldquote

106%

76%

55%

96%

58%

66%

78%

Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen

102%

72%

52%

93%

55%

64%

75%

Solvabiliteitsratio

33%

36%

41%

31%

42%

37%

38%

Grondexploitatie

124%

98%

81%

85%

71%

51%

32%

9%

4%

2%

0%

1%

1%

0%

Structurele exploitatieruimte Belastingcapaciteit

118% 111% 105% 108% 102% 102% 102%

Nuenen heeft op dit moment een solide financiële positie. Dit is mede te danken aan de ingezette koers om de buffers te verhogen, o.m. door jaarlijks 75% van het saldo te storten in de algemene reserve. Het blijft zaak om vaart te blijven maken met de grondexploitatieprojecten, goed budgetbeheer en realistische planning van investeringen om de dalende rijksbijdragen en stijgende kosten in de toekomst te kunnen opvangen. Deze concept-kengetallen zijn te zien als preview op de kengetallen en trends. We werken deze na vaststelling van de jaarrekening uit in een trendanalyse die we bij de begroting 2026 aanbieden.

20

Bijlage 1: Gevolgen meerjarenbegroting bij diverse scenario’s huisvesting

Financiële gevolgen nieuwe wensen Saldo Progr

Scenario 1 : Opknappen en verduurzamen 1 Netto kosten scenario 1 1 huurinkomsten DDV 3 wegvallen exploitatie CMD 1 vrijval kap lasten oude investeringen GH 1 lagere exploitatiekosten nieuw tov oud 1 verhuiskosten/projectleiding 1 aframen boekwaarde oude GH 1 reeds geraamd 1 tlv algemene reserve Financiële gevolgen scenario 1 Saldo

Financiële gevolgen nieuwe wensen Saldo Progr

Scenario 2a : Opknappen en verduurzamen en met cmd 1 Netto kosten scenario 2a 1 huurinkomsten DDV 3 wegvallen exploitatie CMD 1 vrijval kap lasten oude investeringen GH 1 lagere exploitatiekosten nieuw tov oud 1 verhuiskosten/projectleiding 1 aframen boekwaarde oude GH 1 reeds geraamd 1 tlv algemene reserve Financiële gevolgen scenario 2a Saldo

2026 2027 2028 -224.000 -252.000 -290.000

2029 -312.000

61.837 -349.101 -999.393

-792.435

2026

2027

2028

2029 -219.297 0 0 0 0

-100.000

0

100.000

200.000

200.000

0

200.000

0 0 200.000 0 200.000

61.837 -149.101 -799.393

-811.732

2026 2027 2028 -224.000 -252.000 -290.000

2029 -312.000

61.837 -349.101 -999.393

-792.435

-19.297

2026

2027

2028

2029 -379.079 0 210.000 0 0

-150.000

-50.000

100.000

200.000

200.000

-50.000

150.000

0 0 200.000 0 200.000

11.837 -199.101 -799.393

-761.514

30.921

21

2026 Financiële gevolgen nieuwe wensen Saldo Progr

Scenario 2b : Opknappen en verduurzamen met DDV 1 Netto kosten scenario 2b 1 huurinkomsten DDV 3 wegvallen exploitatie CMD 1 vrijval kap lasten oude investeringen GH 1 lagere exploitatiekosten nieuw tov oud 1 verhuiskosten/projectleiding 1 aframen boekwaarde oude GH 1 reeds geraamd 1 tlv algemene reserve Financiële gevolgen scenario 2b Saldo

2028

2029

-224.000 -252.000 -290.000

-312.000

61.837 -349.101 -999.393

-792.435

2026

2027

2028

-150.000

-50.000

100.000

200.000

200.000

-50.000

150.000

0 0 200.000 0 200.000

11.837 -199.101 -799.393

-687.122

2026 Financiële gevolgen nieuwe wensen Saldo Progr

Scenario 3a: verbouwen met CMD 1 Netto kosten scenario 3a 1 huurinkomsten DDV 3 wegvallen exploitatie CMD 1 vrijval kap lasten oude investeringen GH 1 lagere exploitatiekosten nieuw tov oud 1 verhuiskosten/projectleiding 1 aframen boekwaarde oude GH 1 reeds geraamd 1 tlv algemene reserve Financiële gevolgen scenario 3a Saldo

2027

105.313

2028

2029

-224.000 -252.000 -290.000

-312.000

61.837 -349.101 -999.393

-792.435

2026

2027

2029 -398.687 304.000 0 0 0

2027

2028

-150.000 -150.000 -100.000 0 100.000 200.000 200.000 0 -50.000 50.000 100.000

2029 -684.402 0 210.000 0 0

200.000 -274.402

11.837 -299.101 -899.393 -1.066.837

22

2026 Financiële gevolgen nieuwe wensen Saldo Progr

Scenario 3b: verbouwen met DDV 1 Netto kosten scenario 3b 1 huurinkomsten DDV 3 wegvallen exploitatie CMD 1 vrijval kap lasten oude investeringen GH 1 lagere exploitatiekosten nieuw tov oud 1 verhuiskosten/projectleiding 1 aframen boekwaarde oude GH 1 reeds geraamd 1 tlv algemene reserve Financiële gevolgen scenario 3b Saldo

2028

2029

-224.000 -252.000 -290.000

-312.000

61.837 -349.101 -999.393

-792.435

2026

Saldo Progr

Scenario 4: verbouwen met CMD en DDV 1 Netto kosten scenario 4 1 huurinkomsten DDV 3 wegvallen exploitatie CMD 1 vrijval kap lasten oude investeringen GH 1 lagere exploitatiekosten nieuw tov oud 1 verhuiskosten/projectleiding 1 aframen boekwaarde oude GH 1 reeds geraamd 1 tlv algemene reserve Financiële gevolgen scenario 4 Saldo

2027

2028

2029 -704.010 304.000 0 0 0

-150.000 -100.000 -100.000 0 100.000 200.000 200.000 0 -50.000 100.000 100.000

-200.010

11.837 -249.101 -899.393

-992.445

2026 Financiële gevolgen nieuwe wensen

2027

2028

2029

-224.000 -252.000 -290.000

-312.000

61.837 -349.101 -999.393

-792.435

2026

2027

200.000

2027

2028

2029 -908.863 304.000 210.000 0 0

-150.000 -100.000 -100.000 0 100.000 200.000 200.000 0 -50.000 100.000 100.000

-194.863

11.837 -249.101 -899.393

-987.298

200.000

23

2026 Financiële gevolgen nieuwe wensen Saldo Progr

Scenario 5a: nieuwbouw met CMD en DDV 1 Netto kosten scenario 5a 1 huurinkomsten DDV 3 wegvallen exploitatie CMD 1 vrijval kap lasten oude investeringen GH 1 lagere exploitatiekosten nieuw tov oud 1 verhuiskosten/projectleiding 1 aframen boekwaarde oude GH 1 reeds geraamd 1 tlv algemene reserve Financiële gevolgen scenario 5a Saldo

2028

2029

-224.000 -252.000 -290.000

-312.000

61.837 -349.101 -999.393

-792.435

2026

Saldo Progr

Scenario 5b: nieuwbouw met CMD en DDV excl villa 1 Netto kosten scenario 5b 1 huurinkomsten DDV 3 wegvallen exploitatie CMD 1 vrijval kap lasten oude investeringen GH 1 lagere exploitatiekosten nieuw tov oud 1 verhuiskosten/projectleiding 1 aframen boekwaarde oude GH 1 reeds geraamd 1 tlv algemene reserve Financiële gevolgen scenario 5b Saldo

2027

2028

2029 -758.627 304.000 210.000 100.000 125.000