Document · PDF

Gulbergen - Bijlage Masterplan Landgoed Gulbergen

Gemeenteraad 18 september 2025, gemeente NuenenBij agendapunt: Ontwikkelrichting Landgoed Gulbergen9.489 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Landschapspark Landgoed Gulbergen Masterplan voor een nieuw regionaal stadspark in de Brainport 20 juli 2023

Masterplan Landschapspark Landgoed Gulbergen opdrachtgever: Metropoolregio Eindhoven datum: 20 juli 2023 documentnaam: 2115_R002_masterplan landschapspark Landgoed Gulbergen contactpersoon MRE: Ans Leloux auteurs: Marianne Verhoeven, Teske de Ruijter en Ans Leloux marianne@verhoevenderuijter.nl

verhoeven de ruijter ideeën voor stad en land hoogstraat 301 5654 nb eindhoven www.verhoevenderuijter.nl

Inhoud

Inhoudsopgave DEEL 1

Het Masterplan

11. Inleiding en opgave Introductie 1.1 Aanleiding en opgave 1.2 Een ruimtelijke verkenning 2. 1.3 Status Ambitie in regionaal perspectief rapportage 1.4 Plangebied

4 3

8 8 14 16 20 24

Planuitwerking

Landschapsanalyse 2.1 Historische ontwikkeling 2.2. Fysieke ondergrond 2.3 Het watersysteem DEEL | Naar uitvoering 2.4 2 Het ecologische systeem 2.5 Infrastructurele netwerken

Uitvoeringskader

Huidige gebruik en beleving van het gebied bergprojectenoverzicht 2. 3.1 De Het

4 4 14 6 6

46 28 28 48

Bijlagen De ruimtelijke verkenning

Het participatieverslag Alternatieve ontwikkelmogelijkheden 3

Een masterplan voor Landgoed Gulbergen

1. Een introductie

Landgoed Gulbergen is een 325 hectare groot groen gebied, centraal gelegen tussen het stedelijk gebied Eindhoven en Helmond, in de gemeenten Geldrop-Mierlo en Nuenen. Ooit was een deel van dit gebied een vuilstort, nu is het een groen, landschappelijk gebied, dat geliefd is bij onder meer golfers, wandelaars en fietsers. Bossen omzomen het geheel en in het noordelijk deel, boven de spoorlijn, liggen agrarische velden. Het natuurlijk ingerichte beekdal van de Hooidonkse beek biedt een prachtige natuur en dierentuin ‘Dierenrijk’ is een regionaal begrip. Op dit moment wordt de potentie van het gebied nog onvoldoende benut. Als eigenaar, wil de Metropoolregio Eindhoven (MRE) het gebied, samen met haar partners, bewoners en gebruikers, ontwikkelen als regionaal landschapspark: een aantrekkelijk groen gebied, waar inwoners uit de gehele regio zich uitgenodigd voelen om te komen uitwaaien, sporten, recreëren en van de natuur genieten. 4

Brainport Smart District

A27

Brandevoort

Hooidonkse beek

Vaarle

en Ge te N ue me ne en n te Ge ldr op -M

ier lo

Nuenen

Dierenrijk

lmond e H v lijn Eh

spoor

Golf

Eeneind

de Gulberg

ns kana e v o h d n i E

Plangebied

Luchen

Mierlo

Landschapspark Landgoed Gulbergen Landschapspark Landgoed Gulbergen in het kortstadspark in de Brainport Masterplan voor een nieuw regionaal Een regionaal stadspark in de Brainportregio! Het gebied Landgoed Gulbergen krijgt een nieuwe toekomst. De Metropoolregio Eindhoven (MRE) ontwikkelt in samenspraak met de gemeenten Nuenen en Geldrop-Mierlo, de provincie Noord-Brabant en Waterschap De Dommel, een landschapspark dat brede meerwaarde biedt voor de gehele regio. Met de voorziene schaalsprong van de regio groeit het aantal inwoners en bedrijven sterk. Dat betekent dat de fysieke behoefte aan open ruimte, groen en recreatie sterk zal toenemen. Door haar bijzondere kwaliteiten, grootte en goede bereikbaarheid kan Gulbergen een zeer betekenisvolle rol kan spelen in de brede welvaart van de regio. Het gebied heeft deze potentie door haar unieke landschappelijke en ecologische kenmerken, de nabijheid van het stedelijk gebied op fietsafstand en de unieke aantrekkingskracht van de berg (de gesloten stortplaats), het hoogste punt van de provincie.

Het zicht vanaf de berg op de skyline van Eindhoven

Het landschapspark wordt de groene, recreatieve en relatief rustige tegenhanger voor de groeiende, stedelijke omgeving in de dynamische Brainportregio door: 1.

de kwaliteiten van het landschap te combineren met functies die een fundamentele bijdrage leveren aan het welzijn en leefklimaat van de inwoners.

2. de natuurontwikkeling en waterretentie, waarmee het gebied sterk zal bijdragen aan de grote natuur-, water- en biodiversiteitopgaven.

Helmond Nuenen A270

Brandevoort

Eeneind

Eindhoven

aal

n vens ka Eindho

Mierlo

Geldrop

Topografische kaart met het ligging in omgeving

Een park met mogelijkheden voor alle inwoners

Samenhangend geheel met verschillende onderdelen

Het gebied moet gaan functioneren als een groene, recreatieve en relatief rustige tegenhanger voor de inwoners van zowel Nuenen en Geldrop-Mierlo alswel de inwoners uit het stedelijk gebied Eindhoven-Helmond.

Het plan gaat uit van een integrale samenhangende ontwikkeling van het gebied. Daarin is er een onderscheid in een dynamischer en attractiever zuidelijk gebied rondom de berg en een rustiger en natuurlijker noordelijk deel.

Het landschapspark richt zich qua activiteiten en inrichting op een brede doelgroep van mensen, zowel in leeftijd, leefstijl als in achtergrond. Door de goede bereikbaarheid, brede insteek van gebruiksmogelijkheden, de uitnodigende inrichting en het openbare karakter van het gebied wordt het park geschikt om verschillende groepen mensen te faciliteren en hen op een informele wijze elkaar te laten ontmoeten.

De planonderdelen zijn: • de recreatieve en landschappelijke versterking rondom de berg, met horecapunt, sport en spelactiviteiten, ruimte voor kleinschalige evenementen, uitnodigende entrees met passende parkeervoorzieningen, herinrichting van (fiets-)paden, aanleg van een uitzichtpunt op de berg en voldoende picknickplekken en bankjes

In het noordelijk deel zal de focus liggen op natuurontwikkeling, vernatting en waterretentie. Er is ruimte voor een natuurinclusieve boerderij horeca, educatie en bezoekersfunctie. Hier vormt het oude historische verhaal van het landschap de basis voor de herinrichting van het gebied. Hier is vooral de rustzoeker en natuurliefhebber een welkome gast.

• ontwikkeling van een natuurpoort met terras, boerderijfunctie en boerderijwinkel (denk aan de Genneper Parken, Herenboeren of Philips Fruittuinen) aan de afslag A270 als gebiedsentree en levendige plek voor ontmoeting. • omvorming van de noordelijke agrarische gronden naar een aantrekkelijk landschap met natuurontwikkeling, waterconservering en natuurinclusieve landbouw, met een inrichting op basis van cultuurhistorie. Op de pagina hiernaast is in een abstracter overzicht de ruimtelijke visie verbeeld. In hoofdstuk 3 zijn concretere beelden opgenomen van het plan.

Ruimtelijke visie Landschapspark Landgoed Gulbergen Versterken Gulberg als recreatieve hotspot Hotspot kanaal: horecapunt, sport en spel

Nuenen

Hotspot Stortkom: park met extensieve recreatieve activiteiten

Brainport Smart District

Recreatief gebruik van de berg Hoofdroute berg Uitzichtpunt ‘dak van Brabant’ ongelijkvloerse kruising langzaam verkeer Natuurpark met vernatting beekdal en laagtes Behoud en versterking beekdal Hooidonkse beek Klimaatbuffer: inrichten laagtes voor natuurontwikkeling en waterconservering Robuuste verbindingen voor flora en fauna Behoud en versterking bestaande bossen Struinroutes door de natuur Bestaande faunaverbinding Gewenste faunaverbinding spoor Natuurpoort en ecoboerderij

Eeneind

Natuurpoort + horeca + boerderij Natuurinclusieve agrarische gronden Bereikbaarheid en uitnodigende entree’s Bestaande en te handhaven auto-ontsluiting Nieuwe auto-ontsluiting gebied, hoofdentree Uitnodigende gebiedsentree’s Bestaande historische wegen en lanenstructuur behouden Aantrekkelijke en goed begaanbare paden (fiets)

Doel en totstandkoming van het masterplan Doel en status van het masterplan

In aansluiting op beleid en grote opgaven in het landelijk gebied

Dit masterplan is opgesteld ten behoeve van een integrale samenhangende gebiedsontwikkeling, in overleg met de gemeenten Nuenen en GeldropMierlo, de provincie Noord-Brabant en Waterschap De Dommel.

De geschetste ontwikkelrichting in dit masterplan sluiten aan bij de al aanwezige beleidsambities, zoals: • de omgevingsvisies van de gemeenten Nuenen - Geldrop-Mierlo; • het Verstedelijkingsakkoord Stedelijk Gebied Eindhoven; • de ruimtelijke ontwikkelstrategie Zuid-Oost Brabant van Metreopoolregio Eindhoven; • de Brabantse Omgevingsvisie van de Provincie Noord- Brabant.

De MRE heeft het projectteam in 2021 de opdracht gegeven om tot een ontwikkelrichting te komen die: • • •

maatschappelijke meerwaarde biedt voor zowel de bewoners van de gemeenten Nuenen en Geldrop-Mierlo, als voor de regio; past bij de landschappelijke kwaliteiten van het gebied en deze versterkt; budgetneutraal ontwikkeld kan worden, waarbij er gezocht wordt naar financiële dragers van de ontwikkeling.

Dit document schetst hoe de MRE en haar partners de ontwikkelrichting van het gebied voor de komende 20 jaar ziet. Deze ontwikkelrichting is tot stand gekomen op basis van een grondige analyse van het gebied en een uitvoerig participatietraject. In de bijlage is de ruimtelijke verkenning en het participatieverslag opgenomen, waar het masterplan op is gebaseerd en vormen de onderbouwing voor de keuzes die zijn gemaakt. Het masterplan dient als kwaliteitskader voor verdere planuitwerkingen en vormt de basis voor het opstellen van het omgevingsplan. Daarnaast bevat dit document, in een deel 2, een doorkijk naar de uitvoering. Dit deel bevat een globaal uitvoeringskader en een projectenoverzicht. Het document wordt ter beoordeling voorgelegd aan het Dagelijks Bestuur van de MRE en vervolgens ter vaststelling aan het Algemeen Bestuur.

Daarnaast dragen de ambities bij aan de doelen die afgelopen jaar vanuit het Rijk, de provincie en Waterschap De Dommel zijn neergezet, zoals: • het Brabants Programma Landelijk Gebied en het Ruimtelijk voorstel dat wordt uitgewerkt door de Provincie Noord-Brabant, • de Handelingsperspectieven watertransitie Waterschap De Dommel.

Realisatie afhankelijk van financiële mogelijkheden In het masterplan worden mogelijke projecten en concrete initiatieven genoemd die uitgevoerd kunnen worden in de komende tien jaar. Niet alle onderdelen kunnen in één keer worden uitgevoerd, het zal dan ook gaan om een meerjarige realisatie. De daadwerkelijke realisatie van de projecten is afhankelijk van de mogelijkheid om financiering ervoor rond te krijgen. Afhankelijk van de financiële middelen kunnen de projecten uit dit masterplan geheel of gedeeltelijk worden uitgevoerd. Vooralsnog is MRE als eigenaar van Landgoed Gulbergen initiatiefnemer voor het vervolg.

Totstandkoming van het masterplan 1.

Begin 2021 is MRE een zorgvuldig proces gestart met een brede verkenning naar de mogelijkheden voor het gebied. Dit proces kende de volgende stappen: In 2021 heeft een verkenning plaatsgevonden naar de mogelijkheden voor het gebied. Daarin zijn alle landschappelijke en beleidsmatige kaders in beeld gebracht. Het plan moet bijvoorbeeld rekening houden met de in het gebied aanwezige plant- en diersoorten, het watersysteem, het verkeer over weg, water en spoor, financiële kaders, milieueisen en andere wet- en regelgeving. Op basis van deze verkenning is een eerste visie, de ruimtelijke verkenning, op de ontwikkeling gemaakt en zijn er verschillende mogelijke ontwikkelrichtingen uitgewerkt. In een uitgebreide omgevingsdialoog zijn de ontwikkelrichtingen besproken met betrokkenen en is er veel input voor de toekomstige inrichting van het gebied opgehaald. De opbrengst van het participatietraject is samengevat in het participatieverslag (mei, 2022). Op basis van dit verslag en de standpuntbepaling van de MRE met de beide grondgebiedgemeenten is de ruimtelijke verkenning aangescherpt en het plan verder uitgewerkt. Er zijn onderzoeken uitgevoerd, zoals een flora en fauna-onderzoek en een watersysteemstudie. In de zoektocht naar financiële dragers zijn verschillende invullingen nader onderzocht.

2. Ambitie Landgoed Gulbergen in regionaal perspectief

Landgoed Gulbergen als regionaal stadspark, van bovenlokaal ecologisch belang! Als groene pit in een verstedelijkte regio is het gebied Landgoed Gulbergen van belang voor zowel het leef- als het vestigingsklimaat van de Brainport. Dit hoofdstuk maakt het belang en de potentie van het gebied inzichtelijk als: 1. regionaal landschapspark 2. robuuste schakel in het natuurlijke systeem (water en natuur)

Uit het intensieve participatietraject was een scherpe rode draad te ontdekken: Er is de wens om het gebied voor iedereen toegankelijk te houden en de nadruk te leggen op het groene en recreatieve karakter van het gebied. De term regionaal stadspark is vaak genoemd, net als namen zoals ‘Stadspark Brainport’, ‘de groene long tussen Eindhoven en Helmond’ en het ‘Hyde Park van Nuenen en GeldropMierlo’. De regio wordt steeds drukker en kenmerkt zich door groei, innovatie en bouwplannen. Daarom moet juist dit gebied als vrij uitloopgebied dienen voor de omgeving.

Bron: verslag participatietraject 2022

Landgoed Gulbergen als regionaal landschapspark Groene pit in verstedelijkte en drukker wordende regio

Een regionaal landschapspark van formaat!

Landgoed Gulbergen ligt midden tussen het stedelijk gebied van Eindhoven, Helmond, Nuenen, Mierlo en Geldrop. Ontspanning, recreatie en natuurbeleving zijn belangrijk voor de leefkwaliteit, gezondheid en welbevinden van het groeiend aantal bewoners van dit gebied.

Het gebied heeft een ongelooflijke potentie: met haar landschappelijke kwaliteiten, het stedelijk gebied op fietsafstand en de aantrekkingskracht van de berg zelf. Door het gebied recreatief en landschappelijk te versterken krijgt landschapspark Landgoed Gulbergen dezelfde betekenis als het Amsterdamse bos voor Amsterdam of het recreatiepark Rottemeren voor Rotterdam: een bijzonder attractief groengebied, waar inwoners uit de regio uitgenodigd worden om enerzijds te komen uitwaaien, sporten en recreëren en anderzijds tot rust te komen en de natuur te beleven.

Door de krachtige groei van Brainport heeft de stedelijke regio van Eindhoven en Helmond een enorme woningbouwopgave. Dit is onderdeel van de ruimtelijke schaalsprong die nodig is om de komende jaren ruimte te bieden aan de economische groei van de Brainportregio.

Deze groei leidt tot nog meer inwoners die binnen de regio op zoek gaan naar ontspanning en vrijetijdsbeleving. Groene, recreatief toegankelijke gebieden in de regio zijn daarbij nu al overbelast, zoals de groene wiggen in Eindhoven en waardevolle natuurgebieden als het Dommeldal en de bosen heidegebieden. In de Strategisch Agenda Brainport (2023) staat dan ook dat versterking van leefbaarheid en voorzieningen cruciaal zijn voor de groei en ontwikkeling van Brainport. Met name de gebieden waar mensen tot rust komen, bewegen en ontmoeten. Hiervoor biedt de ontwikkeling van Landgoed Gulbergen als landschapspark een enorme kans.

Landgoed Gulbergen heeft betekenis op verschillende schaalniveaus: • voor de bewoners van Nuenen en Geldrop-Mierlo wordt Landgoed Gulbergen een intensief recreatief uitloopgebied. Deze bewoners hebben decennia met de nadelige effecten van de vuilstort te maken gehad en zij hebben nu de mogelijkheid te genieten van de kwaliteiten van het gebied. • voor de stadsbewoners uit Eindhoven en Helmond wordt Landgoed Gulbergen een bijzonder park om te vertoeven en activiteiten te ontplooien met vrienden of het gezin • voor de regio worden de iconische kwaliteiten van de berg benut. Landgoed Gulbergen levert een bijdrage aan de branding van de regio, het vestigingsklimaat en het Van Gogh Nationaal Park.

Stiphout Helmond Nuenen

6m in

in m 3 1

Brandevoort

25 min

Eindhoven

8 min

Mierlo

Geldrop 15

Landgoed Gulbergen als robuuste schakel in het natuurlijke systeem Beekdal van de Hooidonkse beek als klimaatbuffer

Stiphoutse bossen

Het gebied ligt op een hooggelegen dekzandrug en vormt de bovenloop van de Hooidonkse beek, een zijtak van de Dommel. De droogte van de hoge zandgronden in het zuiden van Brabant wordt een steeds nijpender probleem. De beek en een aantal sloten zorgen op dit moment voor sterke ontwatering van het gebied voor de landbouw. Tegelijkertijd moeten de beekdalen het hoofd kunnen bieden aan flinke piekbuien. Het beekdal van de Hooidonkse beek heeft de potentie om te fungeren als ‘klimaatbuffer’ voor het bovenstroomsgebied van De Dommel: een landschap waar natuurlijke processen de ruimte krijgen en dat een rol vervult bij het vasthouden van water en het voorkomen van wateroverlast en watertekort benedenstrooms.

Potentie als ecologisch en biodivers topgebied Landgoed Gulbergen maakt onderdeel uit van een grotere natuurlijke structuur: de ecologisch waardevolle bosgordel tussen de Strabrechtse Heide in het zuiden en de Stiphoutse bossen in het noorden. In het gebied is al veel natuur aanwezig. Zo herbergt de berg zelf veel flora en fauna, zijn er diverse bossen met onder andere een dassenburcht en is er natuurherstel direct langs de Hooidonkse beek. Een deel daarvan is onderdeel van het Natuur Netwerk Brabant. Het gebied heeft echter een veel groter potentieel: door de intensief gebruikte agrarische gronden om te vormen naar natuur, ecologische verbindingen te maken en het gebied te vernatten ontstaat er een robuust ecologisch kerngebied met uiteenlopende natuurwaarden.

Hooidonksche beek

Stiphout Helmond

Nuenen

0 A27 Brandevoort

Dommel vallei

Eindhoven

Mierlo

Geldrop

A67

Strabrechtse heide

Landgoed Gulbergen als onderdeel van de bosgordel tussen de Stiphoutse bossen en de Strabrechtse heide

Hooidonkse beek Gulberg

NNB (bos-droog, bos-nat, natte zone) Ecologische verbindingszone Hooidonkse beek Huidige agrarische gronden Natte laagtes met potentie voor natuurontwikkeling en hydrologische herstel Dassenburcht (bij benadering) Gulberg (kruidenrijke graslanden)

k bee e s k idon Hoo

3. Het masterplan

In landschapspark Landgoed Gulbergen: worden de bijzondere kwaliteiten van het landschap versterkt • krijgen bodem, water en natuur een flinke impuls • krijgen recreatieve activiteiten en bestaande voorzieningen een boost •

De noord- en zuidzijde van het gebied hebben daarbij hun eigen karakter: Zuidzijde • Noordzijde •

| |

levendige, recreatieve parkzone op en rond de berg rustiger en waterrijk natuurpark

Het gebiedsplan in het kort Op basis van de uitgebreide landschapsanalyse, de mogelijkheden van de locatie en het participatietraject is een samenhangend plan uitgewerkt. Algemeen geldt dat: • het gebied functioneert als één geheel en een representatieve, uitnodigende en samenhangende uitstraling heeft. • er een onderscheid is in een iets dynamischer en attractiever zuidelijk gebied en een rustiger en natuurlijker noordelijk gebied. Deze vier hoofdpunten zijn in de volgende pagina’s uitgewerkt: 1. •

Zuidzijde: de berg en omgeving als recreatief parklandschap de voor Brabant unieke belevingswaarde van de berg, met aantrekkelijke parkachtige kwaliteiten op en rondom de berg. • een natuurlijke bestemming met activiteiten voor het hele gezin, alle doelgroepen en leeftijden. • volop ruimte voor sportactiviteiten: mountainbike, wandelen, golf. • twee ‘hotspots’ met directe toegang tot de berg: 1. ‘de voormalige stortkom’ als een meer luwe, parkachtige ruimte voor ontspanning en kleinschalige festiviteiten. 2. ‘de oude VAM-locatie’ als een levendig en attractief horecapunt met spelen en outdooractiviteiten op de flank van de berg. • koesteren en versterking van de golf en Dierenrijk als bijzondere recreatieve voorziening (met een uitnodigende toerit vanuit Eeneind). 2. Noordzijde: een waterrijk en rustig natuurpark met natuurinclusieve landbouw • natuurontwikkeling door herstel van het cultuurhistorisch landschap: een afwisselend en kleinschalig landschap van natte graslandjes, houtwallen en heggen. Deze inrichting van het landschap zorgt voor een ecologische diversiteit. • hydrologisch herstel in het beekdal en laagtes zorgen voor vernatting van het gebied: door het dempen van sloten stijgen de grondwaterstanden en 20

• •

kan de bodem water vasthouden voor drogere tijden. Waterkwaliteit op orde. natuurinclusief agrarisch gebruik op de oude akkers, de hogere en vruchtbare gronden in het gebied ruimte voor de rustzoeker: struinpaden leiden de natuurliefhebber door het gebied.

3. Natuurpoort en boerderij als ontmoetingsplek • De natuurpoort is dé recreatieve startplek voor toeristen als start voor een bezoek in het gebied: een fijne en levendige locatie met een combinatie van voorzieningen: een terras, (boerderij-)winkel, restaurant/theehuis, speelplek, fietsverhuur, educatie en een vergaderlocatie. • De plek biedt de mogelijkheid om het erf een combinatie te maken met het boerderijgebouw van een natuurinclusieve boerderij waarvan de gronden in het gebied liggen. • De parkeerplaats is goed bereikbaar, gezien de ligging nabij de A270. Vanuit hier kunnen toeristen het gebied verder te voet of met de fiets intrekken. • de natuurpoort ligt op de plek van de oude hoeve Vaarle, de inrichting zal dan ook uitgevoerd worden met een verwijzing naar het historische erf.

4. Optimaal bereikbaar en verbonden met uitnodigende entree’s. • het gebied is uitnodigend en goed bereikbaar voor auto, fiets en te voet. • een nieuwe wegaansluiting (Vaarlesedreef) aan de A270 maakt het gebied goed bereikbaar voor auto’s. • de fietsroutes tussen het stedelijk gebied en Landgoed Gulbergen én in het landschapspark zelf zijn in de toekomst aantrekkelijk en comfortabel. • er starten wandel- en fietsroutes vanaf alle parkeervoorzieningen, waardoor het gebied autoluw is. • er is een wens voor een ongelijkvloerse kruising voor langzaam verkeer over het spoor.

Ruimtelijk visie Landschapspark Landgoed Gulbergen Versterken Gulberg als recreatieve hotspot Hotspot kanaal: horecapunt, sport en spel

Nuenen

Hotspot Stortkom: park met extensieve recreatieve activiteiten

Brainport Smart District

Eeneind

Zuidzijde: levendige, recreatieve parkzone op en rond de berg Diversiteit aan recreatieve activiteiten en voorzieningen

De berg als unieke locatie voor sport en spel

De zuidzijde van het gebied is het levendige, attractieve deel van het landschapspark. Het gebied rondom de berg ontwikkelt zich tot een laagdrempelig en aangenaam toevluchtsoord met activiteiten voor alle leeftijden. Het beklimmen van de berg, met als beloning een wijds uitzicht over de regio, kan worden verlengd met het aanvullende voorzieningenaanbod: een picknick of BBQ in de ligweide van de stortkom, een bezoek aan het terras of een sportieve activiteit voor zowel kleinere kinderen als oudere jeugd bij de oude VAM-locatie. Dierenrijk en de Gulbergse golf blijven daarbij belangrijke voorzieningen in het gebied.

De berg blijft een hotspot voor allerlei vormen van sport. Het bestaande gebruik voor golfer, wandelaar, hiker en mountainbiker wordt beter gefaciliteerd door gescheiden, goed ingerichte paden met heldere bebording. Ook is er ruimte voor een breed gedeelde wens van de huidige gebruikers van de berg: de organisatie van een breed spectrum aan sportactiviteiten, zoals Gulbergen MTB-evenementen, trailruns en survivalrunwedstrijden. Of een bikepark met wedstrijdpotentieel, een veelgehoorde wens. Dergelijke initiatieven vragen nader onderzoek naar de haalbaarheid, vanwege de kwetsbaarheid van de berg en de nazorg op de veilige afdichting van de vuilstort.

Verbeeld idee van de stortkom als parkachtige ruimte voor ontspanning en kleinschalige festiviteiten 22

Dierenrijk

De golf

Entree

De stortkom ‘Het dak van Brabant’

‘Vam- locatie’ Entree

Zoom op het zuidelijk deel van het plangebied 23

Activiteiten op en rond de berg

Voor het hele gezin

Voorbeeld van spelen op de berg

Wandelen Picknick

Klim naar uitzichtpunt

Spel

Sport / spel aan de voet van de berg

Bootcamp

Roeien op het kanaal

Golf

Mountainbike

Het landschap op en rond de berg Het landschap aan de randen van de berg krijgt een impuls en biedt een fraaie landschappelijke setting in Engelse landschapsstijl: een afwisseling van gazon, kruidenrijk grasland en fraaie parkbomen die zich afzetten tegen de bosrand. Het golflandschap voegt zich daar naadloos in. Wandelpaden brengen de bezoeker door dit landschap de berg op. Daar zijn bloemrijke graslanden vol met bijen en vlinders en gewassen die beschutting bieden aan talrijke vogels. Aan de wandelroutes zijn fraaie banken geplaatst om uitgebreid te genieten van de verre uitzichten op de omgeving.

Kruidenrijke graslanden en struwelen zijn bron voor insecten en vogels

Landschap van gazon, kruidenrijke grasland en fraaie parkbomen

De VAM en stortkom: levendige plekken met een eigen karakter De stortkom en de VAM-locatie aan het kanaal zijn bijzondere plekken in het verhaal van het decennialange gebruik van de berg.

‘De stortkom’

Door de gunstige ligging aan de doorgaande fietsroutes langs het kanaal, en in de toekomst langs het spoor, zijn de twee locaties ideaal voor de start van een bezoek aan de berg. Beide locaties hebben een eigen specifiek karakter, met verschillende activiteiten en voorzieningen. Ook zijn ze beide voorzien van een parkeerplaats. De twee plekken zijn met elkaar verbonden door enkele wandelpaden, zowel onderaan als rondom de berg. De inrichting sluit aan op de parkachtige stijl die nu al aan de rand van de berg aanwezig is, met een afwisseling van bloemrijk grasland, gazon en fraaie parkbomen.

‘Vam- locatie’

Bestaande situatie

Verbeeld idee van ‘de oude VAM-locatie’ als een levendig en attractief horecapunt met spelen en outdooractiviteiten op de flank van en nabij de berg (zie ook pagina 32) 29

De stortkom De stortkom is rustiger van aard en vormt een luwe, informele en , parkachtige ruimte. Hier kunnen mensen picknicken, barbecuen en is er ruimte voor een potje voetbal of frisbee. De komvormige ruimte wordt extra benut door in de helling van de berg een bijzondere ronde bank te plaatsen. Hierdoor dient de plek ook als openluchttheater, -bioscoop of kleinschalig festivalterrein. Vanuit de stortkom loopt er een wandelroute de berg op en is het mogelijk een ronde te lopen zowel naar het uitzichtpunt als naar de VAM-locatie om wat te eten en drinken. Op de plek is er ook ruimte voor educatie, door bijvoorbeeld met een bord of kunstwerk het verhaal van de vuilstort te vertellen.

huidige stortkom

De stortkom en het parkeren zal door de MRE worden ingericht in samenspraak met gemeente Nuenen en golfvereniging De Gulbergen.

picknicken

chillen

zitjes in bloemrijk gras

bijzondere bank als theater

bijzondere bank voor picknick, verblijf, theater

gazon

parkeren voor golf- en parkbezoekers

het pad ‘de berg op’ kruidenrijk grasland

golf

picknickplek onder de bomen

De VAM-locatie De VAM-locatie aan het kanaal biedt een fantastische plek voor horeca en actief vertier. Op het zuiden en nabij de fietsbrug naar Mierlo is zij de ideale basis voor een levendige, recreatieve plek met uitgebreid terras, fietscafé of restaurant. Hier vertrekken routes de berg op, maar kunnen kinderen en jongeren zich ook vermaken met sport en spel. Er is bijvoorbeeld ruimte voor een klimpark, een bijzonder spelelement op het gazon bij het terras of een lange glijbaan de heuvel af. Een parkeerplaats biedt ruimte voor bezoekers van verder weg. De parkeerplaats wordt omzoomd door passende beplanting, zodat de biodiversiteit ook hier wordt versterkt. Mede door deze aanplant wordt de natuurlijke verbinding tussen de faunapassage bij de fietsbrug en de westelijke boszone versterkt.

zitelementen aan het kanaal

Hoe de plek er precies uitkomt te zien, dat zal in samenspraak met een initiatiefnemer of uitbater verder bedacht worden.

bijzonder kunstwerk als spelaanleiding

lunchroom / restaurant / theetuin 32

glijbaan tegen de berg

kruidenrijk grasland

het pad ‘de berg op’

ruimte voor sport en spel

bestaand opslaggebouw

horeca

parkeren natuurlijke inrichting

Noordzijde: waterrijk natuurpark, met natuurinclusieve landbouw Natuurpark op basis van cultuurhistorisch landschap De landbouwgronden ten noorden van het spoor, in het beekdal van de Hooidonkse beek, ontwikkelen zich tot een waterrijk natuurpark. Door herstel van het cultuurhistorisch landschap krijgt de natuur ruimte zich te ontwikkelen. Het bijzondere verhaal van het gebied wordt daarmee weer herkenbaar. Dit verhaal is gebaseerd op het oude landgebruik en de oude hoeves van Vaarle. Zij dient als inspiratiebron voor de nieuwe inrichting van het gebied. Op de voormalig akkers, de meer hogere gelegen gronden, is natuurinclusief agrarisch gebruik mogelijk. Dit gebied is eveneens toegankelijk voor recreanten, maar richt zich vooral op de rustzoeker en natuurliefhebber. Bij de uitwerking van het plan zal bij een voetpad en de daadwerklijke plaats van de uitkijktoren afgewogen dienen te worden of dit de natuur niet te veel zal verstoren.

Hydrologisch herstel en waterconservering De bovenloop van het beekdal van de Hooidonkse beek ontwikkelt zicht tot een ‘klimaatbuffer’ voor het bovenstrooms gebied van De Dommel: door het dempen van sloten wordt het water niet meer afgevoerd naar de beek maar juist in het gebied vastgehouden. Dit voorkomt wateroverlast verderop in het beekdal en houdt water vast voor drogere tijden. Hierdoor ontstaat er hydrologisch herstel: de natuurlijke werking van het watersysteem krijgt meer ruimte. Grondwaterstanden zullen stijgen, het gebied wordt weer natter. Zogenoemde ‘kwelstromen’ worden weer vastgehouden in het gebied. Hierdoor kunnen bijzondere ecologische verschillen ontstaan op de overgang van nat naar droog.

De historische kaart brengt inspiratie voor de nieuwe inrichting van het gebied. Duidelijk zichtbaar op de kaart zijn de nattere graslanden in lichtgroen en de oude, drogere akkers in het geel die rondom de oude hoeves zijn gelegen.

Entree vanaf A270 Geboorte bosje Akker

Natuurpoort Uitkijkpunt

Natte natuur Geboortebosje

Akker

Akker Natte natuur

Zoom op het noordelijk deel van het plangebied

Zoom op het noordelijk deel van het plangebied 35

Versterken leefgebieden flora en fauna Met het opheffen van het intensief agrarisch gebruik kunnen we de leefgebieden van soorten als de das en patrijs versterken. De natuurlijke natte laagtes in het gebied worden opnieuw benut en natuurlijk ingericht. Er ontstaan verschillende samenstellingen tussen nat en droog. Dit is goed voor de biodiversiteit. In de geest van het oorspronkelijke landschap bestaat het toekomstige gebied uit kruidenrijke velden afgewisseld met gebiedseigen beplantingen. Er onstaat een afwisselend en kleinschalig landschap van natte graslandjes, bossages, houtwallen en heggen die zorgen voor leefgebied voor uiteenlopende soorten. Bijzondere aandacht gaat uit naar een robuuste ecologische verbinding langs het spoor, de bossen/laagte tussen Brainport Smart District en de Hooidonkse beek.

natte graslanden

das

patrijs kleinschalig landschap

Natuurinclusief agrarisch landgebruik Op de hogere delen is er ruimte voor extensieve akkerbouw met beperkte bemesting en gewasbeschermingsmiddelen die bijdragen aan een gezonde bodem en biodiversiteit. Bijvoorbeeld door een afwisselende strokenteelt van groenten en granen, maar ook voedselbos behoort tot de mogelijkheden. Langs de akkers liggen bloemrijke randen die aantrekkelijk zijn voor akkervogels. Er is ruimte voor een klein aantal vee als onderdeel van de boerderij.

natuurinclusieve teelt op de hogere akkers

kleinschalig landschap

voedsel als collectief goed

extensieve begrazing

Natuurpoort (en ecoboerderij) als bijzondere plek Recreatief startpunt De Natuurpoort beoogt dé recreatieve startplek te worden voor een bezoek aan het gebied, mede door parkeerplaats direct aan de afslag A270. De oorspronkelijke locatie van de oude hoeve Vaarle vormt de uitgelezen plek. De erfinrichting en architectuur van de nieuwe Natuurpoort verwijst naar het historische erf..

Entree vanuit A270

De Natuurpoort biedt een prettige en levendige ontmoetingsplek, vergelijkbaar met de Genneperhoeve en Philips Fruittuinen in Eindhoven. Met een combinatie van voorzieningen, zoals terras, (boerderij-)winkel, restaurant/theehuis, spelen, fietsverhuur, educatie over de natuur en historie van het gebied of vergaderlocatie. Voor de concrete uitwerking zal samen met een toekomstige initiatiefnemer de daadwerkelijke invulling bedacht worden.

Eventueel samen met een boerderij De hogere gronden van het gebied lenen zich, samen met de hoevelocatie, perfect voor een kleinschalige, natuurinclusieve boerderij. De boerderij heeft een brede maatschappelijke functie door voedselvoorziening dichtbij mensen te brengen. Bijvoorbeeld het concept Herenboeren of ander natuurinclusief agrarisch concept, waarbij de korte keten het uitgangspunt is. De boerderij kan samen met de Natuurpoort, horeca en terras een erf vormen op de oude hoevelocatie, zodat de beleefbaarheid van het geheel meer is dan de som der delen.

Parkeren onder de boomgaard

Akker

Natuurpoort

wan de

fietspad het park in 38

lpad

voorbeeld Philips Fruittuin

ecoboerderij Hoeve en horeca als Natuurpoort

Herenboeren vertrekpunt fietsers

Herenboeren

Boerderij-verkoop

educatie

inspiratie oude hoeve Vaarle

in natte stukken begrazing met vee

beekloop

Optimaal bereikbaar en toegankelijk Goede autobereikbaarheid naar autoluw park

Met de auto zijn er vier mogelijkheden het landschapspark te bereiken. Aan de afslag met de A270 is een nieuwe aansluiting naar het park voorzien. Een statige laan begeleidt de automobilist het gebied in naar de parkeerplaats bij de Natuurpoort. Vandaaruit kan de wandelaar en fietser het gebied in. Aan de westzijde is het gebied bereikbaar middels twee toeritten vanuit de Collse Hoefdijk. Ook aan deze toeritten zijn parkeerplaatsen gesitueerd. De parkeerplaatsen aan de randen zorgen ervoor dat het landschapspark autoluw blijft. Enkel de doorgaande route naar de golf en het Dierenrijk blijft beschikbaar voor de auto om deze voorzieningen te bereiken.

Comfortabele en aantrekkelijke fiets- en wandelroutes

Landgoed Gulbergen is vanuit alle windrichtingen uitstekend met de fiets bereikbaar. Het nieuwe fietspad langs het spoor maakt het gebied voor inwoners uit Helmond en Eindhoven nog sneller en beter toegankelijk. Goede communicatie over de routes kan ervoor zorgen dat er meer bekendheid ontstaat bij bewoners van de regio. In het landschapspark zelf mogen de fietsroutes een aantrekkelijkere en comfortabelere inrichting krijgen. Dit geldt bijvoorbeeld voor de Schoutse Vennen en de fietsverbinding naast het kanaal. Kans is om op de Langhei en Baroniehei een 30km per uur regime in te stellen, het profiel kan dan fraai worden aangepast waarbij de fietsers veilig en comfortabel een plek krijgen op de rijbaan fietsen. Daarnaast is ruimte voor een landschappelijk, losliggend wandelpad ter plaatse van het huidige (te smalle) fietspad. Heiderschoor blijft onderdeel van een recreatieve fietsverbinding tussen Landgoed Gulbergen en de kern Mierlo.

Legenda Bestaande en te handhaven auto-ontsluiting Nieuwe auto-ontsluiting gebied, hoofdentree Uitnodigende gebiedsentree’s Bestaande historische wegen en lanenstructuur behouden Aantrekkelijke en goed begaanbare paden (fiets)

Huidige situatie Baroniehei

Huidige situatie Langhei

Voorbeeld van herinrichting met vrijliggend wandelpad

Voorbeeld van herinrichting met vrijliggend wandelpad, met ruimte voor fietsers op de rijbaan 41

Entrees

Al bij de Collse Hoefdijk moet een bezoeker het gevoel krijgen dat Landgoed Gulbergen dichtbij is. De aansluiting Langhei, via Eeneind krijgt een meer representatieve uitstraling, door het wegprofiel en de openbare ruimte opnieuw in te richten, net als de toerit langs het kanaal. Vanaf de A270 komt een nieuwe entree die uitnodigend is en je het gevoel geeft dat je een bijzonder gebied inrijdt. Hiervoor zal een goede bebording bedacht moeten worden en een natuurlijkere inrichting van de bermen.

Voorbeeldinrichting van de entree bij de bedrijventerrein Eeneind: een herprofiliering, natuurlijke inrichting van de randen en een heldere bebording zorgt voor een duidelijkere en uitnodigende entree.

Voorbeeldinrichting van de entree bij de splitsing Baroniehei en Langhei 43

DEEL 2 Naar uitvoering

Landgoed Gulbergen is een groot gebied, de planvorming is complex en het masterplan kan dan ook niet in één keer worden uitgevoerd. In dit deel is de route naar uitvoering nader uitgewerkt: 1. een uitvoeringskader. Een omschrijving van de randvoorwaarden voor uitvoering van de verschillende projectonderdelen. 2. een projectenoverzicht. Een overzicht van de deelprojecten met een globale uitwerking van de inrichtingsmaatregelen en aandachtspunten bij uitvoering.

Uitvoeringskader De ontwikkeling van Landschapspark Landgoed Gulbergen is een opgave met vele uitdagingen. In dit uitvoeringskader is een eerste aanzet gegeven voor de verdere uitwerking naar uitvoering.

de aantrekkelijkheid en beleefbaarheid van het gebied rondom de berg. Dit zal mede afhankelijk zijn van de beschikbare financiering. Een nadere fasering en planning zal in een vervolg worden uitgewerkt.

Uitvoering in deelprojecten

Projectorganisatie en governance

Het masterplan beschrijft de samenhangende toekomstige inrichting van het gebied. De uitvoering van het masterplan zal naar verwachting in delen gebeuren. Voor alle projecten die hierna zijn opgenomen geldt in de eerste plaats dat er voldoende financiële dragers moeten zijn voordat ze uitgevoerd kunnen worden. In het volgende hoofdstuk, het projectenoverzicht, zijn er zes deelprojecten nader beschreven. Ze kunnen onafhankelijk van elkaar worden uitgevoerd en zijn divers: zo zijn er deelprojecten die passen binnen de huidige planologische kaders, maar er zijn ook deelprojecten waarvoor aanpassing van het vigerende bestemmingsplan noodzakelijk is. Voor alle deelprojecten geldt dat ze nader worden uitgewerkt in een projectplan met een inirichtingsplan, projectbudget, nadere uitgangspunten voor uitvoering en een aanpak voor realisatie.

De uitvoering van landschapspark Landgoed Gulbergen wordt aangestuurd door het MRE, met een (bestuurlijke) stuurgroep en een projectteam. Per deelproject wordt de bemensing en organisatie afgestemd op de concrete opgaven van het betreffende project. Voor de bewaking van de samenhang tussen de projecten en de coördinatie van activiteiten, maar ook de algehele budgettaire en kwaliteitsbewaking is het bestaande projectteam Landgoed Gulbergen verantwoordelijk, eventueel met een uitbreiding van teamleden om alle facetten van de gebiedsontwikkeling goed te kunnen bedienen.

Prioritering Sommige projecten vragen om een langere voorbereiding en planvorming, zoals de aanleg van de hoofdentree tussen de A270 en de Vaarleseweg. Met sommige onderdelen kan al snel worden gestart. Indien mogelijk dragen de eerste projecten die tot uitvoering komen direct bij aan het oplossen van bestaande knelpunten en leveren meteen meerwaarde aan

Ook de governance zal, zolang MRE eigenaar is van de gronden, op de huidige wijze worden voortgezet zoals medio 2021 is besloten. Daarnaast worden Waterschap De Dommel en de Provincie Noord-Brabant betrokken bij het vervolgproces.

In contact met de omgeving Net als bij de totstandkoming van het masterplan, is het het bij de uitvoering van de projecten van belang om op tijd in gesprek te gaan met omwonenden en andere belanghebbenden. In lijn met de Omgevingswet is er voor het voeren van de omgevingsdialoog een belangrijke rol weggelegd voor de

initiatiefnemer van het project (MRE of toekomstige gebruiker/eigenaar). De dialoog gaat zowel over het plan voor het project zelf als over de aanlegfase, met als doel het zoveel mogelijk voorkomen van overlast voor omwonenden en gebruikers van het gebied. Als een selectieprocedure bij een project van toepassing is, kan een participatieplan onderdeel uitmaken van de beoordeling. Verder denken wij aan het instellen van een meldpunt/ contactpersoon voor het stellen van vragen of melden van problemen.

Communicatie en programmering activiteiten Naast de ruimtelijke ontwikkeling van het gebied is meer nodig om de betekenis en gebruikswaarde van Landgoed Gulbergen te versterken. Om het gebied als recreatief aantrekkelijk landschapspark op de kaart te zetten en bekendheid te geven voor de inwoners van de regio, is een goede communicatie met betrokkenen en partners noodzakelijk, als ook de samenwerking met organisaties als het Van Gogh Nationaal Park, Visit Brabant en andere partijen die een rol hebben bij de recreatieve versterking van de regio. Daarnaast is aandacht nodig voor een passende gebiedsprogrammering. Denk aan kleinschalige evenementen in de stortkom zoals een buitentheater, picknick of kleinschalig foodtruckfestival, en aan sportwedstrijden op en rond de berg. De beleefbaarheid van de cultuurhistorie en het landschap kunnen verder worden versterkt door de inzet van kunst, educatie, informatieborden en een natuurpoort. Door in gesprek te gaan en te blijven met participanten en gebruikers kunnen ook hun ideeën meerwaarde bieden voor de ontwikkeling van dit gebied.

Beheer Tot slot moet voor een vakkundig en efficiënt beheer van het gebied, een beheerplan worden opgesteld. Het beheer is een belangrijk aandachtspunt voor een kwalitatieve en toekomstbestendige inrichting van het gebied. De diverse kenmerken van het gebied, met de natuurlijke inrichting van de noordzijde en de meer intensief bezochte parkzone rondom de berg, stellen specifieke eisen. Daarbij zijn ook veiligheid en toezicht belangrijke aspecten in het beheerplan.

Projectenoverzicht 1

Natuurlijke en hydrologische inrichting noordzijde

Elementen en bewegwijzering

Recreatieve zone Gulberg

Ontwikkeling natuurpoort en boerderijfunctie

2.1 2.2 2.3 2.4

2.5

Herinrichting stortkom en parkeerplaats Herinrichting en ontwikkeling locatie VAM-berg en parkeerplaats Herinrichting uitkijkpunt en zitelementen op de berg Opwaardering recreatieve routing 2.4a hoofdwandelpad 2.4b mountainbike paden 2.4c overige paden Landschappelijke inpassing facilitaire voorzieningen

Herinrichting Infrastructuur en entree’s

3.1 3.2

Aanleg hoofdentree vanuit Vaarlesedreef Opwaardering en herprofilering bestaande wegenstructuur 3.2a Opwaardering entree De Tienden 3.2b Herprofilering Langhei 3.2c Herprofilering Baroniehei 3.2d Aanleg fietspad Schoutse vennen 3.2e Herprofilering Collsehoefdijk, Heikrekel, Vamweg 3.2f Herprofilering Vamweg en Gulberg Aanleg fiets/wandelbrug Signing, entreeborden, poorten en infoborden

3.3 3.4

1. Natuurontwikkeling en hydrologische herinrichting Doelstelling Inrichten van een klimaatrobuust landschap met waterconservering, versterking van de natuurwaarden, biodiversiteit en bodem- en waterkwaliteit. De huidige, lagergelegen, agrarische gronden worden omgezet naar natte natuur, in de vorm van een kleinschalig landschap op basis van cultuurhistorie (zie plankaart). Het natuurlandschap is deels toegankelijk met (struin-)paden voor de wandelaar, andere delen blijven eenrustgebied voor flora en fauna.

Aandachtspunten • Inrichting natuur op basis van cultuurhistorie, flora- en

• •

faunaonderzoek en de waterhuishoudkundige studie (samen vormen zij een Landschaps ecologische systeem analyse (LESA) voor het gebied). Rekening houdend met reeds aangelegde natuurzone rondom de Hooidonkse beek, de bestaande bossen en aanwezige fauna. Precieze begrenzing van natuur en blijvende agrarische gronden worden bepaald op basis van het waterhuishoudkundige studie.

Het betreft een integrale ontwikkeling door de hydrologische aanpassing van het gehele systeem, waardoor het hele noordelijke gebied als studiegebied wordt beschouwd. Dit is met inbegrip van de al ingerichtte natuurdelen en natuurinclusieve akkergronden. Er dient een overall-plan te worden opgesteld op basis van een hydrologisch en ecologisch programma van eisen, waarbij voor onderdelen een specifiek inrichtingsplan wordt uitgewerkt.

Inrichtingsmaatregelen • verhogen grondwaterstanden + vasthouden water in het gebied door • • •

middel van waterhuishoudkundige maatregelen: dempen sloten, stuwen Hooidonkse beek. inrichting agrarische gronden naar natuur: natuurlijke graslanden, struweelranden en houtwallen en bos. aanleg wandelpaden, met een aansluiting op de natuurpoort. mogelijke aanleg van een uitkijkpunt of vogelspotplek.

Stippellijn: studiegebied hydrologische inrichting Roze vlakken: omvorming landbouwgrond naar natuur, ca 49 ha.

bied

iege Stud

Natuurontwikkeling

2. Recreatieve zone Gulberg Doelstelling De ontwikkeling van de zone op en rond de Gulberg heeft als doel om een aantrekkelijke, uitnodigende en levendige parkomgeving te creëren met een versterking van de biodiversiteit. De zone bestaat uit verschillende onderdelen: • Versterken actieve recreatie op de berg: verbeteren van het padenstelsel en spelelementen bij VAM-locatie. • Ontwikkelen enkele fijne verblijfsplekken: de stortkom, VAM-locatie en uitkijkpunt op de berg, alswel bankjes op verschillende plekken. • Inrichting parkeerplaatsen met een uitnodigend karakter, goed vindbaar en toegankelijk.

Benodigd onderzoek en processtappen naar uitvoering • mogelijkheden van de berg • zoektocht uitbater c.q. marktpartij voor VAM-locatie Deelprojecten 2.1 2.2 2.3 2.4

2.5 2.6

Herinrichting stortkom en parkeerplaats Herinrichting en ontwikkeling locatie VAM-berg Herinrichting uitkijkpunt Opwaardering recreatieve routing 2.4a hoofdwandelpad 2.4b mountainbike paden 2.4c overige paden (Zit)elementen in een passende meubellijn Bewegwijzering

De Golf

‘De stortkom’ Uitzichtpunt

De Golf

‘Vam- locatie’

2.1

Herinrichting stortkom en parkeerplaats

Inrichtingsmaatregelen De stortkom en omgeving wordt ingericht als een parkachtig landschap met een theateropstelling en met voorzieningen voor kleine evenementen. Zij vormt de startpunt voor een wandeling de berg op. Maatregelen: • Groeninrichting door aanleg van bos, gazon, kruidenrijk gras en parkbomen. • Ontwerpen en plaatsing picknickbanken en iconisch zitelement. • Uitbuigen huidig wegtracé ten behoeve van de vergroting van de parkeerplaats voor golf en parkbezoekers. Daarbij wordt de weg na de parkeerplaats afgewaardeerd en ingericht als fietsroute. • Verwijderen van huidige bebording, aanbrengen nieuwe bebording. • Inpassen van de wandelroute de berg op naar het uitzichtpunt.

Aandachtspunten • Rekening houden met technische eisen t.a.v. berg. • Na de parkeerplaats is de route autovrij, alleen te gebruiken voor de beheerder en calamiteitendiensten. In gesprek met de aanwonenden i.v.m. aanrijroute naar hun perceel.

Verbeeld idee van parkachtige inrichting van de stortkom met recreatieve invulling en parkeren: ca 2 ha Exacte inrichting en projectgrens nader te bepalen

2.2

Herinrichting en ontwikkeling locatie VAM-berg

Inrichtingsmaatregelen De VAM-locatie en omgeving wordt ingericht als een parkachtig recreatief landschap met een horeca-paviljoen dat zowel een uitstraling heeft naar het kanaal als naar de berg. Daaromheen is er ruimte voor sport- en spelactiviteiten. Maatregelen: • Huidige opstallen verwijderen, een deel behouden óf verplaatsen t.b.v. gebiedsbeheerder. • Ontwikkeling paviljoen, met horeca- en terras. • Spelelementen tussen berg en paviljoen, indien mogelijk een spelelement als een glijbaan op de flank van de berg. • Aanleg bosstroken en groen inpassen van de parkeerplaats op de open delen. • Goede verbinding van fietspad langs het kanaal naar de horecaplek en richting de brug over het kanaal naar het zuiden. • Verwijderen van huidige bebording, aanbrengen nieuwe bebording. • Inpassen van wandelroute de berg op naar het uitzichtpunt. • Inpassen MTB-route de berg op.

Verbeeld idee van een horecaplek met recreatieve invulling en parkeren: ca 2ha Exacte inrichting en projectgrens nader te bepalen 53

2.3

Herinrichting van de paden en het uitkijkpunt

Inrichtingsmaatregelen • Behoud en uitbreiden van de routestructuur voor wandelaars en • • • •

mountainbikers Creëren van interessante routes over de berg en naar het uitkijkpunt Aaneengesloten wandel- en MTBroutes die functioneel van elkaar gescheiden worden door landschapselementen Herinrichting uitzichtpunt met zitelement en beplanting Verwijderen huidige ongewenste elementen, zoals bebording en het oude uitzichtpunt.

Aandachtspunten • Rekening houden met technische eisen t.a.v. berg • Logische aansluiting op MTB en wandelroutes

Legenda Bestaande MTB-routes Nieuwe MTB-routes Bestaande wandelroutes Nieuwe wandelroutes

Voorstel van interessante aanaangesloten routes over en langs de berg met behoud en opwaarderen huidige routes (ca 5.000 m1) en uitbreiden met nieuwe routes (ca 3.500m1)

2.4

Biodiversiteitsversterking van de berg en omgeving

Inrichtingsmaatregelen • Opwaardering naar kruidenrijke graslanden en aanleg struwelen op de berg in aansluiting op de bestaande en in te richten aanliggende graslanden, bijvoorbeeld rondom de Stortkom en VAB.

Aandachtspunten • Aansluiting van de inrichting van alle losse deelprojecten op elkaar zodat er een samenhangend geheel ontstaat met waardevolle ecologische verbindingen. Bijvoorbeeld tussen de faunapassage bij de fietsbrug kanaal en de westelijke bossen.

Studiegebied biodiversiteitsversterking, waarbij maateregelen nader te bepalen zijn 55

2.5

Landschappelijke inpassing facilitaire voorzieningen

Inrichtingsmaatregelen • Landschappelijk inpassen van de functionele, facilitaire voorzieningen •

zoals het Carbiogasstation, het parkeerterrein van Dierenrijk en de achterblijvende opslaghal voor de gebiedsbeheerder. Aanplant van inheemse bomen en heesters op de overgang naar het openbaar gebied.

Aandachtspunten • bij verkoop gronden ruimtelijke kaders meegeven voor Dierenrijk ten •

Parkeerterrein

Carbiogas

aanzien van landschappelijke inplant van de randen. bij herinrichting opstallen bij het Carbiogasstation en behoud van de opslaghal rekening houden met de landschappelijke inpassing van de randen.

Opslaghal

Verbeeld idee van de landschappelijke inpassing rondom het parkeerterrein

Verbeeld idee van de landschappelijke inpassing van het Carbiogasstaion. Exacte inrichting en projectgrens nader te bepalen 57

3. Herinrichting infrastructuur en entree’s Doelstelling Voor de verbetering van de bereikbaarheid, toegankelijkheid en veiligheid zijn er verschillende aanpassingen in de infrastructuur noodzakelijk. Daarbij is een heldere en uitnodigende ‘way-finding’ van belang, zodat de bezoeker weet waar hij is en op de plek van bestemming moet komen. Daarbij hoort ook een duidelijke en aantrekkelijke entree bij de verschillende toegangen tot het landschapspark.

Deelprojecten 3.1 3.2

3.3 3.4

Aanleg hoofdentree vanuit Vaarlesedreef Opwaardering en herprofilering bestaande wegenstructuur 3.2a Opwaardering entree De Tienden 3.2b Herprofilering Langhei 3.2c Herprofilering Baroniehei 3.2d Aanleg fietspad Schoutse vennen 3.2e Herprofilering Collsehoefdijk, Heikrekel, Vamweg 3.2f Herprofilering Vamweg en Gulberg 3.2g Herprofilering Mierlosedijk / Vaarleseweg Aanleg fiets/wandelbrug Signing, entreeborden, poorten en infoborden

Nee

rvoo

Mie

rlos

Ni eu w

afr it

0 A27 edi

ldere

Bree

Va a

rtse

Dre

rle

ehei

Baroni

rsc

ide

Sch

out

Ven nen

Va a

rle

se we g

Langh

lbe Gu

den

en e Ti

Legenda aanleg hoofdentree

lls

weg afwaarderen naar fiets- en wandelroute

of dij

eg w m Va

herprofilering t.b.v. fiets- en wandelroute herprofileren t.b.v gemengd verkeer evt. fiets / wandelbrug behoud huidige infrastructuur poorten (siging en infoborden (ntb))

Project 3.1

Aanleg hoofdentree vanuit Vaarlesedreef

Inrichtingsmaatregelen • Aanleg nieuwe entreeweg in aansluiting op afslag A270/Vaarleseweg. • Landschappelijke inpassing van de weg middels een laan in •

kruidenrijke bermen. Markering entree landgoed door fraaie bebording.

Aandachtspunten • route gelegen op bestaand ‘dijkje’, gelegen tussen NNB gronden en • •

archeologisch waardevol bestempeld. tracé planologisch reeds bestempeld als ‘weg’, aanvullende wijziging bestemmingsplan nodig. rekening houden met behoud bomen aangrenzend Geboortebos.

Aantal strekkende meters nieuw tracé: ca 500m1 Exacte inrichting nader te bepalen 60

Project 3.2a Opwaardering entree De Tienden Inrichtingsmaatregelen • Inrichting en landschappelijke inpassing van de weg binnen bestaand • •

tracé Herinrichten bermen met kruidenrijke bermen en landschapsbomen passend bij de verkeersbewegingen op De Tienden en de uitstraling van landschapspark Landgoed Gulbergen

Aandachtspunten • gemeente Nuenen is eigenaar van de grond • route is tevens de hoofdontsluiting van het bedrijventerrein met • •

zwaarder vrachtverkeer bermen verrommeld met sleets groen en velerlei bebording, quick win is om de bermen vooruitlopend op herinrichting van de wegen op te schonen en opnieuw aan te planten Beperkte boomhoogte ivm tracé hoogspanningskabels mogelijk

Aantal strekkende meters herinterichten tracé: ca 320m1 Exacte inrichting nader te bepalen 61

Project 3.2b Herprofilering Langhei Inrichtingsmaatregelen • Inrichting en landschappelijke inpassing van de weg binnen huidig • •

tracé Aanpassen van 60km naar 30km-regime, fietsers onderdeel van rijbaan en losliggend voetpad op huidig fietspadtracé Herinrichten bermen met kruidenrijke bermen en landschapsbomen

Aandachtspunten • inpassen verkeersremmende maatregelen • goede aansluiting op fietspad Schoutse Vennen

Aantal strekkende meters herinterichten tracé: ca 700m1 Exacte inrichting nader te bepalen 62

Project 3.2c Herprofilering Baroniehei Inrichtingsmaatregelen • Inrichting en landschappelijke inpassing van de weg binnen huidig • • • • •

tracé Aanpassen van 60km naar 30km-regime, fietsers onderdeel op rijbaan en losliggend voetpad op huidig fietspadtracé Herinrichten bermen met kruidenrijke bermen en landschapsbomen Markering entree landgoed Groene inpassing opstallen en opschonen openbare ruimte kruising Baroniehei/Gulbergen Landschappelijke inpassing hekwerken golfterrein

Aandachtspunten • inpassen verkeersremmende maatregelen • goede aansluiting op toekomstige oversteek over het spoor

Aantal strekkende meters herinterichten tracé: ca 1.000m1 Exacte inrichting nader te bepalen 63

Project 3.2d Aanleg fietspad Schoutse Vennen Inrichtingsmaatregelen • Afwaarderen van autoweg naar fietsstraat • Inrichting en landschappelijke inpassing van goede fietsroute over de zandpaden. (wellicht deels in halfverharding?)

Aandachtspunten • goede aansluiting op toekomstige route van het Snelfietsroute

Aantal strekkende meters herinterichten tracé: ca 1.000m1 Exacte inrichting nader te bepalen 64

Project 3.2e Herprofilering Heikrekel e.o. Inrichtingsmaatregelen • Inrichting en landschappelijke inpassing van de weg binnen huidig • • • •

tracé Route inrichten als fietsstraat (passend bij de inrichting van overige straten) Markering entree landgoed Aanpassen aansluitingen op Collse hoefdijk, Gulbergen en fietspad langs kanaal Heldere wayfinding voor bestemmingsverkeer horecapunt

Aandachtspunten • inpassen binnen huidige groenstructuur • bereikbaarheid huiskavels handhaven

Aantal strekkende meters herinterichten tracé: ca 750 m1 Exacte inrichting nader te bepalen 65

Project 3.2f Herprofilering Vamberg / Gulberg Inrichtingsmaatregelen • Inrichting en landschappelijke inpassing van de weg • Zuidelijk deel inrichten als fietsstraat binnen huidig tracé • Noordelijk deel toegankelijk voor bestemmingsverkeer naar parkeerplaats bij de Stortkom

Aandachtspunten • grond t.p.v. parkeerplaatsen deels in pacht aan golfuitbater • rijbaan en parkeren samenhangend uitvoeren

Aantal strekkende meters herinterichten tracé: ca 1.000m1 Exacte inrichting nader te bepalen 66

Project 3.2g Herprofilering Vaarleseweg / Mierlosedijk Inrichtingsmaatregelen • Vaarleseweg inrichten als fietsstraat binnen huidig tracé , aansluitend •

op de reefs heringerichte Mierlosedijk Inrichting en landschappelijke inpassing van de weg

Aandachtspunten • Goede aansluiting richting A270 en Beekstraat

Aantal strekkende meters herinterichten tracé: ca 1.500m1 Exacte inrichting nader te bepalen 67

Project 3.3

Aanleg ongelijkvloerse oversteek met spoor

Inrichtingsmaatregelen • Een ongelijkvloerse oversteek van het spoor tussen de Baroniehei en de weg Vaarle voor de wandelaar of fietser, ten behoeve van een verbinding tussen het noordelijk en zuidelijke deel van het landschapspark. Onduidelijk is nog wat de mogelijkheden zijn voor een brug.

Aandachtspunten • Rekening houden met toekomstige aanleg fietssnelroute

Zoekgebied eventuele ongelijkvloerse aansluiting 68

Project 3.4

Signing, entreeborden, poorten en infoborden

Inrichtingsmaatregelen • Opschonen van huidige wirwar van borden, bewegwijzering en • • •

signingsborden. Ontwerpen en plaatsen van poorten bij de entree’s van Landgoed Gulbergen. Ontwerpen en plaatsen signing en bewegwijzeringsborden op relevante kruisingsvlakken. Ontwerpen en plaatsen van informatieborden bij relevante locaties.

Aandachtspunten • Alle onderdelen dienen in eenzelfde samenhangende vormgeving te worden ontwikkeld, passend bij de unieke uitstraling van Landschapspark Landgoed Gulbergen. Daarvoor dient een ontwerper alle onderdelen in eenzelfde materialisering te ontwerpen.

Verbeeld idee van een welkomstpoort Exacte inrichting, locaties en aantallen nader te bepalen 69

4 (zit)elementen en bewegwijzering Doelstelling Door toevoeging van zitelementen langs de paden ontstaat er een extra verblijfskwaliteit. Een duidelijke wegwijzering en bebording versterkt de bereikbaarheid en vindbaarheid en is verwelkomend voor de bezoeker. Door alle onderdelen in een samenhangend materiaal en vormgeving uit te voeren versterkt dit de herkenbaarheid van Landgoed Gulbergen als 1 gebied. De elementen worden zowel toegepast in het natuurdeel als de zone op- en rondom de Gulberg.

Inrichtingsmaatregelen • Verwijderen huidige omgewenste elementen. • Opstellen bewegwijzeringsplan. • Ontwerpen en plaatsing elementen, zoals bankjes, prullenbakken, poorten, bebording, hekwerken.

Aandachtspunten • Ontwerp van een samenhangende beeldentaal (vormentaal en •

materialisatie) voor alle inrichtingselementen Rekening houden met technische eisen t.a.v. berg (bijvoorbeeld voor de plaatsing van elementen)

Verbeeld idee van een samenhangende beeldentaal voor inrichtingselementen. Ontwerp gebiedsidentiteit, elementen en aantallen nader te bepalen

Voorbeelden van onderdelen die in eenzelfde beeldentaal en materialisering moeten worden uitgewerkt.

5. Ontwikkeling natuurpoort en boerderij Doelstelling Het betreft een ontwikkeling van een bovenlokaal recreatief knooppunt en de noordelijke recreatieve aanlandingsplek en ontmoetingsplek van landschapspark Landgoed Gulbergen. Levendig en geladen met recreatieve functies, zoals terras, (boerderij-)winkel, restaurant/theehuis, spelen, fietsverhuur, educatie over de natuur en historie van het gebied en/of vergaderlocatie. De daadwerkelijk invulling is nader te bepalen in samenspraak met omgeving en een toekomstige uitbater. De natuurpoort kan gecombineerd worden met een gebouw dat ten dienste staat van een natuurinclusieve boerderij. Deze boerderij kan de hogere gronden benutten voor teelten en beweiding van vee. Het landgebruik gebeurt op een natuurinclusieve manier.

Benodigd onderzoek en processtappen naar uitvoering • zoektocht uitbater c.q. marktpartij voor natuurpoort locatie / horeca • zoektocht potentiele organisatie of particulier die een natuurinclusieve boerderij wil starten.

Inrichtingsmaatregelen • Erfontwikkeling van 1 á 2 bouwwerken in hoeve stijl (locatie en verwijzing • •

oude hoeve Vaarle) met passende erfinrichting en beplanting. Inpassen van parkeerplaats in fruitboomgaard Aanleg pad, dat als startpunt dient naar natuur cq. geboortebos.

Aandachtspunten • geïnspireerd op bij de cultuurhistorische identiteit van het gebied en ontworpen in aansluiting op de herinrichting van de omgeving.

Roze vlakken: omvorming natuurinclusieve landbouwgrond, ca 29,5* ha. * exclusief 3 ha. behorende bij Vaarle 8

Akkergronden

BIJLAGE

Alternatieve scenario’s noordzijde Masterplan gestoeld op ambities en draagvlak in de omgeving De ontwikkeling die in de vorige hoofdstukken is geschetst kan naar verwachting rekenen op breed draagvlak. Het masterplan is gestoeld op de gedeelde ambitie van partners en stakeholders én op de input uit de omgevingsdialoog. Ook MRE, als eigenaar van de gronden, en de beide grondgebiedgemeenten delen in principe deze uitkomst. Het is een plan met brede meerwaarde voor de regio, op het gebied van natuur en landschap, water, biodiversiteit, cultuurhistorie, recreatie, welzijn en gemeenschapswaarde. Daarmee is invulling gegeven aan een belangrijk onderdeel van de opdracht van MRE.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/15888736/1