Beantwoording technische vragen begroting 2023

Technische vragen Begroting 2023 Wie Technische Vragen begroting

D66 Anneke Coolen / Paul Smilde Programma 3 1. De verwachting is dat de zorgvraag toeneemt mede als gevolg van energie- en economische crisis, in hoeverre wordt hier bij de begroting van programma 3 rekening mee gehouden? 2. De beleidsindicatoren zijn uiteenlopend van aard, op basis waarvan zijn deze bij programma 3 bepaald? 3. Kan aangegeven worden hoe de beleidsindicatoren op blz 27 / 28 zich verhouden ten opzichte van andere gemeenten in de regio? Hoe “ scoort” Nuenen op dit gebied?

4. Met de huidige energiecrisis zal de armoede naar verwachting onder de inwoners stijgen. Daarom lijkt het ons goed om beleidsindicator ‘kinderen onder de armoedegrens” op te nemen. Is het mogelijk om deze indicator toe te voegen in de volgende begroting? Programma 4 5. Blz. 33 Budget Sportaccommodaties gaat vanaf 2024 met 300.000 omhoog, waarom is dit zo? Programma 5 6. In tabel beleidsindicatoren op blz. 39 staat dat we in 2023 maar 62 nieuwbouw woningen opleveren, in 2022 is dit 145. Waarom is het aantal nieuwbouwwoningen in 2023 zo laag? 7. In tabel beleidsindicatoren op blz. 39 staat dat we 0 levensloopbestendige woningen opleveren in 2023, in 2022 zijn dat er nog 63. Waarom zijn dit er in 2023 0 woningen?

pagina 1 van 28

Antwoord

Hier is beperkt rekening mee gehouden, omdat het voor een aantal onderwerpen onvoldoende inzichtelijk is wat het effect gaat zijn (ook van de landelijk beoogde maatregelen). Er zijn een aantal verplichte beleidsindicatoren en per vakgebied zijn deze vervolgens aangevuld aan de hand van speerpunten uit het beleid. Wij verwijzen u naar de monitor sociaal domein welke in november aan de raad wordt voorgelegd. Vooralsnog is sprake van een redelijk positief beeld ten opzichte van de regio. Vanwege de uitvoerbaarheid stellen we voor om dit niet te doen. In de praktijk is het lastig om dit goed vorm te geven, daarnaast is er altijd sprake van verborgen armoede. We stellen daarom vraagtekens bij de bruikbaarheid van een eventuele indicator. Dat zijn de kapitaallasten van de investering in sporthal de Hongerman, die starten een jaar na de afronding, die is gepland in 2023. In de woningbouwplanning (in het voorjaar maken we de stand op) zien we voor 2023 inderdaad een beperkt aantal verwachte opleveringen. Voor 2022 was het verwachte aantal hoger, voornamelijk door project Luistruik. Het betreft verder in 2023 alleen grondgebonden, nietlevensloopbestendige woningen. Woningbouw is een kwestie van lange adem – o.a. door het zoeken naar een zo optimaal mogelijke ruimtelijke inpassing, planologische procedures, bezwaren, et cetera.

De tijd tussen een eerste initiatief en de bouw van woningen is landelijk gemiddeld zo’n 7 jaar. Dat in 2022 en 2023 het aantal opleveringen beperkt is, is dus grotendeels een na-ijl effect van eerdere jaren. We hebben in onze gemeente veel woningbouwplannen voor de komende jaren, maar veel daarvan zullen pas in 2024 en later worden opgeleverd zo is de verwachting (o.a. in Nuenen-West).

Sinti 8. Er zijn in 2023 voor de Sinti op blz. 36, blz. 40 en blz. 117 budgetten opgenomen voor het onderhoud van de woonwagenlocaties van de Sinti*. Welk bedrag moeten we aanhouden of moeten we de bedragen bij elkaar optellen?

9. Er wordt een projectleider ingehuurd voor 2023 en 2024. Wat gaat de projectleider doen?

pagina 2 van 28

Ook denken we nu dat vanaf dan meer levensloopbestendige woningen (appartementen) zullen worden opgeleverd, o.a. de projecten binnen de bebouwde kom. Hierbij past ook een ‘winstwaarschuwing’: de recente nationale en internationale ontwikkelingen zoals (onzekerheid over) de stijgende inflatie en rente, de energieprijzen, stijgende bouwprijzen, de tekorten aan materialen en capaciteit maken het beeld helaas niet veel zonniger. In combinatie met mogelijk dalende woningprijzen kunnen -ook in Nuenenwoningbouwprojecten op financiële gronden gaan stokken. Ook onzekerheden rond (landelijk) beleid en regelgeving spelen soms mee. Dit zien we regionaal en provinciaal ook al in de cijfers. Het is en blijft dus zaak om koersvast de focus te houden op de realisatie van de (prioritaire) plannen die al in de pijplijn zitten. Het gaat hierbij om afzonderlijke bedragen. Voor het onderhoud van de woonwagenlocaties is jaarlijks een bedrag opgenomen in de exploitatie. Aangezien beide locaties langer dan verwacht in eigendom en beheer zijn van de gemeente zijn de kosten voor onderhoud hoger. Daarom is voor 2023 en 2024 een bedrag van € 50.000 voor extra onderhoudskosten opgenomen. Daarnaast is een afzonderlijk bedrag opgenomen voor inhuur (projectleider & beheer/onderhoud) van € 150.000.

Daarnaast zijn bedragen opgenomen voor de renovatie van beide woonwagenlocaties in de lijst van (niet direct beschikbare) investeringen (p. 117). Hiervoor volgt t.z.t. nog een raadsvoorstel met onderbouwing. De kapitaallasten van deze investeringen zijn wel meegenomen in de totale lasten van programma 5, taakveld 8.3 (blz.40). Op korte termijn wordt een projectgroep samengesteld. De projectleider voert de regie over de projectgroep en zorgt voor planvorming voor gefaseerde renovatie c.q. reconstructie van de woonwagenlocaties en de daarbij behorende bewonersparticipatie/ communicatie. Daarbij is het o.a. van belang om alle verschillende (interne)

10. Wanneer komt het masterplan wat de wethouder vorige keer op onze vragen beloofd heeft?

11. Hoe verhoudt dit masterplan zich t.o.v. de werkzaamheden van de projectleider?

disciplines met elkaar te verbinden om te komen tot een integraal plan. We zijn recent gestart met het samenstellen van de projectgroep, de verwachting is dat de projectgroep dit jaar start met de voorbereidingen. Het ‘masterplan’ wordt in de daarop volgende maanden verder uitgewerkt in fases, verwachting is dat het plan voor de eerste fase in Q2 2023 gereed is. Zie hierboven, de projectleider zorgt (in samenspraak met de gehele projectgroep) voor de planvorming van het ‘masterplan’.

12. Op blz. 40 staat een budget van 150.000 in begroting voor projectleider ne onderhoud: welk percentage is voor projectleider en welk percentage voor onderhoud?

Voor het beheer & onderhoud is ongeveer € 100.000 per jaar benodigd (67%). Voor inzet projectleider is naar schatting ongeveer € 50.000 per jaar benodigd (33%).

13. Wordt het bedrag op blz. 117 van 300.000 volledig ingezet voor renovatie of vervangen van de woonwagens?

Het bedrag van € 300.000 is onderdeel van het totale investeringsbudget voor renovatie van de woonwagenlocaties. Dit bedrag is bedoeld om de in 2023 te maken kosten voor de renovatie te kunnen dekken (nadat de raad heeft ingestemd met het renovatievoorstel).

Programma 6 Ruimtelijk beheer/ verkeer Vragen mobiliteit 14. Op blz. 46 staan middelen gereserveerd, voor korte termijn maatregelen A2 randweg van 241.000 over 4 jaar? Wanneer wordt de besteding van deze middelen verwacht? 15. Reserveren de regio gemeenten Eindhoven en Helmond ook budget hiervoor in hun begroting 2023?

16. Verkeersmaatregelen. Er is een pakket vastgesteld voor de bundelroutes. De aanpassing van Opwettenseweg zit hier ook in. Wanneer wordt daadwerkelijk gestart met uitvoering fietsstraat Opwettenseweg, wat ook bijdraagt aan verkeersveiliger Nuenen?

pagina 3 van 28

De besteding wordt verwacht na Q1 2023, omdat dat vooralsnog de uiterlijke datum van (regionale) besluitvorming is om ook de overige bijdragen van het Rijk te krijgen. Of dit ook nu al in hun begroting 2023 is opgenomen of dat zij een andere vorm van financiering organiseren is niet bekend, maar het is wel een voorwaarde (voor Nuenen en de hele regio) dat álle gemeenten hieraan (naar inwonersaantal) bijdragen. De Opwettenseweg maakt wel deel uit van regionale en lokale (snel)fietsroutes, maar is geen projectonderdeel van het VKA Bundelroutes en wordt dus los hiervan gerealiseerd (Europalaan via Bultsepad). Binnen de exploitatiegrens van Nuenen West wordt de fietsstraat Opwettenseweg door/ op kosten van de ontwikkelaar gerealiseerd (overeenkomst). Het schetsplan wordt momenteel integraal voorbereid in verband met start verkoop/ bouw. De

exacte planning van de realisatie is nog nader te detailleren. Meer informatie hierover volgt tijdens de raadsinformatieavond op 17 november. 17. Op blz. 118 zien we dat 160.000 is opgenomen voor nieuwe beweegvoorziening Lissevoort. Vraag: Op welke termijn wordt de speel- en beweegvoorziening Lissevoort gerealiseerd?

Programma 7 Economie 18. Op blz. 51 zien we dat cultuurpresentatie , -productie, participatie van 800.000 stijgt naar € 1,7 miljoen. Dit is een verdubbeling. Heeft dit te maken met tijdelijke sluiting Klooster of is er een andere oorzaak?

Programma 8 Financiën 19. Wat zijn de belangrijkste oorzaken en gevolgen van het ravijn wat we in 2026 op ons af zien komen?

Naar verwachting wordt de nieuwe erfpachtovereenkomst met TPV Lissevoort (tennis- en padelvereniging) in oktober 2022 ondertekend. Vanaf dan kan gestart worden met dit project. U kunt in het 4e kwartaal van 2023 een raadsvoorstel (met schetsontwerp en kostenraming) verwachten. Uitvoering wordt dan 1e kwartaal 2024. Dit heeft inderdaad gedeeltelijk te maken met budget voor tijdelijke huisvesting gebruikers Klooster, € 500.000 in 2024 en 2025. Daarom is ook een daling zichtbaar in 2026. Maar daarnaast zijn ook vanaf 2024 de kapitaallasten van een groot deel van de investering in het Klooster opgenomen (ruim € 400.000), in lijn met het raadsbesluit Klooster. Vanaf 2026 gaat een andere systematiek gelden voor de rijksbijdrage (algemene uitkering). Dan wordt er alleen nog maar een accres voor de loon- en prijsontwikkeling verstrekt. En de controversiële opschalingskorting, die enkele jaren was opgeschort, komt dan weer terug. Hoe de nieuwe systematiek uit gaat pakken is nog onbekend, het huidige kabinet regeert niet over zijn regeerperiode heen. Maar met de cijfers die nu bekend zijn, ontstaat dus een diep dal vanaf 2026. Met de septembercirculaire 2022 is 2026 eenmalig gecompenseerd. We proberen ons daarop voor te bereiden door minimaal nieuw beleid te ontwikkelen en door onze reserves verder te vullen in de komende jaren.

20. We zien op blz. 63 dat de OZB met een klein percentage omlaag gaat.. Hoe verhoudt deze verlaging zich ten opzichte van de OZB bij vergelijkbare gemeenten?

De OZB-tarieven 2023 van andere gemeenten zijn nog niet bekend, er kan op dit moment dus geen vergelijking gemaakt worden.

21. Risico’s: Op Blz 66 staan de risico’s opgenomen. Van de top 15 risico’s maakt de exploitatie grond bijna € 17 miljoen van de € 19,6 miljoen uit. Er wordt melding gemaakt van een Monte Carloanalyse om het risico profiel te bepalen. Wat houdt dit in?

De Monte Carloanalyse is een beproefde wiskundige methode om – met behulp van statistiek - risico’s in te schatten. Voor iedere gemeentelijke grondexploitatie afzonderlijk worden daarbij in een simulatie veel mogelijke resultaten gegenereerd. Dit geeft voor

pagina 4 van 28

iedere grondexploitatie een kansverdeling van mogelijke uitkomsten. De waarschijnlijkheidsverdelingen die dit oplevert geven een veel realistischer beeld van de onzekerheden in de variabelen van de risicoanalyse, waardoor een Monte Carloanalyse – over het algemeen - een veel betere inschatting geeft van het risico. Het totale risico dat in de begroting bij de exploitatie grond wordt gepresenteerd, is de som van de risico’s van de afzonderlijke gemeentelijke grondexploitaties.

Technische vragen trendanalyse

22. Risico Op blz. 66 is voor het dossier Sinti een risico opgenomen van € 425.000, is dit inclusief of exclusief een evt. sanering van de Bosweg?

Het risico met nummer 3 van € 425.000 is niet van toepassing op eventuele sanering van de Bosweg. Dit bedrag bestaat voor 50% uit de investering die Helpt Elkander zou doen op basis van de gemaakte afspraken vanuit de VSO. Mogelijke saneringskosten voor de vervuilde grond op locatie Bosweg is als apart risico opgenomen, zie risico nr. 5 (p. 66).

Trendanalyse 23. Scenario E: de inflatie stijgt, er wordt gesteld dat dit in een volgende circulaire wordt gecorrigeerd. Dat is dus de septembercirculaire. Met welk percentage wordt dan gerekend en wat is de impact dan op de begroting?

In de septembercirculaire is de algemene uitkering inderdaad verhoogd doordat met recentere cijfers van het Centraal Panbureau is gerekend. De index voor loonprijsontwikkeling (mix van loonvoet sector overheid, index materiele overheidsconsumptie en overheidsinvesteringen) is nu voor 2023 4,12%, 2024 3,38%, 2025 3,3% en 2026 3,1%. Net als in de meicirculaire stellen wij ook in de memo septembercirculaire voor een groot deel van de verhoging van de algemene uitkering apart te zetten op de stelpost loon- en prijsontwikkelingen. In deze stelpost houden we dus rekening met het feit dat onze eigen indexen (zowel voor loon als materieel) lager zijn dan huidige landelijke indexen op basis van de recente ontwikkelingen. Onze stelpost geeft dekking voor deze gestegen inflatie.

Wie

PvdA/Groenlinks

Technische Vragen begroting

Inflatiepercentage en Begroting Met welk inflatiepercentage wordt in deze begroting heeft rekening gehouden. De prijsstijgingen landelijk van de laatste 12 maanden was ruim 17 %.

pagina 5 van 28

Regionaal zijn afspraken gemaakt over indexcijfers. Op die manier hanteren alle regiogemeenten en de grootste gemeenschappelijke regelingen dezelfde indexering. Dit is ook zo vastgelegd in de financiële

1. En is het percentage van het college op elke afzonderlijke post welke inflatie gevoelig zijn, in de begroting doorgevoerd? 2. De stelpost aanpassing inflatie (p.55) bedraagt 1.434.735 euro. Op welke wijze wordt deze stelpost in 2023 verwerkt en hoe ziet de raad dat terug?

Financiën en Belastingen 3. De opbrengsten OZB stijgen als totaal. Komt dit door de extra woningen in Nuenen?

4. De tarieven dalen met 3% maar hoeveel denkt het college dat de waarde van de woningen hoger is dan 2022? 5. Als deze met 10% stijgt dan betalen we allemaal toch fors meer OZB. Klopt deze analyse?

Lastendruk en gemeentelijke belastingen. 6. Steeds meer huishoudens en bedrijven dreigen vanwege nadelige effecten van inflatie en hogere energielasten in financiële problemen te komen en in aanmerking komen voor kwijtschelding van OZB, afvalstoffenheffing/reinigingsrechten en rioolheffing. Zeer waarschijnlijk zal op kwijtschelding een groter beroep gedaan worden dan in voorgaande jaren. Is hiermee rekening in de begroting rekening gehouden? 7. Is geraamd hoeveel minder de ontvangsten zullen zijn? Storting algemene Reserve.

pagina 6 van 28

verordening. Voor de begroting 20232026 zijn de volgende indexcijfers gebruikt: Loonkosten 2,5% Materiële kosten 1,9% Gewogen 2,2% Op een aantal posten waar zeker prijsstijgingen te verwachten zijn, is een specifiek bedrag extra opgenomen. Bijvoorbeeld voor energielasten openbare verlichting en gladheidsbestrijding. Wij hebben daarnaast ingespeeld op de inflatie door een groot deel aan de verhoging van de algemene uitkering gemeentefonds apart te zetten op de stelpost loon- en prijsontwikkelingen. U kunt dat terugvinden onder programma 8 en in de memo’s bij de circulaires. De totale OZB-opbrengst in 2022 was geraamd op € 6.389.100. De totale OZB-opbrengst in 2023 is geraamd op € 6.594.800. Deze stijging wordt deels veroorzaakt door het inflatiepercentage en deels door de bouw van nieuwe woningen (de areaaluitbreiding). Voor woningen verwachten we een gemiddelde waardestijging van 15%.

Nee, om de waardestijging van 15% te corrigeren is het OZB-tarief 2022 ook met 15% verlaagd, zodat een huishouden gemiddeld hetzelfde bedrag aan OZB betaalt als in 2022. Wel is het tarief verhoogd met 2,2% inflatiecorrectie en vervolgens met 3% verlaagd.

In de kwijtscheldingsregeling mogen wij geen rekening houden met lasten zoals de energierekening, er wordt enkel gekeken naar het inkomen en vermogen. Daarnaast komen bedrijven niet in aanmerking voor kwijtschelding. Er komen mogelijk meer kwijtscheldingsverzoeken, maar de verwachting is dat de huidige situatie niet leidt tot meer toegekende kwijtscheldingsverzoeken. De ontvangsten zijn niet lager geraamd.

8. Blz. 4. Van de te verwachten positieve begrotingssaldi over de jaren 2023-2025 wordt 75% gestort in de algemene reserve. Hiermee wordt een buffer opgebouwd voor 2026. 9. De eerste vraag is waarop het percentage van 75% gebaseerd is?. 10. Met genoemde methodiek wordt de beleidsvrijheid en beleidsruimte van de Raad beperkt. Klopt deze analyse? Blz. 5. Septembercirculaire. 11. De septembercirculaire geeft gunstige effecten voor de begroting. Kunnen wij een eerste begrotingswijziging tegemoet zien hoe deze effecten in de begroting verwerkt worden? Blz. 6 Nieuw beleid. 12. Uw advies is Incidentele kosten te bekostigen uit de beschikbare begrotingssaldi. Wij hebben hier moeite mee. Geven wij het college hiermee geen blanco cheque? Wij zagen liever een begrotingswijziging bij ieder raadsvoorstel met financiële gevolgen. Graag zagen wij een duidelijke toelichting op dit punt. Blz.8. Transitievisie Warmte. Er wordt een bedrag van 30.000 euro omgebogen. In het kader van de huidige energieproblemen lijkt dit prematuur. 13. Zijn er geen ambities en plannen voor energiemaatregelen waarvoor dit geld ingezet kan worden?

Blz. 39 en 40. Wat gaat het kosten? 14. 8.3. Lasten. Voor Wonen en Bouwen wordt voor 2023 een bedrag van 1.526.000,00 genoemd, hetgeen fors afwijkt van het bedrag dat begroot werd voor 2022, nl 2.609.000,00. Wat is de reden daarvan? 15. 8.3 Baten. Voor Bouwen en Wonen worden 903.000,00 aan baten geraamd. Voor 2022 was dit 2.053.000,00.

pagina 7 van 28

Dit percentage heeft het college voorgesteld, om zodoende een flinke buffer te kunnen creëren, maar om toch wat speelruimte over te laten voor de raad om nader beleid te kunnen financieren.

Nee dat klopt niet, het is uiteindelijk aan de raad of dit percentage of bedrag moet worden aangepast. Op 11 oktober is de memo Septembercirculaire nagezonden en onderdeel van de agendastukken van de begroting 2023. Daarbij nemen wij ook de 1e begrotingswijziging op die u meteen bij de begrotingsvaststelling kunt vaststellen. De opdracht vanuit de raad was om de thema’s uit het coalitieprogramma op te nemen in de begroting 2023. De agenda van de raad biedt geen ruimte om iedere post apart vooraf in de raad te behandelen. Maar het gaat veelal om onderzoeken en pilots; beleid dat daaruit mogelijk voortvloeit en structurele lasten met zich mee zou brengen wordt natuurlijk eerst aan de raad voorgelegd. Bij het aanvragen van gelden voor de TVW werd er vanuit gegaan dat er mogelijk verder onderzoek naar warmtenetten nodig was. Daarom werd in 2023 € 30.000 gereserveerd voor onderzoek. Vooralsnog wordt alleen ingezet op individuele oplossingen. Het ombuigen van € 30.000 betekent niet dat de aanpak minder intensief wordt. Voor de aanpak zijn de reeds beschikbare middelen voldoende. In 2023 wordt nieuw duurzaamheidsbeleid opgesteld, hierbij komt meer inzicht op de benodigde structurele middelen en capaciteit de komende jaren. In 2017 is bij raadsbesluit ruim € 1,1 miljoen vanuit de reserves beschikbaar gesteld voor het op orde brengen van de woonwagenlocaties Bosweg en Kremersbos.

Dit bedrag staat nog steeds gereserveerd en wordt jaarlijks (bij het raadsbesluit van de jaarrekening) meegenomen naar het volgende jaar. Dit bedrag is dus weer begroot in 2022 en niet in 2023. Daarnaast is in 2022 € 410.000 ontvangen van Helpt Elkander voor terugstorting Koopgarantgelden (zie

16. Wat is de verklaring voor het verschil?

Blz. 55 Voorgestelde aanpassingen 17. De stelposten prijsstijging jeugdzorg (100.000 euro) en voogdij 18+ (125000 euro vervallen, omdat deze eerder te hoog begroot zijn. Dat geldt ook voor de 50.000 euro Hongerman en 12.000 euro toezichthouder Sociaal Domein. Sinds wanneer is bekend dat deze posten onjuist begroot zijn? 18. Was het niet mogelijk deze posten veel eerder middels een begrotingswijziging aan te passen?

Blz. 119. Vervangingsinvesteringen. 19. Voor de vervanging van openbare lichtmasten wordt de komende jaren jaarlijks een bedrag van 115.000 euro geïnvesteerd. Gezien de hoge energiekosten, die een structureel karakter hebben, wordt in overweging gegeven deze investeringen naar voren te halen? Met de investeringen dalen immers de energielasten. 20. Graag zagen wij deze werkwijze ook van toepassing voor de lichtvoorziening van de sportverenigingen gezien de zeer hoge energielasten daar. 21. Kan aangegeven worden wat de gevolgen van het naar voren halen van de investeringen openbare lichtmasten en lichtvoorziening sportverenigingen zijn voor de energielasten en kapitaalslasten? 22. Bent u bereid dit eens door te rekenen en op basis daarvan met een voorstel te komen? Blz. 123 Coronagelden 23. De rijkscompensatie Coronacrisis bedraagt 421.000 euro.

pagina 8 van 28

baten) en deze storten we conform raadsbesluit in de voorziening (lasten). Anderzijds wordt in 2023 ca € 350.000 meer aan uren toegerekend aan dit taakveld vergeleken met 2022. Baten: van Helpt Elkander € 410.000, zie hierboven. Daarnaast valt de voorziening betaalbaar wonen in 2022 vrij en storten wij deze in een reserve, omdat dat vanwege boekhoudregels zo moet (€ 722.000). De accountant heeft hier ons ook op gewezen in het accountantsverslag over 2021. Hetzelfde bedrag veroorzaakt het verschil op taakveld 0.10 bij de lasten. De posten zijn niet onjuist begroot, maar waren vanuit een circulaire gemeentefonds voorlopig op een stelpost ‘geparkeerd’. Met het realistisch begroten van de kosten voor jeugd op programma 3 zijn deze stelposten ingezet en kunnen de stelposten in programma 8 vervallen. Het is feitelijk dus een verschuiving van programma 8 naar 3. Wij kunnen niet zomaar de begroting wijzigen, daartoe is een apart raadsbesluit nodig. Bij de tussentijdse rapportage kunnen we alleen voorstellen doen om het lopende jaar aan te passen. We zijn zeker bereid dit door te rekenen. U geeft hiervoor een goede reden, maar er is nog een dringende reden: Recent heeft de Europese commissie een richtlijn aangepast. De concrete gevolgen hiervan zijn dat vanaf februari 2023 een aantal lampen niet meer geproduceerd of ingevoerd mogen worden.

Dit heeft tot gevolg dat voor circa de helft van het Nuenens areaal aan openbare verlichting geen lampen meer beschikbaar zijn. Hiervoor zijn een aantal oplossingen, waarbij de meest voor de hand liggende het vervangen van de bestaande armaturen door Ledarmaturen is. We streven ernaar in het 1e kwartaal van 2023 een plan met kostenraming uit te werken en voor te leggen aan uw raad. De sportveldverlichting wordt hierbij betrokken.

Het is een bestemmingsreserve, wat inhoudt dat de raad bepaald heeft dat deze middelen ingezet worden voor coronakosten. In deze begroting is de

Wat kunnen en gaan we daarmee doen? Wat is de bestemming van het geld dat van deze rijkscompensatie overblijft?

Wie? Technische vragen begroting

VVD 1. Op bladzijde 71 geeft u aan dat de “netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen” in 2026 oploopt tot 99%. Dit is een stijging ten opzichte van 2025 met 5%. Op basis van de cijfers genoemd in de balans voor eind 2026 komen we tot een waarde die 16% hoger is, namelijk 115%. De stijging t.o.v. 2025 komt hierdoor uit op 20%. Heeft u hier een verklaring voor?

reserve nog aangehouden, omdat onzeker is hoe de coronapandemie zich gaat ontwikkelen de komende tijd. Het geld dat overblijft hoeft niet terug naar het Rijk en kan vrijvallen in onze algemene reserve als het niet meer nodig blijkt, of zodra uw raad het wil. Voor de berekening van het kengetal “netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen” wordt voor 2026 uitgegaan van de kolom 1-12026 van de geprognosticeerde balans. De stijging ten opzichte van 2025 is 2,3% (70.209/68.647). Dat het kengetal stijgt met 5% wordt met name veroorzaakt door een daling van de totaal geraamde baten in 2026 ten opzichte van die van 2025. Voor de berekening van de netto schuldquote wordt de netto schuldenlast afgezet tegen de totale baten van het betreffende begrotingsjaar.

2. Aan het begin van 2023 bedragen de langlopende leningen (gecorrigeerd voor daaruit verstrekte leningen) ongeveer 74 miljoen euro. Eind 2026 komt deze uit op bijna 80 miljoen. Wetende dat met de door u op bladzijde 73 genoemde grote investeringen een kapitaalbehoefte van ongeveer 40 miljoen gemoeid is, vragen wij ons af vanuit welke inkomsten de kennelijke aflossing van langlopende schulden ten bedrage van ongeveer 34 miljoen (zie op bladzijde 82 genoemde aflossingen van ruim 35 miljoen) worden gedekt. Kunt u dit voor ons specificeren?

Eind 2026 bedraagt de huidige leningenportefeuille ca. € 23 miljoen. De investeringen genoemd op blz.73 zijn al verwerkt in de meerjarige balans (activa), en dus verwerkt in de financieringsbehoefte. Of daarvoor in 2025 en 2026 leningen moeten worden aangetrokken hangt af van de andere factoren: het verloop van de grex-projecten, de reserves en de voorzieningen. Voor enkele grexprojecten (Nuenen-west en Eeneindwest) zijn grote inkomsten begroot in 2023 en 2024.

3. Wij zijn van mening dat de schuldenlast van de nu al bijna 80 miljoen in deze onzekere tijden een belangrijk risico vormt voor de financiële positie van onze gemeente. Beleidsmatig streven naar een aanzienlijk lager schuldenniveau is ons inziens hoe dan ook wenselijk is. Kunt u deze mening onderschrijven? Welke maatregelen om dit te bereiken kunt u ons in het vooruitzicht stellen? Welke actie(s) denkt u te kunnen en te gaan nemen om het gewenste niveau vast te stellen om vervolgens ook de daartoe benodigde maatregelen te nemen?

De hoge schuldenlast is met name het gevolg van grote grondaankopen in het verleden voor langlopende grexprojecten. De komende jaren komen deze projecten steeds meer in de realisatiefase, voor Nuenen-West loopt dat nog tot 2035 door. Uiteindelijk worden met het realiseren van deze projecten ook onze schulden afgelost. Voor de antwoorden op uw beleidsmatige vragen zie het Voorwoord onder “financieel” op blz 3.

pagina 9 van 28

4. Op bladzijde 74 geeft u aan dat de daling van het kengetal belastingcapaciteit het gevolg is van het beleid gericht op daling van de belastingdruk. Sinds 2019 zien we echter alleen maar stijging van de lastendruk, laatstelijk van 2022 naar 2023 met 3%. Ons inziens wordt de daling van het kengetal geheel veroorzaakt door de hogere stijging van de landelijk gemiddelde belastingdruk, over het 2022 naar 2023 met circa 10%. Bent u dit met ons eens? Bent u bereid uw conclusie in deze aan te passen?

Het kengetal belastingcapaciteit geeft de relatie met het landelijk gemiddelde weer. Wij hebben er de laatste jaren op ingezet de belastingen zo min mogelijk te laten stijgen, terwijl dat landelijk kennelijk veel minder goed lukt. Dat heeft ervoor gezorgd dat onze belastingdruk in relatieve zin is gedaald.

5. In het overzicht van investeringen op bladzijde 117 en volgende, worden investeringen getoond die nog door de raad moeten worden goedgekeurd. Dit is ten bedrage van ongeveer 24 miljoen voor nog te besluiten raadsvoorstellen, en voor ruim 14 miljoen middels vaststelling van deze begroting. Teneinde een volledig beeld te hebben van de voor investeringen in de komende jaren benodigde gelden hebben wij behoefte om te weten welke investeringen die in verleden zijn goedgekeurd door de gemeenteraad en waarvoor nog te investeren bedragen moeten worden gedaan. Met andere woorden wat is de resterende kapitaalbehoefte van eerder besloten investeringen? Kunt u dit verstrekken in een overzicht (dat er ongeveer uit ziet als het investeringsoverzicht op bladzijde 117)?

Alle investeringen, zowel degene die al beschikbaar zijn gesteld als die van het overzicht op pag. 117, zijn verwerkt in de balans. Daarmee ook in de paragraaf financiering, waarin de financieringsbehoefte is berekend. Een overzicht van de investeringen die de raad in het verleden beschikbaar heeft gesteld en waarvoor nog geïnvesteerd wordt in 2023 en verder, is onderaan als bijlage toegevoegd.

6. U stelt voor om vanuit de begrote positieve saldo’s over de jaren 20232025 jaarlijks 75% te storten in de algemene reserve. Het opbouwen van een reserve als dekking voor toekomstige verliezen vinden wij een goede zaak. Heeft u overwogen bijvoorbeeld een risico reserve ter dekking van toekomstige begrotingstekorten in te voeren voor bovengenoemd doel in plaats van storting in de algemene reserve? Zo ja, kunt u toelichten waarom heeft u daar niet voor hebt gekozen? Dit vervangt dan in feite een deel van de systematiek om jaarlijks bij de

pagina 10 van 28

De raad heeft meermaals aangegeven zo min mogelijk bestemmings- of andere specifieke reserves te willen. De algemene reserve is de buffer voor alle tegenslagen waarin niet is voorzien op een andere plek in de begroting. Voorheen hadden we een reserve algemene risicovoorziening en die is om die reden opgeheven. Zie ook onze nota reserves en voorzieningen. Daarom is het op deze manier in de begroting verwerkt. Bij de jaarrekening blijft de systematiek ongewijzigd om het resultaat, buiten de grondexploitaties om, in de algemene reserve te storten

jaarrekening het positieve resultaat toe te wijzen aan bepaalde bestemmingen, waaronder de algemene reserve. Betekent dit dat de gemeenteraad beperkt wordt in de verdeling van overschotten bij de jaarrekening, of is er dan nog ruimte voor een aanpassing van de 75% regel?

dan wel eraan te onttrekken. We doen dit normaliter alleen niet vooraf in de begroting. Maar nu willen we vooraf vastleggen om de reserves aan te vullen. Het is te allen tijde aan de raad om akkoord te gaan met deze 75% of een ander percentage of bedrag te kiezen.

7. Op bladzijde 30 geeft u aan voor wijkgericht werken-pilot een totaal bedrag van € 200.000. (uitvoering van thema uit het coalitieprogramma en dus nieuw beleid). Voor invoering van een proces denken wij dat dit aan de hoge kant is. Wat zit er eigenlijk verwerkt in die kosten? 8. Op bladzijde 32 vermeldt u de noodzakelijke uitbreiding van basisschool “Het mooiste blauw” in Nuenen-west. Nu al. Deze uitbreiding was al voorzien in het scholenspreidingsplan 2015-2035. Waarom is hier geen rekening mee gehouden bij de bouw van de school? Zijn er goede redenen voor te geven?

Voor 2023 is een bedrag van € 100.000 opgenomen. In 2024 is eenzelfde bedrag gereserveerd. De hoogte van dit bedrag is gebaseerd op de volgende zaken: 1. Ontwikkeling pilot wijkgericht werken 2. Uitvoeren pilot wijkgericht werken 3. Evaluatie wijkgericht werken

9. Op bladzijde 33 zien we een jaarlijks voordeel van € 50.000 op de exploitatielasten van de Hongerman. Dit is gebaseerd op ervaringscijfers van de laatste jaren. Met de huidige ontwikkeling van de energieprijzen lijkt ons deze ontwikkeling bij een oud – te renoveren en zeer waarschijnlijk energie-slurpend gebouw - niet reëel. Kunt u aangeven of en zo ja hoe u de kostenontwikkeling van de energielasten hebt meegenomen?

10. Op bladzijde 38 geeft u aan dat voor de Koude-Warmte Opslag (KWO) Kloostertuin budget is opgenomen in

pagina 11 van 28

Bij de besluitvorming in 2015 (spreidingsplan) en 2016 (beschikbaar stellen kredieten) is zeker rekening gehouden met deze uitbreiding. Er is voldoende grond gekocht om veertien lokalen te realiseren. Omdat op dat moment sprake was van een lokalenoverschot in Nuenen is ervoor gekozen om het gebouw in twee fases te bouwen. Het eerste deel bestaat uit negen lokalen. Met de tweede fase van vijf lokalen is bewust gewacht tot er daadwerkelijk meer leerlingen waren. In 2015 liet de leerlingprognose zien dat basisschool de Dassenburcht (Jacob Catsstraat) leegstand in acht van de zestien lokalen zou hebben. Deze zouden eerst gevuld worden voordat er uitbreiding zou komen. In werkelijkheid is de Dassenburcht flink gegroeid en is er geen ruimte meer in dat gebouw. Er is bij deze aframing geen rekening gehouden met de energiestijgingen. De aframing had betrekking op een overschot in de voorgaande jaren. Voor 2023 zullen (naar aanleiding van de uitkomsten van de aanbesteding) kosten voor energie worden bijgeraamd, maar dit geldt voor alle gymzalen en sporthal en gemeentelijke gebouwen. We zullen in eerste instantie een beroep doen op de stelpost voor loonen prijsstijging, die we hiervoor immers hebben begroot. Dat budget is in 2021 gedeeltelijk besteed, in bredere zin onderzoek naar duurzaamheid. Bij jaarrekening

de begroting (€ 20.000 zie investeringsplan bladzijde 119). Bij de vaststelling van de renovatie van het Klooster was hier al € 20.000 voor opgenomen. Kunt u ons toelichten of hier sprake is van nu totaal € 40.000 of dat er sprake is van dubbele budgettering? 11. Op bladzijde 59 geeft u aan dat de ledigingstarieven van afval stijgen met ongeveer 13.5 % met uitzondering van de GFT ledigingen. Dit suggereert dat voor GFT geen verhoging plaatsvindt. In de tarieventabel op bladzijde 63 zien we echter dat voor GFT ledigingen ongeveer een verhoging met 12.5% wordt gegeven. Kunt u dit nader toelichten?

12. Op bladzijde 118-119 zien we aan investeringen in de sportsector een totaal bedrag van 1.96 miljoen euro staan. In de begroting (programma 4) vinden we nergens een nadere onderbouwing van deze investeringen. Kunt u ons in hoofdlijnen informeren over de noodzaak nu van deze investeringen?

Technische vragen trendanalyse

Trendanalyse 13. In het document Trendanalyse op bladzijde 6 geeft u een scenario met een rentestijging van 0,5 %. Gezien de huidige ontwikkeling van rentes op leningen zal dit eerder uitkomen op 5%. Dat geeft dan een kostenpost op de begroting van de komende jaren in de grootteorde van 3 miljoen euro. Heeft u bij het opstellen van de begroting overwogen om een reële en dus aanzienlijk grotere rentestijging op te nemen in de begroting dan nu het geval is?

pagina 12 van 28

2021 is het restantbedrag afgeboekt en het deelproject afgesloten. Het is dus niet dubbel opgenomen.

Het ledigingstarief voor GFT is in 2022 voor alle volumes hetzelfde. Voor 2023 is ervoor gekozen om de ledigingskosten naar rato van het volume te verdelen. Dit betekent dat het ledigingstarief voor 80 liter in prijs is verlaagd, terwijl 140 en 240 liter in prijs zijn gestegen. Kleine volumes zijn daarmee goedkoper dan een “grote” container van 240 liter. Deze differentiatie laat onverlet dat de algemene inzamelkosten zijn gestegen als gevolg van o.a. brandstof-, personeels- en verwerkingskosten. In zijn algemeenheid nemen de kosten van de GFT inzameling toe met 12,5%. Voor sportverenigingen hebben wij een meerjarenonderhoudsplan, waarin o.a. het vervangen van de sportvelden en kleedaccommodaties is opgenomen. Dit is op basis van de theoretische levensduur (afschrijving) van een veld. Er wordt niet alleen naar de theoretische levensduur gekeken maar ook naar normering vanuit de sportbond NOC*NSF. Als een veld nog een jaar door kan wordt de vervanging uitgesteld tot het jaar erop. Dit gaat in overleg met de sportverenigingen. De noodzaak van deze investeringen komt dus voort uit het meerjarenonderhoudsplan en de werkelijke staat van een veld en kleedaccommodaties volgens de richtlijnen van NOC*NSF. Om de simpele redenen dat dat niet te voorspellen is. Nieuwe grote leningen zijn niet aan de orde voor 2025. Niemand weet hoe hoog de rente dan is. Dus kun je daar niet op begroten.

Wat wel kan is voorzichtig begroten, wat we hebben gedaan.

Welke redenen had/heeft u om dat niet te doen? 14. In scenario D van bovengenoemd document schetst u de gevolgen van overschrijding van investering X met 2 miljoen euro, waarbij u de mogelijkheid aangeeft van een daaruit volgende OZB-verhoging van 1-3 %. Rekening houdend met de huidige ontwikkeling van prijzen in de bouwsector lijkt dit scenario aan de zuinige kant. Heeft u overwogen om met die prijsontwikkeling rekening te houden bij het opstellen van de begroting, en zo nee, waarom niet? Ziet u in een dergelijke situatie de mogelijkheid om OZB-verhoging te voorkomen? Wie? Technische vragen begroting

CDA Algemeen: 1. We lezen op blz. 4 dat alle raadsfracties met coalitieprogramma hebben ingestemd; dit is niet juist en dat willen we rechtgezet hebben. Septembercirculaire 2022 2. We hebben vernomen dat deze er inmiddels is. Kunt u aangeven wat de gevolgen zijn voor begroting 2023 en de meerjarenraming. 3. P 3 Er zijn besluiten genomen over grote projecten zoals Klooster, Eeneind West, Bundelroutes, Hongerman, Sinti. Er dienen echter over voornoemde projecten nog besluiten te worden genomen over de financiële gevolgen. Wanneer kunnen we voorstellen tegemoetzien? 4. P 3, 7 U stelt terecht dat er binnen raad en college zorgen zijn over schuldenlast en risicoprofiel. Toch wordt er door Coalitie voor € 675000 aan nieuw beleid opgevoerd; dit vinden we een fors bedrag. Zeker omdat het om o.a. om pilot wijkgericht werken gaat en instellen ondernemersfonds waar we de financiële consequenties niet van kunnen overzien. Graag een nadere onderbouwing en reactie. 5. P 8 Er wordt voorgesteld om € 1,6 miljoen te storten in algemene reserve? Dit lijkt ons prematuur omdat positief begrotingssaldo pas concreet wordt bij jaarrekeningen.

pagina 13 van 28

We hebben met prijsstijgingen rekening gehouden door forse stelposten op te nemen. Daarmee hopen we voldoende ruimte te hebben in de begroting om de prijsstijgingen op te kunnen vangen.

Toegezegd tijdens de beeldvormende vergadering op 13 oktober.

Hiervoor verwijzen we naar de op 11 oktober nagezonden memo septembercirculaire 2022. De genoemde ontwikkelingen zitten in een verschillende fase, zijn dynamisch en hebben een eigen aanpak en planning. De planning van besluitvorming wordt daarnaast ook beïnvloed door de raad zelf (agendacommissie). Als er financiële gevolgen aan projecten zitten leggen we sowieso een voorstel voor aan de raad. De opdracht vanuit de raad was om de thema’s uit het coalitieprogramma op te nemen in de begroting 2023. Het gaat veelal om onderzoeken en pilots; beleid dat daaruit mogelijk voortvloeit en structurele lasten met zich mee zou brengen wordt natuurlijk eerst aan de raad voorgelegd.

Bij de jaarrekening blijft de systematiek ongewijzigd om het resultaat, buiten de grondexploitaties om, in de algemene reserve te storten dan wel eraan te onttrekken. We doen dit normaliter alleen niet vooraf in de

6. P 8 Waarom is er 1 miljoen voor tijdelijke huisvesting klooster opgenomen? Is dit niet voorbarig omdat niet duidelijk is welk scenario we gaan volgen?

7. P 8 Waarom is post villagemarketing geschrapt? Doen we hier niet meer aan?

8. P 12/13 Hierin noemt u de evaluatie BOB model in november. Later geeft u aan dat de beeldvormende avonden waardevolle informatie opleveren omdat er inspraak mogelijkheden zijn en dit meer inzichten geeft in wat er leeft en speelt. Vooruitlopend op de evaluatie willen wij u toch volgende vragen stellen; - bent u het met ons eens dat juist de interactie met inwoners nog onvoldoende van de grond is gekomen? 9. - Heeft u vooruitlopende op de evaluatie al ideeën om dit zo’n belangrijk aspect vlot te trekken? Graag denken wij als CDA hierover mee! 10. P 13,17 en 18 We constateren een uitbreiding van 9 FTE. In totaal voor uitbreiding van personeel en voor externe inhuur, etc. een structureel bedrag van ruim € 900.000 Hoe te rijmen met extra kosten inhuur? Wat is de besparing op inhuur personeel? Structurele ondercapaciteit is het geval lezen we en hogere ambitie. Is met deze uitbreiding de ambtelijke organisatie hiermee op peil? Wat wordt er gedaan

pagina 14 van 28

begroting. Maar nu willen we vooraf regelen de reserves te vullen. Het is te allen tijde aan de raad om akkoord te gaan met deze 75% of een ander percentage of bedrag te kiezen. Dit bedrag is gebaseerd op een offerte voor huisvesting in tijdelijke units. Als de gebruikers tijdens de bouw in het Klooster blijven dan wordt de bouw gefaseerd uitgevoerd en dat leidt tot hogere bouwkosten en daarom is er al een bedrag gereserveerd in de begroting. Voor het vervolg van het project Klooster en de tijdelijke huisvesting wordt een voorstel aan de raad voorgelegd. In 2022 worden de voorbereidingen getroffen om te komen tot een propositie en positionering in het kader van villagemarketing. In 2023 zullen we die aan de raad aanbieden ter vaststelling. In verband met verdere prioritering wordt de uitwerking/uitvoering hiervan gefaseerd naar 2024. Zodoende kan het budget eenmalig in 2023 komen te vervallen. Geen technische vraag.

Wij komen niet aan een bedrag van € 900.000 maar ca. € 360.000 aan formatie-uitbreiding. Er is sprake van een relatief geringe formatieuitbreiding. De formatie-uitbreiding bij het cluster Openbare Ruimte Binnen is nodig om de ambitieuze ruimtelijke ontwikkelingen en projecten (zoals Kloostertuin, Vinkenhofjes, de Mijlpaal, Nuenen West enz.) bij de afdeling Realisatie uit te kunnen voeren. Een deel van de formatiekosten heeft te maken met een andere dekkingssystematiek. De

om het ziekteverzuim omlaag te brengen?

11. P 18 U begroot structureel € 70k per jaar extra voor de inzet van Bizob. Graag ontvangen wij de overeenkomst tussen u en Bizob met hierin de opgenomen projecten en werkzaamheden waarbij zij de gemeente in 2023 ondersteunen.

pagina 15 van 28

uitbreiding van het CMD is nodig voor het afhandelen van de extra verzoeken om jeugdhulp en Wmo (24 uur / 0,66 fte) en extra juridische kwaliteit van de beschikkingen (ook 24 uur / 0,66 fte). Om te kunnen voldoen aan de kwaliteitseisen en om extra toezicht op het gebied van bouw- en toezicht is er extra formatie (1 fte) gevraagd van een toezichthouder bouw. Een deel wordt bekostigd door middelen die daarvoor door het rijk beschikbaar zijn gesteld. De 0,5 fte voor procescoördinator zaakgericht werken (van Dienst Dommelvallei) is nodig om deze formatie om te zetten van incidenteel naar structureel. Door medewerkers in vaste dienst te nemen wordt op deze formatieplaatsen geen duur extern personeel meer ingehuurd en besparen we de helft tot een derde deel aan inhuurkosten. De ambtelijke organisatie is op basis van de huidige ontwikkelingen die op ons afkomen op peil. We proberen om ziekteverzuim door werkdruk te voorkomen door meer in te zetten op preventieve maatregelen. De arbodienst (ArboNed) ondersteunt ons daarin met de inzet van een re-integratie- en preventieadviseur en een coach duurzame inzetbaarheid. Op het moment dat medewerkers uitvallen door ziekte zoeken we naar een passende oplossing. Een aantal langdurige ziektegevallen is niet werkgerelateerd en heeft te maken met privé-omstandigheden.

Het ziekteverzuimpercentage is gestegen ten opzichte van 2021 maar is lager dan bij de andere Dommelvalleigemeenten. Het Inkoopplan 2023 is er nog niet. Dat komt omdat we jaarlijks een inkoopplan opstellen waarin de inzet van Bizob wordt vastgelegd. Gezien de hoge ambitie/vele projecten waarvoor inzet van Bizob nodig is zien we een jaarlijks tekort in de benodigde inzet. Het inkoopplan wordt regelmatig doorgesproken en geactualiseerd o.b.v. werkelijke inzet. Per project is d.m.v. het inkoopplan inzichtelijk gemaakt hoeveel inzet de afgelopen periode is besteed. Naast reguliere inkooptrajecten vragen de volgende projecten veel inzet: Klooster,

12. P 24 Actualisering nota Sociaal Domein; We lezen dat het de planning is dat deze in 2023 opnieuw wordt vastgesteld. Is er reeds een meer verfijnde planning waarin ook duidelijk is op welke manier inwoners worden betrokken bij deze actualisatie en de raadsplanning hiervan?

13. P 26 U geeft aan te investeren in de relatie met de huisarts door de inzet van een jeugdhulpverlener, met onder andere als doel het vertrouwen met de huisartsen te vergoten en meer grip te krijgen op het aantal verwijzingen door een huisarts. Wat is de aanleiding dat er gewerkt moet worden aan het vertrouwen met de huisartsen? Welk percentage minder verwijzingen vanuit de huisarts verwacht u met deze investering?

14. P 27, 28 Wat doen we om de kosten van jeugdhulp te verminderen? Dus structurele oplossingen om herhalingen tegen te gaan?

pagina 16 van 28

Bundelroutes, Renovatie Bosweg/ Kremersbos, Hongerman etc. Ook uit recente ervaringen blijkt dat meer inzet van Bizob nodig is: in 2021 heeft Bizob 100 dagen meer inzet gepleegd dan begroot. In de kosten van Bizob zijn nu ook de kosten voor de inkoopsamenwerking Een 10 voor de jeugd opgenomen. Deze kosten waren voorheen begroot in programma 3, dat we daar nu laten vrijvallen (€ 34.000, pag 30). De nieuwe visie op het Sociaal Domein willen we in 2023 tijdens een beeldvormende vergadering bespreken met de raad. De input van o.a. consulenten Wmo, Jeugd en Participatiewet, alsmede de ASD – in de functie van formeel adviesorgaan van het college – en seniorenverenigingen worden meegenomen bij de ontwikkeling van de nieuwe visie. De huisartsen gaven eerder aan dat zij niet altijd goed op de hoogte werden gesteld van de ontwikkelingen rondom een jeugdige die was doorgestuurd naar het CMD. Deze medewerker is begin 2022 al gestart en de ervaringen zijn positief. De huisartsen hadden behoefte aan GGZ-expertise in het CMD zodat zij jonge patiënten kunnen verwijzen naar het CMD in plaats van rechtstreeks naar een GGZ zorgaanbieder. Ook de gemeente had behoefte aan deze deskundigheid in het CMD. Daarnaast fungeert deze medewerker als vast aanspreekpunt voor de huisartsen. Zoals bekend is jeugdhulp een openeinde regeling.

Naast de gemeente kunnen ook artsen en gecertificeerde instellingen beschikkingen afgeven. Wij proberen op veel manieren de kosten van de jeugdhulp te verlagen. Wij doen dit door preventief aanbod op allerlei gebied, soms aangeboden op de basisscholen. Overigens leidt dit ook tot een toename van vragen aan het CMD. Binnen de jeugdhulp geldt het uitgangspunt: licht waar het kan, zwaar waar het moet. Dit betekent dat waar mogelijk lichter aanbod wordt ingezet, bijvoorbeeld ambulante begeleiding om verblijf te voorkomen. Jeugdhulptrajecten worden gevolgd en regelmatig geëvalueerd, waarbij waar mogelijk de zorg wordt

15. P 28 Uit de indicator “Wmo-cliënten met een maatwerkarrangement” geeft u aan een forse stijging te verwachten, terwijl u juist eerder aangeeft te investeren in het voorliggend veld en preventief aanbod. Uit deze cijfers straalt niet de ambitie die zo hard nodig is om grip te krijgen op de uitgaven, ook is uit de begroting niet te halen dat u kosten mee laat stijgen met de door u verwachtte toename van het aantal Wmo cliënten met een maatwerkvoorziening. Graag uw reactie op deze discrepantie.

16. P 34, 119 Bij de direct beschikbare investeringen zien we dat er 1,8 miljoen voor uitbreiding voor t mooiste blauw wordt opgenomen. Dit komt voor CDA out of the blue. In de begroting van vorig jaar is dit niet vermeld. Vraag waarom is dit nu wel opgenomen en waar komen al die leerlingen vandaan?

beëindigd of wordt vervangen door lichtere zorg. De aanpak van het CMD is systeemgericht, niet alleen de jeugdige maar het hele gezin wordt ondersteund om tot een structurele oplossing te komen op meerdere gebieden. Behandeling is gericht op herstel of verbetering en is eindig. Helaas zijn er jeugdigen die blijvend zorg (begeleiding) nodig hebben. Niet al deze jeugdigen komen in aanmerking voor de Wet langdurige zorg. We verwachten inderdaad een stijging van het aantal inwoners met een Wmo-maatwerkarrangement. Dit wordt veroorzaakt door een aantal zaken: vergrijzing (1) en arbeidsmarktkrapte (2). We blijven de beweging van maatwerkvoorziening naar voorliggende voorziening doorzetten. Met betrekking tot de arbeidsmarktkrapte zien we dat zwaardere producten zoals Wonen in een instelling, al dan niet met een WLZ-indicatie, steeds lastiger wordt vanwege tekort aan zorg- en ondersteuningspersoneel. Hierdoor wordt een groter en langer beroep gedaan op Wmo-voorzieningen omdat cliënten niet doorstromen naar de WLZ. We werken daarnaast met uw raad samen om beheersmaatregelen in de Wmo aan u voor te leggen. Schoolbestuur PlatOO heeft begin dit jaar een aanvraag voor uitbreiding ingediend. Op grond van de procedure van de gemeentelijke verordening onderwijshuisvesting moet de aanvraag gedaan worden voor 1 februari 2022 om middelen in de begroting 2023 op te laten nemen.

De investering wordt in 2023 en 2024 beschikbaar gesteld. Er is geen aanvraag gedaan voor 2022 dus vandaar dat het niet opgenomen is in de begroting 2022. Bij het vaststellen van het meerjarenscholenspreidingsplan (2015) was al bekend dat het aantal leerlingen in Nuenen-West flink zou groeien. Omdat op dat moment sprake was van een lokalenoverschot in Nuenen is ervoor gekozen om het gebouw in twee fases te bouwen. Het eerste deel bestaat uit negen lokalen. Met de tweede fase van vijf lokalen is

pagina 17 van 28

17. P 36 Meer sociale huurwoningen Wat is de stand van fonds sociale volkshuisvesting en hoe gaan we dit bekostigen om dit voor meer sociale huurwoningen te kunnen inzetten?

18. P 42 We lezen dat onderzocht wordt om hemelwater van industrieterreinen wordt afgekoppeld. Een goede zaak. Echter hoe staat het met aanleg van gescheiden rioolstelsels in woonwijken omdat dit net als afkoppeling industrieterreinen forse verbeteringen oplevert voor het milieu. Graag nadere toelichting.

pagina 18 van 28

bewust gewacht tot er daadwerkelijk meer leerlingen waren. Op dit moment bevat deze reserve € 376.000, begroot per 1-1-2023 € 501.000. Afgelopen najaar heeft uw raad de bijdragen en de afdracht voor de Bestemmingsreserve sociale volkshuisvesting aangepast (RV 2021-68). Deze wijziging werd doorgevoerd om het aantrekkelijker te maken om meer sociale huurwoningen toe te voegen binnen de gemeente Nuenen. De afdracht is verhoogd van € 2.000,- naar € 3.000,per vrijesectorwoning. De bijdrage is verhoogd van € 5.000,- naar € 7.500,per sociale woning. Dit fonds wordt dus bekostigd vanuit de ontwikkeling van vrijesectorwoningen. Als de woningbouwproductie loopt, wordt de bestemmingsreserve dus ook aangevuld. Verder beschikt de gemeente over een voorziening ‘betaalbaar wonen’. Hierin vloeien terugkomende grondkortingen vanuit Helpt Elkander. Saldo bedraagt ruim € 721.000. Deze voorziening was in eerste instantie bedoeld voor de starterslening (2019), maar daar is het niet voor nodig omdat deze kosten anders worden gefinancierd. Bij de tussentijdse rapportage najaar 2020 is dit dan ook verbreed naar de volgende doelomschrijving: ‘de betaalbaarheid van het wonen in Nuenen te vergroten’. Deze middelen kunnen we dus eveneens inzetten voor volkshuisvestelijke doeleinden. Dit is nader te ontwikkelen, met onder meer aandachtspunten als het gelijkheidsbeginsel en regelingen rondom staatssteun.

In de begroting 2023 is budget opgenomen voor aanleg van regenwaterriolering en vervanging van de bestaande riolering opgenomen voor: - Gedeelte Beekstraat, Papenvoort en Houtrijk (in het kader van de Wereld van Van Gogh) - Hoge Brake, Mantelmeeuwlaan, Vinkenlaan en Wielewaallaan. Met deze laatste wordt alleen aangesloten op de diverse nieuw- en verbouwontwikkelingen in deze hoek. Verder is dit een aanzet voor het verminderen van de risico’s op wateroverlast, zoals die naar voren

19. P 45 We constateren dat de kosten van afval met meer dan 3 ton stijgen en blijven stijgen de komende jaren. Wat is de oorzaak hiervan terwijl burgers steeds beter afval scheiden maar wel steeds meer moeten gaan betalen? 20. P 45 De uitgaven van verkeer en vervoer zien we flink stijgen met ca. 5 ton. Wat zijn hiervan de oorzaken?

21. P 59, 63 Afvalstoffenheffing stijging in 2023 met 13,5%! Waarom zijn de kosten voor vastrecht met 10 euro omhooggegaan? 22. Verder heeft Nuenen hoge afvaltarieven? Met Son scheelt dit €112; deze gemeente zit toch ook bij Blink! Graag nadere toelichting

23. P 71, 73 We constateren dat de netto schuldquote in 2023 stijgt met 22% door geraamde investeringen en in 2024 weer zakt met 21% in 2026 weer oploopt. Graag een nadere toelichting

24. P 81 Rente ECB We constateren dat de rente mbt grondexploitaties toeneemt. Stel dat de rente nog verder stijgt dan lopen de rentelasten dus nog verder op dan

pagina 19 van 28

zijn gekomen in de klimaatstresstesten. Ook gaan we, met de klimaatstresstesten als basis, kijken aan welke (delen van) wijken de meeste urgentie gegeven moet worden wat betreft het afkoppelen van hemelwater. Hiervoor wordt in 2023 gestart met het opstellen van een Systeemoverzicht Stedelijk Water (SSW). Inzamelkosten, zoals brandstof, personeel, verwerkingskosten en de aanschaf van middelen zoals containers en PMD-zakken blijven stijgen. Deze worden verwerkt in de tarieven. De hogere kosten worden veroorzaakt door een mix van factoren: - hogere kapitaallasten van geplande investeringen (ca.€ 200.000) - meer personele uren toegerekend (ca.€ 140.000) - prijsstijgingen/indexering ca. € 60.000 - Regiobijdrage mobiliteit (kortetermijnmaatregelen Randweg A2 Eindhoven) ca. € 60.000. Zie antwoord op uw vraag 19.

In Nuenen betreft het een zogenaamde gesloten financiële huishouding waarbij de kosten van de inzameling worden doorberekend in de vaste en variabele kosten met betrekking tot de afvalstoffenheffing. Son en Breugel hanteert minder dan 100% kostendekkendheid en rekent niet alle kosten toe in de afvalstoffenheffing. In 2022 zijn langlopende leningen afgesloten omdat de inkomsten uit grex-projecten, met name Eeneind West, in 2021 en 2022 niet zijn gerealiseerd. In 2023 zijn wel inkomsten uit grex-projecten NuenenWest en Eeneind-West begroot, waardoor de financieringsbehoefte in 2024 lager is en daarmee de schuldquote. De gedragslijn die we nu m.b.t. financiering hanteren is redelijk voorzichtig en toch vooral reactief van aard. Binnen de daaraan gestelde grenzen kiezen we vooral voor kort geld. We kunnen niet speculeren op

nu het geval is. Moeten we hier nu als geen rekening mee houden?

25. Financieringsbehoefte Graag duiding fors oplopen van de activa van 58 naar 91 miljoen.

26. We zien de geldleningen van 76 naar 30 miljoen teruglopen? Hoe en waarmee worden de langlopende leningen afgelost? Wat voor impact heeft dit dan voor de meerjarenbegroting en de schuldenquote? Hoe wordt de financieringsbehoefte, in 2025 28 en in 2026 35 miljoen, afgedekt?

27. P 83 Lening BNG: begin 2023 € 18 en eind 2023 14,4 miljoen. Graag toelichting afnemen lening met 3,6 miljoen. 28. P 95 Blink onderzoekt positie directeur aldus ED. Dit nav plotseling vertrek directeur Blink. Waarom is deze weggestuurd? 29. Hoe staat onze wethouder in de gedachte om nieuwe directeur Brink niet langer in dienst te laten zijn van Prezero maar van Blink?

30. P 105 Zoals eerder toegezegd door de wethouder zouden we graag een specificatie ontvangen van de kosten en opbrengsten van De Mijlpaal 31. P 117 Renovatie locaties Sinti Er is 4,8 miljoen opgenomen voor renovatie. Echter volgens oudwethouder Van Brakel kost renovatie minimaal 10 miljoen. Wat is de uitkomst van het due diligence onderzoek? Deze loopt ondertussen al ruim een jaar; graag duidelijkheid hierover.

pagina 20 van 28

toekomstige ontwikkelingen op de wat langere termijn. Lang geld trekken we pas aan als we tegen de grenzen van kort geld aanlopen en/of nagenoeg zeker weten dat in de nabije toekomst gelden voor langere tijd nodig zijn. In de activa zijn alle investeringen opgenomen die al beschikbaar zijn gesteld én de investeringen die zijn opgenomen in deze begroting. Zie ook het overzicht investeringen op pag. 117-120. Voor enkele grex-projecten (Nuenenwest en Eeneind-west) zijn grote inkomsten begroot in 2023 en 2024. Daarmee wordt de financieringsbehoefte lager en is een nieuwe lening niet nodig of voor een kleiner bedrag. Of er leningen moeten worden aangetrokken hangt zoals eerder gesteld af van verschillende factoren: het verloop van de grexprojecten, investeringen, reserves en voorzieningen. Dit betreft de aflossing volgens contract, de geldlening van 5 jaar wordt jaarlijks afgelost met € 3,6 miljoen. Tussen de directeur van Blink en de directie van Prezero is een verschil in inzicht ontstaan over de toekomstige ontwikkeling van Blink. Dit verschil van inzicht heeft er toe geleid dat de directeur begin september zijn taken heeft neergelegd. Op dit moment wordt een Strategisch Traject over de toekomst van Blink uitgevoerd. De vraag over de toekomstige positie van de directeur wordt hierin meegenomen.

De raad wordt op de hoogte gehouden van de stand van zaken van het Strategisch Traject. Hierover ontvangt u apart informatie.

Uit het due diligence onderzoek blijkt o.a. dat voor de renovatie hogere investeringen benodigd zijn. De financiële uitkomsten van het due diligence onderzoek zijn niet doorgevoerd in de bestaande investeringen, omdat er nog te veel onduidelijkheden zijn (bv. t.a.v. positie Helpt Elkander). Daarnaast gaan we aan de slag met planvorming waarin

32. Voor ongelijkvloers spoorwegkruising is ca 1 miljoen opgenomen. Graag nader uitleg over besteding van dit bedrag. 33. Mbt Lyndakkers, Papenvoort en Parkstraat zijn voor herinrichting bedragen opgenomen tlv voorziening riolering: graag naders toelichting

34. Subsidie bundelroutes Er wordt gerekend op 19,2 miljoen aan subsidies voor bundelroutes. Klopt dit bedrag en zijn dit harde toezeggingen?

35. Het is ons onduidelijk hoe de reeds beschikbaar gestelde investering van € 250.000,- voor aanschaf woonwagens zich verhoudt tot de nog aan de Raad voor te leggen € 300.000,- voor 2023? Graag nadere toelichting.

pagina 21 van 28

een aantal keuzes zullen volgen, wanneer dit verder is uitgewerkt kunnen we hier een concrete raming voor uitwerken. Nut en noodzaak zijn niet zozeer gelegen in de spoorveiligheid, daarom zijn subsidiekansen gering. Plannen zijn nog niet concreet. Zie ook antwoord op vraag 18 CDA. In Nuenen Zuid spelen meerdere nieuw- en verbouwontwikkelingen in een klein gebied. Daarom is het noodzakelijk ook te kijken naar de inrichting van de openbare ruimte. Daarvoor worden momenteel kaders opgesteld. Omdat er in dit gebied ook sprake is van risico’s op wateroverlast (blijkt uit klimaatstresstesten), hebben we hierop vast ingespeeld door budget op te nemen voor de aanleg van een regenwaterstructuur langs alle nieuwe ontwikkelingen binnen het gebied. Daarmee kan riolering ook een kostendrager zijn voor de herinrichting van het gebied. Alle kosten die te maken hebben met de aanleg en vervanging van riolering moeten immers worden toegerekend aan riolering (kostendekkendheid 100%). Voor maatregelen uit het VKA Bundelroutes zijn subsidiepercentages vastgelegd in de regionale regeling (routegebonden projecten 25%). Subsidiebeschikkingen volgen pas nadat een aanvraag is gedaan, dus nadat de fasering is vastgesteld op grond van de begroting, eind dit jaar. Voor een provinciale bijdrage is € 10 opgenomen in het Regionaal Mobiliteitsprogramma.

Dit is een voorlopige reservering waarvoor Nuenen met concrete planuitwerkingen moet komen, wil deze bijdrage “hard” worden. Het bedrag van € 250.000 in de lijst van direct beschikbare investeringen is bedoeld voor versnelde vervanging van enkele huurwoonwagens. Enkele woonwagens verkeren in dusdanig slechte staat van onderhoud dat deze mogelijk versneld vervangen dienen te worden. Het bedrag van € 300.000 in de lijst van niet direct beschikbare investeringen is onderdeel van totale investeringsbudget voor renovatie van de woonwagenlocaties. Dit bedrag is bedoeld om de in 2023 te maken

Technische vragen trendanalyse

36. Waarom geen apart raadsvoorstel inzake trendanalyse?

P3 tabel financieringsbehoefte 37. Graag een verklaring waarom we in 2025 en 2026 ca 36 resp. 40 miljoen minder aan opgenomen geldleningen hebben? Komt dit door aflossing lening ad 30 miljoen bij BNG? 38. Wat betekent dit voor herfinanciering gelet op stijgende rente?

P2 4 tabellen 39. Is bij de netto schuldquote in 2025 en 2026 rekening gehouden met nog op te nemen leningen? 40. Zo nee, dan heeft dit ook gevolgen voor weerstandsvermogen en solvabiliteitsratio. Graag nadere toelichting. Vraag investeringen 41. Volgens mij staan in overzicht investeringen bedragen opgenomen zoals ze nu in de begroting zitten. Echter we weten niet hoe de kosten cq aanbesteding Hongerman en Klooster uitvallen. 42. Klooster wordt nu geraamd op 17,5 miljoen. Renovatie Sinti locaties Bosweg en Kremerbos gaan volgens oud-wethouder minimaal 10 miljoen kosten. Kosten bundelroutes zijn opgenomen voor ca. 29 miljoen. Aan subsidies is 19 miljoen opgenomen; zijn dit harde toezeggingen? 43. Graag nadere toelichting mbt investeringen Sinti en Bundelroutes. 44. Volgens onze mening gaan we de komende periode vooralsnog voor ca. 60 miljoen investeren in voornoemde projecten en geen 40 miljoen. Of we moeten zoals u in voorwoord begroting schrijft plannen gaan bijstellen. Waarom dan niet eerst een realiteitscheck gedaan zoals u aangeeft? P5,6 Scenario’s 45. Onzeker is of het rijk de werkelijke inflatiestijgingen gaat vergoeden; wat