20250424 Bijlage bij rapport toekomstscenario's - Rapport capaciteitsanalyse binnensport Nuenen

BC Nuenen

-

-

2

10

BV Achilles’71

2e divisie landelijk

Verhogen niveau

NKV

2e klasse

Huidig niveau handhaven

Nuvo ‘68

regionaal

Verhogen niveau

BC Nuenen

provinciaal

Niet van toepassing

Totaal uren per jaar (indicatief)

Circa 1.300 uur (hele sporthal)

Circa 63 uur (hele sporthal)

niveau te halen worden de teams kleiner (8-10 mensen in plaats van 12 mensen).

Uit tabel 11 blijkt dat basketbal en hockey de grootste behoefte aan extra trainingsuren hebben. Dit komt bij basketbal door de groei van het aantal leden en bij hockey door het

NKV wil het huidige niveau handhaven. Het hoogste team van BC Nuenen speelt op pro-

stimuleren van zaalhockey bij de leden. Hierdoor ontstaat er bij HC Nuenen ook behoefte

vinciaal niveau en heeft geen sportieve ambitie. BC Nuenen geeft aan een recreatieve

aan extra wedstrijdcapaciteit.

vereniging te zijn. Echter ondersteunen en faciliteren zij wel competitieve spelers.

Voor basketbal is het de behoefte aan extra trainingscapaciteit het hele jaar rond. Bij hockey beperkt zich dit tot het winterseizoen. Ook de extra wedstrijdcapaciteit voor volleybal

Het verhogen van het sporttechnisch niveau zorgt ook voor een extra capaciteitsvraag. In

en badminton zijn nodig in het winterseizoen.

de enquête hebben de verenigingen een inschatting gemaakt van de verwachte capaciteitsvraag. Deze is weergegeven in tabel 13. HC Nuenen geeft aan dat zij het lastig vinden

3.4.5

Sporttechnische ambities en consequenties voor gebruik

om een inschatting te maken van het aantal extra uren capaciteit om de sporttechnische

De verenigingen zijn bevraagd op welke sporttechnische ambities zij hebben. In tabel 12 is

ambitie te verwezenlijken. Zij hebben alleen in het winterseizoen een binnensportaccom-

een samenvatting opgenomen van de antwoorden die de verenigingen hebben gegeven.

modatie nodig.

Verenigingen die aangeven recreatief te spelen doen veelal niet mee in regionale of landelijke competitie. De meeste verenigingen geven aan het sporttechnische niveau te willen verhogen. Bij HC Nuenen spelen de heren 1e klasse en hebben het verhogen van het sporttechnische niveau als ambitie voor de komende drie jaar. Dit willen zij onder andere doen door zaalhockey te stimuleren. BV Achilles ’71 speelt 2e divisie landelijk en hebben net als HC Nuenen de ambitie om het sporttechnische niveau te verhogen in de komende drie jaar. Daarnaast geven zij aan dat zowel de heren als damesteams competitief meestrijden voor promotie. Zij zijn structureel meer trainers aan het opleiden om ook in de breedte de fundamentele basis te verbeteren

Tabel 13: Extra capaciteitsvraag verhogen sporttechnisch niveau

Vereniging

Trainingen Uur/week

Wedstrijden

Weken

Uur/week

Weken

HC Nuenen

?

?

?

?

BV Achilles’71

9

45

10

40

Nuvo ‘68

9

41

6

11

BC Nuenen

-

-

-

-

NKV

Totaal uren per jaar (indicatief)

Circa 258 uur (hele sporthal)

Circa 155 uur (hele sporthal)

binnen de club. Met een goede brede basis gaat ook het niveau bij de jeugdteams omhoog. Ook zouden zij graag het rolstoelteam weer in Nuenen laten spelen. 21

4.

Toekomstperspectief

demografische ontwikkelingen geven daarom aanleiding om in de toekomst een toename in de behoefte aan sportaccommodaties te verwachten.

Op basis van de uitkomsten van de analyses, berekende capaciteitsbehoefte, trends en ontwikkeling wordt in dit hoofdstuk het toekomstperspectief voor de sportaccommodaties

4.1.2

in de gemeente Nuenen geschetst. Er wordt ingegaan op de toekomstige behoefte aan

Het Nuenens College heeft naast de normatieve uren bewegingsonderwijs ook een sport-

binnensportaccommodaties en oplossingsrichtingen voor de gesignaleerde knelpunten.

route en andere keuzevakken en profielen waar leerlingen aanvullende uren

Ontwikkelingen en wensen Nuenens College

bewegingsonderwijs krijgen. Dit gaat om ongeveer 38 uur per week bovenop de normatieve

Toekomstige behoefte en aanbod binnensportaccommodaties

uren (circa 500 zaaldeeluren per jaar). Deze worden nu ingevuld op diverse locaties in en

In dit onderzoek is vanuit twee verschillende invalshoeken gekeken naar de toekomstige

rondom gemeente Nuenen. Om het verlies aan onderwijstijd te beperken, heeft het de voor-

behoefte aan binnensportaccommodaties. De eerste invalshoek is de behoefte van het be-

keur van het Nuenens College om zo veel mogelijk uren bewegingsonderwijs binnen de

wegingsonderwijs, de tweede invalshoek is de behoefte van de (binnen)sportverenigingen.

kern Nuenen te faciliteren. De lestijden tot 15:30 uur hebben invloed op de benodigde ca-

4.1

paciteit aan binnensportaccommodatie. 4.1.1

Behoefte vanuit demografische ontwikkelingen

In paragraaf 3.1 is de demografische ontwikkeling van de gemeente in de komende jaren

4.1.3

Wensen basisonderwijs

weergegeven. Hierin wordt onderscheid gemaakt tussen de ontwikkeling van het aantal

Vanuit het basisonderwijs bestaat de wens om meer innovatieve concepten toe te passen

inwoners en de leerlingenprognoses. Kijkend naar de demografische ontwikkeling zal de

bij nieuwe binnensportaccommodaties. Hierbij valt te denken aan een interactieve wand,

behoefte aan sportaccommodaties naar verwachting toenemen ten opzichte van de huidige

een Beweegbox of een ASM gymzaal. Het Nuenens College heeft aangegeven dat zij mi-

situatie.

nimaal een KVLO-gymzaal nodig hebben om te kunnen voldoen aan hun wettelijke onderwijsdoelen. Innovatieve concepten bieden voor hen geen meerwaarde en kunnen in

De leerlingaantallen zijn met name van belang voor de behoefte aan binnensportaccom-

sommige gevallen juist een belemmering zijn om te kunnen voldoen aan de wettelijke leer-

modaties voor het bewegingsonderwijs. Binnen gemeente Nuenen is sprake van een

doelen.

stijging van het aantal leerlingen in het basisonderwijs en voortgezet onderwijs en daarmee van de vraag naar uren voor bewegingsonderwijs. In de beschikbare sporthal en gymzalen is nog voldoende capaciteit om de extra vraag voor wettelijke uren bewegingsonderwijs in de komende 15 jaar te accommoderen. De demografische ontwikkelingen zijn van belang voor alle soorten sportaccommodaties binnen de gemeente Nuenen. Zoals aangegeven in hoofdstuk 3 groeit het aantal inwoners in de gemeente Nuenen in de aankomende periode met iets meer dan 1.000 mensen. Ook

Figuur 9: Interactieve wand, Beweegbox en ASM gymzaal

de opbouw van de bevolking verandert ten opzichte van de huidige situatie omdat er meer kinderen en jongeren tot 20 jaar bijkomen. Ook groeit het aandeel 65-plussers. De

22

4.1.4

Ontwikkelingen en wensen sportverenigingen

Scenario’s

4.2

Zoals aangegeven in hoofdstuk 3 willen vier van de vijf binnensportverenigingen meer trai-

Op basis van de aandachtspunten zoals benoemd in de hoofdstukken 2 en 3, de trends en

ningsuren afnemen. Het betreft voor de komende jaren ongeveer 1.300 uur op jaarbasis in

ontwikkelingen en hierboven geschetste behoefte voor de toekomst bestaan de volgende

een sporthal. Ook zijn er drie verenigingen die meer wedstrijduren willen (circa 63 uur per

scenario’s:

jaar). VNG hanteert een stichtingsnorm voor binnensportaccommodaties van een minimale

1. Voldoen aan de wettelijke zorgplicht van de gemeente ten aanzien van het bewegings-

benutting door bewegingsonderwijs en verenigingssport van in totaal 1.600 uur per jaar. NOC*NSF hanteert een richtlijn van minimaal 1.400 uur sportgebruik per jaar voor een

onderwijs voor basisscholen; 2. Het faciliteren van de behoeften van sportverenigingen en het voortgezet onderwijs.

sporthal (3 zaaldelen) of een sportzaal (2 zaaldelen). In combinatie met de extra behoefte aan bewegingsonderwijs vanuit het Nuenens College bovenop de normatieve uren (circa

4.2.1

500 uur per jaar), lijkt er voldoende latente behoefte te zijn voor een extra sportzaal of

De gemeente heeft een wettelijke zorgplicht om voor basisscholen voldoende voorzienin-

sporthal in Nuenen.

gen voor bewegingsonderwijs aan te bieden. Dit is vastgelegd in de Wet op het Primair

Wettelijke zorgplicht

Onderwijs (WPO) en de gemeentelijke verordening. Met zeven zaaldelen verspreid over de 4.1.5

Spreiding binnensportaccommodaties

drie kernen kan gemeente Nuenen voldoen aan de huidige en toekomstige behoefte van

Vanuit het bewegingsonderwijs speelt niet alleen de beschikbare capaciteit een rol, maar

het basisonderwijs. Volgens de prognose is de behoefte in 2040 gegroeid naar 4,1 zaaldeel

ook de afstand van de school tot de gymlocatie. De gemeente Nuenen hanteert hiervoor

voor het basisonderwijs. Dit past dus binnen de 7 beschikbare zaaldelen.

een afwijkende norm van 1.600 meter hemelsbreed. De VNG en de KVLO gaan voor het basisonderwijs uit van 1 kilometer via de kortste voor de leerling voldoende begaanbare en

Een belangrijke kanttekening hierbij is dat in de toekomst vier basisscholen relatief ver

veilige weg en voor voortgezet onderwijs van 2 kilometer.

moeten reizen om bij een gymvoorziening te komen. Met de geplande sloop van gymzaal Mgr. Cuytenlaan en vervanging van dit aanbod bij sporthal De Hongerman verslechtert de

Dit betekent voor gemeente Nuenen dat er extra aandacht gewenst is voor de spreiding

spreiding van de gymaccommodaties. Dit is vanuit het oogpunt van verkeersveiligheid en

van eventuele nieuwe sportaccommodaties. Als gymzaal Mgr. Cuytenlaan straks gesloopt

het verlies aan onderwijstijd niet wenselijk voor de scholen. Zij pleiten dan ook voor een

wordt, dan zijn er vier basisscholen die meer dan 1 kilometer moeten reizen tot een gym-

betere spreiding van de gymvoorzieningen over de gemeente.

accommodatie. Ook voor het Nuenens College is het niet wenselijk om leerlingen meer dan 2 kilometer te laten reizen om verlies van lestijd zo veel mogelijk te voorkomen.

Het Nuenens College kan in dit scenario gebruik maken van de resterende capaciteit van sporthal De Hongerman tijdens onderwijsuren. Daarnaast zullen zij moeten uitwijken naar

Alles overwegende kan op basis van de geschetste ontwikkelingen geconstateerd worden

de gymzalen binnen de gemeente en andere sportaccommodaties. Dit is voor het Nuenens

dat de kwantitatieve vraag naar binnensportaccommodaties in de toekomst toeneemt ten

College onwenselijk.

opzichte van de bestaande situatie. Om het aanbod van de binnensportaccommodaties optimaal te laten aansluiten op zowel de kwantitatieve als de kwalitatieve behoefte, wordt

In dit scenario komt de gemeente niet tegemoet aan de aanvullende capaciteitsbehoefte

in de volgende paragrafen nader ingegaan op de optimalisatiemogelijkheden en aandachts-

van de sportverenigingen en wordt er ook geen rekening gehouden met toekomstige groei.

punten.

Sportverenigingen moeten zo efficiënt mogelijk gebruik maken van sporthal De Hongerman en de verschillende gymzalen in de gemeente. Voor de sportverenigingen is dit een uiterst onwenselijk scenario. 23

4.2.2

Faciliteren van behoeften

Als gemeente Nuenen er voor kiest om naast haar wettelijke plichten ook tegemoet te komen aan de behoeften van sportverenigingen en het voortgezet onderwijs, dan zijn er aanvullende binnensportaccommodaties nodig. Op basis van de latente behoefte bij sportverenigingen, toekomstige groei door demografische ontwikkelingen en toenemende leerlingenaantallen in het voortgezet onderwijs, zijn er dan minimaal twee en het liefst drie extra zaaldelen in de kern Nuenen nodig. Deze kunnen in verschillende configuraties gerealiseerd worden: A.

Spreiding voor het onderwijs: één gymzaal en een sportzaal met twee zaaldelen;

B.

Faciliteren sportverenigingen: een sporthal met drie zaaldelen.

Een blaashal is in onvoldoende mate geschikt om tegemoet te komen aan de wensen van de sportverenigingen. De grootste knelpunten zitten namelijk in de doordeweekse trainingscapaciteit. Voor trainingen basketbal, volleybal en badminton is een blaashal ongeschikt. Bovendien wordt een blaashal alleen in de winter gebruikt, dus dit biedt geen uitkomst voor de tekorten in de zomer. Hockey en korfbal zouden in de winter wel terecht kunnen in een blaashal, maar dit biedt onvoldoende ruimte in het rooster voor de andere sportverenigingen om de knelpunten op te lossen. A.

Spreiding voor het onderwijs

Vanuit de spreidingsnoodzaak van het basisonderwijs heeft het de voorkeur om zowel aan de westzijde als aan de oostzijde een gymvoorziening te maken. Dit kan door één gymzaal en een sportzaal met twee zaaldelen te realiseren. Hiermee wordt tegemoet gekomen aan de wens van het basisonderwijs voor een kortere reisafstand en kan worden voorzien in de boven-normatieve behoefte van het Nuenens College. Aan de oostzijde zou Oude Landen een geschikt terrein kunnen zijn voor de realisatie van één zaaldeel. Als in Nuenen-West

Figuur 10: Wenselijke gebieden voor een gymvoorziening basisonderwijs

een nieuwe basisschool gesticht wordt, dan heeft deze een gymvoorziening van minimaal één zaaldeel nodig. Figuur 10 laat met groene cirkels de gebieden zien waar vanuit het basisonderwijs een gymvoorziening wenselijk is. Op deze manier ontstaat een betere spreiding van de gymvoorzieningen in de kern Nuenen en hoeven scholen niet meer zo ver met leerlingen te reizen. Dit is gunstig voor de verkeersveiligheid van leerlingen en beschikbare onderwijstijd. 24

Een moderne gymzaal (14 x 22 x 5,5 meter) voldoet aan de eisen van het bewegingson-

4.3

derwijs van zowel de basisscholen als het Nuenens College. Ook kunnen hier kleinschalige

Dit onderzoek heeft verkend welke toekomstscenario’s er mogelijk zijn. Tijdens de uitvoe-

sporten beoefend worden zoals nu ook al het geval is in de bestaande gymzalen. Als alter-

ring zijn verschillende aandachtspunten naar voren gekomen die nader onderzocht dienen

natief voor een gymzaal kan ook gekozen worden voor een Beweegbox, buitengymzaal of

te worden. Synarchis doet de volgende aanbevelingen aan de gemeente Nuenen:

Aanbevelingen

ASM gymzaal (zie bijlage 3). Bij het scenario nieuwbouw van een gymzaal, sportzaal of sporthal zijn er verschillende Een sportzaal is voldoende groot (32 x 28 x 7 meter) om te gebruiken voor de trainingen

mogelijkheden om deze te beheren en exploiteren. Afhankelijk van de samenstelling

van de sportverenigingen. Met een scheidingswand kunnen er twee zaaldelen van elk

van de accommodatie (met of zonder tribune, met of zonder horeca, et cetera) kan een

16 x 28 meter gemaakt worden. Hiermee kan de druk voor trainingsuren van sporthal De

andere beheervorm gunstiger zijn. Een exploitatieonderzoek kan aangeven wat voor

Hongerman gehaald worden. Wedstrijden blijven in sporthal De Hongerman. De gemeente

Nuenen de meest gunstige beheer- en exploitatievorm is.

kan er voor kiezen om ook in een nieuwe sportzaal een tribune en horeca toe te voegen.

In geval van nieuwbouw van een binnensportaccommodatie is het raadzaam om te on-

Hiermee worden de gebruiksmogelijkheden groter. Echter is een sportzaal voor veel spor-

derzoeken in hoeverre het Nuenens College hier een financiële bijdrage aan kan

ten niet voldoende groot om wedstrijden in te houden.

leveren vanuit de doordecentralisatie. Om het maatschappelijk rendement van een nieuwe binnensportaccommodatie te ver-

B.

Faciliteren sportverenigingen

groten, kan de gemeente onderzoeken welke aanvullende voorzieningen er nodig zijn.

Als alternatief kan een sporthal (48 x 28 x 7 meter) met drie zaaldelen gerealiseerd worden.

Bijvoorbeeld een maatschappelijke activiteitenruimte bij een sportzaal of sporthal. Of de

Gezien de toekomstige uitbreiding aan de westzijde van Nuenen verdient het de voorkeur

combinatie van een basisschool met een gymzaal. Ook kan worden onderzocht of een

om de sporthal aan deze zijde van de kern te realiseren. Voor de scholen aan de oostzijde

combinatie met een (semi)commerciële organisatie mogelijk is.

van Nuenen betekent dit echter dat de reisafstand tot de gymaccommodatie groot blijft.

Als er nieuwbouw komt van een binnensportaccommodatie, dan verbetert daarmee de

Voor de sportverenigingen biedt een sporthal alle functionaliteiten en ruimte voor het voor-

binnensportvoorziening van Nuenen. Dit kan een aanleiding zijn om onderzoek te doen

zien in de aanvullende behoefte in trainings- en wedstrijduren.

naar de huurtarieven van de binnensportaccommodaties in Nuenen. Mogelijk kunnen de huurtarieven geharmoniseerd worden in heel de gemeente.

Alles overwegende kan op basis van de geschetste scenario’s geconstateerd worden dat gemeente Nuenen een keuze dient te maken tussen het uitsluitend voldoen aan haar wet-

Verschillende gebruikers hebben in de enquête aangegeven dat de openingstijden van de binnensportaccommodaties niet optimaal zijn. Bijvoorbeeld door een lange zomer-

telijke plicht of tegemoet komen aan de groeiende behoefte vanuit sportverenigingen en

sluiting of openingstijden die het niet mogelijk maken om vanaf 8:30 uur te starten met

het Nuenens College. In dat laatste geval is het advies om twee binnensportvoorzieningen

gymlessen. Om het gebruik van binnensportaccommodaties te optimaliseren, kan wor-

te realiseren met in totaal drie zaaldelen. Eén voorziening aan de westzijde van Nuenen en

den onderzocht met de exploitanten of de openingstijden aangepast kunnen worden.

één aan de oostzijde. Op deze manier wordt voorzien in de adequate spreiding van gymvoorzieningen voor het basisonderwijs. Door een sportzaal met twee zaaldelen te realiseren, wordt ook tegemoet gekomen aan de aanvullende trainingsbehoefte van sportverenigingen en de behoefte aan boven-normatieve uren bewegingsonderwijs van het Nuenens College.

25

Bijlage 1

Binnensportaccommodaties

Accommodatie Type zaal Adres

Kern

Afmeting

Vloeropp.

lxb

h

m²

Aantal zaaldelen

Bouwjaar

Onderhoudsniveau

Faciliteiten

Eigenaar

Beheerder/ exploitant

Kantine, 6 kleedkamers en 100 tribunecapaciteit 2 kleedkamers.

Gemeente Nuenen

ASP schoonmaak

Gemeente Nuenen

ASP schoonmaak

De Hongerman

Sporthal

Hoge Brake 3

Nuenen

32 x 46

8

1.472

3

1976

wordt gerenoveerd

Jacobushoek

Gymzaal

Jacobushoek 7

Nuenen

12 x 21

5

252

1

1970

redelijk, gerenoveerd in 2009

Mgr. Cuytenlaan Gymzaal

Mgr. Cuytenlaan 32-46

Nuenen

12 x 21

5

252

1

1972

wordt gesloopt

2 kleedkamers

Gemeente Nuenen

ASP schoonmaak

Heuvelrijk

Gymzaal

Heuvel 5

Gerwen

12 x 21

5

252

1

2012

goed, gerenoveerd in 2024

2 kleedkamers en Gemeente in nieuwe situatie Nuenen een kantine.

MFA Heuvelrijk

De Koppel

Gymzaal

De Koppel

Nederwetten

12 x 21

6

252

1

2012

goed

2 kleedkamers en WBV HE kantine.

Newest

26

Bijlage 2

Overzicht deelnemers enquête

Vereniging/school

Deelgenomen?

BV Achilles ’71 (basketbal)

Ja

HC Nuenen (hockey)

Ja

NKV Nuenen (korfbal)

Ja

Nuvo ’68 (volleybal)

Ja

BC Nuenen (badminton)

Ja

Kindcentrum De Wentelwiek

Ja

Openbare Basisschool De Rietpluim

Ja

Brede School De Dassenburcht

Ja

De Crijnsschool

Ja

Kindcentrum De Nieuwe Linde

Ja

Brede School Heuvelrijk

Ja

Basisschool Sint Jozef

Ja

Jenaplanschool Het Mooiste Blauw

Ja

Nuenens College

Ja

27

Bijlage 3

Type binnensportaccommodaties

Gymzaal Voorbeeld gymzaal De Olijfboom, gemeente Capelle aan den IJssel (12 x 21 x 5,5 meter)

Onder binnensportaccommodaties worden in dit onderzoek sporthallen, sportzalen en gymzalen verstaan. Deze accommodaties worden benut, of kunnen worden benut, voor de beoefening van meerdere zaalsporten. Gymzalen (minimaal 21 x 12 meter) zijn met name geschikt voor het bewegingsonderwijs voor scholen. De afmetingen van gymzalen zijn vaak afgeleid uit de Modelverordening Huisvesting Onderwijs van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG, 21 x 12 x 5,5 meter). Deze afmetingen laten het toe om gymnastiek/turnen, gevechts- en verdedigingssporten en tafeltennis te accommoderen. Sportzalen hebben doorgaans een sportvloer van circa 28 x 22 meter en zijn daarmee geschikt voor gymnastiek/turnen, badminton, basketbal, gevechts- en verdedigingssporten, tafeltennis en volleybal. Sporthallen (minimaal 44 x 24 meter) hebben een sportvloer die in de regel voldoet aan de afmetingseisen voor alle (traditionele) zaalsporten. ‘Te kleine’ accommodaties kunnen wel fungeren als trainingslocaties voor sporten waarvan de accommodatie niet aan de afmetingseisen voldoet. Zo kan een sportzaal in theorie als trainingslocatie dienen voor een handbalvereniging, maar wedstrijden (vanuit de bond) kunnen alleen plaatsvinden in een sporthal. Afmetingen Sportvloer (l x b) Gymzaal

21 x 12 meter

Hoogte 5,5 meter

Sporten Gevechts- en verdedigingssporten, gymnastiek/turnen en tafeltennis

Sportzaal

28 x 22 meter

7 meter

Gevechts- en verdedigingssporten, gymnastiek/turnen, tafeltennis, badminton, basketbal en volleybal

Sporthal

≥ 44 x ≥ 24 meter

7 meter

Gevechts- en verdedigingssporten, gymnastiek/turnen, tafeltennis, badminton, basketbal, volleybal, zaalhandbal, zaalhockey, zaalkorfbal en zaalvoetbal

28

Sportzaal

Sporthal

Voorbeeld sportzaal Middelstum, gemeente Loppersum (24 x 32 x 7 meter)

Voorbeeld sporthal Dorpshuis Zeeland, gemeente Maashorst (24 x 44 x 7 meter)

29

Innovatieve concepten: Beweegbox

Innovatieve concepten: Athletic Skills Model (ASM) gymzaal

Voorbeeld Beweegbox Belaveld, gemeente Tilburg (16 x 16 x 5,5 meter)

Voorbeeld PLAYCE School, Hogeschool van Amsterdam

30

Innovatieve concepten: Buitengymzaal Door ontwikkelingen zoals COVID-19 en het verplichte tweede lesuur gym op basisscholen, is de behoefte ontstaan om ook de buitenruimte te benutten voor sport. Een buitengymzaal is een modulair systeem waarbij de vertrouwde aspecten van de gymzaal buiten worden gerealiseerd.

31

32