2024-06 Raadsinformatiebrief VTH - Bijlage 1 VTH-jaarverslag 2023 en VTH-uitvoeringsprogramma 2024

Bij 8 van deze aanvragen heeft dit geleid tot het verlenen van de vergunning en bij 1 aanvraag om een vergunning heeft dit geleid tot het weigeren hiervan. Jaar 2024: Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet (Ow) in werking getreden. Door de Ow krijgt ook de Wet Bibob nog meer betekenis. Dat betekent voor de praktijk dat met ingang van 1 januari 2024 voortaan ook ten aanzien van de omgevingsvergunning die gaat over het gebruik van gronden en gebouwen (en niet alleen op de bouwactiviteit zelf) een Bibob-toets kan worden uitgevoerd. Hiermee kan bijvoorbeeld worden voorkomen dat een louche projectontwikkelaar geld witwast (en daarvan profiteert) door met strafbare feiten gegenereerd vermogen een bestemmingswijziging te realiseren waardoor van ‘koude’ grond ‘warme’ grond wordt gemaakt. Daarnaast kan op grond van de Ow, een omgevingsvergunning voor een bouwactiviteit worden ingetrokken in het geval en onder de voorwaarden, bedoeld in artikel 3 van de Wet Bibob. In plaats van intrekken kan ook gekozen worden voor het verbinden van voorschriften, strekkende tot wegnemen of beperken van het Bibob-gevaar. De Wet Bibob is tevens van toepassing op een aanvraag om het omgevingsplan op aanvraag.

Dat is een logische keuze omdat het afwijken van een omgevingsplan naast een (binnen- of buitenplanse) omgevingsplanactiviteit, eveneens kan worden bewerkstelligd door simpelweg aan de gemeenteraad te verzoeken om voor een bepaalde locatie of activiteit het omgevingsplan te wijzigen. De gemeente Nuenen zal in 2024, waar nodig, van deze Wet Bibob bevoegdheden gebruik maken.

5.5Hangjeugd Eind 2019 is begonnen om de verschillende groepen in kaart te brengen. Begin 2020 waren de groepen in kaart gebracht en wisten we welke jeugdige bij welke groep hoorde en wat de vaste locaties zijn waar de hangjeugd zich ophoudt. In 2020 en in 2021 was, vanwege het coronavirus, het onmogelijk om de groepen 20

goed in beeld te houden, omdat er opeens veel meer jongeren bij de groep aansloten dan voorheen. Sinds 2022 nemen de groepen weer de ‘normale’ vorm aan. Jaar 2023: In 2023 hebben we gekeken of de samenstelling van de groepen is veranderd en zijn de groepen opnieuw in beeld gebracht. De groepen die nu in beeld zijn bij het jongerenwerk, boa’s en (jeugd)wijkagenten zijn niet overlastgevend aanwezig. Hierdoor kunnen we vooral contact blijven leggen met deze jongeren en hun laagdrempelig aanspreken als er toch overlast wordt ervaren. Jaar 2024: In 2024 zetten we deze werkwijze voort. Indien er wel meer groepen ontstaan die overlast geven waarbij aanspreken niet helpt, zal hiertegen worden opgetreden.

5.6 Uitvoering Programma woonwagenlocaties In 2021 heeft een schouw plaatsgevonden op de woonwagenlocaties Bosweg en Kremersbos.

In het coalitieprogramma 2022-2026 is met betrekking tot de huisvesting voor Sinti het volgende beleidsuitgangspunt opgenomen: ▪ Leef- en woonomstandigheden op woonwagenlocaties Kremersbos en Bosweg verbeteren. ▪ Daartoe komen met een ontwikkelstrategie en een concreet stappenplan. Om hier uitvoering aan te geven is een project Herontwikkeling woonwagenlocaties gestart onder leiding van een projectleider. Insteek is om middels draagvlak met de bewoners te komen tot een toekomstbestendige oplossing voor beide locaties. Jaren 2023 en 2024 De raad heeft op 14 december 2023 de kaders voor de bestuursopdracht vastgesteld voor de herontwikkeling van de locatie Bosweg. In 2024 worden de scenario’s uitgewerkt voor de indeling van de locatie/verkaveling. Er is een globale kostenraming opgesteld om een beeld te hebben van de totale kosten van de herontwikkeling van de locatie Bosweg. Hierbij is er vooralsnog van uitgegaan, dat alle twintig woonwagens worden vervangen door nieuwe huurwoonwagens, de openbare ruimte wordt heringericht en de toegangsweg Bosweg na de werkzaamheden wordt heringericht. De insteek van het project is om vanuit participatie en samenwerking met bewoners tot een gedragen en inhoudelijk passende oplossing te komen. Door de projectleider is een globale planning opgesteld, deze gaat ervan uit dat eind 2025/begin 2026 de herontwikkeling van de Bosweg gereed kan zijn.

Deze planning wordt per fase in het project verder uitgewerkt en geactualiseerd.

21

6. Welk b e le i d e n w e l k e w e t- e n r e gelgevi ng vraagt aanda cht? 6.1 Wet goed verhuurderschap Met ingang van juni 2023 is de Wet goed verhuurderschap in werking getreden. Deze wet geeft gemeenten de mogelijkheid om op te treden bij misstanden op de lokale huurmarkt. In de wet is een landelijke norm met bijbehorende regels ingesteld. Gemeenten hebben een belangrijke rol gekregen in het handhaven hiervan. De wet heeft betrekking op zowel verhuurders als verhuurbemiddelaars en gaat in op: • • • •

Het voorkomen en tegengaan van discriminatie en intimidatie; Het voorkomen van een te hoge waarborgsom en onredelijke servicekosten; De plicht om de huurovereenkomst op schrift te stellen; Het verbod op het vragen van dubbele bemiddelingskosten.

Om arbeidsmigranten beter te beschermen zijn er voor hen extra regels waar verhuurders en verhuurbemiddelaars zich aan moeten houden. Ook kan de gemeente een verhuurvergunning instellen in gebieden waar de leefbaarheid onder druk staat. Daarmee kan de gemeente in deze gebieden extra eisen stellen aan verhuurders over onderhoud en de huurprijs van een gereguleerde zelfstandige huurwoning. Ook voor de verhuur van een verblijfsruimte aan arbeidsmigranten kan de gemeente een verhuurvergunning instellen. Daarbij kan de gemeente voorwaarden stellen over het maximum aantal personen per kamer, voorzieningen voor hygiëne en voorzieningen voor het bewaren en bereiden van voedsel. Deze vergunning is niet gebiedsgebonden. Toezicht en handhaving De gemeente is bij private verhuurders en verhuurbemiddelaars verantwoordelijk voor het toezicht en het handhaven van de algemene regels en de verhuurvergunning. In het geval van woningcorporaties is het toezicht en handhaving belegd bij de Autoriteit Woningcorporaties. Jaar 2024: Iedere gemeente moet vanaf 2024 een meldpunt hebben voor klachten over ongewenst verhuurgedrag. De gemeente Nuenen heeft in oktober 2023 een meldpunt goed verhuurderschap ingericht. In de loop van 2024 zal duidelijk worden of een Verhuurverordening met verhuurdersvergunningen moet worden vastgesteld om uitvoering te kunnen geven aan de Wet goed verhuurderschap.

Toezicht vindt in 2024 alleen klachtgestuurd plaats.

6.2 Proces- en Kwaliteitscriteria VTH en Interbestuurlijk Toezicht In de Omgevingswet en het hierbij behorende Omgevingsbesluit (voorheen Wabo) zijn proces- en kwaliteitscriteria opgenomen voor de taken vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH). Het doel van de wetgever hiervan is dat gemeenten de VTH-taken op een strategische en programmatische manier uitvoeren met aandacht voor onderlinge afstemming van de werkzaamheden. Onderstaand is het samenspel tussen beleid, uitvoering en evaluatie/rapportage weergegeven in de zogenaamde BIG 8.

22

Het college van B&W is op grond hiervan wettelijk verplicht om: -

-

Jaarlijks te evalueren over de naleving van de kwaliteitscriteria VTH voor de eigen organisatie en de omgevingsdienst; Uitvoerings- en Handhavingsstrategie (U&HS) vast te stellen voor de VTH- taken (= VTH-beleid) waarin prioriteiten, doelstellingen, een strategie en de werkwijzen zijn opgenomen; Jaarlijks een VTH-uitvoeringsprogramma vast te stellen vóór 1 februari waarin, rekening houdend met de vastgestelde prioriteiten en doelen in de U&HS, wordt aangegeven welke activiteiten dat jaar worden uitgevoerd; de resultaten en de voortgang te monitoren van: a. het bereiken van de VTH-doelen voor de eigen organisatie en voor de Omgevingsdienst Zuid-Oost Brabant (ODZOB); b. de uitvoering van het VTH-uitvoeringsprogramma van de eigen organisatie en van de ODZOB. Jaarlijks een VTH-verslag opstellen vóór 1 mei waarin geëvalueerd wordt of de activiteiten die zijn opgenomen in het VTH-uitvoeringsprogramma voor de eigen organisatie en de ODZOB zijn uitgevoerd en in hoeverre deze hebben bijgedragen aan het bereiken van de VTH-doelen.

6.2.1 Interbestuurlijk toezicht Gedeputeerde Staten houdt toezicht op de taakuitvoering van medebewindstaken door gemeenten. Het toezicht houdt in dat de provincie beoordeelt of gemeenten bovengenoemde VTH taken uitvoeren volgens de vigerende wet- en regelgeving. Dit toezicht wordt het interbestuurlijk toezicht genoemd (hierna: IBT). Tijdens een beoordelingsronde bij de gemeente Nuenen in juli 2022 door de IB-toezichthouder is op basis van de behaalde scores en de vastgestelde beoordelingscriteria het eindoordeel dat de gemeente Nuenen gedeeltelijk voldoet. Bij brief van 29 maart 2023 maakte Gedeputeerde Staten kenbaar dat zij de gemeente Nuenen onder actief toezicht plaatst omdat: - het VTH-beleid van de gemeente Nuenen was geëxpireerd op 1 januari 2023; - er nog geen VTH-jaarverslag was vastgesteld over de jaren 2021 en 2022; - er nog geen VTH-uitvoeringsprogramma was vastgesteld voor 2023. De reden dat er nog geen nieuw VTH-beleid en nog geen VTH-jaarverslag en VTH-uitvoeringsprogramma was opgesteld, had te maken met interne personele omstandigheden. Dit was het gevolg van het vertrek van een aantal medewerkers VTH in 2021. Tevens bleek er te weinig beleidscapaciteit wat betreft uitvoering beschikbaar te zijn na de reorganisatie in 2021. In 2022 is dit met de nieuwe functie van beleidsmedewerker Omgevingsrecht binnen het cluster VHV, verder vorm gegeven.

Echter vanwege krapte op de arbeidsmarkt, waardoor bepaalde openstaande vacatures moeilijk of niet ingevuld kunnen worden, staat de vacature van beleidsmedewerker nog open. Met ingang van augustus 2023 huren wij tijdelijk een beleidsmedewerker met ervaring VTH in, die de gemeente ondersteunt bij het opstellen van de vereiste beleidsdocumenten VTH zoals gevraagd door de Interbestuurlijk Toezichthouder. Afspraken met de Interbestuurlijk Toezichthouder Omdat de gemeente Nuenen onder actief toezicht was geplaatst vond op 25 juli 2023 met de Interbestuurlijk toezichthouder hierover een gesprek plaats en zijn toen de volgende afspraken gemaakt: 1.

de gemeente Nuenen neemt actie op de punten die gesignaleerd zijn in de bijlage van de brief van Gedeputeerde Staten van 29 maart 2023. Een eerste uitwerking hiervan heeft al 23

2.

3. 4.

plaatsgevonden door het beschikbaar stellen van extra financiële- en personele middelen door de raad; Het college stelt naar verwachting uiterlijk 1 november 2023 vast: a. Het VTH-Jaarverslag 2021; b. Het VTH-Jaarverslag 2022; c. Het VTH-Uitvoeringsprogramma 2023; Het bestaande VTH-beleid wordt verlengd, daartoe neemt het college een besluit tot verlenging tot 1 juli 2024; Het college stelt uiterlijk 1 juli 2024 een nieuw Beleidsplan VTH vast.

Jaar 2023: Wij zijn in 2023 de afspraken met de Interbestuurlijk Toezichthouder nagekomen. Het college heeft op 31 oktober 2023 een besluit genomen tot verlenging van het bestaande VTH-beleid tot 1 juli 2024. Ook heeft het college op 31 oktober het VTH-jaarverslag 2021-2022 en het VTH-uitvoeringsprogramma 2023 vastgesteld. De raad is hier middels een RIB over geïnformeerd. Ook is de Interbestuurlijk Toezichthouder hierover geïnformeerd middels toezending van de betreffende besluiten en bijbehorende bijlagen. Tevens zijn de gemaakte afspraken onder punt 1 en 4 in gang gezet. Jaar 2024: In 2024 pakken we de verbeterpunten van het interbestuurlijk toezicht van de provincie NoordBrabant verder actief op. Begin 2024 wordt het bestaande VTH-beleid verder geëvalueerd en nieuw VTHbeleid ontwikkeld dat zowel intern als extern wordt afgestemd, waarbij ook rekening wordt gehouden met de gevolgen van het inwerking treden (op 1 januari 2024) van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb). De planning is om het nieuwe Beleidsplan VTH, dat conform de Omgevingswet de Uitvoerings- en Handhavingsstrategie (U&HS ) komt te heten, uiterlijk vóór 1 juli 2024 vast te stellen voor een periode van 4 jaar.

Daarnaast zorgen we ervoor dat we in 2024 weer in de pas lopen met de planningen control cycles door onderhavig VTH-uitvoeringsprogramma 2024 en VTH-verslag 2023 (voor 1 februari 2024) vast te stellen en de raad middels een RIB hierover te informeren.

6.2.2 Kwaliteitscriteria VTH en Verordening kwaliteit VTH De Omgevingswet is per 1 januari 2024 in werking getreden en daarmee is ook de nieuwe versie 2.3 van de kwaliteitscriteria van kracht geworden. De Omgevingswet vervangt de huidige Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo). Jaar 2023: Daarom was in 2023 een wijziging nodig van de verordening van de gemeente Nuenen uit 2018 die de kwaliteit regelt voor de vergunning-, toezicht- en handhavingstaken (VTH) in de fysieke leefomgeving. Het bureau MasterMeester heeft in opdracht van het college eind oktober 2023 een kwaliteitsmeting VTH uitgevoerd naar de laatste versie van de kwaliteitscriteria 2.3. Deze kwaliteitsmeting geeft inzicht in prestaties, capaciteit en deskundigheid van de huidige gemeentelijke organisatie op VTH gebied met als resultaat een uitgewerkt Excel overzicht op organisatieniveau en een FTE medewerkersverdiepingsoverzicht en een datavisualisatie van de organisatie per deskundigheidsgebied aan welk kwaliteitsniveau wordt voldaan en welke (verbeter)acties nodig zijn. Aan de hand van het resultaat van de meting is geconstateerd dat de gemeente Nuenen op alle deskundigheidsgebieden voldoet aan het landelijk niveau. Op basis hiervan is de nieuwe aangepaste verordening kwaliteit VTH voor de gemeente opgesteld (heet de Verordening uitvoering en handhaving omgevingsrecht).

Deze is door de raad vastgesteld op 14 december 2023. Hiermee is een minimaal kwaliteitsniveau vastgelegd voor de uitvoering van de VTH-taken inhoudende dat de uitvoering van de VTH-taken minimaal moet voldoen aan de landelijk gestelde VTH-kwaliteitscriteria versie 2.3 Jaar 2024: Net als in 2023 moet op grond van de nieuwe Verordening uitvoering en handhaving omgevingsrecht ook in 2024 de uitvoering van de VTH-taken minimaal voldoen aan de landelijk gestelde VTH-kwaliteitscriteria. Het is de taak en verantwoordelijkheid van de gemeente Nuenen om te zorgen dat de gemeente aan de kwaliteitseisen blijft voldoen. Het monitoren is hierbij van cruciaal belang. Dit betekent dat wij ons jaarlijks toetsen aan de kwaliteitscriteria en actief aan onze omgevingsdienst vragen of zij kunnen voldoen aan de criteria. Wij leggen hierover (in het jaarlijks op te stellen VTH-jaarverslag) horizontale verantwoording af aan de raad. Om het kwaliteitsniveau van de medewerkers te behouden c.q. te vergroten zal de gemeente Nuenen ook in 2024 investeren in verdere diepgaande kennis.

24

6.3 Omgevingswet Het jaar 2024 is een belangrijk jaar voor de gemeente omdat de Omgevingswet, na herhaalde malen te zijn uitgesteld, op 1 januari 2024 in werking is getreden. De gemeente is verantwoordelijk voor het verlenen van vergunningen (V), het behandelen van meldingen, het houden van toezicht (T) en het handhaven (H) van regels die gelden voor bijvoorbeeld bouwen, slopen, monumenten, milieu en bedrijven, ruimtegebruik, het kappen van bomen en reclame-uitingen. Per 1 januari 2024 zijn al deze regels samengevoegd in de Omgevingswet. Deze wet betekent nieuwe instrumenten zoals de omgevingsvisie en omgevingsplan en een ingrijpende stelselwijziging. De Omgevingswet heeft een grote impact op de organisatie van de gemeente als het gaat om procedures, werkprocessen en digitale systemen in het brede fysieke domein. Daarmee heeft de wet ook invloed op hoe wij als gemeente onze dienstverlening en de uitvoering van de VTH-taken organiseren. Dat betekende in 2023 meer inzet van de medewerkers voor opleidingen en om de processen op orde te krijgen, terwijl het reguliere werk ook doorging. We gaven hier hoge prioriteit aan in 2023. Jaar 2024: Ook in 2024 geven we hier hoge prioriteit aan.

Zeker in de 1e helft van 2024 zullen we, net als alle andere gemeenten in Nederland, eerst ervaring moeten opdoen met de wijzigingen en de gevolgen hiervan in de praktijk die de Ow met zich mee brengt. De projectgroep die zich binnen de gemeente Nuenen bezig houdt met de implementatie van de Ow zal hier vinger aan de pols houden en de portefeuillehouders frequent informeren over de voortgang en ervaringen met de implementatie van de Ow. Bouwgids Onder leiding van een projectleider van de afdeling Ruimtelijke Ontwikkeling is in november 2023 een interactieve sessie gehouden over de Bouwgids. Hieraan hebben ook medewerkers van het cluster VHV deelgenomen. De Bouwgids is een praktisch, handzaam en inspirerend kader voor initiatieven en plannen, evenals een toetsingskader waarmee gemeente en initiatiefnemers (ontwikkelende partijen) aan de voorzijde beter en eenvoudiger kunnen beoordelen hoe kansrijk een nieuw woningbouw-initiatief kan zijn in ruimtelijk opzicht. Een belangrijk onderdeel is daarbij ook hoe we intern (procesmatig) met een nieuw initiatief omgaan wanneer deze bij de gemeente binnenkomt. De projectgroep werkt begin 2024 de Bouwgids verder schematisch uit. Het schema is op hoofdlijnen, maar geeft ook op details weer hoe en wanneer een stap moet worden gezet.

Toezicht & handhaving onder de Omgevingswet De handhavingsinstrumenten blijven dezelfde en staan grotendeels in de Awb, terwijl de bijzondere handhavingsbepalingen in de Omgevingswet (hoofdstuk 18) voor het merendeel overgenomen zijn uit de Wabo. De belangrijkste wijziging vanuit handhavingsperspectief is dat er minder vergunningen komen en meer algemene regels en zorgplichten. Dat betekent dat er minder vaak vooraf getoetst wordt en dat er vaker achteraf gehandhaafd zal moeten worden. Handhaving neemt dus in feite een deel van de taken over die voorheen in het kader van de vergunningverlening werden verricht. Daarnaast is het doel van de wetgever bij het voorzien in minder vergunningen en meer algemene regels en zorgplichten om meer flexibiliteit te bewerkstelligen. De flexibiliteit waarin de Omgevingswet voorziet, gaat echter wel ten koste van de rechtszekerheid. Voor bedrijven en burgers is die rechtszekerheid juist belangrijk, want je wilt gewoon weten waar je aan toe bent. Het is daarom te verwachten dat burgers en bedrijven gaan proberen om – via handhavingsprocedures – die duidelijkheid alsnog te krijgen. Ook daarom worden in 2024 meer handhavingsprocedures verwacht.

25

Gelet op het vorenstaande verwachten we in 2024 meer handhavingscontroles en meer handhavingsprocedures. Dit betekent dat de benodigde capaciteit voor toezicht en handhaving en voor juridische werkzaamheden in 2024 zal toenemen. Hoeveel precies is op dit moment nog niet in te schatten. Aanwijzing toezichthouders Omgevingswet Door de Omgevingswet die op 1 januari 2024 in werking is getreden is het noodzakelijk dat toezichthouders van de gemeente Nuenen op basis van de nieuwe wettelijke grondslagen worden aangewezen als toezichthouder. Daarnaast is onder de Omgevingswet de bevoegdheid tot het binnentreden van een woning gewijzigd. In de Wabo (die voor 1 januari 2024 gold) was die aan alle toezichthouders toegekend die toezichthouden op de wetten waarvoor redelijkerwijs noodzakelijk is om een bouwwerk te betreden (zoals de Woningwet of de Erfgoedwet). De bevoegdheid wordt in artikel 18.7 Omgevingswet nu toegekend aan alle toezichthouders op grond van de Omgevingswet, maar alleen voor zover dat in hun aanwijzingsbesluit is opgenomen. Dit betekent dat de besluiten tot aanwijzing van toezichthouders in de gemeente Nuenen begin 2024 allemaal opnieuw onder de loep worden genomen om te beoordelen of de betredingsbevoegdheid noodzakelijk is voor bepaalde toezichthouders.

Vervolgens zal voor de toezichthouders op grond van de Omgevingswet een nieuw aanwijzingsbesluit ter vaststelling worden voorgelegd aan het college. Bestuurlijke boete voor overtredingen omgevingsplan Een bestuurlijke boete is een straf die de overheid kan opleggen als iemand de wet overtreedt, waarbij de overtreder een geldboete moet betalen. Het is dus een zogenaamde ‘bestraffende sanctie’, bedoeld om pijn te doen (‘leed toe te voegen’). De overtreder krijgt een tik op de vingers. Het maakt dus niet uit of de overtreding inmiddels is beëindigd zoals bij een dwangsom. De boete wordt bij besluit opgelegd. Dit betekent dat het bevoegd gezag de straf dus gelijk zelf oplegt. Het is dus geen straf waarvoor de strafrechter in beeld komt. Tegen de boetebeschikking is (na de bezwaarprocedure te hebben doorlopen) wel rechtsbescherming mogelijk bij de bestuursrechter. Nieuw (en relatief onbekend) is de boetebevoegdheid in artikel 18.12 Omgevingswet voor bevoegde gezagen om een boete op te leggen voor een overtreding van de regels in het omgevingsplan “over het gebruik of de staat van open erven of terreinen of het gebruik van gebouwen, of over het tegengaan van hinder”. Dat is een ruime toekenning van deze nieuwe boetebevoegdheid. De gemeente Nuenen werkt nog niet met de bestuurlijke boete als sanctiemiddel.

In ons nieuwe VTH-beleid (Uitvoerings- en handhavingsstrategie) die thans wordt voorbereid en voor 1 juli 2024 wordt vastgesteld zal hier nader op worden ingegaan.

6.4 Wet kwaliteitsborging voor de bouw (Wkb) De Wkb is samen met de Omgevingswet op 1 januari 2024 in werking getreden. De Wkb, met als doel het verbeteren van de bouwkwaliteit en het bouwtoezicht, heeft samen met de Omgevingswet gevolgen voor het proces van bouwen, vergunningverlening en het gemeentelijk (bouw)toezicht op bouwwerken gevolgklasse 1. Onder gevolgklasse 1 vallen gebouwen waarbij de persoonlijke gevolgen beperkt zijn wanneer er niet aan de bouwtechnische voorschriften wordt voldaan. We hebben het dan over bouwwerken zoals woningen en eenvoudige bedrijfsgebouwen. De Wkb geldt dus niet voor alle gebouwen, maar voorlopig (de komende 3 jaar) alleen voor bouwwerken die vallen onder gevolgklasse 1. Daarnaast zijn verbouwingen voorlopig (tot 1 juli 2024) ook uitgezonderd van de Wkb. Voorheen was het zo dat voordat met een bouwactiviteit gestart mocht worden, de gemeente het bouwplan toetste aan het bestemmingsplan, welstandseisen en het Bouwbesluit. Onder de Wkb is dit veranderd. Onder de Wkb is de bouwactiviteit in 2 activiteiten geknipt: 1. Een omgevingsplanactiviteit. Hieronder vallen alle lokale regels (ruimtelijke ordening, welstand, gemeentelijke monumenten, kap, reclame, etc.). Deze toetst blijft de gemeente uitvoeren.

Of je vergunning nodig hebt voor de omgevingsplanactiviteit hangt af van de activiteit en voornoemde lokale regels (die in het omgevingsplan worden opgenomen). 2. Een technische bouwactiviteit. Hieronder valt het voldoen aan de bouwregels in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl), de opvolger van het Bouwbesluit 2012. Bij bouwen onder gevolgklasse 1 van de Wkb heb je voor de technische bouwactiviteit geen vergunning meer nodig. De gemeente toetst plannen die met ingang van 1 januari 2024 binnenkomen niet meer aan het Besluit bouwwerken leefomgeving. 26

De gemeente besteedde deze taak voorheen uit aan een extern bureau. Dit hoeft dus voor aanvragen die op of na 1 januari 2024 zijn binnengekomen niet meer. Deze taak wordt overgenomen door private kwaliteitsborgers. Een kwaliteitsborger is een onafhankelijk bedrijf dat erop moet toezien dat een bouwwerk als het klaar is voldoet aan de bouwtechnische voorschriften in het Bbl.

De gemeente blijft verantwoordelijk voor het toezicht op de bestaande bouw en bouw- en sloopveiligheid en blijft het bevoegd gezag voor het bouwdomein. Naast dat er taken blijven bestaan en sommige wegvallen komen er ook nieuwe taken bij voor de gemeente bij. Zo moet de gemeente controleren of de opdrachtgever van de bouwactiviteit werkt met een toegelaten, bij de bouwactiviteit passend instrument en een onafhankelijke kwaliteitsborger. Ook moet de gemeente controleren of alle specifieke risico’s voor dat bouwwerk in de risicobeoordeling in kaart zijn gebracht en in het borgingsplan zijn vastgesteld. Om te zorgen dat een gemeente voldoende informatie heeft om deze taken goed uit te voeren, moet de opdrachtgever van de bouwactiviteit vooraf informatie over het bouwplan aanleveren via een bouwmelding. In sommige gevallen moet de aannemer een bouwveiligheidsplan aanleveren bij de gemeente. In een bouw- en sloopveiligheidsplan wordt beschreven op welke wijze tijdens de bouw gezorgd wordt dat er geen schade en onveilige situaties ontstaan voor de omgeving. Naar aanleiding van een bouw- en sloopveiligheidsplan kan een gemeente aanvullende eisen stellen om de veiligheid van de omgeving te waarborgen.

Jaar 2023 In 2023 zijn de laatste voorbereidingen getroffen voor de inwerkingtreding van de Wkb. Zo heeft Bouwtoezicht van de gemeente Nuenen samen met Kwaliteitsborger Vertex een proefproject opgepakt dat in oktober 2023 is afgerond. De casemanager vergunningen van de gemeente Nuenen heeft het plan getoetst aan het bestemmingplan (vanaf 11-2024 Omgevingsplan) en welstand. De kwaliteitsborger deed de technische toets uit het Bouwbesluit (vanaf 1-12024 besluit bouwwerken leefomgeving) en hield toezicht tijdens de bouw. Vanaf het grondwerk en de fundering tot aan de laatste plinten zijn de bouwwerkzaamheden gecontroleerd en met foto’s, rapporten en verklaringen in een dossier vastgelegd. Dat dossier (heet Dossier Bevoegd gezag) moest door de initiatiefnemer van het bouwwerk bij gereed-melding bouw ingediend worden bij de gemeente. Zo heeft de gemeente een dossier dat alle info bevat vanaf het begin tot aan het einde van de bouw. De casemanager vergunningen geeft vervolgens (als het dossier compleet is) toestemming om de woning in gebruik te nemen. We hebben tijdens dit proefproject veel van elkaar geleerd zodat we in januari 2024 goed van start kunnen met de Wkb. Daarnaast zijn in 2023 vergunningverleners en toezichthouders opgeleid in hun nieuwe rol door het volgen van cursussen.

Ook zijn nieuwe werkprocessen opgesteld en heeft een herijking plaatsgevonden van interne processen in verband met informatievoorziening. In 2023 zijn de laatste voorbereidingen getroffen en is een inregeltest uitgevoerd om te kijken of alles werkt voor 1 januari 2024. Het heeft zeker de 2e helft van 2023 veel extra inzet van de medewerkers gevraagd om klaar te zijn voor de Wkb terwijl het reguliere werk ook doorging.

27

Jaar 2024. De 1e helft van 2024 zal in het teken staan van ervaring opdoen in de praktijk met de gewijzigde werkwijze en het beantwoorden van vragen en geven van voorlichting aan burgers en bedrijven over de Wkb. Omdat de Wkb van de gemeente een andere manier van toezicht eist bij bouwwerken gevolgklasse 1 wordt in de in voorbereiding zijnde Uitvoerings- en Handhavingsstrategie van de gemeente Nuenen (vaststelling uiterlijk vóór 1 juli 2024) een toetsings- en toezicht- en handhavingsstrategie opgenomen speciaal voor de Wkb. Uitgangspunt is en blijft dat de gemeente het bevoegd gezag is als het gaat om bouwen. De kwaliteitsborger heeft als taak om te controleren of een bouwactiviteit aan de regels van het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) voldoet en zijn bevindingen te delen met de opdrachtgever en de aannemer. Is er sprake van een strijdigheid met de regels van het Bbl dan rapporteert de kwaliteitsborger dit aan de aannemer en de opdrachtgever. Uitgangspunt is dat deze strijdigheden worden hersteld vóór oplevering zodat de kwaliteitsborger zijn verklaring kan afgeven, dat het gerechtvaardigd vertrouwen bestaat dat aan alle regels wordt voldaan. Constateert een kwaliteitsborger dat tijdens de bouw of bij oplevering dat een bepaalde strijdigheid niet meer hersteld wordt of kan worden, dan is de kwaliteitsborger verplicht de gemeente hierover te informeren.

Hij zal aan de gemeente rapporteren dat hij geen verklaring zal kunnen afgeven, wat de strijdigheid is die aan die verklaring in de weg staat én waarom deze niet meer wordt hersteld. Hiermee rondt de kwaliteitsborger zijn werkzaamheden af. Aangezien er geen verklaring wordt verstrekt, is een gereedmelding niet mogelijk en is het verboden om het bouwwerk op dat moment feitelijk in gebruik te nemen. Afhankelijk van wat er exact niet aan de regels voldoet zal de gemeente gebruik – vooruitlopend op herstel – kunnen toestaan of verbieden. De gemeente Nuenen maakt hierbij een afweging op basis van de concrete omstandigheden van het geval, waarbij het belang van de bewoner, de veiligheid en de proportionaliteit van een eventueel verbod worden meegewogen. Deze afweging wordt nader uitgewerkt in de toezicht- en handhavingsstrategie Wkb die, zoals hierboven aangegeven, in de U&HS van de gemeente Nuenen komt te staan.

6.5 Actualiseren APV De Omgevingswet die op 1 januari 2024 in werking is getreden heeft gevolgen voor de Algemene plaatselijke verordening (APV) omdat de APV ook regels bevat over de fysieke leefomgeving. Tot 2030 is er een overgangsfase waarin inhoudelijke aanpassing tot stand moet komen. Gedurende deze overgangsfase kunnen gemeenten regels uit de APV die gaan over de fysieke leefomgeving, overbrengen naar het omgevingsplan. De APV moet wel al technisch zijn aangepast aan de Omgevingswet. Dit betekent dat de wettelijke grondslagen en formele verwijzingen in de huidige APV van de gemeente Nuenen geactualiseerd moeten worden. Dit is gepland voor 2024.

6.6 Beleidsregels geurgevoelig gebouw en geluid onder de Omgevingswet Door de Omgevingswet die op 1 januari 2024 in werking is getreden vervallen diverse milieubeleidsstukken. Daarnaast worden open normen geïntroduceerd en zijn enkele definities anders. Daarom is het nodig dat de gemeente Nuenen in 2024 beleidsregels vast stelt ten aanzien van geurgevoelig gebouw en geluid.

6.7 Regionaal Operationeel Kader Vergunningverlening, Milieutoezicht en Handhaving De uitvoering van de milieutaken van gemeenten is wettelijk verplicht ondergebracht bij de Omgevingsdienst Zuidoost Brabant (ODZOB). De ODZOB heeft voor milieutoezicht in 2018 het Regionaal Operationeel Kader milieutoezicht 2018 opgesteld(ROK-TH) dat richting geeft aan de wijze waarop milieutoezicht en -handhaving worden uitgevoerd. In 2019 is vervolgens voor milieuvergunningverlening een ROK opgesteld (ROK-VV). Het ROK-VV en het ROK-TH vormt het raamwerk voor het meerjaren uitvoeringsprogramma van de ODZOB. De ODZOB heeft in 2023 beide ROK’s geëvalueerd en de voorbereidingen getroffen om te komen tot één integraal (afgestemd op de Omgevingswet en het Omgevingsbesluit) ROK Vergunningverlening, Milieutoezicht en Handhaving (ROK-VTH). Het ROK VTH is het vervolg op het huidige ROK VV en het huidige ROK TH. Op de gelegde basis wordt verder voortgeborduurd. In het ROK VTH wordt het regionale uitvoeringsniveau vastgelegd, zodat aan de wettelijke vereisten van de Omgevingswet en het Omgevingsbesluit wordt voldaan. Het bevat een omgevingsanalyse, risicoanalyse, een beschrijving van het uitvoeringsniveau, de wijze van programmeren 28

en een beschrijving van de ketenaanpak. Het ROK-VTH beschrijft het kader zowel voor vergunningverlening als toezicht & handhaving en vormt de concrete basis voor de gezamenlijke uitvoering in de regio. Het toepassingsbereik van het ROK VTH zijn de basis- en verzoektaken met betrekking tot milieubelastende activiteiten. Het is voor elke gemeente mogelijk dat zij (op basis van lokaal beleid) extra inzet vraagt voor lokale prioriteiten en doelen. Dit zijn aanvullende opdrachten boven op het ROK VTH. Het concept-ROK VTH was eind oktober 2023 in concept gereed en wordt begin 2024 met de gemeenten besproken en vervolgens (na eventuele aanpassingen) aan de gemeente Nuenen ter vaststelling aangeboden.

7. O rgan i s a t ie e n m i d d e l e n 7.2 Organisatie Sinds 1 oktober 2021 zijn de taken vergunningverlening, toezicht en handhaving van de Wabo (per 1 januari 2024 de Omgevingswet), de APV en bijzondere wetten en Veiligheid ondergebracht in het cluster Vergunningen, Handhaving en Veiligheid (hierna: VHV) van de afdeling Realisatie. Het cluster VHV is onderverdeeld in 3 subclusters: 1.Handhaving; 2.Vergunningen; 3.Veiligheid. Binnen het cluster VHV is sinds 1 februari 2022 een coördinator VHV werkzaam voor 1 fte. Binnen het cluster liggen diverse beleidstaken om uit te voeren zoals het opstellen van uitvoeringsprogramma’s en jaarverslagen, opstellen nieuw VTH-beleid voor de komende 4 jaar waarbij de Wkb en de Omgevingswet worden meegenomen, een nieuwe toezicht- en handhavingsstrategie voor de Wkb, het actualiseren van de APV, actualiseren van het Preventie- en handhavingsplanalcohol, actualiseren van het Evenementenbeleid etc. Daarnaast is er vanwege een toename van de handhavingszaken en vanwege zwangerschap- en ouderschapsverlof van de jurist handhaving een tekort ontstaan aan juridische handhavingscapaciteit.

Om deze taken toch te kunnen uitvoeren heeft in de 2e helft van 2022 een functiewijziging plaatsgevonden waarbij de functie juridisch beleidsmedewerker VTH is opgeheven en vervangen door 2 nieuwe functies: 1 functie juridische handhaving en 1 functie beleidsmedewerker VHV. Vanwege krapte op de arbeidsmarkt is het in 2023 niet gelukt om de juridische functie en de beleidsfunctie ingevuld te krijgen. Daarom vond in 2023 juridische inhuur plaats en per 1 augustus 2023 tijdelijke inhuur voor de beleidstaken. Voor 2024 wordt wederom gepoogd de juridische functie en de beleidsfunctie ingevuld te krijgen. In de tussentijd vindt inhuur van deze taken plaats zodat een adequaat niveau van uitvoering is geborgd. Hieronder wordt kort per sub-cluster de hoofdwerkzaamheden/taken weergegeven:

Subcluster : Toezicht en Handhaving • • • • • • •

Uitvoering van bouwcontroles Informatiepunt voor bouwgerelateerde zaken/vragen op het gebied van kwaliteitsborging (Wkb) en (bouw)klachten en meldingen Informatiepunt voor controles brandweer en controles Omgevingsdienst Uitvoering van controles door BOA’s in de openbare ruimte (zoals op het gebied van afval, parkeren, loslopende honden, jeugdoverlast) Behandeling meldingen en klachten in de openbare ruimte Uitvoering (integrale) controles zoals op het gebied van bestemmingsplan, APV (o.a. horeca & evenementen), woonadressen en panden buitengebied Juridische handhaving op het gebied van Omgevingsrecht en APV (incl. openbare orde en veiligheid zoals sluiting drugspanden)

Subcluster: Vergunningen •

Behandeling en verlening van vergunningen op het gebied van Evenementen, Alcoholwet, Terras en overige gerelateerde APV-zaken 29

• • • •

Behandeling en verlening van vergunningen op het gebied van Omgevingswet (voorheen Wabo) Behandeling ontheffingen en afwijkingen bestemmingsplan (omgevingsplan) Behandeling principe-verzoeken en vooroverleggen met aanvragers Behandeling monumentensubsidie

Subcluster: Veiligheid • • • • • •

Behandeling en verlening exploitatievergunningen voor autobranche bedrijventerrein Eeneind en voor horeca o.a. Uitvoering Bibob-toetsing bij aanvragen Meldpunt voor informatie of signalen op het gebied van openbare orde en veiligheid Uitvoering communicatie op het gebied van openbare orde en veiligheid (zoals beheer BuurtWhatsApp-groepen) Procesregie in casussen Zorg en Veiligheid (zoals woonoverlast) Uitvoering project Wijkversterkingsplan bedrijventerrein (incl. camera’s)

7.3 Middelen Wij zorgen er steeds voor dat voor de uitvoering van het VTH-uitvoeringsprogramma voldoende financiële en personele middelen beschikbaar zijn. Conform de eis in artikel 7.5 van het Besluit omgevingsrecht hebben wij ervoor gezorgd dat de benodigde financiële en personele middelen voor het uitvoeren van de VTH-taken in de begroting van 2023 en 2024 is geborgd. In dit VTH-uitvoeringsprogramma 2024 is de uitvoering afgestemd op de begrote formatie en financiële middelen. Dit betekent dat wij inzetten op de te realiseren VTH-doelen en de hoog geprioriteerde wettelijke taken.

Beschikbare personele middelen 2024 In het cluster VHV is de volgende personele bezetting aanwezig:

Coördinator VHV Jurist VHV

Totaal fte 1.00 1,67

Beleidsmedewerker VTH (Wabo/APV)

1.00

Medewerker Veiligheid Bibobondermijning

1.00

Medewerker leefbaarheid - APV Medewerker Veiligheid Medewerker vergunningverlening Wabo Medewerker vergunningverlening Wabo Medewerker vergunningverlening Wabo Medewerker bouwinspecteur

0,89 1.00 1.00 1.00 0,67 2.00

Medewerker Vergunningverlening APV en evenementen Medewerker Handhaving/ BOA Administratie (per 1-1-2024 in cluster)

0,83

Totaal

15.06 Fte

2.00 1.00

1 jurist 24 uur werkzaam ipv 36 uur. Ivm zwangerschapsverlof zijn uren tijdelijk ingevuld via inhuur. Andere functie 1fte jurist was per 1 juli 2023 ingevuld maar jurist is per 1 oktober 2023 vertrokken. Vacature is opengesteld en is tijdelijk ingevuld met inhuur. Wegens krapte op de arbeidsmarkt is vacature nog niet ingevuld. Functie is tijdelijk ingevuld via inhuur. Medewerker heeft in 2023 de dienst verlaten en functie wordt tijdelijk ingevuld via inhuur. Vacature is opengesteld.

Met ingang van 1 mei 2023 vacature ingevuld en uitbreiding van 1 naar 2 fte

Wegens langdurige ziekte functie tijdelijk beperkt ingevuld

30

Bi j l age 1 : H a n d h a v i n g s be l ei d 20 17-2 021 Bi j l age 2 : V e r g u n n i n g e n be l ei d O mgeving srecht 2021-20 22 en P r ior i te i t e n m a t r i x Bi j l age 3 : We r k p r o g r a m m a 20 24 v an de ODZOB

31