2024-05 Raadsinformatiebrief oversteek Collse Hoefdijk - Bijlage 1 Risicoanalyse overwegen snelfietspad Helmond-Eindhoven

Vanwege ruimtegebrek kunnen zij het doodlopende deel van de Noord Parallelweg al niet vanuit iedere rijrichting met een vrachtauto benaderen. In de praktijk betreft het een beperkt aantal voertuigbewegingen per dag. Het eenrichtingsverkeer op de Noord Parallelweg is enkele jaren geleden gewijzigd van rijrichting, zodanig dat verkeer van het kruispunt af moet rijden in plaats van er naartoe. Dit is gedaan ten behoeve van de verkeersafwikkeling op het kruispunt rond de spoorwegovergang en heeft een verbetering van zowel de doorstroming als verkeersveiligheid (betere afstroom) opgeleverd. Het is niet wenselijk deze positieve effecten terug te

reeds gerealiseerd Wijzigen voorrangssituatie tussen snelfietspad en fietspaden Mierloseweg. Geen extra VRI lamp toevoegen.

geen

reeds 1-richting gerealiseerd, wel anders dan voorgestelde richting. Reactie Movares:

Locatie overweg

Beschrijving

Mierloseweg - Hoofdstraat

Herinrichting wegprofiel Houtse Parallelweg tussen Pastoor Verbeekstraat en overweg. Fietspad voor twee rijrichtingen aan niet-spoorzijde. Doel hiervan is dat de fietsoversteek vlak langs het spoor aan de zuidzijde kan worden opgeheven.

Mierloseweg - Hoofdstraat

Verbod voor autoverkeer om na passage van de overweg (van noord naar zuid) linksaf de Houtse Parallelweg in te slaan.

Mierloseweg - Hoofdstraat

Wijzigen VRI zodanig dat doorgaand autoverkeer op Mierloseweg niet tegelijkertijd in beide rijrichtingen de overweg passeert. Op deze manier is er geen hinder bij linksaf slaan na de overweg zolang de VRI werkzaam is.

Burg. Krollaan - Slegersstraat

Het verkeer op het snelfietspad moet voorrang verlenen aan het verkeer op de Burg. Krollaan (al gerealiseerd); Verbod voor vrachtverkeer en voertuigen met aanhanger op de Burg. Krollaan en Slegerstraat.

Burg. Krollaan - Slegersstraat

Burg. Krollaan - Slegersstraat

Eénrichtingsverkeer op Sint Agathastraat - Lievevrouwestraat. Bij overweg alleen uitrijden. Dan mag autoverkeer na passage van de overweg (van noord naar zuid) niet meer linksaf slaan Sint Agathastraat in.

Burg. Krollaan - Slegersstraat

Het plaatsen van een overwegsteller met boom aan beide zijden van het spoor in plaats van de huidige zigzaghekken.

E60-FHO-KA-2000712 / Proj.nr. MN000241 / Vrijgegeven / Versie 2.0 / 8 maart 2022

Reactie gemeente Helmond

Actiepunt

draaien.

Met deze rijrichting wordt het gewenste veiligheidseffect op de overweg niet bereikt. geen

Een herinrichting zoals voorgesteld zal enerzijds leiden tot hoge kosten en anderzijds leiden tot onveilige verkeerssituaties (bij begin en eind van het tweerichtingen-fietspad aan de zuidzijde) en tot een toename van het aantal fietsers dat tegen de rijrichting zal rijden op de Hoofdstraat. De verwachting is dat de totale verkeersveiligheid in het omliggende gebied hier niet bij gebaat is. De linksafslaande beweging van Mierloseweg naar Houtse Parallelweg is cruciaal in het lokale wegennet van de wijk Mierlo-Hout en hiervoor zijn binnen het wegennet geen geschikte alternatieven beschikbaar. Bij de (her)inrichting van de betrokken wegen is reeds rekening gehouden met deze linksafslaande beweging door een informele opstelruimte te creëren. Deze informele opstelruimte functioneert in de praktijk goed waardoor linksafslaande voertuigen in de regel geen belemmering vormen voor het overige verkeer. Het anders instellen van de VRI zou leiden tot problemen in de verkeersafwikkeling op het kruispunt rond de spoorwegovergang. Daarnaast kan een negatief bij-effect ontstaan omdat de VRI-regeling minder geloofwaardig wordt met toenemend risico op rood licht negatie, hetgeen de verkeersveiligheid niet ten goede komt. Bij de (her)inrichting van de betrokken wegen is reeds rekening gehouden met deze linksafslaande beweging door een informele opstelruimte te creëren.

Deze informele opstelruimte functioneert in de praktijk goed waardoor linksafslaande voertuigen in de regel geen belemmering vormen voor het overige verkeer. Deze maatregel is al meegenomen bij de realisatie van het snelfietspad. Een verbod voor vrachtverkeer en voertuigen met aanhanger op de betreffende overweg is niet mogelijk omdat dit een ernstige belemmering in de bedrijfsvoering van het naastgelegen bedrijf zou betekenen. Hiervoor is geen goed alternatief voor handen. 1-richtingsverkeer (naar het spoor toe) wordt ingesteld in de Sint Agathastraat en Lieve Vrouwestraat, in overleg met bewoners keuze voor 1richting vanaf de Lieve Vrouwestraat of alleen het laatste deel van de Sint Agathastraat. De gemeente Helmond is akkoord met het toepassen van een ander type overwegbomen indien dit de overweg- en verkeersveiligheid positief beïnvloedt.

geen, wel opstelruimte voor linksafslaande voertuigen gecreëerd.

geen, wel opstelruimte voor linksafslaande voertuigen gecreëerd.

reeds gerealiseerd Geen

keuze maken in of geheel of gedeeltelijk 1richtingsverkeer. Toepassen overwegbomen, indien nut en

Locatie overweg Burg. Krollaan - Slegersstraat

Burg. Krollaan - Slegersstraat

Burg. Krollaan - Slegersstraat

Burg. Krollaan - Slegersstraat

Vaarleseweg Vaarleseweg

Vaarleseweg

Beschrijving

Reactie gemeente Helmond

Wegprofiel aan noordzijde van overweg verbreden over enige lengte. Nu is er Ruimte om de weg aan de noordzijde van de overweg te verbreden is een 'vernauwing' op korte afstand van de overweg. feitelijk niet voor handen, zonder dat dit ten koste gaat van (monumentale) bomen of privé-eigendommen. De gemeente Helmond stelt voor een klein stukje bermverharding toe te passen en een betere rijrichting-scheiding aan te brengen door de (as)markering aan te passen. Hierdoor komt voor afstromend verkeer altijd minimaal één vrachtwagenlengte beschikbaar voor verkeer het smallere wegprofiel betreedt. Overweg in één rijrichting afsluiten voor autoverkeer en weg herprofileren Het afsluiten van de overweg in één rijrichting heeft grote impact op de (smaller maken) zodat er ook fysiek slechts ruimte is voor één rijrichting voor verkeersstructuur in de wijk Mierlo-Hout en er zijn voor lokaal verkeer autoverkeer plus verkeer met een lage snelheid, zoals voetgangers, ruiters, onvoldoende, goede alternatieve routes voor handen. Dit zal leiden tot extra fietsers, bromfietsers en invaliden met hun vervoermiddelen in beide verkeersbewegingen en bijbehorende negatieve richtingen. Dit is in deze situatie een goede maatregel om de overwegrisico’s (verkeersveiligheids)effecten op andere locaties (school), waardoor dit niet te beheersen en risicotoename te compenseren. gewenst is.

Wegprofiel aan zuidzijde overweg verbreden over enige lengte. Nu is er een De gemeente Helmond kan het wegprofiel over een lengte van 4 tot 7 meter 'vernauwing' op korte afstand van de overweg. verbreden, zodanig dat voor afstromend verkeer altijd minimaal één vrachtwagenlengte beschikbaar is voor het verkeer het smallere wegprofiel betreedt. Daarnaast stellen we een wijziging van de (as)markering voor zodat een betere rijrichting-scheiding ontstaat. Drempels op het snelfietspad om fietsers te dwingen om hun snelheid te Het snelfietspad is gerealiseerd vanuit het oogpunt van fietsstimulering, het verlagen is niet gewenst een deel van dit effect teniet te doen door de fietsroute onaantrekkelijker te maken met behulp van drempels. Vanwege de aanwezigheid van een kruispunt met natuurlijke hoogteverschillen waarbij fietsers op het snelfietspad voorrang moeten verlenen op kruisend verkeer, minderen de meeste gebruikers van het snelfietspad in de praktijk al hun snelheid ter plaatse van de spoorwegovergang. Het verkeer op het snelfietspad moet voorrang verlenen aan het verkeer op Deze maatregel is meegenomen bij de realisatie van het snelfietspad.

de Vaarleseweg (al opgenomen in het ontwerp) Het bestaande verbod voor doorgaand vrachtverkeer op de fietsstraat in In noordelijke richting staat het bord op de splitsing Burgemeester rijrichting zuid naar noord kenbaar maken op een locatie waar een Termeerstraat - Luchen, daar is voldoende keermogelijkheid. De bebording vrachtwagen een keuzemogelijkheid heeft of kan keren. over het verbod voor doorgaand vrachtverkeer in zuidelijke richting staat nu op het kruispunt Mierlosedijk - Beekstraat - Breeldere. In principe heeft vrachtverkeer hier een keermogelijkheid. Mogelijk kan, mede in verband met de voorgenomen sluiting van de overweg Schoutse Vennen, deze bebording worden verplaatst naar het kruispunt Beekstraat - Oude Postbaan - Pastoorsmast omdat vrachtverkeer daar nog een andere route kan kiezen of kan omkeren. Aansluiting van het snelfietspad op de Vaarleseweg op een grotere afstand Vanwege particuliere eigendommen is een afstand van 25 meter tussen het van het spoor realiseren. Conform richtlijn van ProRail 25 meter tussen het PVR van het spoor en de aansluiting met het fietspad niet realistisch.

Bij de Profiel van vrije ruimte (PVR) van het spoor en de voorrangssituatie, maar realisatie van het snelfietspad is daarom ingezet op een afstand van omdat er geen vrachtverkeer is, is een afstand van 10 meter (ruimte voor tenminste 10 meter, zodat in ieder geval ruimte ontstaat voor twee

E60-FHO-KA-2000712 / Proj.nr. MN000241 / Vrijgegeven / Versie 2.0 / 8 maart 2022

Actiepunt noodzaak duidelijk. Diverse civieltechnische aanpassingen noordzijde spoor.

Geen

Diverse civieltechnische aanpassingen zuidzijde spoor. Geen

reeds gerealiseerd Verplaatsen bord C07 en onderbord naar een beter geschikte locatie.

geen

Locatie overweg Vaarleseweg

Schoutse Vennen Schoutse Vennen Schoutse Vennen Collse Hoefdijk Collse Hoefdijk Collse Hoefdijk Eeneind Eeneind

Beschrijving

Reactie gemeente Helmond

twee personenauto’s) ook verdedigbaar. Realiseren middengeleider in Vaarleseweg (met korte onderbreking t.p.v. de kruisende snelfietsroute). Daarvoor moeten de weg en de overweg breder worden gemaakt.

personenauto's. Het aandeel vrachtverkeer is in deze situatie bijzonder laag. De huidige overweg biedt onvoldoende ruimte voor een verbrede rijbaan Geen inclusief middengeleider op de Vaarleseweg. Deze maatregel betekent een grootschalige herinrichting van de spoorwegovergang, de Vaarleseweg, omliggende afwateringssloten en daarmee particuliere eigendommen dat dit niet realistisch wordt geacht. De kosten van een dergelijke herinrichting staan naar verwachting niet in verhouding tot veiligheidswinst die hier geboden wordt. Mede door de lage verkeersintensiteiten in dit gebied en de goed overzichtelijke verkeerssituatie ter plaatse wordt het maken van dergelijke hoge kosten niet noodzakelijk geacht. Opgenomen in het ontwerp. meenemen bij realisatie Opgenomen in het ontwerp. meenemen bij realisatie Opgenomen in het ontwerp. meenemen bij realisatie Opgenomen in het ontwerp. meenemen bij realisatie Opgenomen in het ontwerp. De borden B06 op de fietsroute (voor de Collse meenemen bij Hoefdijk) worden nog op tekening verwerkt. realisatie Opgenomen in het ontwerp. meenemen bij realisatie Opgenomen in het ontwerp. De borden B06 op de fietsroute (voor Eeneind) meenemen bij vanuit beide richtingen worden nog op tekening verwerkt. realisatie Voor zover mogelijk binnen de eigendoms- en gebruikssituatie op deze meenemen bij locatie ingepast.

Verdere mogelijkheden voor aankoop grond is nihil en realisatie juridisch onderbouwd. Dit gaat ten koste van de bereikbaarheid van Eeneind, draagvlak ontbreekt Geen volledig. Dit gaat ten koste van de bereikbaarheid van Eeneind, draagvlak ontbreekt Geen volledig.

Afwaarderen van de overweg Schoutse Vennen tot een overweg alleen voor voetgangers, fietsers, bromfietsers, ruiters en invalidenvoertuigen Afsluiters zodat de langzaamverkeeroversteek alleen door werkvoertuigen van Gulbergen (met sleutel) gebruikt kan worden Het verkeer op de snelfiestroute moet voorrang verlenen aan het verkeer op de Schoutse Vennen Het aanbrengen van een VRI ter beveiliging van de kruisende wegen en het snelfietspad inclusief een koppeling met de overweginstallatie Het verkeer op de snelfiestroute moet voorrang verlenen aan het verkeer op de Collse Hoefdijk Voldoende opstel- en passseerruimte voor fietsers aan de noorsoostzijde van de kruising (fietsers Collse Hoefdijk versus fiesters snelfietspad) Het verkeer op de snelfietsroute moet voorang verlenen aan het verkeer op Eeneind De westelijke aansluiting van het snelfietsapd in het verlengde van de oostelijke aansluiting aanleggen

Eeneind

Overweg volledig afsluiten voor niet-langzaam verkeer

Eeneind

Overweg in één rijrichting afsluiten voor autoverkeer en weg herprofileren (smaller maken) zodat er ook fysiek slechts ruimte is voor één rijrichting voor autoverkeer plus verkeer met een lage snelheid. Drempels op het snelfietspad om fietsers te dwingen om hun snelheid te verlagen

Eeneind

Loostraat Loostraat

Het verkeer op de snelfiestroute moet voorrang verlenen aan het verkeer op de Loostraat De aansluiting van het fietspad op de Loostraat ligt op 25m (of meer) afstand van de rand van de overweg.

E60-FHO-KA-2000712 / Proj.nr. MN000241 / Vrijgegeven / Versie 2.0 / 8 maart 2022

Smal, profiel, beperkt zicht en bocht zorgen voor een lagere snelheid. Daarnaast wordt blokmarkering aangebracht om de snelheid te verlagen voor de fietsers vanuit Eindhoven. De dwarsgeplaatste blokmarkering is licht voelbaar en de tussenafstanden nemen af naarmate de fietser dichter bij de kruising komt. Opgenomen in het ontwerp. De borden B06 op de fietsroute (voor Eeneind) vanuit beide richtingen worden nog op tekening verwerkt. Opgenomen in het ontwerp.

Actiepunt

meenemen bij realisatie

meenemen bij realisatie meenemen bij realisatie

Locatie overweg

Beschrijving

Reactie gemeente Helmond

Actiepunt

Loostraat

Inrichten van de Loostraat als fietsstraat

Opgenomen in het ontwerp, de Loostraat wordt fietsstraat

Loostraat Loostraat

Overweg volledig afsluiten voor niet-langzaam verkeer Overweg in één rijrichting afsluiten voor autoverkeer en weg herprofileren (smaller maken) zodat er ook fysiek slechts ruimte is voor één rijrichting voor autoverkeer plus verkeer met een lage snelheid. Aanleggen van een voorsorteervak aan de noordzijde van het spoor tbv de linksafslaande fietsers richting Helmond door het verbreden van de Loostraat Plaatsing enkelvoudig knipperlicht (AG) verder voor de overweg in de rijrichting van zuid naar noord

Dit gaat ten koste van de bereikbaarheid, draagvlak is onvoldoende Dit gaat ten koste van de bereikbaarheid, draagvlak is onvoldoende

meenemen bij realisatie geen geen

Loostraat Loostraat

E60-FHO-KA-2000712 / Proj.nr. MN000241 / Vrijgegeven / Versie 2.0 / 8 maart 2022

Door haaks oversteken wordt de snelheid uit het fietsverkeer gehaald en is er goed zicht op het andere verkeer Opnemen in het ontwerp

geen meenemen bij realisatie

Bijlage IV: Toelichting op aspecten risicoprofiel overwegen Er zijn veel zaken met invloed op het risiconiveau van een overweg. Sommige zijn meetbaar en objectief, maar niet allemaal. In de tabel die nu volgt wordt uitgelegd welke aspecten het risicoprofiel bepalen van een overweg. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen Actief Beveiligde Overwegen (ABO) en niet actief beveiligde overwegen (NABO). Een ABO heeft een installatie met elementen die actief worden bij nadering van een trein, zoals overwegbomen, bellen en knipperlichten. Een ABO kan verschillende uitvoeringsvormen hebben (AHOB, ADOB, AOB, WILO). Sommige aspecten hebben invloed op de kans van een incident, andere aspecten op het gevolg daarvan. Aspect

Omschrijving

Aantal sporen (ABO & NABO) [Kans]

Iedereen kent het bord “Wacht, tot het rode licht gedoofd is, er kan nog een trein komen”. Een waarschuwing voor de komst van een tweede trein. Wanneer er sprake is van enkelspoor zal er nooit een tweede trein kunnen komen heel kort na een eerste. Bij twee of nog meer sporen, kan dat wel. Daarom is het aantal sporen van invloed op het risiconiveau. Hoe meer sporen, hoe groter de kans op een ‘tweede’ trein.

Aansluiting station (ABO & NABO) [Kans]

Daar komt nog wat bij. Hoe meer sporen er zijn hoe groter de afstand wordt tussen de overwegbomen aan beide kanten van de spoorbaan. En hoe groter die afstand is, hoe langer het duurt voordat alle passanten de overweg zijn overgestoken. De overweg is zo afgesteld dat de langzaamste passant veilig aan de overkant kan komen, voordat de trein op de overweg arriveert. Dat heeft tot gevolg dat bij een brede overweg de sluitingsduur groter is dan bij een smalle overweg. Als er dan ook nog sprake is van onregelmatige sluitingsduur neemt de kans sterk toe dat passanten de sluitende of gesloten overwegbomen negeren. Het komt voor dat treinreizigers vanaf een overweg de perrons op kunnen lopen. Deze situatie geeft een verhoogd risico. De lopende reizigers hebben hun aandacht bij het station. Ze willen zien of hun trein er al staat of bijna arriveert. Dit leidt de aandacht af van de overweg. Op overwegen met aansluiting op perrons is er ook sprake van verhoogd risicogedrag. Mensen willen hun trein halen. Ze zien hun trein al stilstaan langs het perron en kruipen onder de overwegbomen door. Daarbij letten ze in hun haast niet op een trein die van de andere kant aan komt rijden. Bij beoordeling van dit aspect is niet de fysieke afstand tussen overweg en perron maatgevend, maar het gedrag van mensen. Het aspect wordt beoordeeld op basis van expert-opinion en observatie.

E60-FHO-KA-2000712 / Proj.nr. MN000241 / Vrijgegeven / Versie 2.0 / 8 maart 2022

Voorbeeld

Vijf sporen in één overweg

Toegang tot perron vanaf overweg

Aspect

Omschrijving

Voorbeeld

Schuine overwegen (ABO & NABO) [Kans]

Als er een schuine hoek is tussen weg en spoor, dan is dat om twee redenen negatief van invloed op het risicoprofiel. Ten eerste wordt de oversteektijd voor het wegverkeer langer. Dat heeft negatieve consequenties voor de ontruiming van de overweg en de dichtligtijd. Ten tweede bestaat het risico voor fietsers en andere voertuigen met smalle banden dat ze klem komen te zitten in de groef langs de rails. Beoordeling vindt plaats op basis van observatie en expert judgement (indicatie: kleiner dan 60 graden voor gemotoriseerd verkeer en kleiner dan 75 graden voor (brom)fietsers. Schuine hoek tussen spoor en weg

Zichtbaarheid overweg (ABO & NABO) [Kans]

Uitzicht weggebruiker (Alleen NABO) [Kans]

Dieplader-gevoeligheid (ABO & NABO) [Kans]

Het is van belang dat een weggebruiker kan zien dat hij of zij een overweg nadert. Dat voorkomt ongemerkt passeren van een overweg of een schrikreactie. Daarvoor is het nodig dat de juiste overweginstallatie (met bomen, borden en lampen) is geplaatst, en dat er een obstakels zijn die het zicht op deze installatie blokkeren. Beoordeling vindt plaats op basis van ‘overzicht’ uit de RLN20420 (Richtlijn van ProRail), observatie en expert judgement. Als er een actieve beveiliging is, dan is het uitermate belangrijk dat een weggebruiker een naderende trein kan zien. Onbelemmerd uitzicht van de weggebruiker op het spoor is dan essentieel. De richtlijn RLN20420 van ProRail geeft het toetskader voor noodzakelijk onbelemmerd uitzicht. Een overweg is dieplader-gevoelig als het lengteprofiel van de weg zodanig is (een ‘heuveltje’ in de weg) dat een lange dieplader klem kan komen te zitten op de overweg. Dat komt voor als er verkanting in de spoorbaan zit, of als het spoor op een spoordijk ligt. Elke diepladeroverweg heeft een nummer dat door vervoerders gebruikt kan worden om in een register (beheerd door ProRail) te kijken of hun dieplader de overweg kan passeren.

Spoorbaan op spoordijk

E60-FHO-KA-2000712 / Proj.nr. MN000241 / Vrijgegeven / Versie 2.0 / 8 maart 2022

Aspect

Omschrijving

Treinfrequentie (ABO & NABO) [Kans]

Hoe meer treinen een overweg passeren, hoe meer risico’s er zijn. Maar je kan niet zeggen dat het risico twee keer zo groot wordt als er twee keer zoveel treinen gaan rijden. De relatie tussen aantal treinen en risico is niet lineair.

Spreiding sluitingsduur (Alleen ABO) [Kans]

Het risiconiveau neemt sterk toe wanneer een overweg de ene keer kort sluit en een andere keer lang. Mensen nemen risico’s, negeren de gesloten overwegbomen, omdat ze denken dat het lang zal duren voordat de trein komt. En dan komt er toch onverwacht al heel snel een trein.

Spreiding treinsnelheid (Alleen NABO) [Kans]

Ongewenste/onbegrepen dichtligtijd. (Alleen ABO) [Kans]

De spreiding in sluitingsduur kan worden berekend aan de hand van een gemeten sluitduur per uur, het aantal gepasseerde treinen in dat uur en de netto aankondigingstijd van de overweg. In het algemeen geldt echter dat deze situatie vooral voorkomt bij overwegen vlakbij stations waar sprake is van remmende en vertrekkende treinen al dan niet aangevuld door doorrijdende intercity’s of goederentreinen die de overweg langzaam passeren. Als de passerende treinen bij elke passage even hard rijden is dat gunstig voor de veiligheid. Als de snelheid per passage verschilt neemt het risiconiveau toe. Dat heeft vooral te maken met het gedrag van regelmatige gebruikers van de overweg. Mensen die weten dat een trein op de betreffende overweg langzaam kan rijden, hebben de neiging nog “net voor de trein” over te steken, en worden dan onaangenaam verrast als de trein toch harder rijdt dan gedacht. Beoordeling vindt plaats op basis van observatie en expert judgement. Een indicatie voor verhoogd risico is als er tussen de snelste en langzaamste trein meer dan een factor anderhalf in passagesnelheid zit. Dit is een aanvulling op het aspect ‘spreiding sluitingsduur’. Ook als de spreiding gering is, kan een overweg zo langdurig gesloten zijn dat dit ongewenst is voor de doorstroming of onbegrepen door de weggebruikers.

Als een overweg lang gesloten is zonder dat er een trein is waar te nemen gaan weggebruikers risicogedrag vertonen. Beoordeling vindt plaats op basis van expert-judgement.

E60-FHO-KA-2000712 / Proj.nr. MN000241 / Vrijgegeven / Versie 2.0 / 8 maart 2022

Voorbeeld

Aspect

Omschrijving

Beveiliging i.c.m. gebruik (ABO & NABO) [Kans]

Vanzelfsprekend heeft een ABO een lager risicoprofiel dan een NABO. Maar ook het gebruik van de weg speelt een rol. Het risicoprofiel bij dit aspect neemt toe in de volgende situaties.  Een ABO op een erftoegangsweg heeft op dit aspect het laagste risico;  Daarna volgt een ABO op gebiedsontsluitingsweg of stroomweg.  Een NABO op openbare weg alleen voor langzaam verkeer heeft weer hoger risicoprofiel.  En een NABO openbare weg ook voor gemotoriseerd verkeer heeft op dit aspect het hoogste risicoprofiel. De omgeving van een overweg kan zodanig zijn ingericht dat het wegverkeer slecht weg kan komen op het moment dat de overweg gaat sluiten. Een dergelijk “ontruimingsprobleem” is een regelmatig terugkerende oorzaak van aanrijdingen op overwegen. Bijna altijd is het een combinatie van een verkeerskundige situatie en ondoordacht menselijk handelen.

Ontruiming (ABO & NABO) [Kans]

Aantal rijstroken (Alleen ABO) [Kans]

Er zijn veel oorzaken voor een slechte ontruiming. De beoordeling vindt plaats door expert-judgement van de lokale situatie. Eén van de meest voorkomende oorzaken is dat er net voorbij de overweg een afslag naar links of rechts is. Een auto die net de overweg is gepasseerd en linksaf wil moet wachten op tegemoetkomend verkeer. Of een auto die rechtsaf wil moet wachten omdat bij voorrang moet verlenen aan fietsers die rechts van zijn voertuig rijden en rechtdoor gaan. De wachtende auto is een blokkade. Voertuigen achter hem staan stil op de overweg en kunnen niet wegrijden als de overweg gaat sluiten. Het aantal rijstroken op een overweg is van invloed op de mogelijkheid om te kunnen slalommen. Het is een bekend gegeven dat risico’s afnemen als op een rijstrook een ‘eerste voertuig’ tot stilstand komt voor de gesloten overweg. Dit eerste voertuig vormt een blokkade voor volgende voertuigen. Hoe minder rijstroken er zijn, des te minder ‘eerste voertuigen’ tot stilstand moeten komen om dit effect te bereiken. Bij de beoordeling maakt het niet uit of de rijstroken gemarkeerd zijn. Een weg zonder middenstreep met voldoende breedte om twee voertuigen elkaar op de overweg te laten passeren heeft twee rijstroken. En weg met een breedte voldoende om maximaal eenrichtingsverkeer te faciliteren heeft één rijstrook.

Voorbeeld

Slechte ontruiming door te smalle weg.

Overweg met zes rijstroken

E60-FHO-KA-2000712 / Proj.nr. MN000241 / Vrijgegeven / Versie 2.0 / 8 maart 2022

Aspect

Omschrijving

Breedte van de overweg (Alleen NABO) [Kans]

Bij een pad tot 2 meter breed is er feitelijk geen autoverkeer mogelijk. Er is dan alleen sprake van langzaam verkeer. Bij breedte tussen 2 en 5 meter kan er één motorvoertuig passeren, maar bij meer dan 5 meter kunnen er twee voertuigen tegelijkertijd oversteken. Dat verhoogt het risicoprofiel van de overweg op dit aspect. Het risicogedrag van fietsers (en scooterrijders) is aanzienlijk hoger dan dat van automobilisten. Fietsers gaan gemakkelijk alle kanten op en trekken zich weinig aan van lijnen, bermen en afscheidingen. Speciale voorzieningen voor fietsers kunnen het risicoprofiel van een overweg verlagen.

Voorzieningen fietsverkeer (Alleen ABO) [Kans]

Voorbeeld

Als de weg zo is ingericht dat alle soorten verkeer door elkaar rijden, is het risiconiveau ook hoog. Fietsers kunnen dan heel gemakkelijk gaan slalommen. Dit komt bijvoorbeeld voor bij wegen ingericht voor 30 km/uur en het concept “shared space”. Dit geldt ook als er wel met belijning een fietssuggestiestrook is gemarkeerd. Geen voorzieningen / Eindigende fietssuggestiestroken Een lager risicoprofiel ontstaat als aan beide zijden van de weg een éénrichtingsfietspad ligt dat alleen aan de ‘inrijkant’ een overwegboom heeft die het fietspad afsluit. Het laagste risicoprofiel op dit aspect is een afgescheiden fietspad dat aan beide zijden van het spoor over de volledige breedte wordt afgesloten met overwegbomen.

Afgescheiden fietspaden met bomen aan beide kanten Omgeving die de aandacht afleidt (ABO & NABO) [Kans]

Een omgeving vol met mooie winkels. Rondkijkende automobilisten op zoek naar een parkeerplaats. Jonge scholieren in de buurt van scholen die meer aandacht hebben voor elkaar dan voor het verkeer. Een aantrekkelijk plaatje op een ‘billboard”. Dit zijn voorbeelden waardoor passanten met minder aandacht een overweg benaderen. Ze zijn geconcentreerd op andere zaken dan de overweg. Ze zijn zich niet bewust dat ze daardoor risico’s nemen op de overweg. Het is de omgeving van de overweg die er op dit punt voor zorgt dat de aandacht van de overweg wordt afgeleid.

E60-FHO-KA-2000712 / Proj.nr. MN000241 / Vrijgegeven / Versie 2.0 / 8 maart 2022

Aspect

Omschrijving

Hinderlijke profielovergang (ABO & NABO) [Kans]

Een hinderlijke profielovergang komt voor als het wegprofiel op de overweg zelf anders is dan het wegprofiel voor of na de overweg. Diverse hinderlijke overgangen kunnen voorkomen. Het voorbeeld hiernaast laat een situatie zien waarin voor de overweg een afgescheiden fietspad is die op de overweg overgaat in een fietssuggestiestrook. Beoordeling vindt plaats op basis van observatie en expert judgement.

Voorbeeld

Overgang van afgescheiden fietspad naar fietssuggestiestrook Aanwezigheid effectieve middengeleider (Alleen ABO) [Kans]

De aanwezigheid van een effectieve middengeleider beperkt de mogelijkheid om de slalommen. Een middengeleider is een verhoging tussen rijbanen. Hoe breed een middengeleider is maakt voor de afscheiding niet uit, zolang voertuigen er maar niet overheen kunnen rijden. Een brede middengeleider heeft wel het voordeel ten opzicht van een smalle dat het ruimte biedt voor het plaatsen van onderdelen van een overweginstallatie zoals paal met lamp, steller van een overwegboom of een schrikhek met waarschuwingsbord. Een middengeleider is effectief wanneer deze enige tientallen meters lang is, en niet onderbroken behoeft te worden. Een lengte van 30 meter wordt als optimaal beschouwt. Een lange middengeleider is in bebouwde kom vaak niet inpasbaar omdat linksaf slaand verkeer naar en uit zijwegen en inritten door de middengeleider onmogelijk wordt gemaakt. Ook kortere middengeleiders of één effectieve middengeleider aan één zijde van een overweg kunnen echter al voldoende zijn om slalommen tegen te gaan. Beoordeling vindt plaats op basis van observatie en expert judgement.

E60-FHO-KA-2000712 / Proj.nr. MN000241 / Vrijgegeven / Versie 2.0 / 8 maart 2022

Smalle en brede middengeleiders

Aspect

Omschrijving

Aanwezigheid wegverharding (ABO & NABO) [Kans]

Op een onverharde weg zijn weggebruikers meer behoedzaam dan op een verharde weg. Bovendien is snelheid en intensiteit van wegverkeer op onverharde wegen in de regel laag. Een verharde weg heeft daardoor een hoger risiconiveau dan een onverharde weg.

Intensiteit fietsverkeer (ABO & NABO) [Kans]

De intensiteit van fietsverkeer heeft wel invloed op het risiconiveau. Fietsers zijn flexibel en laten zich minder gemakkelijk ‘blokkeren’. Fietsers, en in toenemende mate scooterrijders, vertonen relatief hoog risicogedrag. Ze slalommen eerder om een gesloten overwegboom heen dan automobilisten. Beoordeling vindt in eerste instantie plaats op basis van observatie en expert judgement, maar dient bij voorkeur in afstemming met de gemeentelijke verkeerskundige te worden onderbouwd (op basis van telgegevens).

Bereikbaarheid van de overweg (Alleen NABO) [Kans]

Een NABO ligt meestal in rustige landelijke omgeving waar, naast de beperkte plaatselijke bevolking, bezoekers en leveranciers hoofdzakelijk recreatief verkeer komt. Sommige NABO’s zijn slecht bereikbaar. De weg of het pad dat naar de NABO leidt nodigt recreanten en andere passanten dan niet uit om van de weg gebruik te maken. Maar het pad richting NABO kan ook uitnodigend zijn. De bereikbaarheid is van invloed op de intensiteit van het wegverkeer. Beoordeling vindt plaats op basis van observatie en expert judgement. Bereikbaarheid van een overweg speelt alleen een rol bij openbare verkeer. Betreft het een overweg ‘achteraf’ of aan de achterzijde van een particulier erf dan is bereikbaarheid geen punt van beoordeling.

Voorbeeld

Onverharde weg bij overweg

Intensief fietsverkeer (i.c.m. dubbele overweg)

E60-FHO-KA-2000712 / Proj.nr. MN000241 / Vrijgegeven / Versie 2.0 / 8 maart 2022

Aspect

Omschrijving

Gebruik overweg: particulier of openbaar (ABO & NABO) [Kans]

Een overweg die uitsluitend door particulieren wordt gebruikt heeft een lager risicoprofiel. De betreffende weggebruikers kennen de overweg goed, hebben besef van de risico’s en waar ze op moeten laten. Als een overweg openbaar is, komt er een diversiteit aan weggebruikers op de overweg. Ook gebruikers die ter plaatse niet bekend zijn. Dit verhoogt het risiconiveau. Specifieke situaties in de omgeving van de overweg kunnen het risiconiveau van de overweg vergroten. Dat kan gaan om bepaalde voorzieningen in de omgeving (scholen, verzorgingstehuizen) maar ook om objecten nabij de spoorbaan (afvalcontainers, reclameborden, etc.) Het voorbeeld hiernaast toont een situatie waarbij fietsers (links op de foto) geen gebruik maken van het verplichte fietspad (rechts) maar over het linker trottoir het spoor willen passeren. Beoordeling vindt plaats op basis van observatie en expert judgement,

Verhoogde kans op onveilig gedrag AHOB (Alleen ABO) [Kans]

Verhoogde kans op onveilig gedrag AOB – gebruik als interwijkverbinding (Alleen bij stationsoverpaden) [Kans] Verhoogde kans op onveilig gedrag bij NABO – recreatief gebruik [Kans]

Snelheid treinverkeer (ABO & NABO) [Gevolg]

Aan AOB is een overpad bij een station dat bedoeld is om treinreizigers het spoor te laten kruisen. In een aantal gevallen zijn die AOB’s zo gesitueerd dat het voor voetgangers en fietsers een aantrekkelijke route is tussen herkomst en bestemming aan weerszijde van het spoor. De AOB dient dan onbedoeld als een interwijkverbinding en dat verhoogt het risiconiveau. Beoordeling vindt plaats op basis van observatie en expert judgement. Voor NABO’s geldt dat er sprake kan zijn van recreatief gebruik. Veel voorkomend is de situatie dat een NABO wordt gebruikt door voetgangers. Soms lokale bewoners die hun hond uitlaten. Maar soms is ook wandelaars die langere afstanden afleggen. Het gebeurt ook dat NABO’s onderdeel zijn van een gecommuniceerde en gemarkeerde (lange afstands)wandelroute. Dit verhoogt de kans op onveilig gedrag en daarmee het risiconiveau van de overweg. Beoordeling vindt plaats op basis van observatie en expert judgement. De snelheid van de trein heeft op twee manieren effect. Ten eerste is de snelheid van een trein van invloed op de kans van ontsporen. Bij ontsporing is de kans op slachtoffers in de trein groter. Ten tweede zal de ernst van de verwondingen van inzittenden van een motorvoertuig hoger zijn als de trein een hoge snelheid heeft. Voor voetgangers en langzaam verkeer zal de treinsnelheid weinig effect hebben op de ernst van de verwondingen.

E60-FHO-KA-2000712 / Proj.nr. MN000241 / Vrijgegeven / Versie 2.0 / 8 maart 2022

Voorbeeld

Aspect

Omschrijving

Ligging in boog (ABO & NABO) [Gevolg] Aantal sporen (ABO & NABO) [Gevolg] Frequentie treinverkeer Aantal sporen (ABO &

Als het spoor in een boog ligt, is de kans op ontsporen grotere. Bij ontsporing is de kans op slachtoffers in de trein groter. Ten Als een trein ontspoort na aanrijding met een wegvoertuig is er alleen kans op aanrijding van een tegentrein als er meer dan één spoor is. Bij aanrijding met tegentrein (ook wel ‘secundaire aanrijding’ genoemd) kan het aantal slachtoffers toenemen. Als een trein na ontsporing op het tegenspoor komt, kan er een aanrijding zijn met een tegemoetkomende trein. Indien er een aanrijding is met een tegentrein, kan het aantal slachtoffers toenemen. De kans op aanwezigheid van een tegentrein wordt beïnvloed door de treinfrequentie.

E60-FHO-KA-2000712 / Proj.nr. MN000241 / Vrijgegeven / Versie 2.0 / 8 maart 2022

Voorbeeld